Τα παιδιά ξέρουν πότε λένε ψέματα οι γονείς και οι δάσκαλοι. Δε μπορούμε να τα ξεγελάσουμε εύκολα

Δεν είναι λίγοι εκείνοι οι γονείς που, στην προσπάθειά τους να κάνουν τη ζωή τους κάπως ευκολότερη, επιλέγουν να πουν μερικά… ψεματάκια στα παιδιά τους!

Parents beware! Children can spot when you're lying - and when you hold back Information

Σύμφωνα όμως με ερευνητές από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης, τα παιδιά δεν ξεγελιούνται εύκολα και μπορούν να αντιληφθούν αυτήν την τακτική.

Μάλιστα, γνωρίζουν πότε οι γονείς τους ή οι καθηγητές τους συγκρατούν εσκεμμένα πληροφορίες από τα ίδια. Όπως αναφέρει η έρευνα, μόλις αντιληφθούν ότι «κάτι πάει στραβά», θα προσπαθήσουν να γεμίσουν τα κενά στην πληροφόρηση από μόνα τους.

«Το να καθορίσουμε ποιον μπορούμε να εμπιστευόμαστε είναι μια πολύ σημαντική δεξιότητα, που μαθαίνει κανείς σε πολύ μικρή ηλικία, καθώς η γνώση μας για τον κόσμο προέρχεται από άλλους ανθρώπους» εξηγεί η επικεφαλής της μελέτης Hyowon Gweon στη MailOnline.

«Όταν κάποιος μας παρέχει μια πληροφορία, αυτό που μαθαίνουμε δεν είναι μόνο αυτό που μας μεταφέρει, αλλά και κάτι για το ίδιο το άτομο. Αν η πληροφορία είναι ακριβής και ολοκληρωμένη, τότε μπορεί να εμπιστευτούμε ξανά αυτό το άτομο στο μέλλον. Αν όμως μας μεταφέρει κάτι λάθος ή αποκρύψει μέρος της πληροφορίας που θα ήταν σημαντικό να γνωρίζουμε, τότε δεν θα κερδίσει την απόλυτη εμπιστοσύνη μας. Αντίθετα, θα γίνουμε περισσότεροι σκεπτικοί τόσο για το ίδιο το άτομο, όσο και γι’ αυτά που μας λέει και θα αναζητήσουμε πληροφόρηση και από άλλες πηγές» πρόσθεσε η ίδια.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cognition.

«Χτίστηκε» επάνω σε μία μελέτη του 2011, στην οποία οι ερευνητές μελέτησαν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά συμπεριφέρονται όταν ένας δάσκαλος εξηγεί μόνο μία λειτουργία ενός παιχνιδιού, το οποίο μπορεί να κάνει τέσσερα διαφορετικά πράγματα.

«Τα παιδιά μπορούν να αξιολογήσουν τους άλλους βασιζόμενα στο ποιος τους παρέχει επαρκή πληροφόρηση ή όχι, για την εξαγωγή κάποιου συμπεράσματος. Ακόμη, μπορούν να προσαρμόσουν τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν κάτι από ένα δάσκαλο, ανάλογα με το αν αυτός έχει διαπράξει κάποια “αμαρτία παράλειψης” ή όχι» κατέληξε η Dr. Gweon.

enallaktikidrasi

Μεγαλώνετε ένα μικρό Πινόκιο; Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα; - What To Do When Your Kid Lies To You

Πώς ο γονιός πρέπει να χειριστεί την κατάσταση;

Ψέμα ονομάζουμε κάθε παραποίηση, διαστρέβλωση της αλήθειας ή, καλύτερα, της πραγματικότητας. Η παραποίηση αυτή είναι σκόπιμη, συνειδητή. Συνεπώς για να πούμε ότι ένα παιδί λέει ψέματα χρειάζεται να είναι σε θέση να αναγνωρίζει την πραγματικότητα, να έχει αναπτυχθεί επαρκώς γνωστικά. Τα ψέματα των παιδιών είναι ένδειξη γνωστικής ανάπτυξης. 

What To Do When Your Kid Lies To You

Τα ψέματα ξεκινούν σχεδόν ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της ομιλίας εξηγεί η Βασιλική Παππά, MSc, PhD, Συμβουλευτική ψυχολόγος, Επιστημονικά υπεύθυνη Σχολών Γονέων. 

Τα ψέματα προϋποθέτουν ότι:

α) Τα παιδιά κατανοούν τι σκέφτονται οι άλλοι, ότι γνωρίζουν αυτό που οι άλλοι ξέρουν και αυτό που δεν ξέρουν, μια ικανότητα που έχει αποδοθεί με τον όρο «θεωρία του νου». 

Τα παιδιά που υπερτερούν στη «θεωρία του νου» είναι επίσης καλύτερα στα ψέματα. Η θεωρία του νου εμφανίζεται κατά το 4ο έτος (Astington, 1993, ό. α. Cole and Cole, 2001).

β) Τα παιδιά μπορούν να σχεδιάζουν μακροπρόθεσμα και να αποφεύγουν παρακάμπτουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Πρόκειται για μια εκτελεστική λειτουργία. 

Ως αποτέλεσμα αυτής της ικανότητας, τα παιδιά αυτά σημειώνουν μεγαλύτερη σχολική επιτυχία και έχουν περισσότερους φίλους (Ding, Wellman, Wang, Fu, & Lee, 2015).

Η γνωστική επάρκεια ως προς αυτό τον τομέα αναδύεται σε γενικές γραμμές μετά τα 3-4 χρόνια και εμπλουτίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της προσχολικής περιόδου, ώστε να αποκτήσει μια σαφέστερη μορφή κατά την περίοδο των σχολικών χρόνων, όταν δηλαδή το παιδί αρχίζει να φοιτά στο δημοτικό σχολείο.

Γιατί όμως τα παιδιά λένε ψέματα;

Ξεκινώντας από την προσχολική περίοδο, τα παιδιά λένε ψέματα γιατί δυσκολεύονται να παραδεχτούν τα λάθη τους και να αναλάβουν την ευθύνη κάποιου «παραπτώματός» τους. 

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι, όταν το μικρό παιδί ερωτάται από τον γονιό για μια ζημιά, τότε την αρνείται ή επιρρίπτει την ευθύνη σε κάποιον ή κάτι άλλο: «Δεν το έκανα εγώ. Δεν έσπασα εγώ το βάζο. Η γάτα το έσπασε».

Άλλος λόγος για τον οποίο τα παιδιά καταφεύγουν στα ψέματα είναι για να αναπληρώσουν πραγματικές ή φανταστικές ατέλειές τους.

Για παράδειγμα, ένα αγόρι που απεχθάνεται το ποδόσφαιρο, όταν ερωτάται γιατί δεν παίζει μπάλα ενώ όλοι οι φίλοι του παίζουν, λέει: «Δεν παίζω μπάλα γιατί η κυρία μας δε μας αφήνει να παίζουμε μπάλα. Δεν επιτρέπεται».

Συχνά επίσης τα ψέματα χρησιμοποιούνται από τα παιδιά για να ξεφύγουν από κάποια δυσκολία στις σχέσεις τους με τους άλλους. Ένα παιδί που δυσκολεύεται στις κοινωνικές συναθροίσεις ή που δεν έχει καλεστεί στα γενέθλια ενός φίλου του, όταν ερωτηθεί αν θα πάει, απαντά: «Δε θα πάω στο πάρτι του φίλου μου/της φίλης μου γιατί δε με αφήνει η μαμά μου».

Είναι σύνηθες τα παιδιά να υπερ-γενικεύουν μία απλή παρατήρηση που τους γίνεται από έναν ενήλικα για ένα απλό και συγκεκριμένο παράπτωμα και να την ανάγουν σε αρνητική κριτική με στόχο τη εν γένει αναξιότητά τους και με αποτέλεσμα την απόρριψη. 

Ως συνέπεια αυτής της υπερ-γενίκευσης, για να προστατεύσουν το Εγώ τους, λένε ψέματα, τα οποία χαρακτηρίζονται ως «ψέματα άμυνας».

Επίσης οι μεγάλοι που περιμένουν πάρα πολλά από τα παιδιά ή έχουν υπέρμετρες προσδοκίες από αυτά συχνά τα οδηγούν με τη στάση τους να λένε ψέματα. 

Για παράδειγμα, το παιδί που έχει επιφορτιστεί με τις προσδοκίες των γονιών του για υψηλή επίδοση και πρωτιά είναι πολύ πιθανό να δηλώσει ότι ήρθε πρώτο στον αθλητισμό ή ότι πήρε άριστα στο σχολείο, επειδή δε θέλει να απογοητεύσει τους γονείς τους ή να βιώσει την απόρριψη από έναν αυταρχικό ή τιμωρητικό γονιό. 

Τα παιδιά αυτά βιώνουν συναισθήματα ανασφάλειας, μειονεξίας και καταφεύγουν σε ψέματα για να συγκαλύψουν αυτή τους την ανασφάλεια. Τα ψέματα που προκύπτουν από τον παραπάνω λόγο αναμφίβολα υποδηλώνουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και έλλειψη αυτοπεποίθησης.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι για τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας τα ψέματα είναι συνήθως φυσικά και καθόλου κατακριτέα, διότι τα παιδιά αυτά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τη φαντασία από την πραγματικότητα. 

Έτσι δεν πρόκειται για ψέματα με την πραγματική έννοια της λέξης. Ένα παιδί θα πρέπει να κατηγορηθεί ότι ψεύδεται όταν μπορεί να ξεχωρίσει το καλό από το κακό, το σωστό από το λάθος και όταν σκόπιμα προσπαθεί να αποκρύψει ή να διαστρεβλώσει την αλήθεια.

Ακόμη και μετά την προσχολική περίοδο χρειάζεται να επιδείξουμε ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να είμαστε σε θέση να διακρίνουμε το ευφάνταστο παιδί, το παιδί με την πλούσια και δημιουργική φαντασία από το παιδί που λέει ψέματα. 

Και ας μην ξεχνάμε ότι ψέμα δεν είναι μόνο η παραποίηση της αλήθειας αλλά και η απόκρυψή της (Στάινερ, 2006).

Κάθε γονιός –σε όποιο αναπτυξιακό στάδιο κι αν ανήκει το παιδί του– χρειάζεται να προσπαθήσει να απαντήσει στο ερώτημα: «Γιατί το παιδί μου λέει ψέματα;». 

Ας μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά μιμούνται τη συμπεριφορά των γονιών τους και συνήθως είναι ιδιαιτέρως δύσκολο γι’ αυτά να ξεχωρίσουν τα ψέματα από τα «κατά συνθήκη ψεύδη».

Η στάση των γονιών, όταν έρχονται αντιμέτωποι με τα ψέματα των παιδιών, χρειάζεται να χαρακτηρίζεται από ψυχραιμία και ετοιμότητα. 

Αν οι γονείς θορυβηθούν και ανησυχήσουν υπερβολικά, τότε δε θα βοηθήσουν τα παιδιά τους. 

Πρωτίστως χρειάζεται να αφουγκραστούν το παιδί τους και να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τις ανάγκες τους. 

Στη συνέχεια είναι σημαντικό να μπορέσουν να συζητήσουν μαζί του, χωρίς να το επικρίνουν ή να το ειρωνευτούν. Αυτονόητο είναι ότι, αν χρησιμοποιούν την τιμωρία, το μόνο που θα καταφέρουν θα είναι να οδηγήσουν το παιδί στο να καταφεύγει ακόμη περισσότερο στα ψέματα για να γλιτώνει την απόρριψη, τις επικρίσεις και τις τιμωρίες. 

Επίσης η φράση «λες ψέματα», επειδή ενέχει την επίκριση, δεν επιδεικνύει σεβασμό, καθιστά το παιδί αμυνόμενο και δεν το βοηθά να αναλάβει την ευθύνη του όποιου λάθους διέπραξε. 

Αντ’ αυτής προτιμότερη είναι η φράση «θα ήθελα να μου πεις την αλήθεια» ή «θα ήθελα να ακούσω τα γεγονότα όπως πραγματικά έγιναν. Αν δεν είσαι τώρα έτοιμος/η, σκέψου το όσο θέλεις, μπορώ να περιμένω».

Ας μην ξεχνάμε ότι οι γονείς αποτελούν πρότυπο προς μίμηση για τα παιδιά, γι’ αυτό χρειάζεται να επιδεικνύουν τη συμπεριφορά που επιθυμούν να επιδείξουν και τα παιδιά τους (Παππά, 2006, 2008). 

Η συμπεριφορά τους χρειάζεται να υπαγορεύεται από την αξία της ειλικρίνειας και την ανάληψη της ευθύνης, προϋποθέσεις απαραίτητες και αναγκαίες για τη διαμόρφωση της συναισθηματικής νοημοσύνης γονιών και παιδιών (Παππά, 2013, 2016).

infokids

Προβλήματα στη συμπεριφορά των παιδιών, που δεν πρέπει να αγνοήσετε

Στα μάτια των γονέων, το παιδί τους είναι το καλύτερο που υπάρχει στον κόσμο, όμως υπάρχουν στιγμές που παρατηρείτε ορισμένα προβλήματα στη συμπεριφορά του, τόσο μικρά που τις περισσότερες φορές τα προσπερνάτε χωρίς να δώσετε την πρέπουσα σημασία. 

Όσο ασήμαντα κι αν είναι αυτά τα προβλήματα δεν πρέπει για κανένα λόγο να τα αγνοήσετε, καθώς θα δώσετε το μήνυμα στο παιδί ότι μπορεί να τα επαναλάβει χωρίς κανένα κόστος. 

Παρακάτω θα δείτε τα 6 πιο συνηθισμένα προβλήματα 

στη συμπεριφορά των παιδιών:

Σας διακόπτει όταν μιλάτε
Γιατί δεν πρέπει να το αγνοήσετε: 

Το παιδί σας μπορεί να είναι απίστευτα ενθουσιασμένο επειδή έχει κάτι να σας πει ή να σας κάνει μια ερώτηση, αλλά επιτρέποντάς του να εμπλακεί στις συζητήσεις σας, δεν του διδάσκετε πώς να είναι προσεκτικό απέναντι στους άλλους ή πώς να μάθει να περιμένει όταν είστε απασχολημένοι. 

Ως αποτέλεσμα, θα θεωρήσει ότι δικαιούται την προσοχή των άλλων ανθρώπων και δεν θα είναι σε θέση να ανεχθεί την απογοήτευση, υποστηρίζει ο ψυχολόγος Jerry Wyckoff, Ph.D.

Παίζει πολύ επιθετικά
Γιατί δεν πρέπει να το αγνοήσετε: 

Δεν πρέπει να αγνοήσετε τις επιθετικές πράξεις του παιδιού σας κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, όταν για παράδειγμα σπρώχνει τον αδελφό του ή ενοχλεί κάποιο φίλο του. 

Αν δεν το σταματήσετε, η σκληρή συμπεριφορά του μπορεί να γίνει συνήθεια από την ηλικία των 8 ετών. 

Επιπλέον, με αυτό τον τρόπο στέλνετε στο παιδί το μήνυμα ότι είναι αποδεκτό να πληγώνει τους ανθρώπους, αναφέρει η σύμβουλος γονέων Michele Borba, Ed.D.

Κάνει ότι δεν σας ακούει
Γιατί δεν πρέπει να το αγνοήσετε: 

Όταν λέτε στο παιδί σας δύο, τρεις, ακόμα και τέσσερις φορές να κάνει κάτι που δεν θέλει, όπως να μπει στο αυτοκίνητο ή να μαζέψει τα παιχνίδια του, στέλνετε το μήνυμα ότι είναι εντάξει να σας αγνοήσει και ότι εκείνο έχει το πάνω χέρι στη σχέση σας. 

Υπενθυμίζοντας στο παιδί να κάνει κάτι ξανά και ξανά, απλά το εκπαιδεύετε να περιμένει μέχρι την επόμενη υπενθύμιση αντί να σας δώσει προσοχή την πρώτη φορά που θα του πείτε κάτι, τονίζει ο ψυχολόγος Kevin Leman, Ph.D.

Παίρνει πρωτοβουλίες μόνο του
Γιατί δεν πρέπει να το αγνοήσετε: 

Αφήνοντας το παιδί να έχει τον έλεγχο των δραστηριοτήτων που εσείς πρέπει να ρυθμίσετε, δεν του διδάσκετε ότι πρέπει να ακολουθήσει τους κανόνες. 

Μπορεί να είναι χαριτωμένο όταν το 2 ετών παιδάκι σας προσπαθεί να φτάσει τον πάγκο της κουζίνας για να βγάλει τα μπισκότα από το ντουλάπι, αλλά περιμένετε μέχρι να γίνει 8 ετών και να πηγαίνει στο σπίτι του φίλου του τρία στένα παρακάτω χωρίς να σας ζητά την άδεια.

Αρχίζει να αυθαδιάζει
Γιατί δεν πρέπει να το αγνοήσετε: 

Μπορεί να μη σκέφτεστε ότι το παιδί σας θα αρχίσει να αυθαδιάζει προτού μπει στην εφηβεία, αλλά αυτή η συμπεριφορά αρχίζει συχνά όταν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μιμούνται τα μεγαλύτερα παιδιά για να ελέγξουν την αντίδραση των γονιών τους. 

Κάποιοι γονείς το αγνοούν επειδή πιστεύουν ότι είναι μια φάση που θα περάσει, αλλά αν δεν το αντιμετωπίσετε, μπορεί να βρεθείτε με έναν έφηβο που δεν σέβεται τους άλλους και δυσκολεύεται να κάνει φιλίες.

Λέει ψέματα
Γιατί δεν πρέπει να το αγνοήσετε: 

Μπορεί να μην φαίνεται μεγάλο πρόβλημα αν το παιδί σας λέει ότι έστρωσε το κρεβάτι του ενώ δεν το έκανε ή αν υπερηφανεύεται σε ένα φίλο του ότι πήγε στη Walt Disney World ενώ δεν έχει μπει ποτέ σε αεροπλάνο, αλλά είναι σημαντικό να αντιμετωπίσετε κάθε είδους ανειλικρίνεια. 

Το ψέμα μπορεί να γίνει συνήθεια αν το παιδί σας μάθει ότι είναι ένας εύκολος τρόπος να διορθώσει τα πράγματα, να αποφύγει να κάνει κάτι που δεν θέλει ή να γλιτώσει την τιμωρία για κάτι που έχει ήδη κάνει.

infokids

Τα μικρά καθημερινά ψέματα που λένε οι γονείς στα παιδιά - Πόσο αθώα μπορεί να είναι;

Τα «αθώα» ψέματα που λέμε οι γονείς στα παιδιά μας για να τα πείσουμε συχνά να κάνουν το σωστό είναι δυστυχώς ένας από τους πιο σίγουρος τρόπους για να κλονιστεί η εμπιστοσύνη τους προς εμάς και αυτό δεν είναι και η μόνη αρνητική συνέπεια που μπορούν να έχουν, καθώς παράλληλα μπορούμε να τους κλονίσουμε και την ασφάλεια και τη σταθερότητα που πηγάζει από τους γονείς.

Όταν ένα παιδί ανακαλύψει το ψέμα εμείς μπορεί να σκεφτούμε ότι δεν έγινε και τίποτα γιατί «παιδί είναι» ή «σιγά, ένα μικρό ψεματάκι ήταν». Για τα παιδιά δυστυχώς δεν είναι καθόλου έτσι. Ό,τι λένε η μαμά και ο μπαμπάς ή όποιος τα φροντίζει έχει για αυτά πολλή μεγαλύτερη σπουδαιότητα από αυτήν που μπορούμε να φανταστούμε.

Ένα παιδί μπορεί να αναρωτηθεί:

«Αν η μαμά και ο μπαμπάς λένε ψέματα γιατί να πιστεύω ό,τι κι αν μου λένε;»

«Αφού μου είπε ψέματα σε αυτό το ζήτημα, μήπως μου λέει ψέματα συνέχεια;»

«Και τι να πιστεύω από αυτά που μου λένε;»

Μάλλον έχουμε άθελά μας προκαλέσει ένα τεράστιο μπέρδεμα και έχουμε διαταράξει τη σχέση μας με το παιδί μας, η οποία όμως είναι αυτή που καθορίζει στο μεγαλύτερο βαθμό τον τρόπο με το οποίο το παιδί μεγαλώνει και τον τρόπο με τον οποίο το παιδί διαμορφώνει τις σχέσεις του με τους άλλους.

Με τα ‘αθώα’ φαινομενικά ψέματά μας τα πείθουμε ότι δεν έχουν λόγο να πιστεύουν αυτά που τους λέμε

αφού από τη μία τα παροτρύνουμε να μην λένε ψέματα και από την άλλη λέμε και εμείς!!!

Άρα.... τα ωθούμε και σε κάτι ακόμα. Στο ψέμα!..

«Αφού λένε ψέματα ο μπαμπάς και η μαμά, το ψέμα είναι κάτι που επιτρέπεται αν θέλουμε να πείσουμε κάποιον να κάνει κάτι ή να κερδίσουμε κάτι! Άρα θα πω κι εγώ ψέματα!» Θα σκεφτεί πολύ σωστά ένα παιδί!

Και μετά, βέβαια, οι γονείς μαλώνουμε τα παιδιά όταν λένε τα ίδια ψέματα ...

Δυστυχώς το να μην πέσουμε στην παγίδα των ψεμάτων δεν είναι κάτι τόσο απλό και χρειάζεται πολλή προσοχή από την πλευρά των γονιών.

Συχνά, στην προσπάθειά μας να πείσουμε τα παιδιά να κάνουν κάτι καλό για αυτά, να κάνουν το σωστό, απηυδισμένοι από τα πολλά «κάνε αυτό, κάνε εκείνο, μην κάνεις αυτό, μην κάνεις εκείνο» και από την πίεση της καθημερινότητας. καταφεύγουμε στην εύκολη λύση της τρομοκρατίας!
 

Μπορεί, για παράδειγμα να πούμε:

«Αν δεν πλένεις τα δόντια σου θα φυτρώσει σπανάκι» 

«αν δεν αφήσεις τηνπιπίλα, θά ΄ρθει να σε πάρει ο Μπαμπούλας» «αν συνεχίσεις να ανοίγεις το ψυγείο θα εκραγεί»

Όλα αυτά είναι ευκολότερα από το να εξηγήσουμε τι πραγματικά θα συμβεί αν το παιδί μας κάνει ή δεν κάνει όλα αυτά που του λέμε. Επειδή όμως όλοι οι γονείς τρέχουμε καθημερινά να προλάβουμε τις υποχρεώσεις μας καταφεύγουμε στις εύκολες λύσεις, χωρίς να συνειδητοποιούμε τους κινδύνους που κρύβονται από πίσω.

Ο σκοπός όμως δεν αγιάζει τα μέσα....

Το παιδί σύντομα θα ανακαλύψει ότι σπανάκι στα δόντια δεν φυτρώνει άρα...

1. «Ποιος ο λόγος να πλένω τα δόντια μου αφού δεν έγινε τίποτα;»
2. «Η μαμά είπε ψέματα άρα θα λέω κι εγώ».
3. «Δεν ξαναπιστεύω τη μαμά σε τίποτα από όσα λέει. Μάλλον δεν ξέρει και πολλά!!!!!»
4. «Μπορεί ούτε κι ο μπαμπάς να ξέρει. Δεν θα ακούω ούτε αυτόν», ή «Χμ. Θα ακούω μόνο το μπαμπά», ή ακόμα χειρότερα....
5. «Θα αρχίσω να ρωτάω άλλους. Τη γιαγιά, τη θεία Στέλλα, τον κύριο Γιάννη, -και ακόμα χειρότερα- τον καλό κύριο που πουλάει το ψωμί...» ..........

Άρα, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι

να εξηγούμε τα πάντα στο παιδί σε απλά λόγια, ανάλογα με την ηλικία του.

Σε ένα μικρό παιδί που δεν θέλει με τίποτα να πλύνει τα δόντια του μπορούμε να εξηγήσουμε ότι «όλοι οι άνθρωποι πλένουν τα δόντια τους κάθε βράδυ, και η μαμά και ο μπαμπάς και ο παππούς και... και... και... και ο Βασιλάκης και η Αγγελικούλα..... γιατί έτσι τα βοηθάμε να είναι καθαρά γιατί εάν δεν τα πλύνουμε θα μαζευτεί πάνω τους βρομιά και μετά θα γίνουνε κίτρινα και αργότερα ίσως μαύρα και δεν θέλουμε να έχουμε μαύρα δοντάκια;;;

Καλύτερα δεν είναι τα άσπρα όμορφα δοντάκια σαν του....;;;

Καλό είναι επίσης να αποφύγουμε την ιστορία με τον ‘κακό’ οδοντίατρο

που θα έρθει με τη βελόνα και τον τροχό και θα κάνει όλα αυτά τα φριχτά πράγματα στο δόντι μας γιατί έτσι θα αναρωτιόμαστε μετά γιατί το παιδί φοβάται τους γιατρούς...

Και την ίδια τακτική είναι καλό να ακολουθούμε παντού.

Πάντα υπάρχει ένας απλός τρόπος για να εξηγήσουμε σε παιδιά κάθε ηλικίας τα πάντα.

Αυτά βέβαια που πρέπει να μάθουν και αυτά που κρίνουμε εμείς κατάλληλα.

Καλό είναι να μην τους λέμε τρομακτικές λεπτομέρειες για τα πράγματα και ούτε να τα μπλέκουμε στα συναισθηματικά μας προβλήματα αν είμαστε, για παράδειγμα, στενοχωρημένοι. Αυτό είναι κάτι τελείως διαφορετικό.

Όλο αυτό είναι σίγουρα δύσκολο και χρονοβόρο αλλά έχει τα καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Το να εξηγούμε στα παιδιά με απλά και όχι καταστροφικά λόγια

τα αποτελέσματα των πράξεών τους και να τα οδηγούμε στις σωστές επιλογές έχει τόσα οφέλη που δύσκολα μπορούμε να τα αντιληφθούμε, ξεκινώντας από το ότι τους μαθαίνουμε αυτοέλεγχο

και καθώς και ότι όλες οι πράξεις έχουν θετικές ή αρνητικές συνέπειες και ότι εμείς πάνω από όλα είμαστε υπεύθυνοι για αυτές!

Είναι φοβερό για ένα μικρό παιδί να συνειδητοποιεί ότι μπορεί να έχει τον έλεγχο των πράξεών του και να επηρεάζει τη ζωή του προς την κατεύθυνση που θέλει.

Είναι επίσης απίστευτα σημαντικό να έχει με τους γονείς του μία σχέση ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης γιατί αυτό θα το ωφελεί για όλη του τη ζωή. 

Αρετή Κυπραίου, Ψυχολόγος M.Sc.,

Συντονίστρια Σχολών Γονέων

(άρθρο στην τοπική εφημερίδα «Περισκόπηση»)

Ψέμματα που λέμε (σχεδόν) κάθε μέρα στα παιδιά μας

* «Κι εμείς θα πάμε τώρα για ύπνο». 

* «Δεν μπορείς να το δεις τώρα, κοιμάται» (το φεγγάρι, το παραμύθι, η παιδική σειρά στην τηλεόραση, το παιχνίδι…)  

* «Δεν νομίζω ότι θα σου κάνει ένεση» (τότε το εμβόλιο γιατί το πήραμε μαζί;) 

* «Δεν έχω δει τίποτα πιο όμορφο» –από αυτό το περίεργο κατασκεύασμα από πλαστελίνη, lego και ωμά μακαρόνια που μοιάζει σαν να το έβγαλε βίαια από το στομάχι του κάποιος που έφαγε κάτι πολύ χαλασμένο.

* «Α, είναι ο πλανήτης Κρόνος. Μα, και βέβαια, το είχα καταλάβει». «Σήμερα είναι κλειστά» (το μαγαζί με τα παιχνίδια, η παιδική χαρά, το παγωτατζίδικο…) 

* «Πρέπει να φύγουμε γιατί αυτή την ώρα κλείνει» (το μαγαζί με τα παιχνίδια, η παιδική χαρά, το παγωτατζίδικο…)

* «Δεν έχεις τίποτα». (και γιατί κλαίει, πονάει κι έχει ένα τεράτιο καρούμπαλο στο κούτελο;) 

* «Δεν πήρα μαζί μου λεφτά». 

* «Αν μου πεις την αλήθεια, δεν θα σε μαλώσω…» 

* «Δεν ξέρω να βάζω μπρος το DVD/να φτιάχνω πύργους από τουβλάκια/να συναρμολογώ αυτοκινητάκια. Περίμενε να έρθει ο μπαμπάς σου». 

* «Σε πέντε λεπτά φτάνουμε» (τόσο δεν ήταν και πριν από πέντε λεπτά όταν ρώτησε πάλι «κοντεύουμε;») 

* «Δεν πέταξα τις ζωγραφιές σου. Τις μαζεύω όλες σε ένα μυστικό κουτί»

* «Την επόμενη φορά θα παίξεις περισσότερο στις κούνιες /θα μείνεις να ταΐσεις τις μαϊμούδες στο ζωολογικό κήπο/θα μείνεις κι άλλο στο σπίτι του φίλου σου. …» 

* «Ο οδοντίατρος δεν σε πονάει». (Ε, βέβαια, αν τον αποφεύγεις εδώ και μια δεκαετία πού να θυμάσαι…) 

* «Αν κάθεσαι τόσο κοντά στην τηλεόραση θα στραβωθείς». 

imommy

ΤΑ ΨΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ και πως ΝΑ τα ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΤΕ

Ανησυχείτε για το παιδί σας που δε μπορεί να σας πει μια ιστορία χωρίς να πει ψέματα; Καλό είναι να μην ανησυχείτε υπερβολικά: τα μικρά παιδιά (γύρω στην ηλικία των 4-5) βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία του να μάθουν τη διαφορά μεταξύ του «λέω ψέματα» και «προσποιούμαι».

Σύμφωνα με την ανάπτυξη του εγκεφάλου τους, η σκέψη των παιδιών αυτής της ηλικίας είναι συγκεκριμένη, που σημαίνει ότι μπορούν να καταλάβουν αυτό που βλέπουν μπροστά τους και συνηθίζουν να σκέφτονται άσπρο- μαύρο τα πράγματα, χωρίς να είναι σε θέση να κάνουν  «λεπτότερες» διακρίσεις. Ακριβώς επειδή η σκέψη τους είναι τόσο απλή και συγκεκριμένη, η αίσθηση της ηθικής λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο, δεν τους αφορά άμεσα και αποφεύγουν να προβληματίζονται όσο οι ενήλικες για θέματα που άπτονται της ηθικής.

Τα μικρά παιδιά δεν έχουν την ικανότητα μνήμης που έχουν τα παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, οπότε αντί να λένε ψέματα συνειδητά, μπορεί απλώς να μην θυμούνται ένα γεγονός με όλες τις λεπτομέρειες, κι έτσι μπορεί να παραλείπουν κάποια πράγματα ή να προσθέτουν άλλα που νομίζουν ότι έτσι συνέβησαν σύμφωνα με τα ίδια.

Όταν προσπαθούμε να διορθώσουμε ένα μικρό παιδί που λέει συχνά ψέματα, οι ενήλικες πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτό το παιδί λέει ψέματα για διαφορετικούς λόγους από ότι οι ενήλικες. Τα μικρά παιδιά λένε ψέματα, είτε γιατί νιώθουν άσχημα για κάτι που έκαναν και πιστεύουν πως αν πουν ψέματα θα είναι σαν να μην συνέβη το γεγονός αυτό (αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν «μαγική σκέψη»), είτε γιατί επιθυμούν να αποφύγουν την τιμωρία χωρίς όμως να καταλαβαίνουν το γιατί είναι κακό το να λένε ψέματα. Κάποια παιδιά είναι πολύ ευφάνταστα και χρειάζονται βοήθεια για να μάθουν άλλους τρόπους να εκφράζουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους με τρόπο που να μην παραπλανούν τον άλλο. Κάποια παιδιά αντιλαμβάνονται ότι το να λένε ψέματα είναι ο μόνος τρόπος να τραβούν την προσοχή, λόγο του μπελά στον οποίο μπαίνουν όταν το ψέμα ανακαλύπτεται και οι ενήλικες αναγκαστικά ασχολούνται μαζί τους.

Ο στόχος όταν προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τα ψέματα των μικρών παιδιών θα έπρεπε να είναι όχι η τιμωρία, αλλά το να τους διδάξουμε τη διαφορά μεταξύ φαντασίας και ψέματος και να τα βοηθήσουμε να καταλάβουν γιατί είναι σημαντικό να λένε την αλήθεια. Κάποιοι τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν είναι:

1. Να σιγουρευτούμε ότι το παιδί μας πραγματικά καταλαβαίνει τη διαφορά μεταξύ φαντασίας και ψέματος. Αυτό «το μάθημα» χρειάζεται να επαναληφθεί πολλές φορές και για πολλούς μήνες. Πρέπει να είμαστε συγκεκριμένοι και σύντομοι. Αν πιστεύουμε πως παιδί μας λέει ψέματα του υπενθυμίζουμε ότι « Ψέμα είναι όταν λέμε ότι κάτι συνέβη ενώ δεν συνέβη στην πραγματικότητα. Χρειάζομαι να μου λες την αλήθεια, και αυτό σημαίνει ότι θα μου πεις τι πραγματικά συνέβη.» Καλό είναι να δίνουμε συγκεκριμένα παραδείγματα κάθε φορά.
2. Εφόσον τα μικρά παιδιά δεν μπορούν να κατανοήσουν απόλυτα το ηθικό παράπτωμα του ψέματος, η τιμωρία δεν προτείνεται σαν μέθοδος αντιμετώπισης του προβλήματος, αλλά η διόρθωση και η διδασκαλία του παιδιού.  Αν παρόλα αυτά το παιδί συνεχίσει να λέει ψέματα ξανά και ξανά και πιστεύετε ότι πρέπει να υπάρξουν επιπτώσεις για να σταματήσει το παιδί τη συμπεριφορά αυτή προκειμένου να τη σταματήσετε, να σιγουρευτείτε ότι οι συνέπειες  έχουν να κάνουν με το τι ψέμα είπε το παιδί.
3. Προσπαθούμε να σιγουρευτούμε ότι το παιδί μας δεν λέει ψέματα για να μας τραβήξει την προσοχή. Για παράδειγμα αν το παιδί συνηθίζει να σπάει αντικείμενα ή να τα χαλάει και μετά λέει ψέματα γι’ αυτό, κρατάμε τα αντικείμενα τέτοιου τύπου μακριά από μέρη που φτάνει το παιδί.
4. Αν γνωρίζουμε εκ των προτέρων ότι το παιδί μας έχει κάνει κακό, δεν το ρωτάμε με τρόπο που να το ενθαρρύνει να πει ψέματα προκειμένου  να αποφύγει την τιμωρία που καταλαβαίνει ότι έρχεται. Για παράδειγμα αντί να πούμε: «Πήρες το παιχνίδι της αδερφής σου;» μπορούμε να πούμε: «Αναρωτιέμαι που μπορεί να είναι το παιχνίδι της αδερφής σου… Μπορείς να με βοηθήσεις να το βρω;» Αφού μας βοηθήσει να το βρούμε υπενθυμίζουμε στο παιδί μας πως πρέπει να χρησιμοποιούμε πράγματα που ανήκουν σε άλλους.
5. Άλλος τρόπος για να χειριστούμε την κατάσταση είναι να δώσουμε έμφαση στα σημεία που το παιδί λέει την αλήθεια και ευγενικά να υποδείξουμε τα σημεία που φαίνεται ότι βγήκαν από τη φαντασία του. Θυμίζουμε στο παιδί ότι χρειαζόμαστε να μας πει μόνο τα γεγονότα της ιστορίας που πραγματικά συνέβησαν και αν θέλει να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του μπορεί να το κάνει όταν παίζει με τα παιχνίδια του και όταν ζωγραφίζει.
6. Μια και τα ψέματα είναι ένας τρόπος να τραβήξει το παιδί την προσοχή μας  προσπαθούμε να δίνουμε περισσότερη σημασία στις στιγμές που το παιδί μας λέει την αλήθεια και να επιβραβεύουμε αυτή του τη συμπεριφορά, ενώ θα αγνοούμε τις φορές που επιδεικτικά μας λέει ψέματα.
7. Όταν συζητάμε για τα ψέματα με το παιδί μας, σιγουρευόμαστε ότι του εξηγούμε με απλά και κατανοητά λόγια γιατί η αλήθεια είναι τόσο σημαντική. Του εξηγούμε ότι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι πρέπει να γνωρίζουμε τις πραγματικές πληροφορίες είναι για να παίρνουμε τις σωστές αποφάσεις, και γιατί έτσι οι άνθρωποι  μπορούμε να  εμπιστευόμαστε ο ένας τον άλλο.
8. Βρίσκουμε σχετικά βιβλία με παραμύθια για  το ψέμα και τις συνέπειές του. Διαβάζουμε τα παραμύθια αυτά με το παιδί μας και συζητάμε για το τι συνέβη στους χαρακτήρες της ιστορίας. Επίσης, μπορούμε να διακρίνουμε αν το παιδί αντιλαμβάνεται τα ψέματα που λέει ο ήρωας της ιστορίας κατά τη διάρκεια ανάγνωσης του παραμυθιού.
9. Εξηγούμε στο παιδί μας ότι είναι εντάξει να κάνει λάθη αρκεί να τα παραδέχεται και να προσπαθεί να τα διορθώσει. Όταν λέει την αλήθεια για κάποιο ψέμα που είπε, το βοηθάμε να επανορθώσει και του εξηγούμε ότι είμαστε περήφανοι που είπε τελικά την αλήθεια.
10. Επίσης , πολύ σημαντικό είναι να προσέχουμε τα ψέματα που λέμε εμείς οι ίδιοι, ακόμη και τα ψέματα που λέμε για να μην πληγώσουμε τους γύρω μας.  Τα μικρά παιδιά δεν έχουν την ικανότητα να κρίνουν τη διαφορά ανάμεσα στα «εγωιστικά» ψέματα και στα ψέματα για το καλό των άλλων. Τα παιδιά μας, μας έχουν σαν πρότυπα, οπότε αν μας βλέπουν να λέμε συχνά ψέματα θα κάνουν το ίδιο αντιγράφοντας την συμπεριφορά μας. 

Written by Μάρλεν Κεφαλίδου 

21ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών 

Το ΨΕΜΑ στα παιδιά

Τα παιδιά αδυνατώντας να ξεχωρίσουν το πραγματικό από το φανταστικό - πράγμα που δεν κατανοούν πάντα οι γονείς τους - τις περισσότερες φορές, κατηγορούνται ότι λένε ψέματα.

Why Kids Tell Lies And What To Do About It

Η µύτη του Πινόκιο: Γιατί τα παιδιά λένε ψέµατα;

Τα τέσσερα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου, είναι η μόνη χρονική περίοδος -εκτός κι αν υπάρχουν προβλήματα ανάπτυξης- στην οποία το ψέμα μπορεί να περάσει χωρίς ενοχή και φόβο. 

Ή πιο απλά: δεν υπάρχουν ψέματα! Ο κόσμος είναι γεμάτος θαύματα, μια και το παιδί πιστεύει ότι όλα γύρω του ζουν και έχουν ψυχή. Αυτή η μαγική φάση τελειώνει με την είσοδο του παιδιού στο σχολείο. Γύρω στα 4, το παιδί αρχίζει να ξεχωρίζει την πραγματικότητα από την αυταπάτη. Αν και μπορεί να περάσουν χρόνια προτού συνειδητοποιήσει τι ακριβώς είναι αληθινό και τι φανταστικό, ωστόσο, τότε, το παιδί αρχίζει να διακρίνει καλύτερα τους δύο κόσμους.

Η επιστήμη υποστηρίζει πως μέχρι το 7ο έτος της ηλικίας του, το παιδί έχει αναπτύξει την αίσθηση για τη διαφορά μεταξύ ψέματος και αλήθειας. Η διαδικασία της μετάβασης από τη μία κατάσταση στην άλλη αποτελεί στην ουσία μια φάση προσαρμογής, μια περίοδο όπου η πραγματικότητα εκτοπίζει τη φαντασία. 

 .

Τι ρόλο παίζουν τα ψέματα στη ζωή ενός παιδιού;
Κατ' αρχάς, τα ψέματα είναι ένας χειρισμός του παιδιού για να αντιμετωπίσει καλύτερα την πραγματικότητα. Συχνά, χρησιμοποιώντας το ψέμα σαν ένα τρόπο για να πει μαλακά την αλήθεια, το πιτσιρίκι λέει κάτι που - για οποιονδήποτε λόγο - δεν τολμάει να πει ευθέως.

Την ίδια στιγμή, οι ενήλικες παραβλέπουν ίσως το γεγονός ότι για να φτάσει στο σημείο να πει "συνειδητά" ψέματα, το παιδί βρίσκεται σε κάποιο αδιέξοδο.

Τις πιο πολλές φορές, πίσω από το ψέμα κρύβεται σαν βαθύτερη αιτία ο φόβος. Ο φόβος της ψυχικής ή της σωματικής τιμωρίας, της επαπειλούμενης ρήξης μιας σχέσης, ο οποιοσδήποτε φόβος.

Ως άλλοι λόγοι που οδηγούν τα παιδιά στο ψέμα αναφέρονται η επιθυμία του παιδιού για εξασφάλιση της αποδοχής ή της αγάπης των γονιών του, για απόσπαση της προσοχής των άλλων, όταν νιώθει ότι δεν την έχει, η ανάγκη του για «αυτοάμυνα» απέναντι στους άλλους, αλλά και η καθοδήγηση ή ακόμη και ο εξαναγκασμός να πει ψέματα, είτε από κάποιον συνομήλικο του είτε από κάποιον ενήλικα.

• Επιπλέον, τα παιδιά που έχουν τιμωρηθεί στο παρελθόν, κατηγορηθεί ή ακόμη κι εκείνα που έχουν γίνει αντικείμενο κοροϊδίας έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να "επιλέξουν" τα ψέματα ως τρόπο έκφρασης.
• Αντίθετα, παιδιά που αντιμετωπίζονται με κατανόηση από τους γονείς τους το βρίσκουν πιο εύκολο να λένε την αλήθεια, ακόμη και σε δύσκολες καταστάσεις.
• Όπως προκύπτει, τις περισσότερες φορές, τα παιδιά λένε ψέματα γιατί πιστεύουν ότι δεν μπορούν να εκπληρώσουν αλλιώς τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους.

 Γιατί όμως «επιστρατεύει» το παιδί τα ψέματα για να «υπηρετήσουν» τις ανάγκες του;
Το να βρει ένα παιδί καταφύγιο σε κάτι αναληθές σημαίνει ότι έχει ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός της εσωτερικής του λογοκρισίας. Αυτό συμβαίνει και όταν το παιδί βρίσκεται σε ηλικία που δεν μιλάει ακόμη, έχει όμως ήδη κατακτήσει την έννοια του νόμου, του κανόνα, άρα της λογοκρισίας.

Πώς πρέπει να αντιδράσουν οι γονείς;

• Χωρίς πανικό.
• Η αντίδραση του γονιού στο ψέμα δεν θα πρέπει να είναι νουθεσίες του τύπου "δεν είναι καλό να λες ψέματα".
• Αντίθετα, θα πρέπει να κινείται στο επίπεδο "να σου πω, αφού δεν έγινε έτσι ακριβώς, γιατί μου τα λες αυτά;", αρχίζοντας έτσι ένα παιχνίδι ερωταπαντήσεων, όπου ο γονιός θα δείξει στο παιδί ότι πιστεύει όσα λέγονται.
• Παρόμοια αντίδραση θα πρέπει να έχει ο γονιός και στις περιπτώσεις που το παιδί λέει φανταστικές ιστορίες - συνήθως ύστερα από κάποιο σχετικό ερέθισμα, είτε σε βιβλίο είτε στην τηλεόραση. Χωρίς να κυριεύεται από άγχος, είναι προτιμότερο να αντιπαρέρχεται τα "παραμύθια" με σχόλια, όπως "είσαι σίγουρος ότι έγινε αυτό;". Το μικρό αποκλείεται να μην εισπράξει την "πληροφορία".

Τα μικρά καθημερινά ψέματα που λένε οι γονείς στα παιδιά: Πόσο αθώα μπορεί να είναι;
Τα παιδιά δεν ξεχνούν τα ψέματα των γονιών

 

Δεν είναι, όμως, λίγες οι φορές που και οι ίδιοι οι γονείς μπαίνουν στη διαδικασία να πουν ψέματα. Ο γονιός που διδάσκει στο παιδί του να λέει πάντα την αλήθεια και μόλις τηλεφωνήσει κάποιος ανεπιθύμητος, εκείνος αρχίζει τα νοήματα "δεν είμαι εδώ, δεν είμαι εδώ" θα πρέπει να γνωρίζει πως έχει αποτύχει. Κι αυτό επειδή η ευκαιρία για να κερδίσει την εμπιστοσύνη του παιδιού τού δίνεται πολύ νωρίτερα από το να θέσει θεωρητικά το ίδιο θέμα.

γράφει: Δημήτρης Κούκης, 

Παιδοψυχολόγος (ΒΑ,MSc) – Ψυχοθεραπευτής