Sunday, 2 March 2014

Η σημασία της συναισθηματικής επικοινωνίας στην ανάπτυξη του παιδιού

Τα συναισθήματα ρυθμίζουν τόσο τον εσωτερικό κόσμο (ενδοπροσωπική σχέση), όσο και τις αλληλεπιδράσεις με τον εξωτερικό κόσμο (διαπροσωπικές σχέσεις).
Emotional Development
Οι πρωταρχικές σχέσεις, στη βρεφική και την παιδική ηλικία, είναι αυτές που κατά κύριο λόγο διαμορφώνουν τα μετέπειτα στάδια εξέλιξης ενός ανθρώπου, καθώς μέσα από αυτές ένα παιδί κατανοεί τον εαυτό του, καθώς και τον κόσμο που το περιβάλλει.

Ως βρέφη, γεννιόμαστε με έμφυτη την ανάγκη για δεσμό με το πρόσωπο εκείνο, που θα μας παρέχει ασφάλεια και προστασία. Αυτή ή τάση, που λειτουργεί ως ένα είδος ενστίκτου, παρατηρείται σε όλα τα είδη των θηλαστικών και οδηγεί στην «προσκόλληση» στο πρόσωπο εκείνο που θα μας εξασφαλίσει την απαιτούμενη για την επιβίωση μας, ασφάλεια και προστασία. Απώτερος στόχος της τάσης προσκόλλησης ή δεσμού, όπως και όλων των έμφυτων τάσεων, είναι η εξελικτική ικανότητα προσαρμογής μας στο περιβάλλον.

Στην βρεφική και πρώιμη παιδική ηλικία η διαπροσωπική αλληλεπίδραση ενός παιδιού με τους γονείς ή τους φροντιστές του, έχει να κάνει με το πώς οι γονείς ή φροντιστές ανταποκρίνονται στις ανάγκες του. Ο τρόπος που ένα βρέφος ή νήπιο φροντίζεται, του επιτρέπει να αρχίσει να διαμορφώνει ιδέες και πεποιθήσεις για τον εαυτό του και να αποκτά προσδοκίες για το ίδιο και τους άλλους, στις μελλοντικές διαπροσωπικές του σχέσεις.

Όταν οι γονείς, συνεπώς, ανταποκρίνονται αποτελεσματικά κι επικοινωνούν θετικά με τα παιδιά, τους δείχνουν σεβασμό και εκτίμηση, εκείνα αισθάνονται ότι έχουν εισακουστεί και έχουν γίνει αντιληπτά από τους γονείς τους, με αποτέλεσμα να ενισχύεται η αυτοπεποίθηση κι η αυτοεκτίμησή τους.

Ο θετικός τρόπος φροντίδας έχει συναισθηματικές και γνωστικές συνιστώσες, που γενικεύονται στις μετέπειτα διαπροσωπικές σχέσεις και επηρεάζουν όλα τα μετέπειτα στάδια εξέλιξης του παιδιού.
Μελέτες έχουν δείξει ότι ήδη από την αρχή του δεύτερου μήνα, τα νήπια, χρησιμοποιούν την οπτική επαφή για την έναρξη και τη ρύθμιση της διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης, με τρόπους παρόμοιους όπως στους ενήλικες. Δείχνουν να προτιμούν γονείς που κινούνται και μιλούν, από εκείνους που δεν αναγνωρίζουν την παρουσία τους ως βρέφη.

Σε αυτά τα πρώτα βήματα συναισθηματικής κοινωνικοποίησης του βρέφους, οι εκφράσεις του προσώπου που το φροντίζει υπερβάλλουν την έκφραση του συναισθήματος και οδηγούν το βρέφος στη μίμηση, βελτιστοποιώντας το επίπεδο διέγερσης του ενδιαφέροντος.

Αυτή η οπτική επικοινωνία είναι πλούσια σε ερεθίσματα για την ανάπτυξη του παιδικού εγκεφάλου και ειδικότερα της ανάπτυξης του δεξιού ημισφαιρίου που είναι ανάλογη των κοινωνικών και συναισθηματικών εμπειριών του.

Να εξηγήσουμε, πως το δεξί ημισφαίριο επιτρέπει την επεξεργασία πληροφοριών οπτικού και χωρικού χαρακτήρα κι ο φλοιός του δεξιού ημισφαιρίου του εγκεφάλου είναι υπεύθυνος για την επεξεργασία πληροφοριών των συναισθηματικών εκφράσεων ενός προσώπου.

Κατά τη διάρκεια αυτών των μη – λεκτικών διαπροσωπικών επαφών, ο φροντιστής και το βρέφος συντονίζονται συναισθηματικά και προσφέρουν ερεθίσματα ο ένας στον άλλο, για την βέλτιστη ρύθμιση του επίπεδου της διέγερσης του ενδιαφέροντος.

Τα παιδιά με ασφαλή συναισθηματική πρόσδεση με τους γονείς και φροντιστές τους διαφέρουν σημαντικά, από αντίστοιχα ανασφαλή, ως προς τις διαπροσωπικές και τις ενδοατομικές ψυχολογικές τους λειτουργίες. Δείχνουν να έχουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση κατά την επίλυση προβλημάτων και είναι πιο αποτελεσματικά στη συμμετοχική συμπεριφορά. Παίζουν συχνότερα το ρόλο του αρχηγού της ομάδας συνομήλικων, περισσότερο από ότι ανασφαλή παιδιά και είναι πιο θετικά στην έκφραση των συναισθημάτων τους.

Η συναισθηματική επικοινωνία εκφράζει τη θεμελιώδη σχέση ανάμεσα σε ένα παιδί και τους γονείς του και διενεργεί ουσιαστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του.

Χαρίκλεια Μανουσάκη - Επαγγελματίας Ψυχικής Υγείας

Παιχνίδια με θάρρος για ντροπαλά παιδάκια

Πώς θα βοηθήσετε ένα ντροπαλό παιδί να υπερασπιστεί τον εαυτό του σε μια συνάθροιση για παιχνίδι

Το παιχνίδι με άλλα παιδιά είναι μια ευκαιρία κοινωνικοποίησης με όλες τις δυσκολίες και τα προβλήματα που ανακύπτουν.

Με λίγη ενθάρρυνση και πρακτική εξάσκηση, όμως, το μικρό σας, που είναι περισσότερο ντροπαλό και δεν διακρίνεται από την ικανότητά του να διεκδικεί, θα καταφέρει να τα βγάλει πέρα σε μια συνάθροιση για παιχνίδι. 

Ας δούμε πώς να το βοηθήσετε για να κάνει μόνο του τα πρώτα του θαρραλέα βηματάκια.  

Δώστε στο μικρό σας μια ευκαιρία να σταθεί στα πόδια του. Μπορεί να είναι δύσκολο να αντισταθείτε να πάρετε το παιχνίδι από το παιδάκι που το άρπαξε και να το επιστρέψετε στο δικό σας, αλλά συγκρατηθείτε. Παρατηρήστε πώς θα αντιδράσει και μην είστε διαρκώς δίπλα του καθώς το μικρό σας χρειάζεται να μάθει να λύνει μόνο του τα μικρά καθημερινά προβλήματα. 
Και αν κάνει ένα πρώτο βήμα τότε θα αποκτήσει την απαραίτητη αυτοπεποίθηση για να συνεχίσει.

Δώστε το παρόν αν δεν αντιδρά ή αν οι προσπάθειές του δεν έχουν αποτέλεσμα.
Όταν είναι ξεκάθαρο ότι οι προσπάθειές του να λύσει το πρόβλημα ή να διαχειριστεί την κατάσταση πέφτουν στο κενό, είναι ώρα να εμπλακείτε στο παιχνίδι, χωρίς εντάσεις και χωρίς υπερβολές. Πείτε, για παράδειγμα, «είναι η σειρά του να παίξει με τη μπάλα».

Διδάξτε του πώς να αντιδρά.
Ένα ντροπαλό παιδί πιθανόν να αρχίσει να διαχειρίζεται μια κατάσταση μόνο του αν του δείξει κάποιος τον τρόπο. Για παράδειγμα πείτε στο μικρό σας (λειτουργεί καλύτερα σε μεγαλύτερα παιδιά) τι να απαντάει σε κάποιον που του αρπάζει το παιχνίδι («σε παρακαλώ δώσε μου πίσω την μπάλα»).

Γίνετε το παράδειγμα καλής συμπεριφοράς.
Επειδή είστε το πρότυπο για το μικρό σας, συμπεριφερθείτε όπως θα θέλατε και εκείνο να συμπεριφέρεται. Αντί λόγου χάρη να σπρώχνετε ή να πιέζετε το μικρό σας να παίξει επειδή είναι η σειρά του, πείτε κάτι του τύπου «είναι η σειρά μου» ή «δεν είναι η δική σου σειρά», ώστε να του στείλετε το μήνυμα να χρησιμοποιεί τις λέξεις και όχι το σώμα του για να διορθώσει μια κατάσταση.  

Βάλτε και τις άλλες μαμάδες στο κόλπο.
Προτείνετε στη μαμά ή στις μαμάδες των άλλων παιδιών να εμπλακούν περισσότερο ενεργά ώστε να μάθουν στα μικρά τους τι είναι σωστό και τι όχι σε μια συνάθροιση για παιχνίδι ώστε να αντιμετωπίζετε κάθε φορά λιγότερα προβλήματα.

Κάντε μπόλικη εξάσκηση.
Το παιχνίδι ρόλων θα δώσει το παράδειγμα στο ντροπαλό παιδί σας για το πώς θα αντιδράσει την επόμενη φορά που θα δημιουργηθεί πρόβλημα στη συνάθροιση για παιχνίδι. Όταν είστε οι δύο σας, για παράδειγμα, πάρτε του το αρκουδάκι και πείτε πως αν το θέλει πίσω θα πρέπει να το πει. Στη συνέχεια αλλάξτε ρόλους.
 

Saturday, 1 March 2014

Καληνύχτα σας με την... «Άσπρη μέρα»


Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Θα ποτίσω μ' ένα δάκρυ μου αλμυρό
τον καιρό, πικρά καλοκαίρια,
έμαθα κοντά σου να περνώ,
Νεκρά περιστέρια
γέμισε η αυγή τον ουρανό.



Θα γυρίσω λυπημένη Παναγιά.
Έχε γεια, μην κλαις το μαράζι,
μάθε φυλακτό να μην κρεμάς.
Να λες "Δεν πειράζει,
θα'ρθει η άσπρη μέρα και για μας".

Νάουσσα: «ΓΙΑΝΙΤΣΑΡΟΙ ΚΑΙ ΜΠΟΥΛΕΣ»

ΤΟ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ
Στη Νάουσα, την περίοδο της Αποκριάς κυριαρχούν το κέφι, οι αστεϊσμοί, τα πειράγματα, αλλά κυρίως οι μεταμφιέσεις.
Είναι μία από τις ομορφότερες πόλεις της Μακεδονίας, χτισμένη στις παρυφές του Βερμίου, που χάρη στα άφθονα νερά της έχει περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.
Πόλη με πλούσιο πολιτισμικό παρελθόν, παραδοσιακές γειτονιές, πλακόστρωτους πεζόδρομους και τον ποταμό Αράπιτσα να κυλά τα ορμητικά νερά του, προσφέροντας δροσιά, ηρεμία και όμορφους τόπους αναψυχής. 


Η Αποκριά χαρακτηρίζεται από τον αυθορμητισμό, τον ενθουσιασμό, τη φιλόξενη διάθεση των Ναουσαίων και τα σατιρικά καρναβάλια τους.
Ιδιαίτερο και βασικότερο στοιχείο της Ναουσαίικης Αποκριάς είναι το έθιμο του Γιανίτσαρου και της Μπούλας. Ένα έθιμο με βαθιές ρίζες, που στο διάβα του χρόνου ενσωμάτωσε στοιχεία της τοπικής παράδοσης και των ηρωικών αγώνων. Το έθιμο έχει την καταγωγή του στην αρχαιότητα, στη λατρεία του Διόνυσου.
Την πρώτη μαρτυρία όμως για το δρώμενο έχουμε το 1706, αντί μνημόσυνου για το παιδομάζωμα της προηγούμενης χρονιάς.
Οι Ναουσαίοι αρνήθηκαν το παιδομάζωμα και σκότωσαν τον απεσταλμένο του σουλτάνου.
Αναγκάστηκαν πολλοί Ναουσαίοι να βγουν κλέφτες στο βουνό, με αποτέλεσμα όμως την εξολόθρευσή τους από τους Τούρκους. Ήταν τότε μέρες Αποκριάς. Τον επόμενο χρόνο, το 1706, αντί μνημόσυνου, οι νέοι της Νάουσας ντύθηκαν την αρματολίτικη στολή και φορώντας τον «πρόσωπο» για να μην τους αναγνωρίσουν οι Τούρκοι, και με τα ασημικά ραμμένα στο στήθος να τους προστατεύουν, δημιουργώντας έναν τέλειο θώρακα, γύριζαν στην πόλη αναπαριστώντας το ιστορικό αυτό γεγονός.
Την μεγαλύτερη ακμή του γνώρισε στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα και φθάνει αναλλοίωτο μέχρι τις μέρες μας. Το έθιμο χαρακτηρίζει η πειθαρχημένη, τυποποιημένη και εξαιρετικής αισθητικής εμφάνιση των συμμετεχόντων. Το ντύσιμο, το μάζεμα, το προσκύνημα, το δρομολόγιο, η μουσική, οι χοροί, τα όργανα, εντάσσονται σε μία ιεροτελεστία που κρατά αυστηρά τους ίδιους κανόνες εδώ και αιώνες. Παίρνουν μέρος μόνο νεαροί άνδρες, ανύπαντροι τα παλαιότερα χρόνια. 
Ο Γιανίτσαρος είναι ο πρωταγωνιστής.
Περήφανος φουστανελοφόρος, με τα πολλά ασημικά στο στήθος και στη φουστανέλα, τη μακριά πάλα (σπαθί) και τον κέρινο «πρόσωπο». Η Μπούλα είναι κι αυτή άνδρας που υποδύεται τη γυναίκα, χωρίς όμως να τη γελοιοποιεί, με φαρδιά φουστάνια και κέρινο «πρόσωπο» στολισμένο με τούλια και λουλούδια. Παιδιά προπορεύονται του μπουλουκιού, ενώ στο τέλος της πομπής ακολουθεί η μουσική, ο ζουρνάς και το νταούλι.

Το έθιμο ξεκινάει την πρώτη Κυριακή της Αποκριάς όπου νωρίς το πρωί με τελετουργικό τρόπο αρχίζει το ντύσιμο. Από μακριά ακούγεται ο λυπητερός ήχος του ζουρνά και ο βαρύς χτύπος του νταουλιού που πλησιάζει στα σπίτια για να ξεκινήσει το μάζεμα, πηγαίνοντας από σπίτι σε σπίτι. Όταν ο Γιανίτσαρος είναι έτοιμος, θα τιναχτεί τρεις φορές στο παράθυρο του σπιτιού του και στη συνέχεια πηδά τρεις φορές στα δυό του πόδια. Είναι ο αποχαιρετισμός. Στην εξώπορτα θα κάνει τρεις φορές το σταυρό του και θα χαιρετίσει όλους όσοι ήρθαν να τον πάρουν. Πιασμένοι δυο-δυο, θα πάνε να δουν τον επόμενο. 
 

Η Μπούλα θα φιλήσει το χέρι όλων των ανθρώπων του σπιτιού και στη συνέχεια όλου του μπουλουκιού.
Είναι ιδιαίτερα συγκινητική η τελετή αποχαιρετισμού στο σπίτι και το καλωσόρισμα των μελών του μπουλουκιού. Χωρίς να χορεύουν, φθάνουν κοντά στο μεσημέρι στο Δημαρχείο, όπου θα γίνει το προσκύνημα, θα πάρει δηλαδή ο αρχηγός την άδεια από τον Δήμαρχο να τελεστεί το έθιμο, να γυρίσουν χορεύοντας τους δρόμους της πόλης. Εκτός από τη Μπούλα που υποκλίνεται, οι Γιανίτσαροι θα γείρουν πίσω το κορμί τους και θα τινάξουν αγέρωχα το στήθος τους. Μόλις δοθεί η άδεια, θα βγάλουν τις πάλες από τα θηκάρια και θα αρχίσουν οι καθορισμένες από την παράδοση πατινάδες από μαχαλά σε μαχαλά, σε καθορισμένο δρομολόγιο.
 
Στις πλατείες θα χορέψουν κυκλικούς χορούς, ενώ το απόγευμα θα φθάσουν στην πλατεία Αλωνίων όπου θα βγάλουν τον «πρόσωπο» και θα ενωθούν μαζί με τον κόσμο για να χορέψουν. Το έθιμο επαναλαμβάνεται την Κυριακή της Αποκριάς, και συνεχίζεται την Καθαρή Δευτέρα χωρίς τους «πρόσωπους», ακολουθώντας όμως το ίδιο δρομολόγιο. Την Κυριακή της Ορθοδοξίας όλα τα μπουλούκια συναντιούνται στην περιοχή Σπηλαίου, για να γλεντήσουν με παραδοσιακές πίτες, γλυκά του ταψιού και άφθονο Ναουσαίικο κρασί. Ένα εξαιρετικό αποκριάτικο έθιμο που αξίζει να το ζήσετε!

ΠΗΓΗ: ERT.GR 
 Το ντύσιμο του Γιανίτσαρου, καθώς και περιγραφή του εθίμου 
μπορείτε να δείτε στο παρακάτω βίντεο: 
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ

Ένα κοριτσάκι χάνει τον χαρταετό του! - Φύσα αεράκι, φύσα!

Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα κοριτσάκι που είχε έναν πολύχρωμο χαρταετό.
Τον αγαπούσε πολύ αυτόν τον χαρταετό. Τον είχε φτιάξει μόνη της.
Τον έκοψε, τον έβαψε και του έβαλε μια ουρά για να πετάει ψηλά.
Μια μέρα ο ουρανός γέμισε σύννεφα και ένας δυνατός αέρας άρχισε να φυσά.
Ο δυνατός αέρας τραβούσε με μανία τον χαρταετό από το χεράκι της και άρχισε να πετά όλο και πιο ψηλά, όλο και πιο ψηλά, ώσπου χάθηκε στον ουρανό μακριά.
Το κοριτσάκι καθόταν λυπημένο και σκεφτόταν τον αγαπημένο της χαρταετό.
Πού να βρίσκεται τώρα; Να κρυώνει; Μήπως είναι λυπημένο; Αποφάσισε να πάει να βρει τον αγαπημένο της χαρταετό. Σκέφτηκε να γράψει ένα γράμμα και να το στείλει παντού. Δεν μπορεί! Κάποιος θα είχε δει τον αγαπημένο της χαρταετό! Άρχισε να γράφει και να γράφει, να στέλνει και να στέλνει...με ένα πουλάκι. Και έστειλε παντού. Σε γνωστούς και φίλους.


Ρώτησε και τα πουλιά. Και της είπαν να στείλει και στις νεράιδες....
Έτσι έγραψε και έστειλε σε όλες τις νεράιδες, μία για κάθε εποχή.

Πρώτα έστειλε στην νεράιδα του φθινοπώρου. Και τι έλεγε το γράμμα; Παρακαλούσε την νεράιδα να δώσει εντολή σε όλα τα πλάσματα του φθινοπώρου να πουν...Τι να πουν; «Φύσα, αεράκι, φύσα!», για να φέρει πίσω τον χαρταετό της. Και έτσι έγινε. Φύσηξαν όλα μαζί τα πλάσματα...

Μετά έστειλε γράμμα στην νεράιδα του χειμώνα. Έπαιζε με την αδερφή της την Νιφάδα. Και τι έλεγε το δικό της γράμμα; Παρακαλούσε την νεράιδα να δώσει εντολή σε όλα τα πλάσματα του χειμώνα να πουν «Φύσα, αεράκι, φύσα!», για να φέρει πίσω τον χαρταετό της. Και έτσι έγινε... Φύσηξαν όλα μαζί τα πλάσματα...

Μετά έστειλε γράμμα στην νεράιδα της άνοιξης. Και τι έλεγε το δικό της γράμμα; Παρακαλούσε την νεράιδα να δώσει εντολή σε όλα τα πλάσματα της άνοιξης να πουν «Φύσα, αεράκι, φύσα!», για να φέρει πίσω τον χαρταετό της. Και έτσι έγινε...

Μετά έστειλε γράμμα στην νεράιδα του καλοκαιριού. Και τι έλεγε το δικό της γράμμα; Παρακαλούσε την νεράιδα του καλοκαιριού να δώσει εντολή σε όλα τα πλάσματα του καλοκαιριού να πουν «Φύσα, αεράκι, φύσα!», για να φέρει πίσω τον χαρταετό της. Και έτσι έγινε.... Φύσηξαν όλα μαζί τα πλάσματα. Και φύσηξαν όλα τα πλάσματα σε όλες τις εποχές...και φύσηξαν...και φύσηξαν...και φύσηξαν... ώσπου ο αέρας τα άκουσε και άρχισε και αυτός να φυσά απαλά και επέστρεψε σε όλα τα παιδιά τους χαμένους χαρταετούς τους. Και επέστρεψε και στο κοριτσάκι που ως τότε ήταν πολύ λυπημένο τον πολύχρωμο χαρταετό του.
Και γέμισε ο ουρανός ΧΑΡΤΑΕΤΟΥΣ και όλοι έτρεξαν να παίξουν μαζί τους.

Το κοριτσάκι ήταν πολύ χαρούμενο και έκανε μια ευχή: ας μη χάσει ποτέ κανένα παιδί τον χαρταετό του....
Και έζησε το κοριτσάκι καλά και εμείς καλύτερα...

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki