Friday, 25 March 2022

Πούσκιν - Εμπρός, Ελλάδα αντάρτισσα, στυλώσου...

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
(Απρίλης του 1821)
Εμπρός, Ελλάδα αντάρτισσα, στυλώσου
κράτα με τ' άρματα γερά τη δύναμή σου.
Δεν ξεσηκώθηκε ένας Όλυμπος του κάκου
η Πίνδος σου κι οι Θερμοπύλες, η τιμή σου.
Ξεπήδησε απ' των σπλάχνων σου τα βάθη
η λευτεριά σου δυνατή, φωτός πυρήνας
κι απ' του Θησέα και του Περικλή τους τάφους
και τα ιερά τα πάντα νέα της Αθήνας.
Τσάκισε τώρα, γη θεών κι ηρώων
τις αλυσίδες της σκλαβιάς, τη μαύρη μοίρα
με τις γλυκόλαλες ωδές απ' του Τυρταίου
κι από του Ρήγα και του Βύρωνα τη λύρα.

Μέγιστος Ρώσος ποιητής, συγγραφέας,
γενάρχης της σύγχρονης ρωσικής λογοτεχνίας
και γνωστός φιλέλληνας.

Η καθιέρωση και ο πρώτος εορτασμός της 25ης Μαρτίου ως Εθνικής Εορτής

Ο «Σπαρτιάτικος» χορός της Λέκκαινας

Ποτέ άλλοτε στα παγκόσμια δεδομένα οι συζητήσεις για την καθιέρωση του εορτασμού μιας Επανάστασης δεν υπήρξαν τόσο γόνιμες και παραγωγικές, όσο εκείνες που έγιναν για τον εορτασμό του εθνικού ξεσηκωμού των Ελλήνων (1821). Πρόκειται για την πιο πλούσια –ίσως– σελίδα της νεότερης ελληνικής ιστορίας, η οποία παραμένει σχεδόν ακατάγραφη, με αδημοσίευτα σπουδαία τεκμήρια. Στο επίκεντρο όσων γράφτηκαν μέχρι σήμερα βρέθηκε –όπως ήταν λογικό– η ημερομηνία του ξεσηκωμού, αλλά παραβλέφθηκαν εξίσου σημαντικές παράμετροι, όπως η κοινωνικο-πολιτική και οικονομική διάσταση που απέδιδαν στο γεγονός οι ρομαντικοί παραγωγοί της εθνικής ιδεολογίας εκείνης της εποχής.

“Υπερ πατρίδος το παν”, Θεόδωρος Βρυζάκης 1858.

Η ελληνική ταυτότητα

Αξιομνημόνευτη είναι η περίπτωση που γεννήθηκε πάνω στο ιδεολογικό υπόβαθρο το οποίο θεμελίωσαν ο ρομαντικός ποιητής Παναγιώτης Σούτσος και ο πολιτικός που διατύπωσε για πρώτη φορά το περιεχόμενο του όρου «Μεγάλη Ιδέα», ο Ιωάννης Κωλέττης. Η σχεδόν οκταετής διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης οδήγησε στη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους, του οποίου η συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας βασιζόταν και στο στοιχείο της θρησκείας. Οι Έλληνες χριστιανοί επιδιώκουν την αποκοπή τους από τους δεσμούς του οθωμανικού παρελθόντος και στηρίζονται στα στοιχεία της γλώσσας και της Ιστορίας που παραπέμπουν στην αρχαία Ελλάδα. Πρόκειται για την κορωνίδα της εθνικής ταυτότητας που λειτουργεί και ως πηγή για την κατάκτηση «πολιτιστικής γνησιότητας».

Παναγιώτης Σούτσος (1806-1868).

Προτείνουν λοιπόν την 25η Μαρτίου, ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, για την Εθνική Εορτή των Ελλήνων και συνοδεύουν την πρότασή τους με την αναβίωση πολιτιστικών και αθλητικών γεγονότων στα πρότυπα της αρχαιότητας. Θέλουν να καταστήσουν την Εθνική Εορτή μέγα υπερτοπικό γεγονός, με εντυπωσιακές και οικονομικές διαστάσεις. Επιλέγουν ένα δίκτυο πόλεων για την ανάπτυξη υποδομών (Αθήνα, Ύδρα, Τριπολιτσά, Μεσολόγγι) και στοχεύουν στη διεθνή προβολή της χώρας από τη Μαύρη Θάλασσα έως τις ακτές της Γαλλίας, της Αιγύπτου και της Μέσης Ανατολής. Αυτά συμβαίνουν στα 1835, τρία χρόνια πριν από τον επίσημο καθορισμό της Εθνικής μας Εορτής.

Η καθιέρωση

Οι εξελίξεις δεν επέτρεψαν την υιοθέτηση ολόκληρου του φιλόδοξου εκείνου σχεδίου. Ύστερα από παλινωδίες και μόλις στις 25 Μαρτίου 1838, δεκαεπτά χρόνια μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης, θα πραγματοποιηθεί ο πρώτος εορτασμός που καθιερώνεται με Βασιλικό Διάταγμα του Όθωνα. Ένα Διάταγμα που δεν δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, όπως συνηθιζόταν τότε, αλλά στον Τύπο της εποχής. Ο διττός, εθνικός και θρησκευτικός χαρακτήρας του εορτασμού αποτυπώνεται στο επίσημο κείμενο που υπέγραψε ο βασιλιάς: «Θεωρήσαντες ότι η ημέρα της 25 Μαρτίου, λαμπρά καθ’ εαυτήν εις πάντα Έλληνα διά την εν αυτή τελουμένην εορτήν του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου, είναι προσέτι λαμπρά και χαρμόσυνος δια την κατ’ αυτήν την ημέραν έναρξιν του υπέρ της ανεξαρτησίας αγώνος του Ελληνικού Εθνους, καθιερούμεν την ημέραν ταύτην εις το διηνεκές ως ημέραν ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΟΡΤΗΣ».
Ακολούθησε η έκδοση ακριβέστατου προγράμματος και την παραμονή, 24 Μαρτίου 1838, όταν έδυε ο ήλιος προαναγγελλόταν ο εορτασμός με είκοσι έναν κανονιοβολισμούς.

Προσωρινά Ανάκτορα 1838. Βασιλική Τυπογραφία. Ιδιωτική Συλλογή.

Πανηγύρια και δοξολογία

Την επομένη το πρωί, 25 Μαρτίου 1838, οι είκοσι ένας νέοι κανονιοβολισμοί δίνουν το σύνθημα. Η στρατιωτική μουσική εμφανίζεται στους σκόλιους δρόμους της ανατολίτικης κωμόπολης παίζοντας τον εωθινό. Όλοι ξεκινούν για τη δοξολογία στην Αγία Ειρήνη της οδού Αιόλου, η οποία τότε εκτελούσε χρέη Καθεδρικού Ναού. Κάτοικοι της πόλης και χιλιάδες χωρικών, με κατάλευκες φουστανέλες, ασημένιες φέρμελες και σελάχια με καλογυαλισμένες πιστόλες. Κρατούν μικρές σημαίες και κλωνάρια δάφνης και τραγουδούν πατριωτικά τραγούδια.

Ο Ναός της Αγίας Ειρήνης στην οδό Αιόλου, πρώτος Καθεδρικός Ναός των Αθηνών.

Ο Όθων με τη φουστανέλα του και η Αμαλία με την παραδοσιακή στολή της φθάνουν, ενώ το πλήθος ζητωκραυγάζει και τους ραίνει με άνθη. Κοντά τους οι επιζώντες αγωνιστές. Και ενόσω στην Αγία Ειρήνη ακουγόταν η δοξολογία, είκοσι πέντε νέοι κανονιοβολισμοί δίνουν τον πανηγυρικό χαρακτήρα της ημέρας.

O Βασιλιάς Όθων με εθνική ενδυμασία.
Νικηφόρος Λύτρας 1892.

Όταν τελειώνει η δοξολογία, ο κόσμος ξεχύνεται στους δρόμους. Κάθε έννοια προγράμματος καταργείται. Χωρικοί της Αττικής προπορεύονται της βασιλικής άμαξας παίζοντας λαϊκά μουσικά όργανα και χορεύοντας. Κατευθύνονται όλοι στο πρόχειρο Παλάτι που δεν ήταν άλλο από το κτίριο που σώζεται μέχρι τις ημέρες μας στην πλατεία Κλαυθμώνος και στεγάζει το Μουσείον Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία. Για τον λόγο αυτό ονομάστηκε πλατεία 25ης Μαρτίου, ονομασία που σκεπάστηκε αργότερα από το «Κλαυθμώνος» για τους γνωστούς λόγους.
Τα παλικάρια στήνουν χορό στην πλατεία, όπου ο Δήμος Αθηναίων είχε στήσει ένα πρόχειρο τρόπαιο. Ακούγονται πολεμικά άσματα και θούρια, ενώ από τον Πειραιά χαιρετούν τα βασιλικά πλοία ρίχνοντας τους δικούς τους κανονιοβολισμούς.

Η πρώτη σελίδα της εισήγησης του Ιωάννη Κωλέττη
προς τον Όθωνα για την καθιέρωση εθνικών εορτών.

Η Λέκκαινα

Μέσα στη χαρά και τον ενθουσιασμό ένα «σπαρτιάτικο» επεισόδιο συγκίνησε τον κόσμο. Ενώ τα παλικάρια χόρευαν χειροπιαστά, μια γυναίκα ηλικιωμένη με κάτασπρα μαλλιά έσπασε τον κύκλο και φώναξε στους χορευτές:
― Σταματήστε, παιδιά μου. Εγώ πρέπει να αρχίσω το χορό. Εδώ που χορεύετε έδωσα για την ελευθερία το αίμα δύο αδελφών και του μοναδικού γιου μου.
Κλαίγοντας, έσυρε πρώτη το χορό η γυναίκα εκείνη, παραβαίνοντας τις συνήθειες της εποχής. Έδειχνε όμως τη χαρά των Ελλήνων που πανηγύριζαν την ελευθερία τους και την αυταπάρνηση με την οποία θυσιάστηκαν στο βωμό της πατρίδας.
Ήταν η Δέσποινα Λέκκα, η «Λέκκαινα» όπως την αποκαλούσαν. Είχε χάσει στον αγώνα τα αδέλφια της Μήτρο και Αναστάση και τον γιο της Γιώργο. Τη σκηνή διέσωσε μία από τις ξένες του Παλατιού που συνόδευαν την Αμαλία.

Η Βασίλισσα Αμαλία με εθνική ενδυμασία.
Νικηφόρος Λύτρας 1893.

Φωταψίες

Μια βροχή που ξέσπασε το μεσημέρι δεν επέτρεψε να ολοκληρωθούν, τουλάχιστον σύμφωνα με το πρόγραμμα, οι εορτασμοί της πρώτης επετείου. Το βραδάκι όμως καθάρισε ο ουρανός και πραγματοποιήθηκε η «φωταψία» που προβλεπόταν από το πρόγραμμα του εορτασμού. Για πρώτη φορά φωταγωγήθηκαν η Ακρόπολη και ο Λυκαβηττός. Κοντά στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, πάνω στον λόφο, ανάφθηκαν μεγάλες φωτιές που σχημάτιζαν σταυρό δημιουργώντας μια πρωτόφαντη και εντυπωσιακή εικόνα.
Ο ενθουσιασμός συνεπήρε το βασιλικό ζεύγος που βγήκε να περπατήσει στους δρόμους της πόλης. Εκεί με έκπληξη είδαν ότι οι κάτοικοι είχαν φροντίσει να φωτίσουν όλα τα σοκάκια και τα σπίτια με λαδοφάναρα.
Έτσι έκλεισε ο πρώτος εορτασμός της 25ης Μαρτίου. Και εφέτος που εορτάζουμε την Εθνική μας Επέτειο ας ακολουθήσουμε το παράδειγμα της Λέκκαινας, η οποία χόρεψε, αντί να κλάψει, στις 25 Μαρτίου 1838…

Ιωάννης Κωλέττης (1774-1847).

ΠΗΓΕΣ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Είναι γνωστό πως το μεγαλύτερο μέρος των δημοσιεύσεων στην εφημερίδα μας αλλά και στον ιστότοπο www.mikros-romios.gr στηρίζεται σε αδημοσίευτες πηγές και είναι προϊόν πρωτογενούς έρευνας.

Επειδή δεν είναι δυνατόν να παρατίθενται παραπομπές, λόγω του δημοσιογραφικού χαρακτήρα των δημοσιεύσεων, οι ερευνητές που επιθυμούν να εντρυφήσουν περισσότερο στα δημοσιευόμενα θέματα μπορούν να επικοινωνούν με το Τμήμα Αρχειακών Μελετών του «Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών - Ιδρύματος Βούρου-Ευταξία» (Tηλ: 210-3426833 και 210-3231397) ή ηλεκτρονικά (info@mikros-romios.gr), ώστε να ενημερώνονται για παραπομπές ή να συλλέγουν συμπληρωματικές πληροφορίες.

του Ελευθερίου Γ. Σκιαδά.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Thursday, 24 March 2022

Η Ψωροκώσταινα - Η ιστορία μιας υπέροχης γυναίκας

Για το πώς η Ψωροκώσταινα έγινε «σύμβολο» υπάρχει και μια άλλη εκδοχή, η οποία μάλλον οφείλεται στην αγάπη που έτρεφε ο απλός κόσμος για την Πανώρια. 
Σύμφωνα με αυτήν, η Ψωροκώσταινα, όπως την έλεγαν λόγω της φτώχειας της, ήταν σύζυγος αγωνιστή.
Δεν είχε καμία βοήθεια από πουθενά και ζητιάνευε στους δρόμους του Ναυπλίου. 
Κάποια στιγμή την είδε ο Καποδίστριας και της έδωσε κάτι. Τότε εκείνη, κατανοώντας το οικονομικό αδιέξοδο της χώρας, έδωσε στον κυβερνήτη όσα χρήματα είχε συγκεντρώσει.
Ο Καποδίστριας συγκινήθηκε από τη χειρονομία και έδωσε εντολή να συνταξιοδοτηθεί.

https://www.youtube.com/watch?v=FVqEpl6r2U8

πολλά περισσότερα εδώ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Γιατί τα πάντα σχετίζονται με την παιδική ηλικία;

Kάποτε μάθαμε να μιλάμε μια ολόκληρη συναισθηματική γλώσσα, που τώρα είναι μέρος της φύσης μας όσο και η φυσική μας γλώσσα. Μια γλώσσα για το πώς να εκφράζουμε αγάπη, τι να περιμένουμε από τους άντρες και τις γυναίκες, και ποιοι είναι οι κανόνες γύρω από την ευτυχία.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η βασική αρχή της σύγχρονης ψυχοθεραπείας –ότι όλα έχουν να κάνουν με την παιδική ηλικία του ατόμου– μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενοχλητική. Γιατί να είμαστε για πάντα δεμένοι με πράγματα που έγιναν τόσο καιρό πριν; Κάποιοι μπορεί να έχουν χάσει πια τους γονείς τους ή να μην τους βλέπουν συχνά. Επίσης, δεν ισχύει ότι η γενετική είναι πιο σημαντική;

Όπως και να ’χει, αυτή η εξοργιστική ιδέα αρνείται να υποχωρήσει, όπως θα θέλαμε. Τελικά, υπάρχουν πάρα πολλά που μας πηγαίνουν πίσω. Ο χαρακτήρας μας φαίνεται να είναι καθορισμένος από δυναμικές που αναπτύχθηκαν μέσα στην οικογένεια, πριν από την ηλικία των 15 ετών.

Μπορούμε να αποδεχτούμε ότι κάποτε μάθαμε να μιλάμε μια ολόκληρη γλώσσα γύρω από την οικογένειά μας: χιλιάδες λέξεις και συντακτικοί κανόνες που ακούσαμε ενώ ζωγραφίζαμε στην κουζίνα του σπιτιού μας. Κατ’ επέκταση, δεν είναι απίθανο ότι συγχρόνως μάθαμε μια ολόκληρη συναισθηματική γλώσσα, που τώρα είναι μέρος της φύσης μας όσο και η φυσική μας γλώσσα.

Μια γλώσσα για το πώς να εκφράζουμε αγάπη, τι να περιμένουμε από τους άντρες και τις γυναίκες, και ποιοι είναι οι κανόνες γύρω από την ευτυχία. Χρειάζεται να σκεφτούμε πολύ τις οικογένειές μας, όχι απαραίτητα επειδή μας λείπουν. Το αντίθετο.

Χρειάζεται να αναλογιστούμε την οικογένειά μας για να την ξεπεράσουμε. Δεν πρέπει να ντρεπόμαστε για την έρευνα που κάνουμε για το πώς η οικογένειά μας, όπως όλες οι οικογένειες, μας τρέλανε, ως έναν βαθμό. Μπορεί να νομίζουμε ότι είναι μια μοναδικά δυτική νεύρωση, που επηρεάζει ειδικά τους ανθρώπους που έχουν περάσει πολύ χρόνο στην ψυχοθεραπεία, το να μιλάμε για τους γονείς μας και τη συμβολή τους στη δυστυχία μας.

Για να μη μας απωθεί αυτή η προσέγγιση, χρειάζεται να έχουμε στο μυαλό μας ότι κάθε κοινωνία, όποιο κι αν είναι το επίπεδο της ανάπτυξής της, φαίνεται να διατηρεί σύνθετες και συνεχιζόμενες σκέψεις για τους προγόνους και την ισχυρή επίδραση που ασκούν στη ζωή των ζωντανών. Τα μοτίβα είναι παντού τα ίδια: οι γονείς ή οι συγγενείς πεθαίνουν και τότε το άτομο πρέπει να διαχειριστεί τα πνεύματά τους με ιδιαίτερη φροντίδα, επειδή οι νεκροί είναι γνωστό πως έχουν δυνάμεις να προκαλέσουν μεγάλους μπελάδες.

Μπορεί να απελευθερώσουν τύψεις, μπορεί να καταστρέψουν το σεξ για μας, μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τις φιλοδοξίες μας στη δουλειά, μπορεί να προκαλέσουν αϋπνία ή χρόνιους πόνους. Συνεπώς, χρειάζεται να ξοδέψουμε πολύ χρόνο και πολλή ενέργεια για να διαχειριστούμε την ανάμνησή τους.

Στη Μαδαγασκάρη, σε μια ειδική τελετή, κάθε χρόνο, ξεθάβουν τους νεκρούς και τους προσκαλούν σε μια μεγάλη γιορτή στο χωριό, όπου οι συγγενείς θυσιάζουν βόδια και χορεύουν με τις σορούς πάνω από το κεφάλι τους, με την ελπίδα ότι τα πτώματα θα ξεκουραστούν εύκολα τους επόμενους μήνες.

Το τι χρειάζεται να κάνει κανείς για να αποτρέψει έναν πρόγονο από το να καταστρέψει τη ζωή του μπορεί να διαφέρει από κοινωνία σε κοινωνία, όμως, το υποκείμενο συναίσθημα ότι χρειάζεται να κάνει κάτι είναι οικουμενικό. Κάποιος μπορεί να πρέπει να τους ξεθάψει και να τους καλέσει σε γιορτή, κάποιος άλλος μπορεί να χρειάζεται να καθίσει σ’ έναν καναπέ και να αναλύσει την επιρροή που ασκούν στον ψυχισμό του. Όμως, η ιδέα είναι βασικά η ίδια.

Τα πνεύματα του παρελθόντος έχουν τη δύναμη να στραγγαλίσουν το παρόν. Οι πονοκέφαλοι ή η ανικανότητα, η παράνοια ή η δυσλειτουργική σχέση έχουν να κάνουν με φαντάσματα. Οι γονείς είναι παντού, και οι σοφοί άνθρωποι τους δίνουν αρκετή σημασία, για να χαλαρώσουν την επιρροή τους και να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους.

Απόδοση - Επιμέλεια: Ισμήνη Τσοχαλή, μεταφράστρια - επιμελήτρια κειμένων

Wednesday, 23 March 2022

Από «πόρτα» σε «πόρτα» φαίνεται ότι σκάσαμε σε τοίχο

....................
Η σημερινή κατάσταση μας φέρνει καθημερινά αντιμέτωπους και με τις δύο εκφράσεις. 
«Εγκλήματα τιμής», «εγκλήματα πάθους», γυναίκες που σκοτώνονται καθημερινά, παιδιά που τσιμεντώνονται από ακατάλληλες οικογένειες, παιδιά που βρίσκονται νεκρά υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, πατεράδες που λυγίζουν από το βάρος μιας αποκάλυψης. 
Οι κοινωνίες της «τιμής» έχουν δώσει τη θέση τους στις κοινωνίες της «ντροπής». Γιατί αυτό που ζούμε τα τελευταία χρόνια μάς θέτει όλους προ των ευθυνών μας. 
Πώς φτάσαμε μέχρις εδώ;

Μια γειτόνισσα ακούει στον κάτω όροφο ένα παιδί να κλαίει σπαρακτικά. Ο πατέρας το χτυπάει, δεν είναι η πρώτη φορά. Όταν το αναφέρει, της λένε να κοιτάει τη δουλειά της. 
Μια ψυχολόγος δέχεται καθημερινά στο ειδικό σχολείο που δουλεύει ένα παιδί με εμφανή τα σημάδια της κακοποίησης. Το λέει στον πατέρα, που μάλλον είναι ο κακοποιητής, αυτός την εκφοβίζει. 
Παίρνει μια σύνταξη εκείνος εξαιτίας της αναπηρίας του παιδιού, δεν διανοείται να τη χάσει. 
Η ψυχολόγος θέλει να το προχωρήσει το θέμα, όλο όμως το σχολείο είναι εναντίον της. Θα τους εκθέσει, της λένε. 

Ένα μεγάλο σκάνδαλο ξεσπάει σε οικοτροφείο. Τι συμβαίνει με τους υπεύθυνους εκεί; Τι μοίρα έχουν τα παιδιά; Μια δασκάλα που έχει μαθητή ένα από αυτά τα παιδιά αγωνιά. Θέλει να μάθει πού είναι το παιδί, πώς να το βοηθήσει. Η διεύθυνση όμως του σχολείου δεν θέλει να θίξει το θέμα, να αγγίξουν ευαίσθητα θέματα που έχουν πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης.

Η πραγματικότητα μας γονατίζει, αλλά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θεριεύουμε. Εκεί οι άνθρωποι παίρνουμε φωτιά. 
Ο καθένας κάνει και μια καταγγελία στον προσωπικό του λογαριασμό. Μιλάμε ανοιχτά, έχουμε όλοι ή σχεδόν όλοι γνώμη. Ακυρώνουμε πρόσωπα και πράγματα, επιτιθέμεθα, αποδοκιμάζουμε, αφανίζουμε. 

«Να το κακό», σαν μια ορδή αναφωνούμε και το σκοτώνουμε. Από το πληκτρολόγιο. Γινόμαστε γιατροί, ψυχολόγοι, δικαστές, ιεροκήρυκες. Πατάσσεται η αδικία. Είμαστε όμως όλοι παιδιά και της μιας πόρτας και της άλλης. Παιδιά της παράδοσης και του πληκτρολογίου. Είμαστε παιδιά της «τιμής» και της «ντροπής». Έτσι μεγαλώσαμε. Όλοι μας βεβαρημένοι με προσωπικά τραύματα, συμπεριφερθήκαμε σαν ιδιώτες μέσα στην κοινωνία και όχι ως πολίτες. 
Στη δουλειά μας, στην πολυκατοικία, στη γειτονιά, δεν υπερασπιστήκαμε τον αδύνατο όταν έπρεπε, και δεν χάσαμε τη δουλειά μας, όταν έπρεπε να υπερασπιστούμε το δίκαιο. Γιατί είχε κόστος. Το γάλα του παιδιού μας. Και είναι θεμιτό.
Το ζήτημα πλέον όμως που τίθεται τώρα που αγρίεψε η κατάσταση είναι να μην αρκεστούμε στο να πληκτρολογούμε μόνο, και να αναλάβουμε το ρίσκο να κοιταχτούμε στον καθρέφτη. 

Να συνειδητοποιήσουμε ότι ταυτίσαμε την πρόοδό μας με το προφίλ μας στο fb, ανοίξαμε μια «πόρτα» στον κόσμο για να παινέψουμε τα παιδιά μας, να αναζητήσουμε φίλους και συντρόφους, να πάρουμε likes για την άποψή μας, ή για τα τραύματά μας, αλλά από αυτό το σημείο μέχρι να καταφέρουμε να γίνουμε υπεύθυνοι, συνετοί, ώριμοι πολίτες απέχουμε πολύ. 
Γιατί η δουλειά που πρέπει να γίνει δεν αφορά το έξω μας, αλλά κάτι πολύ βαθύτερο. Αχνό αλλά πολύ στέρεο. 
Το ότι η κάθε «πόρτα» μας ανοίγει με ευκολία, όταν δεν υπάρχει κόστος. Όταν όμως στο τέλος έρχεται ένας λογαριασμός και μια συνέπεια για την πράξη μας, παρά το ανοιχτό Facebook, οι πόρτες μας κλείνουν. 
Ας δούμε στα σοβαρά τι χρειάζεται για να ξαναχτιστεί η αλυσίδα που λέγεται κοινωνία.

ολόκληρο το άρθρο εδώ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki