Μεγάλοι παιδαγωγοί και θεωρητικοί της εκπαίδευσης των τελευταίων 100 χρόνων

Οι δέκα μεγάλοι παιδαγωγοί ή και θεωρητικοί της εκπαίδευσης, που σημάδεψαν με τα έργα τους τα τελευταία εκατό χρόνια τη μαθητοκεντρική παιδαγωγική, και των οποίων το έργο επέδρασε καταλυτικά σε κάθε άλλο «νεοαγωγικό» ρεύμα των τελευταίων δεκαετιών.

1. Τζον Ντιούι (John Dewey: 1859-1952)

Αμερικάνος φιλόσοφος, ψυχολόγος και εκπαιδευτικός. Γεννήθηκε στο Μπέρλινγκτον (Burlington) του Βερμόντ.

«Η εκπαίδευση είναι ζωή η ίδια,
και όχι προετοιμασία για μία μελλοντική ζωή».

Δίδαξε σε πολλά πανεπιστήμια και μελέτησε τα εκπαιδευτικά συστήματα σε όλο τον κόσμο. Στις μελέτες του οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η εκπαιδευτική αλλαγή που ξεκίνησε στις ΗΠΑ στις αρχές του αιώνα και έθεσε στο κέντρο της εκπαίδευσης τους μαθητευόμενους αντί για τους εκπαιδευτικούς θεσμούς. Κατά την εργασία του στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο (1894-1904) ο Ντιούι ενδιαφέρθηκε για τη μεταρρύθμιση της εκπαιδευτικής θεωρίας και πράξης.  

Έδωσε έμφαση στη μάθηση μέσω διαφόρων δράσεων και όχι των τυπικών Αναλυτικών Προγραμμάτων. Εναντιώθηκε στις αυταρχικές παιδαγωγικές μεθόδους. Άσκησε κριτική τόσο στην εκπαίδευση που στοχεύει στη διασκέδαση των μαθητών και την απασχόλησή τους με ανούσιες δραστηριότητες, όσο και στην εκπαίδευση που στοχεύει αποκλειστικά στην επαγγελματική κατάρτιση. 

Μεγαλωμένος σε μία μικρή επαρχιακή πόλη ο Ντιούι θεώρησε το σχολείο ως ένα χώρο κοινοτικής ζωής που στοχεύει στη μάθηση. Δίκαια θεωρείται «ο άνθρωπος που άλλαξε την εκπαίδευση των ΗΠΑ», δίνοντάς της το φιλελεύθερο, αντιαυταρχικό χαρακτήρα που έχει έως σήμερα. Η έμφαση στον πειραματισμό, η ευελιξία στα προγράμματα, η σημασία που δίνεται στο ενδιαφέρον των μαθητευομένων θεσμοθετήθηκαν στο αμερικάνικο σχολικό σύστημα υπό τη δική του επιρροή. 
Ο Ντιούι τάχτηκε κατά της ιδεολογίας του φασισμού και ειδικότερα κατά της ναζιστικής βίας πάνω στην παιδαγωγική. Κυριότερα συγγράμματά του είναι: «Εμπειρία και Φύση», «Το σχολείο και το παιδί», «Πώς σκεπτόμαστε», «Δημοκρατία και εκπαίδευση», «Ελευθερία και μόρφωση» κ.ά.

2. Μαρία Μοντεσσόρι (Maria Montessori: 1870-1952)

Γεννήθηκε στην Αγκόνα από μορφωμένους αλλά φτωχούς γονείς. Στη συντηρητική Ιταλία του τέλους του 19ου αιώνα κατάφερε να γίνει η πρώτη γυναίκα ιατρός στη χώρα της.

«Δεν ανακάλυψα καμία εκπαιδευτική μέθοδο.
Απλά έδωσα σε μερικά μικρά παιδιά
την ευκαιρία να ζήσουν»

Συμμετείχε ενεργά στο γυναικείο κίνημα και έκανε σχετικές ομιλίες σε όλη την Ευρώπη, πράγμα που της έδωσε μεγάλη δημοσιότητα. 

Οι Υπουργοί παιδείας στην Ιταλία της απαγόρευσαν κάθε πρόσβαση σε παιδιά του Δημοτικού σχολείου, οδηγώντας την να ασχοληθεί με παιδιά προσχολικής ηλικίας. 

Τα εξαιρετικά αποτελέσματα και η συνεχής πρόοδος των μεθόδων της, η ενασχόλησή της με μη προνομιούχα παιδιά της έδωσαν ευρύτατη αποδοχή και ξεσήκωσαν κύματα ενθουσιασμού σε όλο τον κόσμο.  

Το 1939 έφυγε από την πατρίδα της για την Ινδία και τη Σρι Λάνκα, όπου και έζησε έως το 1947. 

Για τη Μοντεσόρι το παιδί μαθαίνει αυθόρμητα. 

Το Μοντεσοριανό δομημένο περιβάλλον επιτυγχάνεται με τα εκπαιδευτικά υλικά και παιχνίδια, μα και με την κατασκευή των σπιτιών των παιδιών.

Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να λειτουργούν ως εκείνοι που δομούν το παιδικό περιβάλλον ώστε αυτό να παράσχει περισσότερες ευκαιρίες για μάθηση. Εδώ τα πολύ μικρά παιδιά δεν αναγκάζονται να ζήσουν σε κτίρια που έχουν κατασκευασθεί από και για τους ενήλικες, αλλά σε φιλικούς και ευχάριστους χώρους, όπου ακόμα και τα αντικείμενα που χειρίζονται σέβονται τις διαστάσεις τους. 

Σήμερα βρίσκουμε την επίδραση της Μοντεσόρι 

(α) σε ένα σύνολο παιδαγωγικών προταγμάτων που και εκείνη συνέβαλε ώστε να αναδυθούν, και 

(β) στην καθαρόαιμη “Μοντεσοριανή” παράδοση των ομώνυμων σχολείων.

Η «Ανοικτή τάξη».
Η Μοντεσόρι συνέβαλε στην επιχειρηματολογία για «ανοικτές τάξεις» και για «εκτός των θυρών» εκπαίδευση. Η σχολική τάξη, το ίδιο το σχολικό κτίριο, συγκρούονται με τη φύση του παιδιού.

Η χρήση των Μοντεσοριανών υλικών είναι δυνατό να γίνεται εκτός των θυρών του σχολικού ιδρύματος, στο -σχεδιασμένο για να επιτύχει μάθηση (δομημένο)- περιβάλλον.

Ωφέλιμο θα ήταν να αντικατασταθούν από χώρους που να προσαρμόζονται στις διαστάσεις του παιδικού σώματος, όπως τo «σπίτι των παιδιών» (Casa dei bambini).

3. Οβίντ Ντεκρολί (Ovide Decroly, Ρενέ 1871 – Βρυξέλλες 1932)

«Δεν πρόκειται για τη διδασκαλία της ανάγνωσης,
της γραφής ή της μέτρησης, που είναι δευτερεύοντα.
Το σημαντικό είναι η ζωή του παιδιού,
το πώς θα μετατραπεί σε άνθρωπο»

Γεννήθηκε το 1871 στο Ρενέ (Βελγίου). Γόνος βιοτέχνη. Απείθαρχος και με αντικληρικανικές απόψεις, εισάγεται στη Ιατρική σχολή της Γάνδης. Ολοκληρώνει τις Ιατρικές του σπουδές με σύντομες επισκέψεις στο Βερολίνο και το Παρίσι. Ασκεί τη Ιατρική έως το 1901, οπότε και έρχεται σε επαφή με παιδιά με ειδικές ανάγκες και ψυχολογικά προβλήματα και έλκεται από την Παιδαγωγική. 

Από το 1907 εγκαταλείπει στην ουσία την Ιατρική, αναλαμβάνοντας διευθυντής του Σχολείου «Ερμιτάζ». 
Η «μέθοδος Ντεκρολί» που αναπτύσσει,... 

περισσότερα στο Παιδείας Απάνθισμα

Μόνο με Αγάπη μαθαίνουν τα παιδιά!

Όταν επιλέγεις συνειδητά το επάγγελμα του νηπιαγωγού πρέπει να έχεις στο νου σου ένα και μόνο πράγμα, ως το βασικότερο όλων. Την ΑΓΑΠΗ. Και δεν εννοώ την αγάπη για το επάγγελμά σου... εννοώ την απέραντη Αγάπη για το κάθε παιδί που περνά από τα χέρια σου.

Με μια πρώτη ανάγνωση νομίζω εύκολα μπορεί κάποιος να το καταλάβει και να το αποδεχτεί αυτό. Στην πράξη και στην ουσία της όμως, αυτή η Αγάπη δεν είναι ούτε αυτονόητη ούτε δεδομένη. Δεν είναι κάτι που χαρακτηρίζει όλες τις νηπιαγωγούς.

Πρώτα από όλα η Αγάπη... δεν διδάσκεται. Δεν μαθαίνεται στο Πανεπιστήμιο, δεν βρίσκεις σχετικές "οδηγίες" σε κανένα σύγγραμμα. Κι ας είναι το Α και το Ω.

Νομίζω ότι καλός παιδαγωγός είναι εκείνος που πρώτα ξέρει να αγαπάει και μετά κοιτά την ύλη και τους τύπους. Αυτός που ξέρει ότι σαν την Αγάπη δεν υπάρχει άλλο μέσο διδασκαλίας. Γιατί μόνο μέσω της Αγάπη, βλέπεις ότι τα παιδιά κατορθώνουν να γίνουν μια δεμένη ομάδα μεταξύ τους. Μόνο μέσω της Αγάπης αποκτούν αυτοπεποίθηση κι εμπιστοσύνη και απελευθερώνονται. Και τότε με μαγικό τρόπο το καταφέρνετε μαζί και πετυχαίνουν και τους εκπαιδευτικούς στόχους. Μαθαίνουν ουσιαστικά, κάνοντας ταχεία γνωστικά άλματα και όλα αυτά μέσα σε κλίμα χαράς και ασφάλειας.

Αν είσαι συνάδελφος και το έχεις μέσα σου όλο αυτό που περιγράφω, το έχεις βιώσει ο ίδιος στην τάξη σου, τότε σου είναι ήδη γνωστά τα καθημερινά θαύματα αυτής της Αγάπης. Αν πάλι δεν το έχεις, σου έχει φανεί ήδη πολύ ρομαντικό το κείμενο και βιάζεσαι να το προσπεράσεις.

Κάθε μέρα, οι γονείς εμπιστεύονται στα χέρια σου, την ίδια τους τη ζωή, τα παιδιά τους. Είναι μικρά σε ηλικία, μαθητές ίσως και για πρώτη χρονιά. Αφήνουν το ασφαλές και οικείο περιβάλλον του σπιτιού τους, αποχαιρετούν τη μαμά στην είσοδο του σχολείου και μένουν εκεί, μαζί σου. Είσαι εκεί λοιπόν ως δάσκαλος αλλά και ως γονεϊκό υποκατάστατο. Μην το ξεχνάς αυτό.

Μην φοβηθείς ότι θα χάσεις το κύρος σου αν δώσεις τρυφερότητα στα παιδιά. Θα χρειαστεί να τους διδάξεις πώς να εκφράζουν τα συναισθήματά τους, πώς να κάνουν φίλους, πώς να εκτιμούν τον ίδιο τους τον εαυτό. Θα βιώσουν εσωτερικές συγκρούσεις και θα χρειαστούν παρηγοριά. Θα "μαλώσουν" πάνω στο παιχνίδι. Μην μένεις μόνο στα λόγια και μη δίνεις έτοιμες λύσεις. Αγκάλιασέ τα. Πήγαινε κοντά τους και δείξε γνήσιο ενδιαφέρον σε ό,τι τα απασχολεί. 

Σταμάτα να κόβεις χαρτάκια ετοιμάζοντας τις χειροτεχνίες για αργότερα. Παρατήρησέ τα καθώς παίζουν (ή δεν παίζουν).... Χάρισέ τους ένα χαμόγελο όταν θα σε κοιτάξουν. Αυτό θα τα κάνει να νιώσουν οτι είναι σημαντικά για σένα. Θα πάρουν την επιβεβαίωση που χρειάζονται.

Γίνε κι εσύ παιδί. Τσαλακώσου..! Παίξε μαζί τους καθημερινά. Σε ομαδικές δραστηριότητες ή ατομικά, ευκαιρίες υπάρχουν άπειρες. Φόρα άνετα ρούχα και παπούτσια. Δε χρειάζεται να κάνεις το μοντέλο και να ντύνεσαι σαν να βγαίνεις ραντεβού. Να σε νοιάζει πρώτα απ`όλα να μπορείς να κινηθείς άνετα και να γίνεσαι μέτοχος της δημιουργίας και της χαράς μέσα στην τάξη σου. Πάρε ρόλο σε παιχνίδια δραματοποίησης, ζωγράφισε μαζί τους, μη δίνεις μονάχα οδηγίες.

Προσπάθησε, όσο μπορείς, να μπαίνεις στη θέση τους και να βλέπεις τα πράγματα από τη σκοπιά τους. Τίποτα από όσα λένε τα παιδιά δεν είναι μικρής σημασίας. Κράτα σημειώσεις και μάθε τους μαθητές σου. Όχι για να τους "αξιολογήσεις" όπως σου υποδεικνύουν στα σεμινάρια…αλλά για να τους καταλάβεις εσύ ο ίδιος πάνω από όλα. Να γνωρίσεις το καθένα ξεχωριστά. Να δεις τα θαύματα τη στιγμή που συντελούνται.
Να τα κοιτάζεις στα μάτια και πάντα με αγάπη και αποδοχή. Πρόσεχε πολύ το βλέμμα σου γιατί τα παιδιά από τα μάτια σου αξιολογούν τον εαυτό τους.

Να τα καθησυχάζεις μετά από μικροατυχήματα μιλώντας τους στοργικά, ενώ τους παρέχεις τις πρώτες βοήθειες.
Να θυμάσαι οτι η μαμά τους δεν είναι εκεί. Αλλά είσαι εσύ στη θέση της. Μην ταράζεσαι, ξέρω οτι εσύ είσαι ο (super) εκπαιδευτικός, ο επιστήμονας μέσα στην τάξη(όπως μας έλεγε και η καθηγήτριά μας η κ. Κουτσουβάνου, καλή της ώρα) και όχι η μαμά τους. Άλλά διάλεξες να απασχολείσαι με παιδιά γι`αυτό έχε το νου σου οτι θες δε θες, πρώτα χρειάζονται μια "μάνα" και μετά έναν δάσκαλο. Όσο άριστα καταρτισμένος και να`σαι στο αντικείμενό σου.

Αυτό σημαίνει επίσης ότι αν "λερωθούν" τα βοηθάς να αλλάξουν και δε το αποφεύγεις για να μη λερώσεις εσύ τα χέρια σου. Δεν σε πιάνει υστερία και καλείς την ίδια τη μάνα να έρθει να φροντίσει το παιδί, αφήνοντάς το παράμερα να νιώθει ένοχο και ντροπιασμένο για έναν τόσο ανόητο λόγο. (συμβαίνει ουκ ολίγες φορές αυτό δυστυχώς). Γιατί αν αντιδράς έτσι, κρίμα οι σπουδές και τα πτυχία σου. Το ίδιο πρέπει να κάνεις αν βρέξει κατά λάθος τα ρούχα του, πλένοντας τα χέρια του στη βρύση. Δεν μας νοιάζει αν είσαι super wow εκπαιδευτικός αν το αμελήσεις αλλά να σκεφτείς οτι πρέπει να αλλάξει για να μην κρυώσει, όπως θα έκανε και η μάνα του.

Δεν είναι πολλά τα χρόνια που έχω τη χαρά και την τιμή να δουλεύω ως εκπαιδευτικός. Από την πρώτη μου χρονιά μέχρι σήμερα έχω γνωρίσει αρκετούς συναδέλφους. Όλοι είμαστε νηπιαγωγοί και όλοι διαφορετικοί ως χαρακτήρες. Κάποιοι "δυσανασχετούσαν" από τη σχέση αγάπης που ανάπτυσσα με τα παιδιά. Άκουγα οτι θα τα "παραχάιδευα", θα τα κακομάθαινα ή δεν ξέρω κι εγώ τί άλλο.. Νομίζω απλά οτι η ανταπόκριση αυτής της αγάπης από τα παιδιά ήταν που προκαλούσε. Από τη μεριά μου πάλι, δεν μπορούσα ποτέ να λειτουργήσω διαφορετικά. Και νομίζω οτι κάνω το πιο απλό πράγμα του κόσμου, δίνω αγάπη στα παιδιά, που από τη φύση τους την εμπνέουν και αξίζουν απόλυτα. Το αισθάνομαι πηγαίο και φυσικό.

Δεν επιδιώκω να κάνω τη σύμβουλο καταθέτοντας αυτές τις σκέψεις μου. Γιατί δεν είναι καν θέμα μυαλού για να το συλλάβεις αλλά περισσότερο θέμα ενστίκτου, πιθανότερα του μητρικού. Σκέφτομαι καμιά φορά τον εαυτό μου ως μητέρα, να πηγαίνω το παιδί μου στο νηπιαγωγείο και λέω μέσα μου με σιγουριά πως αυτό που θα ήθελα πάνω από όλα, θα ήταν να αγαπά το παιδί μου τη δασκάλα του όπως κι εκείνη αυτό. Να είναι χαρούμενο όταν πηγαίνει στο σχολείο. Όλα τα άλλα, θα έπονταν.

Σκέφτομαι επίσης τους δασκάλους που είχα κι εγώ η ίδια ως παιδί. Όχι μόνο έμαθα αλλά και πίστεψα στις ικανότητές μου, μόνο από εκείνους που αγάπησα. Αντίθετα, εμφάνισα ψυχοσωματικά συμπτώματα και αρνήθηκα να πάω στο σχολείο όταν είχα μια δασκάλα στο Δημοτικό που ενώ οι γονείς της έβγαζαν το καπέλο, εμείς τα παιδιά τη μισούσαμε. Τί να το κάνω αν έμαθα Γραμματική και Αριθμητική από αυτήν αν ταυτόχρονα πέθαινα κάθε μέρα από το άγχος της απειλής, της απόρριψης και της υστερίας της; Γιατί να επαναλαμβάνουμε οι νέοι εκπαιδευτικοί τα ίδια λάθη;

Και θα πείτε κάποιοι…"α! εγώ καμία σχέση δεν έχω με αυτή τη δασκάλα".. Μήπως όμως επιδιώκετε το "μπράβο" των γονιών δίνοντάς τους αυτό που από άγνοια ζητούν – άρα πασχίζετε να τα μάθετε να γράφουν και να διαβάζουν από το Νηπιαγωγείο με κατευθυνόμενες μή αυθόρμητες διαδικασίες; Μήπως ξεχνάτε οτι είναι παιδιά και χρειάζονται τη φαντασία, τις παιγνιώδεις δραστηριότητες, το κέφι και μέσα αυτοέκφρασης για να θραφεί η ελεύθερη και καθαρή τους ψυχούλα;

Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του καλού (κατ`εμέ) παιδαγωγού-εμψυχωτή δεν διδάσκονται αλλά βρίσκονται στον ίδιο τον άνθρωπο. Έναν εκπαιδευτικό γεμάτο Αγάπη μπορεί κάλλιστα να συναντήσεις τόσο στο δημόσιο όσο και στο ιδιωτικό σχολείο. Αλλά σε καμία περίπτωση το γεγονός ότι πληρώνεις λεφτά στο ιδιωτικό, δεν σου εξασφαλίζει το ότι η δασκάλα θα ..αγαπά το παιδί σου. Το μόνο που είναι σίγουρο, είναι οτι τα χαρτόνια στις χειροτεχνίες θα είναι τέλεια κομμένα και ότι εσύ ως πελάτης θα τα ακούς όλα ..υπέροχα.

Με όλα αυτά δεν σκοπεύω να υποδείξω τίποτα σε κανέναν, ήθελα μόνο να καταθέσω τη δική μου αίσθηση περί Εκπαιδευτικού.
Και πιστεύω πως τελικά…Εκπαιδευτικός γεννιέσαι, είναι χάρισμα, τέχνη και ευλογία… Πηγάζει από την καρδιά και είναι από το Θεό δοσμένο.

"Για μένα, ενώπιον του Θεού, το πιο υπεύθυνο επάγγελμα, που μπορεί να κάνει κάποιος, είναι νηπιαγωγός. Αλλά και το πιο δύσκολο, γιατί πλάθει ψυχές. Και πλάθοντας ψυχές, πλάθεις ανθρώπους, οι οποίοι είναι κατ΄ εικόνα του Θεού πλασμένοι. Και έτσι γίνεσαι συνεργός του Θεού, όπως γίνονται και οι γονείς, όταν τεκνοποιούν". Και συνέχισε: "Αν δεν έχεις τα κότσια να γίνης νηπιαγωγός, να γίνης δάσκαλος. Είναι το ίδιο υπεύθυνο. Κι αν δεν μπορής ούτε δάσκαλος, τότε να γίνης καθηγητής"!

Πηγή: ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΠΑΪΣΙΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ 1924-1994, Μαρτυρίες Προσκυνητών, Νικολάου Ζουρνατζόγλου, σελ. 135, εκδόσεις ΑΘΩΝΑΣ,
Andria's Home

Ο πιο καλός ο μαθητής ήμουν εγώ στην τάξη...

Tο σχολείο είναι ένας από τους πιο σημαντικούς σταθμούς στη ζωή κάθε ανθρώπου, αλλά ακόμα σημαντικότερος φαίνεται και είναι όταν διανύει κάποιος τη σχολική ηλικία. Ακόμη και για τον πιο «αδιάφορο» μαθητή είναι επώδυνο να μην τα καταφέρνει, να έχει αποτυχίες, να μην μπορεί να προσαρμοστεί στο σχολικό περιβάλλον. 

Υπάρχει, όμως, η «συνταγή της επιτυχίας» που κάνει τον καλό μαθητή, είναι εύχρηστη και χωρίς παρενέργειες;

O πιο καλός ο μαθητής...

Τι σημαίνει καλός μαθητής; Πολύ απλό, θα έλεγαν οι περισσότεροι. Είναι ο μαθητής που είναι επιμελής, συνεπής στις σχολικές του υποχρεώσεις, δεν έχει ο ίδιος και δεν δημιουργεί προβλήματα στο σχολείο, στους δασκάλους και στους συμμαθητές του και, γενικά, παίρνει καλούς βαθμούς και δεν δυσκολεύεται ιδιαίτερα στις εξετάσεις. Όλα αυτά είναι σωστά και κατανοητά, δεν παύουν όμως να αποδίδουν μια αρκετά στατική εικόνα αυτού που ονομάζουμε «καλό μαθητή», αγνοώντας έτσι τους δύο βασικότερους παράγοντες που διαμορφώνουν, ο καθένας με τον τρόπο του, την έννοια αυτή: Τα παιδιά, τους ίδιους δηλαδή τους μαθητές από τη μία και τους γονείς από την άλλη.

Τι συμβαίνει «εδώ και τώρα»

Δεν μπορούμε όμως να αγνοήσουμε ότι, όταν μιλάμε για καλούς μαθητές, μιλάμε για παιδιά και συγκεκριμένα για παιδιά ηλικίας από 6 έως 18 ετών. Αυτά τα δώδεκα χρόνια της σχολικής σταδιοδρομίας είναι χρόνια διαρκούς και πολύ ραγδαίας ανάπτυξης, χρόνια συνεχόμενων αλλαγών στην προσωπικότητα, το συναισθηματικό κόσμο, το γνωστικό επίπεδο, τις αντιδράσεις, τη συμπεριφορά του κάθε παιδιού. Αυτές όλες οι αλλαγές, οι έντονες και συνήθως αναπάντεχες μεταπτώσεις στον τρόπο που κάθε παιδί βιώνει τον κόσμο γύρω του και μέσα του, δεν είναι απλώς μικρά, δευτερεύοντα μικροπροβληματάκια που πρέπει να ξεπεραστούν το γρηγορότερο για να συνεχίσει το παιδί να είναι λειτουργικό και αποτελεσματικό στις μαθητικές του υποχρεώσεις, αλλά είναι το «εδώ και τώρα», η καθημερινή, ζωντανή και συχνά πολύ δύσκολη πραγματικότητά τους.

«Επενδύοντας» στα παιδιά

Από την άλλη μεριά, έχουμε τους γονείς. Είναι αυτοί που έχουν τις προσδοκίες, τα όνειρα που -όσο στεγνό και άχαρο κι αν ακούγεται- έχουν «επενδύσει» με πολλούς τρόπους στο παιδί ή στα παιδιά τους και περιμένουν και μέσα από τις επιδόσεις του στο σχολείο (αν όχι κυρίως μέσα από αυτές), να «ανταμειφθούν», να δουν τις προσπάθειές τους να καρποφορούν. Για τους γονείς, το «καλός μαθητής» είναι συχνά πολύ προσωπική υπόθεση. Καταρχήν, είναι η αγνή χαρά και ικανοποίηση να βλέπουν το παιδί τους να τα καταφέρνει και να μη δυσκολεύεται. Eίναι όμως και πολλά άλλα: είναι η προσωπική τους επιβεβαίωση ότι τα έχουν καταφέρει καλά ως γονείς. Είναι μια -πολλές φορές αβάσιμη- ανακούφιση ότι το παιδί τους εξασφαλίζει ένα -σύμφωνα με τα κριτήριά τους- καλό μέλλον. Είναι, ακόμη, «ξόρκι» για τις δικές τους κακοτυχίες ή αποτυχίες («Εσύ θα καταφέρεις αυτό που δεν κατάφερα εγώ»), «τρόπαιο» σε ανταγωνιστικά παιχνίδια με άλλους, «τροφή» για τη ματαιοδοξία τους.

Oι καλοί βαθμοί και η κατάθλιψη

O καλός μαθητής, λοιπόν, είναι αυτός που ξεπερνά ακάθεκτος όλες τις δυσκολίες και τις μεταπτώσεις της ηλικίας του και συνεχίζει να «φέρνει καλούς βαθμούς», εκπληρώνοντας έτσι τις προσδοκίες των γονιών του.  
Υπάρχουν παιδιά που το καταφέρνουν. Γιατί έτσι είναι φτιαγμένα, γιατί στάθηκαν σε μερικά πράγματα τυχερά, γιατί είχαν πάντα την κατάλληλη στήριξη. 
Υπάρχουν όμως και άλλα που δεν τα καταφέρνουν, που το να είναι πάντα καλοί μαθητές κάποια μέρα το πληρώνουν αρκετά ακριβά. Λέει η μητέρα του Γιώργου, που είναι 14 ετών: «Το ότι ήταν καλός μαθητής ήταν για μας απόδειξη ότι όλα πάνε καλά. Είχαμε μπερδέψει το παιδί Γιώργο με το μαθητή. Το ότι δεν πήγαινε σινεμά ή βόλτα με τους φίλους του, ότι είχε απομονωθεί, δεν μας απασχολούσε ιδιαίτερα, γιατί λέγαμε ότι αν είχε προβλήματα, θα έπεφταν και οι σχολικές του επιδόσεις. Πόσο έξω μπορεί να πέφτει κανείς ως γονιός... Όταν άρχισαν οι εφιάλτες και ο παιδοψυχολόγος μάς μίλησε για κατάθλιψη, τότε δυστυχώς το καταλάβαμε».

Διάβασμα και τεμπελιά

Ίσως λοιπόν είναι απαραίτητο να αναθεωρήσουμε κάπως τις αντιλήψεις περί καλών μαθητών και να τις προσαρμόσουμε στο κάθε παιδί ξεχωριστά. Καλός μαθητής είναι αυτός που τα καταφέρνει στο σχολείο και στα μαθήματα, αλλά όχι σε βάρος της προσωπικής του ευτυχίας. Όταν δηλαδή υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στις σχολικές επιδόσεις και στην ευχαρίστηση, στο παιχνίδι, στην παρέα με συνομηλίκους, στην τεμπελιά και στο χασομέρι, απαραίτητο συστατικό, ιδιαίτερα της εφηβικής ηλικίας. Είναι όχι μόνο άχρηστο, αλλά και πολύ επικίνδυνο να είναι κάποιος πρώτος μαθητής και μια μέρα να αναγκαστεί να «εγκαταλείψει» επειδή «κάηκε το σύστημα». Καλός μαθητής είναι κι αυτός που οι επιδόσεις του δεν είναι πάντα οι ίδιες, αλλά μπορεί να πέφτουν όταν κάτι σοβαρό τον απασχολεί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ήρθε η συντέλεια του κόσμου, ούτε για τους γονείς του και, κατά συνέπεια, ούτε για τον ίδιο. Καλός μαθητής είναι κι αυτός που είναι καλός σε ορισμένα μαθήματα και σε άλλα λιγότερο. Καλός μαθητής είναι επίσης και εκείνος που παίρνει μέτριους βαθμούς και είναι ευχαριστημένος, έχει ενδιαφέροντα πράγματα που αγαπάει και προσπαθεί γι’ αυτά, έστω κι εξωσχολικά. Ίσως πρέπει να γίνουμε λίγο πιο γενναιόδωροι με τον τίτλο του καλού μαθητή και να τον διευρύνουμε.

Καλός είναι μόνο ο πρώτος;

Καλός μαθητής είναι μόνο ο πρώτος μαθητής ή αυτός που είναι ανάμεσα στους πρώτους; 
Δυστυχώς, εμείς οι γονείς, σπρωγμένοι εν μέρει από τις προσωπικές μας φιλοδοξίες και εν μέρει από το σχολικό σύστημα, τείνουμε να παίρνουμε ως βασικότερο κριτήριο αξιολόγησης του καλού μαθητή τις μελλοντικές πιθανότητες που έχει (όπως τις έχουμε εκτιμήσει βέβαια οι ίδιοι χρόνια πριν) να πάει καλά στις εκάστοτε Πανελλήνιες και να μπει σε μια «καλή σχολή». Ίσως, όμως, να είναι προτιμότερο, για το καλό των παιδιών κυρίως, να αξιολογούμε τις σχολικές τους επιδόσεις την κάθε στιγμή (χωρίς να αλληθωρίζουμε προς το μέλλον), σύμφωνα με τις προσπάθειες που καταβάλλουν, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και τις υπόλοιπες «επιδόσεις» σε άλλους τομείς της ζωής τους.

Η καλύτερη «συνταγή»

Μιλώντας λοιπόν γι’ αυτό τον πιο «διευρυμένο» καλό μαθητή, μπορούμε να δούμε τι χρειάζεται και τι μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να τα πηγαίνει καλά στο σχολείο. Η ενθάρρυνση για την αυτονομία. Το σχολείο είναι δουλειά του παιδιού. Μια σχολική σταδιοδρομία που αρχίζει με τη λογική: «΄Έχουμε να κάνουμε μαθήματα» και με συνεχείς παραινέσεις των γονιών στο παιδί για να μελετήσει, μπαίνει σε κακές βάσεις. Η αυτονομία μαθαίνεται σιγά-σιγά, πριν και μετά την αρχή του σχολείου, όταν οι γονείς εμπιστεύονται τα παιδιά τους και τα ενθαρρύνουν να κάνουν πράγματα μόνα τους, να συμμετέχουν ανάλογα με την ηλικία τους σε δουλειές του σπιτιού, να έχουν φίλους και να διαχειρίζονται τις σχέσεις τους. Η αναγνώριση και η εκτίμηση αυτού που προσπαθεί ένα παιδί είναι κάτι το οποίο χρειάζεται μεγάλη γενναιοδωρία εκ μέρους των γονιών και, ίσως, κάτι παραπάνω. Πρέπει να είναι όσο πιο ειλικρινείς γίνεται. Ένα καθήκον των γονιών είναι να αναγνωρίσουν μέσα τους και να μετριάσουν, όσο γίνεται, την τελειομανία και την υπέρμετρη φιλοδοξία τους σε σχέση με τα παιδιά τους, γιατί δεν υπάρχει το τέλειο παιδί, όπως δεν υπάρχουν οι τέλειοι γονείς. Σχετικά με τα μαθήματα του σχολείου, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστευτούμε το παιδί ότι θα βρει το δικό του ρυθμό και τρόπο, ενώ ας έχουμε υπόψη ότι όσο περισσότερη πίεση ασκούμε, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να συμβεί αυτό.

Η βοήθεια στην οργάνωση της δουλειάς

Αυτό φυσικά δεν είναι εύκολο, γιατί η ανησυχία των γονιών βάζει σε δοκιμασία την υπομονή τους. Επειδή, όμως, οι φωνές και ο θυμός τελικά δεν έχουν κανένα θετικό αποτέλεσμα, έχει πιο ουσιαστική σημασία το να βοηθήσουν το παιδί τους να βρει τρόπους να είναι πιο συστηματικό. Να βρει πού του αρέσει να διαβάζει, ποια ώρα, να μην το αφήνουν περισσότερο από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, ανάλογο της ηλικίας του (π.χ. όχι παραπάνω από μισή με μία ώρα στην πρώτη τάξη, μία με μιάμιση στη δευτέρα και στην τρίτη κ.ο.κ.), να κοιτάει πρώτα τι έχει και μετά να αρχίζει, να κάνει μικρά ενδιάμεσα διαλείμματα, να εναλλάσσει γραπτές με προφορικές ασκήσεις, για να μένει συγκεντρωμένο. Όλα αυτά έχουν μεγάλη σημασία και πολλά παιδιά πελαγώνουν γιατί δεν μπορούν να οργανώσουν τη μελέτη τους και όχι τόσο γιατί δυσκολεύονται με το περιεχόμενο.

Τα παιδιά χρειάζονται τη στήριξη των γονιών

Προσοχή όμως: Όχι για να τους υπενθυμίζουν συνέχεια ότι έχουν κι άλλα μαθήματα, ότι δεν τα πήγαν αρκετά καλά στην τελευταία ορθογραφία ή στο τεστ και για να τα κρατάνε καθισμένα 4 ώρες στην καρέκλα μέχρι να τελειώσουν τη μελέτη τους. Χρειάζονται τους γονείς για βοήθεια σε ό,τι δεν καταλαβαίνουν και δυσκολεύονται. Για να έχουν κάποιον που θα τα ακούσει, όταν έστω και μικροπροβληματάκια με τη συμμαθήτρια, τη δασκάλα, το γυμναστή, τον καλύτερο φίλο, τον καθηγητή της Χημείας τούς προκαλούν ανησυχία, ένταση, λύπη.

Μην μπερδεύετε το μαθητή με το παιδί

O ρόλος των γονιών είναι να μη συγχέουν το μαθητή με το παιδί και να δίνουν στο παιδί τους να καταλαβαίνει ότι μια αποτυχία στο σχολείο δεν σημαίνει γι’ αυτούς ότι απογοητεύονται ή ότι κλονίζεται η αγάπη τους γι’ αυτό. Αυτό μπορεί πολλοί γονείς να το θεωρούν αυτονόητο («Αλίμονο, εγώ το παιδί μου το αγαπάω ό,τι κι αν κάνει, ό,τι μαθητής κι αν είναι»), πολύ συχνά, όμως, του δίνουν άλλα μηνύματα. Με την πρόθεση να του δείξουν ότι «πρέπει να το πάρει στα σοβαρά», το τιμωρούν, το μαλώνουν ή δείχνουν μόνο τη δυσαρέσκεια και την απογοήτευσή τους, χωρίς να προσπαθήσουν καν να το καταλάβουν και να το βοηθήσουν. Για να ξεπεράσουν όμως τις δυσκολίες τους, τα παιδιά χρειάζονται ανθρώπους που ενδιαφέρονται να ακούσουν και να καταλάβουν. Με τον τρόπο αυτό, μαθαίνουν να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται και να μην εγκαταλείπουν όταν κάτι δεν πάει καλά. Χρειάζονται γονείς που καταλαβαίνουν ότι πραγματικά καλός μαθητής είναι μόνο αυτός που είναι καλά και στην υπόλοιπη ζωή του.

  Αναρτήθηκε από Σωκράτης Μ

Νηπιαγωγός: Το «Επάγγελμα» της Αγάπης

Πρώτα από όλα, η Αγάπη... δεν διδάσκεται. 

Δεν μαθαίνεται στο Πανεπιστήμιο, δεν βρίσκεις σχετικές "οδηγίες" σε κανένα σύγγραμμα. 

Κι ας είναι το Α και το Ω.

Νομίζω ότι καλός παιδαγωγός είναι εκείνος που πρώτα ξέρει να αγαπάει και μετά κοιτά την ύλη και τους τύπους. 

Αυτός που ξέρει ότι σαν την Αγάπη δεν υπάρχει άλλο μέσο διδασκαλίας. 

Γιατί μόνο μέσω της Αγάπης, βλέπεις ότι τα παιδιά κατορθώνουν να γίνουν μια δεμένη ομάδα μεταξύ τους. 

Μόνο μέσω της Αγάπης αποκτούν αυτοπεποίθηση κι εμπιστοσύνη και απελευθερώνονται. 

Και τότε με μαγικό τρόπο το καταφέρνετε μαζί και πετυχαίνουν και τους εκπαιδευτικούς στόχους. 

Μαθαίνουν ουσιαστικά, κάνοντας ταχεία γνωστικά άλματα και όλα αυτά μέσα σε κλίμα χαράς και ασφάλειας.

............

ολόκληρο το άρθρο στην πρώτη ανάρτηση

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ποια πρέπει να είναι η σχέση γονιού - δασκάλου;

Ο δάσκαλος είναι στη ζωή του παιδιού σου αρκετές ώρες. Άρα, είναι αυτονόητο πως πρέπει να τον γνωρίζεις και μάλιστα να έχεις καλές σχέσεις μαζί του. 

Η ψυχολόγος Αλεξάνδρα Καππάτου σου δίνει συμβουλές για να φτιάξεις τη σχέση σου με τον δάσκαλο του παιδιού...

Πολλές φορές, οι γονείς παραπονιούνται ότι η επαφή τους με το δάσκαλο του παιδιού τους δεν είναι όπως θα ήθελαν...

Η πλευρά του γονιού
Άλλες φορές θεωρούν ότι δεν καταλαβαίνει το παιδί τους, άλλοτε ότι εξαντλεί την αυστηρότητά του σε αυτό ή ότι το αδικεί.
Κάποιες φορές δυσφορούν με τη μεγάλη ποσότητα της ύλης που του βάζει για το σπίτι ή και για τη συμπεριφορά του, αν π.χ. φωνάζει ή τους κάνει διαρκώς παρατηρήσεις, τους επιβάλλει τιμωρίες, δεν τα ενθαρρύνει, κ.α.

Η μεριά του δασκάλου
Από την πλευρά τους, οι δάσκαλοι συχνά θεωρούν ότι οι γονείς παρεμβαίνουν στο έργο τους, είναι επιφυλακτικοί απέναντί τους και δεν λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους αυτά που τους λένε.
Στις τακτικές συγκεντρώσεις δεν παρευρίσκονται.
Επίσης, αναφέρουν ότι για κάθε δυσκολία που παρουσιάζει το παιδί στο σχολείο, με ευκολία μερικοί γονείς αποδίδουν την ευθύνη στο δάσκαλο. Έτσι, συχνά, του υποδεικνύουν τι να κάνει.

Πράγματι, σε κάποιες περιπτώσεις, ευτυχώς λίγες, η συνεργασία γονιών – δασκάλων δεν είναι ικανοποιητική. Τότε η ευθύνη βαραίνει και τις δυο πλευρές.

Τι θα πρέπει να κάνετε...
- Προσεγγίστε με ευγένεια το δάσκαλο του παιδιού σας.
- Αφήστε τον να σας ενημερώσει πρώτα ο ίδιος για το μαθητή του.
- Σκεφτείτε τις ερωτήσεις που έχετε σκοπό να του θέσετε από πριν.
- Δείξτε εμπιστοσύνη σε αυτά που σας λέει.
- Αναγνωρίστε την προσπάθειά του.
- Αν το παιδί σας αντιμετωπίζει κάποια δυσκολία στο σχολείο, συζητήστε μαζί του και μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια του.
- Μην παραπονιέστε για την αυστηρή βαθμολογία ή αντιμετώπισή του.
- Αν έχετε διαφορετική άποψη, συζητήστε μαζί του τα κριτήρια με βάση τα οποία αξιολογεί το παιδί.
- Μη φύγετε ποτέ χωρίς να πείτε μια καλή κουβέντα στο δάσκαλο του παιδιού σας, ας είναι κι ένα σκέτο “ευχαριστώ”, για το χρόνο που διέθεσε για σας.
- Οι εκπαιδευτικοί έχουν πείρα με πολλά παιδιά. Επίσης, οι περισσότεροι διαθέτουν ευαισθησία και ενδιαφέρον για τους μαθητές τους.
Οι γονείς που δεν σέβονται το έργο τους είναι εύλογο ότι δεν θα βρουν στο δάσκαλο έναν πρόθυμο συνεργάτη.

Από την Αλεξάνδρα Καππάτου, Ψυχολόγο - Παιδοψυχολόγο

σχετικά:

Τι εννοεί ο δάσκαλος, όταν μας λέει... | To χαμομηλάκι

17 Οκτ 2014

Εμπιστοσύνη, στήριξη και συνεργασία είναι οι τρεις λέξεις κλειδιά για μια αρμονική συνεργασία μεταξύ δασκάλων γονέων και παιδιών! 

Για όλα φταίει η δασκάλα; | To χαμομηλάκι

08 Μαι 2015

Είναι φυσικό όλοι οι γονείς να θέλουν να ακούσουν τα καλύτερα για το παιδί τους ακόμη κι όταν ξέρουν ότι υπάρχουν πολλές ελλείψεις. Και τότε αντί να εκτιμηθεί η ειλικρίνεια του εκπαιδευτικού που έχει εντοπίσει 

Αυτά που θέλουν οι δάσκαλοι να κάνουμε για τα παιδιά μας ...

04 Σεπ 2014

Προσπαθήστε να έχετε τακτική επικοινωνία με τους δασκάλους. Τα παιδιά αισθάνονται πολύ πιο ελεύθερα όταν ... 

Αυτά που πρέπει να γνωρίζει ο Εκπαιδευτικός για το Παιδί μας

12 Σεπ 2014

Οι μαθητές αποδίδουν και λειτουργούν καλύτερα σε όλα τα επίπεδα όταν γονείς και εκπαιδευτικοί δρουν μαζί, σαν συνεργάτες. 

Γονείς και δάσκαλοι: Εχθροί ή σύμμαχοι; | To χαμομηλάκι

24 Ιαν 2013

Αντισταθείτε στον πειρασμό να ολοκληρώσετε ή να διορθώσετε την ορθογραφία του μόλις το παιδί πέσει για ύπνο, προκειμένου να μη «γίνει ρεζίλι» την επόμενη μέρα στην τάξη. Οι εργασίες που δίνονται για το σπίτι έχουν ...

Είσαι γονιός και όχι δάσκαλος!! | To χαμομηλάκι

19 Δεκ 2011

Συχνά οι γονείς αναρωτιούνται αν πρέπει να παρεμβαίνουν στις σχολικές υποχρεώσεις των παιδιών τους ή θα πρέπει να τα αφήσουν να αυτενεργούν, ....

Ο Καλός δάσκαλος

Μ’ όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις, λέει η παροιμία. 

Νέα έρευνα έρχεται να αποδείξει ότι ένας καλός δάσκαλος δεν μεταδίδει στους μαθητές του μόνο γνώσεις, αλλά συμβάλλει καταλυτικά στη μελλοντική ποιότητα της ζωής τους...

.................

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΚΑΛΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ»;

Η μεγαλύτερη επιτυχία για έναν δάσκαλο είναι η... εξαφάνισή του! 

Δεν πρόκειται όμως για ταχυδακτυλουργία, αλλά για τον μεγαλύτερο στόχο της διδασκαλίας, όπως τον περιγράφει η μεγάλη παιδαγωγός Μαρία Μοντεσόρι. 

Να μπορεί να πει ο δάσκαλος: «Τα παιδιά τώρα δουλεύουν σαν να μην υπάρχω». Τότε, διά της πλασματικής του απουσίας, η οποία στην πραγματικότητα είναι η πιο αποτελεσματική παρουσία, έχει καθορίσει τους μαθητές του. Έχει επιτύχει. 
............................
Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ
«Ο δάσκαλος που κάθεται δίπλα στα παιδιά και όχι απέναντί τους»
Η απάντηση της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ στο ερώτημα «ποιος είναι ο καλός δάσκαλος», ήταν άμεση, σαφής και κατηγορηματική: 

«Αυτός που δεν κάθεται απέναντι, αλλά δίπλα στα παιδιά του».

Η διάσημη ελληνίδα ακαδημαϊκός, πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης και πρώτη γυναίκα πρύτανης του ίδιου Πανεπιστημίου, τονίζει ότι στην επιλογή της επαγγελματικής της πορείας, στο να γίνει δηλαδή βυζαντινολόγος, ρόλο ασφαλώς έπαιξε η καταγωγή της οικογένειάς της από τη Μικρά Ασία, αλλά μεγάλο βάρος είχε κι ο δικός της δάσκαλος που την καθόρισε.
«Οι ερευνητές του Χάρβαρντ έχουν φυσικά δίκιο για την επιρροή του καλού δάσκαλου στους μαθητές του. Ήμουν τυχερή να έχω δασκάλους μεγάλου αναστήματος. Ο σπουδαίος ιστορικός και βυζαντινολόγος Διονύσιος Ζακυθηνός, θυμάμαι, ήταν ο άνθρωπος που με επηρέασε ώστε να γίνω κι εγώ βυζαντινολόγος. Ήταν ο άνθρωπος που καθόταν δίπλα μας στη Φιλοσοφική και έλεγε ότι πρώτα πρέπει να καταλάβουμε για τι πράγμα θα μιλήσουμε. Επίσης εξαίρετος δάσκαλος ήταν ο καθηγητής μου στη Σορβόνη, ο Πολ Λεμέμπλ, τον οποίον και αντικατέστησα στην έδρα».

Για την Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, ο καλύτερος δάσκαλος είναι αυτός που δεν στηρίζεται και δεν αναπαράγει μονότονα τις σημειώσεις του στις παραδόσεις, αλλά αφήνεται να παρασυρθεί από τον παλμό της τάξης.
«Το ωραιότερο μάθημα που έχω κάνει ήταν μια φορά που αφέθηκα να μιλήσω εκτός σημειώσεων. Επίσης θυμάμαι όταν πρωτοβγήκαν τα κασετόφωνα, πολλοί φοιτητές άρχισαν να έρχονται στα πανεπιστήμια με αυτά για να μαγνητοφωνήσουν τις παραδόσεις, αλλά οι περισσότεροι καθηγητές δεν τα επέτρεπαν. Εγώ είπα αμέσως ναι και τους άφησα να μαγνητοφωνούν, ακριβώς επειδή είχα αποφασίσει ότι ποτέ ένα μάθημά μου δεν θα ήταν ίδιο με ένα άλλο».

Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας, Αναστάσιος

«Μας καθορίζουν πολλοί δάσκαλοι και όχι μόνο ένας»

Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, εκτός από ασκητική φυσιογνωμία και πνευματικός ηγέτης, είναι αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Μεσογειακών και Αραβικών Σπουδών και επίτιμος διδάκτωρ Θεολογίας και Φιλοσοφίας 15 πανεπιστημιακών σχολών.
«Δεν είναι μόνο ένας ο δάσκαλος που συναντάμε στη ζωή μας», λέει στα «ΝΕΑ», «αλλά πολλοί εκείνοι οι δάσκαλοι που μας καθορίζουν. Κανείς δεν έχει μόνο έναν, όπως ποτέ δε μαθαίνουμε μόνο από ένα σχολείο». 

Ο ίδιος, στην Κατοχή, διδάχθηκε από φίλους, συντροφιές, ποικιλία ανθρώπων. 

«Χαρακτηριστικά θυμάμαι στο 2ο Σχολείο Αρένων Αθηνών τον δάσκαλο Ηλία Δοροδίνη, που ήταν εξαίρετος. Αλλά και στο Πανεπιστήμιο, στη Θεολογική, όπου τα χρόνια μετά από την Κατοχή ήταν πολύ δύσκολο να μπεις, καθώς ήταν 700 υποψήφιοι για 50 θέσεις, είχα την τύχη να συναντήσω θαυμάσιους δασκάλους, καθηγητές που επηρέασαν την πορεία μου, όπως τον Λεωνίδα Φιλιππίδη του οποίου ήμουν και διάδοχος». 

Ο Παναγιώτης Τρεμπέλας, ο Βασίλειος Βέλλας, ο Ιωάννης Καρμίρης και o Αμίλκας Αλιβιζάτος συμπλήρωσαν την ομάδα των δασκάλων που τον επηρέασαν, καθένας με τον τρόπο του.
«Αλλά και στη Γερμανία (σ.σ.: όπου ο Αναστάσιος σπούδασε κατόπιν) υπήρξαν καθηγητές όπως οι Γκολντάμερ και Σ. Ντάμεν, στη θρησκειολογία. 

Δυστυχώς δεν θυμάμαι αυτή τη στιγμή το όνομα της δασκάλας μου στο Δημοτικό στον Άγιο Κωνσταντίνο Κολωνού, που όμως μας φρόντιζε όλους παρότι είχε η τάξη 50-60 παιδιά».

Ποιο κοινό στοιχείο μπορεί κανείς να βρει στους καλούς δασκάλους; 

«Γνώριζαν πολύ καλά το αντικείμενο που δίδασκαν και επιδείκνυαν μεγάλο ενδιαφέρον και έγνοια για τα παιδιά. Ιδίως αυτούς που διέκριναν ότι είχαν δυνατότητες φρόντιζαν να τους δίνουν προσοχή, χωρίς όμως ποτέ να προσβάλλουν ή να εγκαταλείπουν τους άλλους»

περισσότερα εδώ

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Οι Εκπαιδευτικοί και «το αυγό του φιδιού»

Ο Νεοναζισμός μπήκε στα σχολεία, κανονικά.

     Σε συνθήκες κρίσης ο Ναζισμός, αυτή η ιδιαίτερη και ορμητική μορφή του φασισμού, αναπτύσσεται ραγδαία. Το τέρας δεν πέθανε και έχει ήδη εκκολάψει τα αυγά του.
    Τα παιδιά εντονότατα εισπράττουν την κρίση της εποχής μας.
Μια κρίση με πολλές μορφές, με όλες τις μορφές...
Αγανακτούν με την αδικία, αισθάνονται ανασφάλεια, όσον αφορά το μέλλον τους,
Μπροστά τους βλέπουν τα αδιέξοδα.
Αδιέξοδα που τα έχει στήσει μπροστά τους η ίδια η κοινωνία, οι γονείς, οι πολιτικοί, η πολιτική, οι..., οι..., οι....
Βιώνουν τον αποκλεισμό, την απόρριψη.
Η υποκρισία, η σήψη, η διαφθορά, η φτώχεια, έχουν κάνει τοξικό το περιβάλλον.
Τα παιδιά αγανακτούν, είναι θυμωμένα, πολύ θυμωμένα και έξω από τα σχολεία τα περιμένει το μαύρο.
Έχουμε καλλιεργήσει το έδαφος, έχει γίνει η σπορά και η συγκομιδή έχει, εδώ και χρόνια, αρχίσει.

Ο Νεοναζισμός μπήκε στα σχολεία, κανονικά.

    Δάσκαλε, Γίνε φορέας του Καλού και μετάδωσέ το.
Αφορμές μπορείς να βρεις. Κάνε πράξη την ιδιότητά σου. Εκπαίδευσε τους μαθητές σου, όποια ειδικότητα και αν έχεις.
Πέρα από το αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου, πέρα από τα τσιτάτα, πέρα από τα τετριμμένα, πέρα από την βαθμολογία, τα τεστ, τα διαγωνίσματα.

     Διδάσκεις Ιστορία στην ΣΤ' Δημοτικού, στην Γ' Γυμνασίου, στην Γ' Λυκείου;
Άνοιξε το βιβλίο και ξεκίνα την ύλη ανάποδα.
Μέσα στον Οκτώβρη, και μέχρι τις 26, δίδαξε στα παιδιά το κεφάλαιο για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. 
Φύγε από το βιβλίο, άπλωσε τις πληροφορίες. Κανένα αναλυτικό πρόγραμμα, κανένα Υπουργείο, καμιά αξιολόγηση να μη σε σταματάει. 

Είσαι Εκπαιδευτικός, αυτό είναι το έργο σου.
Μίλησε, δείξε (υπάρχει υλικό) τα εγκλήματα των Ναζί.
Δείξε τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τη σφαγή στα Καλάβρυτα, στο Δίστομο...
Την πείνα στην Κατοχή, τους μαυραγορίτες, τους Χίτες, τους συνεργάτες των Γερμανών...
Μίλα με ονοματεπώνυμα, μη διστάζεις.
Τα παιδιά να δουν τις όψεις, όλες τις όψεις, του θανάτου που ο Ναζισμός προκάλεσε.
Πρέπει, είναι απαραίτητο να μάθουν, να καταλάβουν τι είναι ο Ναζισμός.
Να δουν όλα τα δεινά. Να αντιληφθούν.
Δώσε στοιχεία, αριθμό νεκρών,
Δείξε, Δάσκαλε. Δείξε και μίλα.

    Θεολόγε, εσύ κι αν έχεις όπλα πανίσχυρα.
Κάθε μάθημα, κάθε κεφάλαιο και μια ευκαιρία.
Δεν χρειάζεται να λες πολλά. Λίγα και καίρια.
Από σένα να κατανοήσουν τα παιδιά ότι ο Ναζισμός στέκεται απέναντι στο Χριστό και το Ευαγγέλιό του. 

Ξεκάθαρα μίλα, ξεκάθαρα πες ότι Ναζιστής και Χριστιανός δεν γίνεται.
Το «Αγαπάτε αλλήλους», «...αγαπάτε τους εχθρούς υμών...» δεν έχει καμιά δουλειά με το δαιμονικό ναζιστικό μίσος. Δώσε την ασπίδα της Αγάπης Του στα παιδιά, όπλισέ τα. Μπορείς να το κάνεις.
Γίνε φορέας και μετάδωσε...

     Δάσκαλε, αν δεν το κάνεις εσύ, μην περιμένεις να το κάνουν άλλοι. Αυτοί, οι άλλοι, ασχολούνται με τα σκουπίδια, με το life styling, με ό,τι ηλίθιο και βρώμικο...
Αν δεν το κάνεις εσύ, θα σηκώσουν και άλλα παιδιά το χέρι σε ναζιστικό χαιρετισμό, με την ψυχή τους γεμάτη από το ναζιστικό μίσος.

Το Χαμομηλάκι

Εκπαιδευτικοί στη Θεσσαλονίκη γίνονται ανάδοχοι ασυνόδευτων προσφυγόπουλων

Μια ομάδα εθελοντών καθηγητών λειτουργούν ως άτυποι νονοί με βασικό σκοπό να βοηθούν ανήλικους ασυνόδευτους πρόσφυγες να ενταχθούν στο σχολείο  

«Γιατί το κάνω; Γιατί είναι παιδιά, είναι παιδιά. Γιατί πρέπει κάπως να νιώσουν ότι υπάρχει κάποιος που τους αγαπάει». Αυτή ήταν η αυθόρμητη απάντηση που έδωσε η εκπαιδευτικός Αντωνία Βασιλειάδου στην ερώτηση γιατί αποφάσισε να γίνει ανάδοχος εκπαιδευτικός ανήλικων προσφυγόπουλων.

Οι ανάδοχοι εκπαιδευτικοί είναι μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2018 στη Θεσσαλονίκη όταν μια ομάδα συνταξιούχων και εν ενεργεία εκπαιδευτικών, που σήμερα έχουν φτάσει τους 15, αποφάσισαν να υποστηρίξουν τη φοίτηση των ασυνόδευτων προσφύγων που φιλοξενούνται σε ξενώνες της πόλης. Αρχικά, προετοίμασαν τα αγόρια που έμεναν στον ξενώνα στους Ταγαράδες το καλοκαίρι του 2018 για να πάνε στο σχολείο την επόμενη χρονιά. Σταδιακά όμως διεύρυναν τον ρόλο τους και πλέον δραστηριοποιούνται σε τέσσερις ξενώνες της Θεσσαλονίκης. 

Όπως περιγράφει ο Βασίλης Μπάνος, επίσης ανάδοχος εκπαιδευτικός, πλέον κάθε καθηγητής είναι ανάδοχος ενός έως τεσσάρων παιδιών τα οποία επισκέπτεται μέσα στην εβδομάδα για να υποστηρίξει με τα μαθήματα ενώ μια φορά το δίμηνο θα επισκεφθεί το σχολείο και θα μιλήσει με τους συναδέλφους του για την πρόοδο των παιδιών. «Ως εκπαιδευτικοί ξέρουμε το σχολείο και ξέρουμε πώς να βοηθήσουμε τα παιδιά αυτά να ενταχθούν. Γιατί το σχολείο είναι το πιο προστατευτικό περιβάλλον. Αν δεν πάνε στο σχολείο, θα πάνε αλλού, σημειώνει ο κ. Μπάνος μιλώντας στη Voria.gr.
 

Όπως αναφέρει ο ίδιος, αυτό που προσπαθούν οι εκπαιδευτικοί είναι να δημιουργήσουν μια σχέση εμπιστοσύνης με το παιδί και υποστηρίζοντάς το στα μαθήματα να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα σχολικής διαρροής. «Φανταστείτε να κάθεστε σε ένα θρανίο επί επτά διδακτικές ώρες χωρίς να καταλαβαίνετε τίποτα», λέει ο εκπαιδευτικός προσθέτοντας πως με την αναδοχή κάποια παιδιά δείχνουν βελτίωση και αρχίζουν σιγά σιγά να συμμετέχουν στο μάθημα. «Έτσι σταδιακά μειώνεται το χάσμα με τους υπόλοιπους συμμαθητές τους», προσθέτει.
«Είναι πολύ σημαντικό»
Τη βοήθεια αυτή αντιλαμβάνεται πλήρως και ο 15χρονος Μοχάμεντ που διαμένει στον ξενώνα ασυνόδευτων ανηλίκων της Άρσις στους Ταγαράδες. Ο έφηβος από το Αφγανιστάν είναι μαθητής της κ. Βασιλειάδου, της κ. Αντωνίας όπως την αποκαλεί ο ίδιος, λέγοντας σε άπταιστα ελληνικά πως τα μαθήματα μαζί της «είναι κάτι πολύ σημαντικό». Ο Μοχάμεντ κάνει μαθήματα ελληνικών και αγγλικών μαζί με την εκπαιδευτικό και, όπως αναφέρει, τον βοηθούν πολύ. Αυτό φαίνεται και από το αποτέλεσμα καθώς ο ίδιος κατάφερε σε μόλις έναν χρόνο να μάθει τη γλώσσα. «Στο σχολείο μαθαίνω ελληνικά και έκανα φίλους», παραδέχεται ο ίδιος. Φέτος, ο 15χρονος μαθητής πηγαίνει στην Α’ Λυκείου και στόχος του είναι να γίνει μηχανικός αυτοκινήτων.

«Ο ανάδοχος είναι άνθρωπος του σπιτιού»
Η Μαρία Ελευθεριάδου, υπεύθυνη του ξενώνα ασυνόδευτων ανήλικων αγοριών της Άρσις στους Ταγαράδες που ήταν ο πρώτος που εφάρμοσε το πρόγραμμα, αναφέρει πως αυτό δεν έφερε θετικά αποτελέσματα μόνο για τα παιδιά αλλά και για τη σχέση μεταξύ του ξενώνα και των σχολείων. Όπως σημειώνει η ίδια, οι ανάδοχοι καθηγητές λειτουργούν σαν γέφυρα μεταξύ ξενώνα, σχολείου και παιδιού με αποτέλεσμα τα σχολεία να βλέπουν με λιγότερη δυσπιστία τους ξενώνες και το προσωπικό τους. Η ίδια υπογραμμίζει πως το να έχει το παιδί καλή εμπειρία με το σχολείο, τόσο με τους συμμαθητές όσο και με τους δασκάλους, παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στο να παρακολουθεί σταθερά.

Έχοντας μάλιστα γνώση της λειτουργίας του σχολείου, οι ανάδοχοι εκπαιδευτικοί κατάφεραν να βοηθήσουν και σε πρακτικά ζητήματα, όπως οι εγγραφές παιδιών, τα οποία όπως αποκαλύπτει η κ. Ελευθεριάδου είναι ακόμα πολλά.

«Ο ανάδοχος εκπαιδευτικός είναι ο άνθρωπος του σπιτιού πλέον», σημειώνει η ίδια. «Είμαι ο άνθρωπος που θα τα αγκαλιάσει, θα τα φιλήσει, θα τα μαλώσει, θα τους πάει το γλυκό καρυδάκι, αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Βασιλειάδου.

Ως ένας άτυπος νονός, λοιπόν, ο ανάδοχος θα κάνει μάθημα στα παιδιά αλλά θα είναι και εκεί για να αφουγκραστεί τυχόν προβλήματά τους και όταν χρειαστεί να τα παροτρύνει και να τα πείσει να συνεχίσουν το σχολείο. Η τελευταία αποστολή δεν είναι πάντα εύκολη καθώς τα προβλήματα και τα αντικίνητρα για τη σπουδή των εφήβων αυτών, κάποιοι εκ των οποίων δεν έχουν πάει ποτέ σχολείο, είναι πολλά και σημαντικά

Μήνες σχολείων χαμένοι εξαιτίας γραφειοκρατίας
Σύμφωνα με την επικεφαλής του ξενώνα, ένα πρώτο θέμα είναι οι εγγραφές στα σχολεία. Παρόλο που το σύστημα είναι πλέον ευέλικτο στις εγγραφές «παιδιών σε κίνηση» και εντός έως και στο τέλος του έτους, στην πράξη τα γραφειοκρατικά θέματα που προκύπτουν μπορούν να κρατήσουν αρκετούς μήνες τα παιδιά εκτός σχολείου.

Ένα ακόμα σημαντικό ζήτημα είναι το ότι αργούν πολύ οι τάξεις υποδοχής στη διάρκεια των οποίων τα παιδιά μαθαίνουν ελληνικά ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στο υπόλοιπο πρόγραμμα. Επίσης, όταν τα παιδιά παρακολουθούν τις τάξεις υποδοχής, απαλλάσσονται από τρία άλλα μαθήματα, πράγμα το οποίο είναι αδύνατο όμως με τον τρόπο που στήνεται το πρόγραμμα στα σχολεία. Αυτός είναι ένας ακόμα παράγοντας που δείχνει, όπως παρατηρεί η κ. Ελευθεριάδου, ότι «το σύστημα δεν δίνει ακόμα βάση στη φοίτηση που έχει ως αποτέλεσμα την αποφοίτηση».
Και σαν μην έφταναν αυτά, υπάρχουν και προβλήματα που έχουν σχέση με την ίδια τη ζωή των παιδιών. Το σημαντικότερο είναι η μεγάλη κινητικότητα. Οι ασυνόδευτοι ανήλικες μπορεί να αφήσουν μετά από έναν ή δύο χρόνια τον ξενώνα γιατί εγκρίθηκε το αίτημα επανένωσης με κάποιο μέλος της οικογένειας τους σε κάποιο άλλο ευρωπαϊκό κράτος είτε γιατί θέλουν να συνεχίσουν παράνομα το ταξίδι τους σε μια άλλη χώρα όπου πιστεύουν πως θα καταφέρουν να εργαστούν και να βγάλουν χρήματα.

Κόντρα στα προβλήματα και τα αντικίνητρα αυτά, οι ανάδοχοι προσπαθούν να ενθαρρύνουν τους ασυνόδευτους ανήλικους στο σχολείο καθώς η εκπαίδευση των νέων παιδιών είναι ίσως και ο μοναδικός τρόπος να ενταχθούν ομαλά στην κοινωνία και να μην γίνουν εύκολα θύματα διακινητών ή παράνομων δικτύων.

avgi.gr

Όταν οι εκπαιδευτικοί υποβαθμίζουμε το ρόλο μας

Πολλοί από εμάς τους εκπαιδευτικούς επιμένουμε να κάνουμε το ίδιο μάθημα, αυτό που κάνουμε τόσα χρόνια. Αυτό το: «εξετάζω τους μαθητές, παραδίδω το παρακάτω, βάζω δουλειά για το σπίτι και πάλι από την αρχή». Καμία έκπληξη, καμία ανατροπή, διδασκαλία «στον αυτόματο». Η ίδια ρουτίνα δηλαδή. Ναι, όμως η ρουτίνα μας προκαλεί ανία και η ανία μας κάνει ανιαρούς. Και μετά παραπονιόμαστε που οι μαθητές μας δεν δείχνουν ενδιαφέρον για το μάθημα. Λάθος! Δεν δείχνουν ενδιαφέρον για εμάς τους ίδιους. 

«Ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι πολλά περισσότερα πράγματα από το να προετοιμάζουμε τους μαθητές μας για εξετάσεις και αξιολογήσεις κάθε τύπου»
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να πούμε είναι ότι ο ρόλος των εκπαιδευτικών δεν μπορεί παρά να ταυτίζεται με το ρόλο ολόκληρου του εκπαιδευτικού μας συστήματος ο οποίος κατά την γνώμη μου θα όφειλε να είναι ένας και μοναδικός: η δημιουργία κριτικά σκεπτόμενων πολιτών. Τι γίνεται όμως στην περίπτωση όπου οι εκπαιδευτικές πολιτικές, στην μεγάλη τους πλειοψηφία, θέτουν ως βασικό στόχο τους το ακριβώς αντίθετο, την δημιουργία μη σκεπτόμενων και παθητικών πολιτών; Τότε τι πρέπει να κάνουν οι εκπαιδευτικοί; Να γίνουν τα γρανάζια και οι εφαρμοστές τέτοιων πολιτικών; Να θεωρήσουν ότι δεν είναι δική τους δουλειά αλλά εκείνων που παίρνουν τις αποφάσεις κρατώντας για τον εαυτό τους τον άχαρο ρόλο της διεκπεραίωσης; Παρακάτω αναφέρονται οι, κατά τη γνώμη μου, στάσεις και πρακτικές των εκπαιδευτικών με τις οποίες οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί υποβαθμίζουμε το ρόλο μας:

Το ίδιο μάθημα εδώ και χρόνια
Πολλοί από εμάς τους εκπαιδευτικούς επιμένουμε να κάνουμε το ίδιο μάθημα, αυτό που κάνουμε τόσα χρόνια. Αυτό το: «εξετάζω τους μαθητές, παραδίδω το παρακάτω, βάζω δουλειά για το σπίτι και πάλι από την αρχή». Καμία έκπληξη, καμία ανατροπή, διδασκαλία «στον αυτόματο». Η ίδια ρουτίνα δηλαδή. Ναι, όμως η ρουτίνα μας προκαλεί ανία και η ανία μας κάνει ανιαρούς. Και μετά παραπονιόμαστε που οι μαθητές μας δεν δείχνουν ενδιαφέρον για το μάθημα. Λάθος! Δεν δείχνουν ενδιαφέρον για εμάς τους ίδιους.

«Το σύνδρομο του καλού παιδιού»
Μεγάλο μέρος των εκπαιδευτικών πάσχουμε από το «σύνδρομο του καλού παιδιού». Δεν λέμε την γνώμη μας στους συλλόγους διδασκόντων, δεν εκφράζουμε την διαφωνία μας, εφαρμόζουμε χωρίς αντίσταση και χωρίς καν κριτική διάθεση όσες κατευθύνσεις μας έρχονται από υψηλά ιστάμενους και η μόνη μας αντίδραση συνήθως είναι η μουρμούρα στα μεταξύ μας πηγαδάκια. Όμως δεν υπάρχουμε στα σχολεία για να μας αγαπάνε οι προϊστάμενοί μας. Οφείλουμε να είμαστε θαρραλέοι, να μην σκύβουμε το κεφάλι και όταν χρειάζεται να δίνουμε τις μάχες μας. Για χάρη της παιδείας και των παιδιών. Αλλιώς είναι σαν να μας ενδιαφέρει μόνο η ησυχία μας και η έξωθεν καλή μαρτυρία.

Ανεχόμαστε την οικονομική μας εξαθλίωση
Ως πότε θα ανεχόμαστε όλοι να μιλάνε για την ευθύνη και το σημαντικό ρόλο των εκπαιδευτικών και ταυτόχρονα να θεωρούν ότι αυτά μπορούν να διασφαλίζονται με μισθούς πείνας και εκπαιδευτικούς που δεν πρέπει να τους απασχολούν τα εγκόσμια; Κάποια στιγμή οφείλουμε να διεκδικήσουμε την οικονομική μας αξιοπρέπεια. Κάποιοι μας την πήρανε και κάποιοι άλλοι μας την τάξανε αλλά δεν μας την έδωσαν πίσω. Όχι με γκρίνια και παράπονα αλλά με δράση και απαίτηση. Υποβαθμίζουμε το ρόλο μας όταν αρκούμαστε στα ψίχουλα που μας δίνουν και όταν αισθανόμαστε ενοχικά συμπλέγματα του τύπου «κάνουμε λειτούργημα». Όχι, είμαστε άνθρωποι με ανάγκες, είμαστε εργαζόμενοι και θέλουμε να μπορούμε να ζούμε αξιοπρεπώς από την εργασία μας. Και αυτό δεν γίνεται να θεωρείται πλεονεξία αφού στην πραγματικότητα είναι το ελάχιστο.

Να φωνάξουμε το αυτονόητο: «δεν υπάρχει καλή Εκπαίδευση με εξαθλιωμένους Εκπαιδευτικούς». Πουθενά στον κόσμο δεν συμβαίνει αυτό. Ως εκ τούτου οι εκπαιδευτικοί οφείλουν μέσω των συνδικάτων τους να οργανώσουν ένα ευρύτερο κοινωνικό κίνημα που θα συμπεριλαμβάνει γονείς και μαθητές και που θα αγωνίζεται για την διεκδίκηση περισσότερης χρηματοδότησης για την εκπαίδευση, βασικό δομικό μέρος της οποίας είναι και οι αμοιβές των εκπαιδευτικών. Και το λέω αυτό γιατί όλοι σχεδόν οι φορείς ναι μεν ζητούν περισσότερα χρήματα για την εκπαίδευση αλλά εννοούν μόνο για τα άψυχα μέρη της( κτιριακές εγκαταστάσεις, εποπτικά μέσα κ.λ.π) χωρίς να συμπεριλαμβάνουν και τα έμψυχα μέρη της, και ως εκ τούτου τα πιο σημαντικά, τους εκπαιδευτικούς. Είναι εξωφρενική στρέβλωση αυτή η θεώρηση και είναι σε πλήρη αντίθεση με τις άλλες, πιο προηγμένες εκπαιδευτικά, χώρες που διακηρύττουμε ότι θέλουμε να τους μοιάσουμε και από πάνω. Εκείνες που ο εκπαιδευτικός είναι ο οδηγός της αμάξης και όχι ο τελευταίος τροχός της.

Κατάχρηση εξουσίας
Δεν χωράει καμία αμφισβήτηση ότι ο ρόλος του εκπαιδευτικού κατά ένα μέρος του αντιπροσωπεύει για τους μαθητές την ίδια την εξουσία. Ας δεχτούμε ότι αυτό είναι ένα αναγκαίο κακό. Το πως όμως εμείς οι εκπαιδευτικοί διαχειριζόμαστε το εξουσιαστικό τμήμα του ρόλου μας είναι κάτι το οποίο εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς. Πολλές φορές δεν συνειδητοποιούμε ότι πιθανόν να κάνουμε κατάχρηση αυτής της εξουσίας και με αυτόν τον τρόπο να προκαλούμε ανεπανόρθωτο κακό στους μαθητές μας. Οι επικρίσεις, οι κατηχήσεις, οι απειλές, οι δωροδοκίες, οι νουθεσίες, οι ηθικολογίες, οι γελιοποιήσεις, οι διακρίσεις, το κήρυγμα, οι εκφοβισμοί και οι χαρακτηρισμοί μπορεί να είναι αποτελεσματικά όπλα για την πειθάρχηση των μαθητών αλλά τραυματίζουν τους μαθητές και πρέπει να αποφεύγονται. Δεν πρέπει ποτέ να φεύγει από το μυαλό μας ότι οι μαθητές καθρεπτίζονται στα μάτια μας και γίνονται αυτό που βλέπουν.

Αγκίστρωση στο αντικείμενο και απεμπόληση του ρόλου
Μια αρκετά μεγάλη μερίδα των εκπαιδευτικών σήμερα πιθανόν να είμαστε πιο καταρτισμένοι όσον αφορά το αντικείμενό μας, πιθανόν να προετοιμάζουμε πιο πολύ το μάθημά μας, να έχουμε και περισσότερα πιστοποιημένα προσόντα, να εφαρμόζουμε πιο πιστά τα αναλυτικά προγράμματα από ότι παλιότερα αλλά παρόλα αυτά ο ρόλος μας μοιάζει να έχει χάσει την ουσία του. Είναι σαν να έχουμε ψαλιδίσει τα φτερά μας και στη θέση τους να έχουμε κολλήσει πολύχρωμα χαρτιά από πτυχία, μεταπτυχιακά, σενάρια μαθημάτων, οδηγίες διδασκαλίας μαθημάτων, μεθοδολογίες. Έτσι φαινόμαστε σίγουρα πιο εντυπωσιακοί αλλά έχουμε χάσει την ικανότητα να πετάμε. Και από αετοί πλέον μοιάζουμε με παγώνια.

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι πολλά περισσότερα πράγματα από το να προετοιμάζουμε τους μαθητές μας για εξετάσεις και αξιολογήσεις κάθε τύπου. Αντί να βάζουμε τη γνώση σε κουτάκια και να ναρκώνουμε την φαντασία των μαθητών οφείλουμε να τους καλλιεργήσουμε την κριτική τους ικανότητα, να τους μάθουμε να αμφισβητούν, να επιχειρηματολογούν σωστά, να εκμεταλλεύονται το θησαυρό της φαντασία τους, να συνεργάζονται, να δοκιμάζουν, να ρισκάρουν, να κάνουν λάθη και να ευαισθητοποιούνται σε θέματα με ανθρωπιστική αξία. Δεν είμαστε εκεί για να παρέχουμε μόνο γνώσεις στους μαθητές μας αλλά και αγωγή. Υποβαθμίζουμε το ρόλο μας όταν παρέχουμε στους μαθητές μας αυτά που μπορεί να τους παρέχει και ένα άψυχο βιβλίο-βοήθημα του μαθήματος. Το μυαλό τους να ξυπνάμε πρέπει αλλά για να συμβαίνει αυτό πρέπει πρώτα να κρατάμε ξύπνιο το δικό μας.

Συλλογικότητα, τέλος
Πολλοί από εμάς κατηγορούμε τους συνδικαλιστές ότι αυτοί φταίνε που έχουμε χάσει κάθε αίσθηση συλλογικότητας, την οποία παρεμπιπτόντως θυμούμαστε μόνο όταν ο εχθρός είναι προ των πυλών. Αλλά ακόμα και τότε η συλλογικότητα αυτή στην πραγματικότητα είναι ένα άθροισμα ατομικοτήτων. Άλλο πράγμα είναι να είμαστε συλλογικοί και άλλο πράγμα να είμαστε απλά πολλοί με τα ίδια ατομικά συμφέροντα. Συλλογικότητα είναι η συμμετοχή μας σε σταθερή βάση στα κοινά του κλάδου μας και όχι μόνο όταν εμφανίζονται στο προσκήνιο οι τρείς μπαμπούλες: οι απολύσεις, η αύξηση ωραρίου και η μείωση αποδοχών. Αναρωτιέμαι ως πότε θα τρέχουμε πίσω από τις εξελίξεις αντί να είμαστε εμείς αυτοί που τις καθορίζουν, σε ότι τουλάχιστον αφορά τα εκπαιδευτικά θέματα;

Διαλέγουμε μαθητές
Αρκετοί εκπαιδευτικοί κάνουμε μάθημα με λίγους και εκλεχτούς μέσα στην τάξη με την δικαιολογία ότι δεν γίνεται αλλιώς αφού υπάρχει η ύλη που πρέπει να βγει και οι μαθητές που αξίζουν δεν πρέπει να μείνουν πίσω. Να σκεφτούμε όμως ότι μας βλέπουν παιδιά που απορροφούν στάσεις και συνήθειες δικές μας. Από την μία είναι η εγκατάλειψη που νιώθουν οι αδύναμοι μαθητές. Όταν αγνοούμε τα παιδιά είναι σαν να τα καταδικάζουμε να βιώνουν ένα είδος ζωντανού θανάτου του τύπου «δεν υπάρχω». Από την άλλη πρέπει να σκεφτούμε και το κακό που κάνουμε στους δυνατούς μαθητές, όταν τρέφουμε το εγώ τους. Ξέρετε τι σημαίνει από μικρό παιδί να νιώθεις ότι αξίζεις πολύ περισσότερο από τα άλλα παιδιά; Ότι από την πίτα σου ανήκει το μεγαλύτερο κομμάτι; Τους οδηγούμε να γίνουν μικροί παντοκράτορες με αδυναμία μοιράσματος. Από την αντίπερα όχθη οι μαθητές που αγνοούμε είναι οι πληβείοι που παίρνουν ότι περισσέψει φορτωμένοι μάλιστα με ανοχές ότι δήθεν φταίνε οι ίδιοι αφού δεν θέλουν ή δεν μπορούν.

Λειτουργώντας ως πρότυπο αναπαράγουμε το σύστημα
Στο σύνολό μας οι εκπαιδευτικοί έχουμε αποδεχτεί το ρόλο ενός μέσου με το οποίο αναπαράγεται το κοινωνικό μας σύστημα. Μας προορίζουν για όργανα επιβολής της πολιτικής του συστήματος. Το σύστημα έχει σκοπό να ελέγξει το κοινωνικό σύνολο μέσω της εκπαίδευσης. Με ποιόν τρόπο όμως επιτυγχάνεται αυτός ο έλεγχος; Μα φυσικά με την εξομοίωση και τον αφανισμό των διαφορετικοτήτων μεταξύ των μαθητών. Θέλει να κάνει όλους τους ανθρώπους ίδιους. Και εδώ είναι που οι εκπαιδευτικοί, χωρίς ίσως να το συνειδητοποιούν, αναλαμβάνουν δράση ως εξομοιωτές. Αλήθεια, εξομοίωση με ποιο πρότυπο; Πιθανόν να φαίνεται υπερβολικό αυτό που λέω αλλά ας σκεφτούμε λίγο τι πραγματικά ζητάει ένας εκπαιδευτικός από τους μαθητές του: «αν με παπαγαλίσετε, αν γίνεται σαν εμένα, αν με μιμηθείτε κάνοντας ότι κάνω και εγώ τότε θα σας ανταμείψω με καλό βαθμό». Άρα το πρότυπο είναι ο εαυτός του. Αν τώρα σκεφτούμε ότι και ο εκπαιδευτικός έχει περάσει ως μαθητής από μια τέτοια διαδικασία εξομοίωσης, τότε θα συνειδητοποιήσουμε ότι τελικά το σύστημα αναπαράγεται με ακρίβεια μέσω της εκπαίδευσης. Επιπλέον ας σκεφτούμε μόνο πόσες φορές έχουμε υποπέσει στο ολίσθημα να σκεφτόμαστε σαν πρότυπο και να νιώθουμε υπεροψία απέναντι στους μαθητές μας, ότι είμαστε πολύ καλύτεροι από αυτούς. Το να λειτουργούμε ως πρότυπο για τους μαθητές μας, μπορεί να ακούγεται ιδιαίτερα κολακευτικό για εμάς, αλλά μάλλον πρόκειται για παγίδα ώστε να αναπαραχθεί το κοινωνικό σύστημα με αυτόν τον τρόπο.

Προσωπικά θεωρώ ότι εμείς οι εκπαιδευτικοί πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ο ρόλος μας είναι ο ακριβώς αντίθετος από ότι μας προορίζουν. Είναι η ανάδειξη της μοναδικότητας του κάθε μαθητή, η ποικιλομορφία, είναι ο κήπος με όλων των λογιών τα λουλούδια και χρώματα και όχι το καλοκουρεμένο γκαζόν. Οφείλουμε να βοηθήσουμε τους μαθητές μας να γίνουν η καλύτερη εκδοχή του δικού τους εαυτού και όχι πιστά αντίγραφα του προτύπου που έχει σχεδιαστεί για αυτούς. Όχι να γίνουν σαν και εμάς αλλά καλύτεροι και διαφορετικότεροι από εμάς. Να τους βοηθήσουμε να γίνουν όλα όσα είναι, τα οποία είναι πολύ περισσότερα από όσα το σύστημα θέλει να είναι.
 
Δημήτρης Τσιριγώτης. Φυσικός
alfavita.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Και ο Σύλλογος Διδασκόντων είναι σχολείο!

Δεν υπάρχει εκπαιδευτικός που δεν έχει στο πιο ενδόμυχο και πιο ιερό μέρος της παιδαγωγικής του θεωρίας σκέψεις και απόψεις άλλων εκπαιδευτικών είτε μέσα από τυχαίες είτε μέσα από οργανωμένες συζητήσεις. 

Δεν υπάρχει εκπαιδευτικός που δεν νιώθει μέχρι και τη τελευταία του ημέρα στο φοβερό αυτό επάγγελμα ότι διαρκώς θα μαθαίνει από τους μαθητές και από τους συναδέλφους του και ότι πρέπει να είναι ταπεινός για να μπορεί να ακούει και να σκύβει με σεβασμό στην άλλη άποψη, για να μπορεί να δοκιμάζει την αντοχή της δικής του άποψης και στη συνέχεια να τη σμιλεύει ή να την ενισχύει ή να την αποδιώχνει.

Θεωρώ ότι δεν υπάρχει άλλος εργασιακός χώρος που να δίνει τέτοιες φοβερές δυνατότητες, στην άσκηση της κριτικής σκέψης και της ελευθερίας του πνεύματος. 

Δεν υπάρχει άλλος θεσμός σαν το σχολείο που να συνορεύει με τον πιο βασικό πυρήνα μιας κοινωνίας, αφού η λειτουργία του ταυτίζεται με το ιερό πεδίο της αγωγής του ανθρώπου. 

Το σχολείο είναι διαμορφωμένο καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας για να αναζητεί μονοπάτια εξανθρωπισμού και πνευματικής καλλιέργειας. 

Ως προς αυτό οι εκπαιδευτικοί μπορεί να είναι τυχεροί αλλά είναι και φοβερά υπεύθυνοι. Γι’ αυτό η διαρκής αναζήτηση και η ανταλλαγή απόψεων είναι το πιο ουσιώδες πεδίο της αφετηρίας για να ανοίξουν τους δικούς τους παιδαγωγικούς δρόμους.
...........
περισσότερα εδώ: alfavita.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Καταγγελίες δίχως νόημα από γονείς ταλαιπωρούν τους εκπαιδευτικούς

Η παρέμβαση για το σοβαρό αυτό θέμα της σχέσης εκπαιδευτικού και γονέα γίνεται από τα Προοδευτικά Ρεύματα Εκπαιδευτικών.

Το κείμενο:
Καθημερινά τα γραφεία των διευθυντών των σχολείων μας δέχονται ένα μεγάλο αριθμό τηλεφωνημάτων και επισκέψεων από γονείς που διατυπώνουν παράπονα για τη συμπεριφορά κάποιου εκπαιδευτικού ή άλλου παιδιού απέναντι στο παιδί τους. 

Κάνουν υποδείξεις για τον δάσκαλο της αρεσκείας τους, για τον τρόπο διδασκαλίας, για την παιδαγωγική αντιμετώπιση των παιδιών. 

Χρησιμοποιούν εκφράσεις απαξίωσης για τα άλλα παιδιά μιλώντας για «κακούς συμμαθητές», ζητούν την απομάκρυνση παιδιών από το σχολείο, «απαγορεύουν» σε παιδιά να κάθονται με το παιδί τους στο ίδιο θρανίο, «απαιτούν» την παραδειγματική τιμωρία άλλων παιδιών. 

Ενίοτε δε διατυπώνουν ανοίκειους χαρακτηρισμούς για τους εκπαιδευτικούς και απευθύνουν ανυπόστατες κατηγορίες ότι δήθεν ο εκπαιδευτικός «έχει στοχοποιήσει» το παιδί τους επειδή του έκανε παρατήρηση ή επίπληξη για μη αποδεκτή συμπεριφορά, και τόσα άλλα. 

Στην επαγγελματική τους εμπειρία, όλοι οι εκπαιδευτικοί έχουν βιώσει πολλά παραδείγματα τέτοιων γονεϊκών παρεμβάσεων.

Δυστυχώς το «φαινόμενο» αυτό παρατηρείται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια στα σχολεία. 

Η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών φαίνεται να επιτείνει το πρόβλημα. Οι εκπαιδευτικοί, αισθάνονται απροστάτευτοι μπροστά στις καταγγελίες και ,σε ορισμένες περιπτώσεις, μπροστά στις εριστικές διαθέσεις των γονιών των μαθητών τους. 

Δεν μιλάμε για τις περιπτώσεις εκείνες που πιθανόν ένας εκπαιδευτικός να έχει «ξεφύγει από τα όρια». 

Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων μιλάμε για απλά καθημερινά θέματα που όμως αρκετές φορές παίρνουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις και συχνά εκπαιδευτικοί σέρνονται σε πειθαρχικά όργανα, ακόμη και στα δικαστήρια, για ασήμαντες αφορμές, για καταγγελίες και απαιτήσεις που τις περισσότερες φορές ξεπερνούν κάθε φαντασία.

Δυστυχώς, ορισμένοι γονείς αδυνατούν να αποδεχτούν ότι ο εκπαιδευτικός διαθέτει την επιστημονική κατάρτιση και έχει την απόλυτη ευθύνη στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου για την εφαρμογή παιδαγωγικών μέτρων που κρίνει αναγκαία. 

Με μοναδικό κριτήριο στενές προσωπικές αντιλήψεις για το ρόλο της εκπαίδευσης, γίνονται τιμητές των εκπαιδευτικών και του έργου τους. Θεωρούν ότι αυτοί γνωρίζουν καλύτερα τι είναι καλό για το παιδί τους ακόμα και σε πολύ εξειδικευμένα παιδαγωγικά θέματα και απαιτούν από τους εκπαιδευτικούς να προσαρμοστούν στις δικές τους απόψεις! 

Έτσι, συχνότατα, παρεμβαίνουν στο εκπαιδευτικό έργο «πραξικοπηματικά», παρακωλύοντάς το. 

Οι παρεμβάσεις αυτές, ωστόσο, έχουν αρνητικές επιπτώσεις σε όλη τη σχολική μονάδα.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι Σύλλογοι Διδασκόντων ταλαιπωρήθηκαν επί μακρόν δαπανώντας πολύτιμο χρόνο για να απαντήσουν σε ανυπόστατες πολυσέλιδες καταγγελίες και ανεδαφικές αιτιάσεις γονέων. 

Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα, όταν τα κίνητρα των γονέων υποκρύπτουν άλλες σκοπιμότητες, προσωπικές, ιδεολογικές ή κοινωνικές τις οποίες ανεύθυνα επιχειρούν-και καταφέρνουν- να μεταφέρουν στο χώρο του σχολείου. 

Το συχνότερο είναι να καταλήγουν σε δικαίωση του εκπαιδευτικού και των επιλογών του σχολείου, όμως, το κόστος για τη σχολική μονάδα και το έργο της είναι σε κάθε περίπτωση μεγάλο.

Καλό θα είναι οι γονείς να αποδεχτούν τους διακριτούς ρόλους και να εμπιστευτούν τους εκπαιδευτικούς στα θέματα που αφορούν την εκπαίδευση του παιδιού τους. 

Οι εκπαιδευτικοί, σήμερα, είναι καλύτερα καταρτισμένοι από ποτέ και μπορούν να διακρίνουν πράγματα που οι γονείς δεν μπορούν να δουν είτε γιατί δεν έχουν τις απαραίτητες παιδαγωγικές γνώσεις είτε γιατί δεν διαθέτουν την εμπειρία και τα συγκριτικά στοιχεία από την καθημερινή επικοινωνία με πολλά και διαφορετικά παιδιά που έχουν κατά τεκμήριο οι εκπαιδευτικοί.
Γονείς και εκπαιδευτικοί μπορούν και οφείλουν να έχουν στενή συνεργασία και όχι σχέση αντιπαλότητας γιατί αγωνίζονται για τον ίδιο σκοπό: την ουσιαστική μόρφωση και διάπλαση του χαρακτήρα των παιδιών. 

Τέτοιες συμπεριφορές και στάσεις δεν υπηρετούν τον παραπάνω σκοπό.
Ενώ τα προβλήματα αυτά αρκετές φορές παίρνουν πειθαρχικές και νομικές διαστάσεις το νομικό πλαίσιο στη χώρα αφήνει εντελώς απροστάτευτους τους εκπαιδευτικούς και αναγκάζει τους διευθυντές να ερευνούν ακόμα και την παραμικρή παράλογη καταγγελία του γονέα ο οποίος όμως ενθαρρύνεται από μια τέτοια αμυντική συμπεριφορά των διευθυντών. 

 Οι δύσκολες εποχές που ζούμε ενισχύουν τάσεις «ανθρωποφαγίας» και μετάθεσης των προβλημάτων σε ομάδες ή πρόσωπα που κατά προτίμηση έχουν μικρή δυνατότητα αντίστασης, όπως οι εκπαιδευτικοί.
Καλούμε την πολιτεία να ασχοληθεί συστηματικά με τέτοια ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και την προστασία εκπαιδευτικών αλλά και μαθητών και να προασπίσει το κύρος και τη θεσμική θέση που αρμόζει στους εκπαιδευτικούς μέσα στην κοινωνία.
Καλούμε τη Δ.Ο.Ε. να αναδείξει το θέμα συνδικαλιστικά και παιδαγωγικά αλλά και να σταθεί δυναμικά δίπλα σε συναδέλφους που οδηγούνται στα δικαστήρια ενεργοποιώντας και αξιοποιώντας το «Ταμείο νομικής στήριξης συναδέλφων» της Ομοσπονδίας.
Καλούμε τους Συλλόγους Γονέων και Κηδεμόνων να είναι επιφυλακτικοί στην υιοθέτηση τέτοιου είδους καταγγελιών.

Προοδευτικά Ρεύματα Εκπαιδευτικών
Η Ανεξάρτητη Δημοκρατική Προοδευτική Παράταξη

alfavita.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι