Να μη λυπάσαι που πέφτουν τα φύλλα Φθινόπωρο....

Ο Νίκος Καρούζος άφησε την τελευταία του πνοή στις 28 Σεπτεμβρίου 1990

Παραίνεση

Να μη λυπάσαι που πέφτουν τα φύλλα φθινόπωρο. 

Η δική σου τρυφερότητα θα τα φέρει και πάλι στα δέντρα. 

Δάκρυα μη χαλνάς· όλοι ανήκουμε στην ανάσταση. 

Από τα Τετράδια της Αμπάς

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Η Εκπαίδευση στην Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. : Ο δάσκαλος στα κλασικά χρόνια

Ορόσημο για τον παγκόσμιο πολιτισμό και ειδικότερα για την εκπαίδευση αποτελεί ο 5ος  π.Χ. αιώνας της κλασικής Ελλάδας. 

Στην αρχαία Αθήνα καθιερώνεται ένα εκπαιδευτικό σύστημα με βασικές συνιστώσες τις γραμματικές γνώσεις, τη μουσική αγωγή και τη γύμναση του σώματος, που αποτελεί τη βάση της εκπαίδευσης μέχρι σήμερα, ενώ η εισαγωγή του παιδιού στις ηθικές αξίες ξεκινούσε από το οικείο περιβάλλον. 

Education in Ancient Greece

Ο σκοπός της αγωγής ήταν η ελεύθερη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας, η αρμονική και τέλεια ανάπτυξη σώματος και πνεύματος. Σημαντικό ρόλο σ’ αυτή την προσπάθεια για την καλλιέργεια των παιδιών έχουν οι δάσκαλοι, που εξειδικεύουν τον τρόπο και το περιεχόμενο της διδασκαλίας, με αποκορύφωμα την εκπαιδευτική αντίληψη των μεγάλων φιλοσόφων.

Όπως αναφέρει ο Πλάτωνας: «Στην Αθήνα, οι άνθρωποι με φροντίδα και επιμέλεια διδάσκουν και νουθετούν τα παιδιά. Πρώτα πρώτα η τροφός, η μητέρα, ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πως θα γίνει καλό παιδί, διδάσκοντάς του το δίκαιο και το άδικο, το ωραίο και το άσχημο.

Ύστερα απ’ αυτά, όταν τα παιδιά φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία, οι γονείς τα στέλνουν στα σπίτια των δασκάλων, όπου οι γραμματιστές φροντίζουν να μάθουν γραφή και ανάγνωση, οι κιθαριστές με το να διδάσκουν λύρα τα κάνουν πιο εκλεπτυσμένα και προσπαθούν να εξοικειώσουν την ψυχή τους με το ρυθμό και την αρμονία. Ακόμα τα παιδιά συχνάζουν στα γυμναστήρια και τις παλαίστρες, όπου οι παιδοτρίβες κάνουν τα σώματά τους πιο δυνατά για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας της κακής σωματικής κατάστασης.» [1].

Οι Αθηναίοι φρόντιζαν ώστε η παιδευτική επίδραση προς τους νέους να ασκείται και στην κοινωνική ζωή, μέσα από τις θρησκευτικές τελετές και γιορτές, στις οποίες οι νέοι συμμετείχαν ενεργά χορεύοντας και ψάλλοντας. Εξάλλου, το θέατρο, οι αγώνες, τα μνημεία τέχνης, όλα συνδυάζονταν για να προσδώσουν και να εντυπώσουν στους νέους την αίσθηση της τάξης και της ωραιότητας.

Τα πρώτα στάδια

Το πρώτο στάδιο εκπαίδευσης ήταν της προσχολικής και σχολικής ηλικίας, όπως αυτή της Μύρτιδας. Την πρώτη την αναλάμβανε η μητέρα ή η τροφός και αποσκοπούσε στην καλλιέργεια των έμφυτων ικανοτήτων του παιδιού, στη μεταλαμπάδευση της πίστης στους θεσμούς και τις αξίες, και στην προετοιμασία του να δεχθεί τη σχολική εκπαίδευση, που άρχιζε συνήθως στα επτά χρόνια. Μέχρι αυτή την ηλικία η αγωγή των παιδιών ήταν κοινή, στη συνέχεια όμως τα δύο φύλα διαχωρίζονταν.

Εκπαίδευση κοριτσιών

Τα αγόρια διδάσκονταν ποικίλες γνώσεις από ειδικούς δασκάλους, ενώ τα κορίτσια συνέχιζαν τη εκπαίδευση μέσα στην οικογένεια, με σκοπό να μάθουν να οργανώνουν και να διαχειρίζονται τις υποθέσεις του σπιτιού, αφού συνήθως δεν ήταν εφικτό να πάρουν ανώτερη μόρφωση. Η αγωγή ήταν ηθική και πρακτική. Η νέα έπρεπε να μένει συνεχώς στο σπίτι, ασχολούμενη με. την υφαντική, την πλεκτική και τη ραπτική.

«Ελάχιστα να βλέπει, ελάχιστα να ακούει, ελάχιστα να λέει » και μ’ αυτό τον τρόπο  αποδείκνυε τη σωφροσύνη της, όπως αναφέρει ο Ξενοφώντας. [2]

Ωστόσο, τα κορίτσια των πολύ εύπορων οικογενειών λάμβαναν στοιχειώδεις γνώσεις γραφής, ανάγνωσης, μυθολογίας και μάθαιναν να κάνουν λογαριασμούς και να απαγγέλλουν ποιήματα. 

Ποια τύχη άραγε είχε η Μύρτις;

Επιτύμβια στήλη που απεικονίζει
κορίτσι που διαβάζει (Βρετανικό Μουσείο)

Οι δάσκαλοι

Η σχολική  αγωγή ήταν ιδιωτική και οι γονείς πλήρωναν τους δασκάλους, ενώ η διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού μέσα από το σχολείο επηρεαζόταν σε ένα μεγάλο μέρος από τη δυναμική της ομάδας. Αξιοσημείωτο είναι ότι μέχρι τα μέσα του 5ου π.Χ. αιώνα οι νέοι Αθηναίοι λάμβαναν μόνο τη στοιχειώδη εκπαίδευση.  «Οι Αθηναίοι Περικλής, Φειδίας, Σοφοκλής, που γεννήθηκαν το 490 π.Χ. και που διέπρεψαν στην πολιτική, τις τέχνες και τα γράμματα, δεν είχαν λάβει παρά μια μόρφωση όχι ανώτερη των σύγχρονων δημοτικών σχολείων».[3]

Παιδαγωγός

Ο Παιδαγωγός, έμπιστος δούλος, συνόδευε το παιδί στο Διδασκαλείο μέχρι τα δεκαπέντε του χρόνια, κουβαλούσε τα πράγματά του, το πρόσεχε στο δρόμο και στην ανάγκη  το τιμωρούσε, παραμένοντας στο σχολείο μέχρι το τέλος των μαθημάτων, η διάρκεια των οποίων ήταν εξάωρη.

Γραμματιστής

Από τον πρώτο του δάσκαλο, το γραμματιστή, ο μικρός Αθηναίος μάθαινε ανάγνωση, συλλαβισμό, γραφή, καλλιγραφία, ορθογραφία και αριθμητική. Οι μαθητές ήταν υποχρεωμένοι να κάθονται σε δίφρους (σκαμνιά), έχοντας στα γόνατά τους τα πινακίδια πάνω στα οποία έγραφαν. Οι γραμματιστές κάθονταν σε καθί­σματα, τους λεγόμενους θρόνους ή κλισμούς, και τους επέβλεπαν. Τα πινακίδια ήταν αλειμμένα με κερί και επάνω σε αυτό το υλικό χαράσσονταν τα γράμματα με τη βοήθεια της γραφίδας. Η γραφίδα ήταν ένα αντικείμενο μυτερό από τη μια πλευρά, ώστε να μπορεί εύκολα ο μαθητής να χα­ράσσει τα γράμματα και πλατύ από την άλλη για να ισιώνει το κερί και να μπορεί να ξαναγράψει.. Οι μαθητές οι οποίοι δεν διέθεταν πινακίδιο με κερί, συνέλεγαν όστρακα από τα κεραμικά εργαστήρια ή από τον δρόμο, τα οποία και πάλι μπορούσαν να τα χαράξουν ή να γράψουν πάνω σ’ αυτά με μελάνι.

Ερυθρόμορφο αγγείο 5ου  αιώνα  π.Χ 
που απεικονίζει μαθητές με τον γραμματιστή, τον κιθαριστή και τον παιδαγωγό 
(Αρχαιολογικό Μουσείο Βερολίνου)

Κιθαριστής

Απαραίτητο στοιχείο για την εκπαιδευτική ολοκλήρωση θεωρούσαν οι Αθηναίοι τη μουσική, η οποία σύμφωνα με τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη εμπνέει στις ψυχές την αίσθηση της αρμονίας, της τάξης, της ωραιότητας και περιορίζει τα ανθρώπινα πάθη. Τη μύηση στην τέχνη της μουσικής αναλάμβανε ο Κιθαριστής, που εξασκούσε τον μικρό Αθηναίο στο τραγούδι, τη λύρα, την εκμάθηση και την απαγγελία των ποιημάτων του Ομήρου, του Θέογνη και του Σόλωνα.

Παιδοτρίβης

Τη σωματική εκγύμναση των μαθητών φρόντιζε ο Παιδοτρίβης. Οι γυμναστικές ασκήσεις στην Παλαίστρα καλλιεργούσαν το αθλητικό πνεύμα και την άμιλλα, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στην ισορροπία δύναμης και χάριτος. Προετοίμαζε μάλιστα τους μαθητές και για τη συμμετοχή τους σε αθλητικούς αγώνες, με σκοπό οι καλύτεροι να λάβουν μέρος στους Ολυμπιακούς.

Μέθοδος διδασκαλίας

Η μέθοδος διδασκαλίας την οποία χρησιμοποιού­σαν οι αρχαίοι γραμματιστές βασιζόταν στην τεχνική της απομνημόνευσης. Οι μαθητές ήταν υποχρεωμένοι να αποστηθίσουν την αλφάβητο, όχι μόνο με την κανονική σειρά (α, β, γ...) αλλά και με την αντίστρο­φη (ω, ψ, χ...). Στη συνέχεια προχωρούσαν στην εκμάθηση της ανάγνωσης και της γραφής των συλλαβών και κατέληγαν σε ολόκληρες λέξεις. Με την πάροδο του χρόνου σταδιακά ο μαθητής προέβαινε στην ανάγνωση και κατανόηση κειμένων.
Ο γραμματιστής ήταν αυστηρός και απαιτούσε από τους μικρούς Αθηναίους υπακοή και συμπεριφορά που χαρακτήριζε ενάρετο άνθρωπο αλλά και καλό πολίτη. Συχνά η συμμόρφωση των μικρών μαθητών γινόταν με μη αποδεκτές μεθόδους, όπως απεικονίζεται σε οινοχόη της εποχής.

  

Ο ρόλος του δασκάλου κατά τον Σωκράτη

Αυτή την εικόνα του δασκάλου έρχεται να αλλάξει ο Σωκράτης, όπως παρουσιάζεται από τον Πλάτωνα. Η αγωγή ως θεία επιταγή και χρέος προς την πολιτεία, ασκείται από το δάσκαλο αφιλοκερδώς σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, όχι μόνο με τη διδασκαλία αλλά και με το παράδειγμα της προσωπικής του ζωής Ο δάσκαλος συγκρατεί την οργή του, δεν παραφέρεται, είναι έτοιμος να συγχωρήσει, το μίσος και η μνησικακία δεν έχουν θέση στην ψυχή του. Περιφέρεται στις οδούς για να πείσει τους πολίτες ότι δεν πρέπει να δώσουν  το προβάδισμα στο σώμα και τα πλούτη, αλλά να ασχοληθούν για την τελειοποίηση της ψυχής.

Μια νέα σχέση προβάλλει μεταξύ μαθητή και δάσκαλου. Η διδασκαλία παύει να είναι προσφορά και αποδοχή γνώσεων, καθίσταται από κοινού αναζήτηση για να ανακαλύψουν την αληθινή γνώση, η οποία βρίσκεται στην ανθρώπινη φύση.

Ερυθρόμορφο αγγείο 5ου  αιώνα  π.Χ. που απεικονίζει μαθητές να διαβάζουν και να παίζουν λύρα (αρχαιολογικό Μουσείο Βερολίνου)

[1] Πλάτων, Πρωταγόρας 325c-326c (ελεύθερη μετάφραση)

[2] Ξενοφώντος Οικονομικός, κεφ. 11

[3] H. Marrou,  “ Histoire de l’ Education dans  l’ Antiquité»

Βιβλιογραφία

• Άπαντα Πλάτωνος, Εταιρεία Ελληνικών εκδόσεων
• Η Αγωγή διαμέσου των αιώνων  τόμος Α΄, Γ. Ξέκαλου - Γ. Παπαγεωργίου
• Διδακτική – Γενική Διδακτική, τόμος Α΄,  Αθανάσιος Β. Βερτσέτης
• Κοινωνική Ψυχολογία, τόμος Β΄,  Δ. Γεώργα

Πηγές

• Ιστορικά θέματα ,  τεύχος 14
• «Ο Χάρης του Θεαγένη», Ιστορικό ανάγνωσμα, Νώντας Έλατος
• Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
• ΝΟΗΣΙΣ (πύλη της αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας). Κέντρο διάδοσης επιστημών και μουσείο τεχνολογίας. http://www.tmth.edu.gr/aet/index.html

πηγή

Ο Ρόλος της Παιδείας κατά τον Αριστοτέλη

Του Δρα Θεόδωρου Κ. Θεοδώρου
Ο Αριστοτέλης, στο όγδοο βιβλίο των «Πολιτικών» του, αναφέρεται διεξοδικά σε θέματα που αφορούν στην παιδεία. Αν συνδυάσει κανείς τις σχετικές απόψεις που εκφράζει εδώ με τις απόψεις που εμπεριέχονται και σε άλλα του έργα, και ιδιαίτερα στα «Ηθικά Νικομάχεια», τότε εύκολα συναρμολογεί ολόκληρο το πάζλ των αριστοτελικών θέσεων για την παιδεία. 

Aristotle and informal education

Τελικός σκοπός της μάθησης
πρέπει να είναι
η επίτευξη της ευδαιμονίας.

http://paideias-apanthisma.blogspot.com

Για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία γίνεται λόγος για νομοθετημένη κοινή παιδεία «κοινήν και μη κατ’ ιδίαν», μέσα στα πλαίσια της οποίας ο άνθρωπος καθίσταται ενεργός πολίτης, κατακτά την αρετή και την ευδαιμονία μέσω της λογικής και οδηγείται στην τελείωση. 

Ο κυριότερες επιμέρους λειτουργίες της παιδείας σύμφωνα με τον Αριστοτέλη είναι:  
1. Συντελεί στη δημιουργία του ενεργού πολίτη.  

Ο άνθρωπος μέσω της παιδείας αποκτά τη δυνατότητα να «μετέχει κρίσεως και αρχής», δηλαδή να συμμετέχει όχι μόνο στην άσκηση της δικαστικής-νομοθετικής εξουσίας, αλλά να ασκεί και κριτική στην εκάστοτε εκτελεστική εξουσία. Τελικό αποτέλεσμα να «μετέχουν της πολιτείας πάντες οι πολίται». «Παιδεύεσθαι και εθίζεσθαι προς τας πολιτείας» διακήρυττε ο σταγειρίτης φιλόσοφος. 

Πολιτεύματα χωρίς παιδεία βλάπτονται ανεπανόρθωτα: «εν ταις πόλεσιν ου γινόμενον τούτο βλάπτει τας πολιτείας». Επομένως η παιδεία θεωρείται από τον Αριστοτέλη η «εκ των ων ουκ άνευ» προϋπόθεση για τη διάπλαση ενεργών πολιτών, από την οποίαν εξαρτάται όχι μόνο η εύρυθμη λειτουργία της πολιτείας, αλλά και η ίδια η ύπαρξη της.  
2. Συντελεί ώστε ο πολίτης να γίνεται «αγαθός (ενάρετος) και σπουδαίος» δια μέσου της λογικής.  

Τρεις παράγοντες συμβάλλουν στο να γίνονται οι άνθρωποι αγαθοί και σπουδαίοι. «Διά τριών γίγνονται οι άνθρωποι αγαθοί και σπουδαίοι, έστι δε ταύτα τα τρία: φύσις, έθος και λόγος», δηλαδή η φυσική προδιάθεση, ο εθισμός και η λογική. Θεωρεί ως κυριότερο την καλλιέργεια του λόγου: «διά τον λόγον οι άνθρωποι δύνανται πράττειν και εναντία τοις εθισμοίς και τη φύσει, εάν πεισθώσιν άλλως έχειν βέλτιον», τουτέστιν με τη λογική τους ικανότητα οι άνθρωποι κατορθώνουν να πράττουν έργα αντίθετα προς τον εθισμό και τις φυσικές ορμές τους, αν πειστούν ότι κάποια άλλη πορεία είναι σωστότερη. Η καλλιέργεια του λόγου γίνεται μέσω της παιδείας.  
3. Ο ηθοπλαστικός της χαρακτήρας.  

Βασικός σκοπός της παιδείας πρέπει να είναι η διάπλαση «του ήθους της ψυχής». Στα «Ηθικά Νικομάχεια Βιβλίο Β» τονίζει ότι «η ηθική (του ανθρώπου) εξ έθους περιγίγνεται, όθεν και το όνομα….», δηλαδή η ηθική αντίληψη του ανθρώπου διαμορφώνεται με τη συνήθεια, απ’ όπου... 
παράγεται και η λέξη. «Ουδεμία των ηθικών αρετών φύσει ημίν εγγίγνεται αλλά εξ έθους περιγίγνεται», δηλαδή καμιά ηθική αρετή δεν την έχουμε έμφυτη, δοσμένη από τη φύση, αλλά διαμορφώνεται με τη συνήθεια. 

«Οι νομοθέται τους πολίτας εθίζοντες ποιούσιν αγαθούς», δηλαδή οι νομοθέτες προσπαθούν να κάνουν τους πολίτες αγαθούς (ενάρετους) με τη συνήθεια και τον εθισμό. Αν λάβουμε υπόψη ότι η παιδεία κατά το φιλόσοφο θα πρέπει να είναι νομοθετημένη από την πολιτεία, απ’ό,τι ανέφερα και πιο πάνω, αντιλαμβανόμαστε ότι πρώτιστα σ’αυτήν πέφτει το βάρος της διαμόρφωσης του χαρακτήρα των πολιτών.  

4. Η παιδεία είναι χρήσιμη και για την οικονομία.  

«Τα γράμματα και προς την οικονομίαν δοκεί χρήσιμα είναι» διακηρύττει ο φιλόσοφος στα «Πολιτικά» του. Θα πρέπει εδώ να διευκρινίσουμε ότι, όταν ο Αριστοτέλης μιλά για γράμματα τα εννοεί ως περιέχοντα την ανάγνωση, την γραφή, τη γραμματική καθώς επίσης και στοιχεία αριθμητικής, γεωμετρίας και αστρονομίας. Η διοίκηση λοιπόν του οίκου και ο καταμερισμός της εργασίας που γίνεται στο εσωτερικό του, καθίστανται αποτελεσματικότερα με μορφωμένους πολίτες.  

5. Η παιδεία δεν πρέπει να στοχεύει στην ταλαιπωρία των μαθητών.  

Παρόλο που παραδέχεται ότι οι νέοι δε μαθαίνουν παίζοντας «ου γαρ παίζουσι μανθάνοντες, μετά λύπης γαρ η μάθησις», εντούτοις δεν πρέπει να θεωρείται η παιδεία ως γενεσιουργός αιτία ταλαιπωρίας. «Δει τους νέους μη παιδιάς ένεκα παιδεύειν». 

Η χαρά λοιπόν της μάθησης και η παιγνιώδης μορφή της διδασκαλίας, που αποτελούν ορισμένους από τους πυλώνες της σύγχρονης προοδευτικής παιδαγωγικής έλκουν την καταγωγή τους από την αριστοτελική σκέψη. 

6. Τελικός σκοπός της μάθησης πρέπει να είναι η επίτευξη της ευδαιμονίας.  

«Τέλος» στον Αριστοτέλη σημαίνει σκοπός. «Η δ’ευδαιμονία τέλος εστίν», επομένως η ευδαιμονία του ανθρώπου είναι ο τελικός σκοπός. Αυτή όμως δε νοείται μόνο ως ευχαρίστηση ή ικανοποίηση από την απόλαυση υλικών ή πνευματικών αγαθών, αλλά ως ενέργεια της ψυχής η οποία τείνει προς την τελείωση.  

Η παιδεία, συνεπώς, έχει ως αποστολή να συντελέσει στην πραγμάτωση του σκοπού της ύπαρξης, που είναι η επίτευξη της ευδαιμονίας. Πραγματικά όταν ανατρέχει -που οφείλει να ανατρέχει ο εκπαιδευτικός στις κλασικές πηγές της παιδείας- μοναχά δέος μπορεί να αισθανθεί. Αρχές παιδαγωγικές ανεπανάληπτες, διαχρονικές που ισχύουν παντού και πάντοτε, όπως π.χ ενεργός πολίτης, ηθοπλαστική παιδεία, διαθεματική διδασκαλία, παιγνιώδης μορφή της διδασκαλίας και άλλες, που εμείς όχι μόνο δεν καταφέραμε ακόμα να τις εφαρμόσουμε, αλλά τις εξαγγέλλουμε κατά καιρούς ως στόχους της χρονιάς, για να λειτουργούν ως άλλοθι της δικής μας απραξίας.

Αναρωτιέμαι αν πρέπει να είμαστε περήφανοι ή να ντρεπόμαστε, που είμαστε κληρονόμοι τέτοιων ρηξικέλευθων απόψεων και απόγονοι του μεγαλύτερου διανοητή της αρχαιότητας και όχι μόνο.

Τα μυστικά των δασκάλων, που θα κάνουν το παιδί σου "αρνάκι"!

Σας έχει τύχει ποτέ να μπείτε σε μια τάξη και να παρατηρήσετε όλα τα κεφαλάκια να είναι σκυμμένα στις εργασίες τους; 

Τότε είναι η στιγμή που αναρωτιέστε πώς καταφέρνουν οι δάσκαλοι να βάλουν σε τάξη μια ολόκληρη αίθουσα μαθητών, όταν εσείς δεν μπορείτε να κρατήσετε υπό έλεγχο μόνο το παιδί σας!

Οι καλύτεροι δάσκαλοι έχουν μικρά μυστικά που μετατρέπουν τους άτακτους μαθητές σε «αρνάκια» στα χέρια τους.

Διαβάστε παρακάτω ποια είναι αυτά, ώστε να έχετε τα ίδια αποτελέσματα και στο σπίτι σας:

1. Διάγραμμα ανταμοιβής
Οι έξυπνοι και οργανωτικοί δάσκαλοι χρησιμοποιούν διαγράμματα για να κρατήσουν τη συμπεριφορά των παιδιών υπό έλεγχο. Είτε πρόκειται για ένα προειδοποιητικό διάγραμμα, είτε για ένα διάγραμμα ανταμοιβής, τα παιδιά μπορούν εύκολα να παρατηρήσουν την πρόοδό τους και να τη χρησιμοποιήσουν ως κινητήριο εργαλείο για τη μελλοντική συμπεριφορά τους μέσα στην τάξη. 

Ένα παρόμοιο διάγραμμα στο σπίτι μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε τη συμπεριφορά του παιδιού σας και να του διδάξετε ότι χρειάζεται να εργαστεί αληθινά για να αποκτήσει τα πράγματα που θέλει. Με ένα σμπάρο, δυο τρυγόνια!

2. Έπαινος και επιβράβευση
Οι καλοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν ότι ο έπαινος είναι συχνά πιο αποτελεσματικός από την τιμωρία, όταν προσπαθούν να κάνουν έναν άτακτο μαθητή να συμπεριφερθεί σωστά. 

Ενώ μπορεί να θέλετε να φωνάξετε για το ακατάστατο δωμάτιο του παιδιού ή για τις δουλειές που δεν έγιναν, είναι μερικές φορές πιο αποτελεσματικό να το επιβραβεύσετε για όσα έχει ήδη κάνει, ακόμα κι αν είναι μικρής σημασίας. Έτσι, το παιδί μαθαίνει να αναζητά τα συναισθήματα που προέρχονται από τον έπαινο και μπορούν να το βοηθήσουν να διαμορφώσει το χαρακτήρα του.

3. Υψηλές προσδοκίες
Ένας τρόπος που οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να πάρουν το καλύτερο αποτέλεσμα από τα παιδιά είναι ότι δεν περιμένουν τίποτα λιγότερα από εκείνα. Όταν ένας μαθητής κάνει κάτι, ο δάσκαλος του λέει ότι περιμένει το καλύτερο από εκείνον. 

Με τον τρόπο αυτό, τα παιδιά μαθαίνουν να ενεργούν με βάση τα πρότυπα που έχει καθορίσει ο δάσκαλος. Μπορείτε να κάνετε το ίδιο στο σπίτι, εστιάζοντας στις προσδοκίες που έχετε από το παιδί σας. Ορίστε συγκεκριμένους κανόνες για τη συμπεριφορά στο σπίτι και να είστε έτοιμοι να επιβάλλετε τις συνέπειες όταν η κατάσταση το απαιτεί.

4. Προσωπική ανάμειξη
Οι καθηγητές συμμετέχουν ενεργά στην εκπαίδευση των μαθητών, αφού αυτή πρέπει να είναι η δουλειά τους. Αλλά οι καλύτεροι από αυτούς γνωρίζουν ότι μια πιο προσωπική ανάμειξη σημαίνει συνολική επιτυχία για την πρόοδο ενός μαθητή. 

Ως γονείς, φυσικά ενδιαφέρεστε προσωπικά για την ανάπτυξη του παιδιού σας. Όμως, είστε ικανοποιημένοι όταν σερφάρετε στο διαδίκτυο, ενώ το παιδί σας προσπαθεί να λύσει ασκήσεις μαθηματικών ή κάνετε συγχρόνως κάτι άλλο όταν απαντάτε στις ερωτήσεις του; Συμμετέχοντας στην εκπαίδευση του παιδιού και δείχνοντας ότι είστε πάντα διαθέσιμοι, μπορείτε να γνωρίζετε σε τι δυσκολεύεται και να το βοηθήσετε.

5. Εργασία και διασκέδαση
Η ανατροφή ενός παιδιού δεν είναι εύκολη υπόθεση. Υιοθετήστε μερικά από τα έξυπνα κόλπα των δασκάλων σε συνδυασμό με μια μικρή δόση απόλαυσης εκ μέρους σας. Για παράδειγμα, μπορείτε να κάνετε ένα διάλειμμα ενθαρρύνοντας το παιδί σας να ξεκουραστεί για λίγο ή να πείτε ένα ανέκδοτο την ώρα της ανάγνωσης για να σπάσετε τη ρουτίνα. Έτσι, το παιδί σας θα έχει την ευκαιρία να συνδέσει τις καλές στιγμές με μερικές από τις συνηθισμένες διαδικασίες της καθημερινότητας. 

infokids

Για τα Πρωτάκια της Καρδιάς μας (Α' Δημοτικού)

Να πηγαίνεις στην Α' Δημοτικού είναι στην πραγματικότητα ένας μικρός αποχαιρετισμός σε μια σειρά συνήθειες και ρυθμούς. 

Το παιδί μεγαλώνει, αυτονομείται περισσότερο, συγκροτεί κι ολοκληρώνει τη βασική αυτο-εικόνα και την αυτοεκτίμησή του που πια θα περιλαμβάνουν τη σχολική του επίδοση, διάσταση που ειδικά για την ελληνική κοινωνία κατέχει βαρύνουσα σημασία...

Το τι χρειάζεται να κάνουμε ως γονείς (και τι δε χρειάζεται) συνδέεται άμεσα με το τι επιδιώκουμε, μια αλήθεια που νομίζω ότι οφείλουμε να διευκρινίσουμε εξαρχής. 

Αν λοιπόν στόχος μας είναι ένα χαρούμενο παιδί που εξελίσσεται με τους προσωπικούς του ρυθμούς και χωρίς να υποβάλλεται σε εξαντλητικές συγκρίσεις με τα υπόλοιπα παιδιά του τμήματος, της οικογένειας, καθώς και της υφηλίου γενικότερα, τότε:

Πρωινό και κολατσιό! 

Είτε ανήκει στα παιδιά που ξυπνάνε με μεγάλη δυσκολία και δεν πεινάνε εξαρχής είτε όχι, το πρωινό, ως γεύμα, είναι απλώς απαραίτητο, αλλιώς το μυαλό και το σώμα δεν κάνουν καλή εκκίνηση (και κοίτα να δεις που μόλις φτάσει στο σχολείο θα πεινάει και θα ανακατεύεται). 

Για τα λιγότερο φαγανά, ας είναι μικρότερης ποσότητας κι ας ενισχύεται το κολατσιό τους που καλό είναι να αποτελείται από δύο μέρη (π.χ. φρούτο και τοστ). 

Συχνά άλλωστε γύρω από το δεκατιανό μαζεύεται μια παρέα παιδιών που σιγά σιγά μετατρέπεται σε συντροφιά και το ρίχνει… στο παιχνίδι!

Τι κάνουμε στο σπίτι ενώ τρώμε το πρωινό μας; 

Πού να ξέρω. 

Σίγουρα δεν ανοίγουμε οθόνη! 

Καμία όμως: ούτε τάμπλετ, ούτε κινητό, ούτε τηλεόραση, ούτε τίποτα! 

Αν θέλουμε το πρωτάκι μας να μάθει το καινούριο γράμμα, να συλλαβίσει, να μετρήσει, να επικοινωνήσει αποτελεσματικά, να μάθει, το ξεκίνημα της μέρας πρέπει να το βοηθάει να ενεργοποιηθεί θετικά κι όχι να παγιδευτεί στην παθητική λειτουργία της τηλεθέασης. 

Γενικά οι οθόνες γνωρίζουμε ότι είναι εθιστικές και συμβάλλουν στη φτωχή μνήμη και την προσοχή, επομένως μειώνουν την ενεργητική συμμετοχή στο μάθημα, αυξάνουν τα νεύρα και στρώνουν τον δρόμο στην γκρίνια, την απομόνωση, την παχυσαρκία.

Η λίστα είναι μακριά. Θα προσθέσω ότι συχνά στην τάξη μαντεύω ποιος έπαιζε ή παρακολουθούσε κάτι στην οθόνη, πριν έρθει στο σχολείο, και ποτέ ως τώρα δεν έχει τύχει να πέσω έξω. 

Τα παιδιά που κοιμούνται και ξυπνάνε μ’ αυτόν τον τρόπο ξεχνάνε ακόμα και απλά, πρακτικά πράγματα συνεχώς, είναι αφηρημένα και γίνονται στην τάξη «αόρατα» ή –ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία τους- εριστικά, πολύ απαιτητικά κι ανυπόμονα. 

Ακόμα δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν στις εργασίες τους μέχρι τέλους, βάζουν λιγότερο κόπο και κουράζονται πολύ πιο γρήγορα καθώς προσπαθούν για οτιδήποτε. Μερικές φορές δεν προσπαθούν καν…

Άφιξη στο σχολείο: 

Με μεγάλη σιγουριά και ως γνήσια υπναρού μπορώ να διαβεβαιώσω πως, αν κάνετε το λάθος να αργήσετε την πρώτη μέρα κι ακόμα χειρότερα και τη δεύτερη, θα φύγει η χρονιά και θα έχει εγκατασταθεί σε όλο το δημοτικό η πρωινή αργοπορία. 

Ειλικρινά, δεν μπορώ ούτε εγώ να το εξηγήσω , ωστόσο ισχύει! Γι’ αυτό βρείτε έναν όμορφο τρόπο να ξυπνάτε έγκαιρα (π.χ. μουσική) και μην τον αφήσετε για κανένα λόγο.

Παραμονή στο σχολείο: 

Ποιος πάει σχολείο; Ε, αυτός μένει και στο σχολείο! 

Εμείς φεύγουμε και επιστρέφουμε στο σχόλασμα. 

Σεβόμαστε τον χώρο στον οποίο το παιδί μας κοινωνικοποιείται χωρίς τη διαμεσολάβησή μας. 

Δεν κατασκοπεύουμε, δεν εποπτεύουμε περνώντας δήθεν τυχαία όλη την ώρα απ’ έξω και γενικά το αφήνουμε στην ησυχία του. 

Αλλιώς είναι σα να του λέμε ότι δεν το εμπιστευόμαστε αρκετά πως μπορεί να τα βγάλει πέρα μόνο του, πεποίθηση που μεταβιβάζεται στο παιδί και το κατατρέχει για πολλά χρόνια μετά.... 

Ακόμα λοιπόν κι αν εμείς όντως ανησυχούμε, δεν το εκδηλώνουμε στο παιδί μας, βασανιζόμαστε από μέσα μας (!), και μαθαίνουμε σιγά σιγά να είμαστε ψύχραιμοι και προσανατολισμένοι στην ιδέα ότι δε γίνεται (και δεν πρέπει) να τα ξέρουμε όλα ανά πάσα ώρα και στιγμή.

Πρόγραμμα δραστηριοτήτων: 

Το κρατάμε σχετικά χαλαρό, μιας και δε γνωρίζουμε ακόμα το μαθητικό προφίλ του παιδιού μας, δηλαδή ποιες ώρες θα το βολεύουν καλύτερα να διαβάζει, πόση ώρα θα χρειάζεται για τη μελέτη του και πόσο θα κουράζεται από το συνδυασμό σχολείου και μελέτης. 

Ξένες γλώσσες; Όχι ακόμα, ευχαριστώ!!!

Συζητήσεις με το παιδί μας: 

Ακούμε προσεκτικά, δεν διακόπτουμε, συμπονούμε, σεβόμαστε τόσο τα λεγόμενά του όσο και τη σιωπή του. 

Μοιραζόμαστε μαζί του ένα πραγματικό συμβάν από τη δική μας μέρα (π.χ. στη δουλειά), ζητάμε τη γνώμη του για οτιδήποτε το αφορά, την οποία και παίρνουμε σοβαρά υπόψη μας, ακόμα κι αν κρίνουμε ότι δεν πρέπει να την ακολουθήσουμε αυτούσια. 

Δεν ακυρώνουμε την κρίση του σε καμία περίπτωση, δεν το υποτιμάμε και δεν το υποκαθιστούμε.

Συζητήσεις για το παιδί μας: 

Αποφεύγουμε το α΄ πληθυντικό πρόσωπο (εμείς) – γράψαμε ορθογραφία, διαβάσαμε, τεμπελιάσαμε κ.λπ.- γιατί ουδόλως βοηθούν στο να συνειδητοποιήσουμε κι εκείνο κι εμείς τις ευθύνες και τη δουλειά που έχει ο καθένας στο σπίτι. Δεν είμαστε εμείς μαθητές, δεν είναι εκείνο ενήλικας γονιός.

Το βράδυ: 

Μ’ ένα βιβλίο ο ύπνος είναι πάντα πιο γλυκός. Η οθόνη κοιμάται εδώ και ώρα. Έχουμε προλάβει να κυνηγηθούμε στην κουζίνα, να τραγουδήσουμε ή να παίξουμε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι. Ας σιγουρευτούμε ότι του δείξαμε πόσο – κι αδιαπραγμάτευτα - το αγαπάμε, πριν του πούμε καληνύχτα.

alfavita