Όποιος θέλει να καταλάβει, καταλαβαίνει...

Μην προσπαθείς να αποδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας.
Άνθρωπος που δεν θέλει να καταλάβει, δεν πρόκειται να το κάνει.
Είναι χειριστικές, τέτοιου είδους συμπεριφορές.

«Απόδειξέ μου», σου λέει.
«Απόδειξέ μου. Κάνε με να πειστώ».

Και προσπαθείς εσύ, μα όσο και αν προσπαθείς, τίποτα δεν πετυχαίνεις…
Με αυτόν τον τρόπο, ο άλλος σε κρατάει σε εγρήγορση, σε γεμίζει ενοχές και σε κάνει, άθελά σου, σκλάβο…

Να το θυμάσαι… 

Πριν το καταλάβεις καλά καλά, θα έχεις αρρωστήσει.

Όποιος θέλει να καταλάβει, καταλαβαίνει φίλε μου.
Όποιος θέλει να καταλάβει, καταλαβαίνει…

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το ενοχικό παιδί / Guilt and Shame in Children

      Το διαρκές αίσθημα της ενοχής, το ενοχικό παιδί και κατά συνέπεια η ενοχική συμπεριφορά είναι κάτι που καλλιεργείται και έχει τη βάση της στη πρώιμη παιδική ηλικία. 

Guilt and Shame in Children

      Συχνά οι γονείς έχοντας, ως στόχο να αποτρέψουν συγκεκριμένες συχνά αρνητικές συμπεριφορές των παιδιών που εμπεριέχουν κίνδυνο καλλιεργούν και ριζώνουν βαθειά την αίσθηση της ενοχής στη ψυχοσύνθεση ενός παιδιού. Χρησιμοποιώντας ένα μη βοηθητικό τρόπο για την αποφυγή δυσάρεστων συνεπειών τόσο για το παιδί όσο και για τους ίδιους.

      Οι ρίζες της ενοχής εντοπίζονται στην πρώιμη παιδική ηλικία, στα βιώματά μας, στον τρόπο που μας μεγάλωσαν και στην ανταπόκριση του άμεσου οικογενειακού περιβάλλοντος και κυρίως στις συναισθηματικές μας ανάγκες. 

        Όταν για παράδειγμα, από μικρή ηλικία μαθαίνουμε στα παιδιά πως πρέπει να είναι σε όλα «τέλεια» προκειμένου να τα αγαπάνε και να τα αποδέχονται οι άλλοι και ότι το παραμικρό λάθος ή ψεγάδι κρίνεται και τιμωρείται πολύ αυστηρά, τότε είναι φυσιολογικό να εξελιχθούν σε ενοχικούς ενήλικες.

        Όπως πιστεύουν σήμερα οι επιστήμονες, το να νιώθει ένα παιδί διαρκώς ενοχές, μπορεί να το οδηγήσει μεγαλώνοντας σε σοβαρές ψυχικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη, χρόνιο άγχος και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. 

        Σε κατάθλιψη μπορεί να οδηγηθεί και ένας ενήλικας, ο οποίος υποβάλλεται διαρκώς σε επιπλήξεις. Όμως στα παιδιά, λένε ειδικοί από το Washington University, οι υπερβολικές ενοχές μπορεί να συνδέονται με ένα μέρος του εγκεφάλου, στο οποίο λαμβάνει χώρα ο έλεγχος πολλών και διαφόρων ψυχικών διαταραχών.

Η έρευνα αυτή, λοιπόν, καταλήγει στο ότι οι εμπειρίες που έχει ένα παιδί στην πολύ μικρή του ηλικία μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο που αναπτύσσεται ο εγκέφαλός του. 

Και επισημαίνουν ότι είναι η πρώτη έρευνα που δείχνει ξεκάθαρα τις αλλαγές που συμβαίνουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου ενός παιδιού, εξαιτίας των ενοχικών συναισθημάτων.

        Ο φόβος και η ενοχή είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, ενώ μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή διάβρωση και αλλοίωση της προσωπικότητας του ατόμου και ειδικότερα ενός παιδιού. 

Τα παιδιά μεγαλώνουν αισθανόμενα υπεύθυνα όχι μόνο για την δική τους συμπεριφορά αλλά και για εκείνη των γονιών τους. 

        Είναι σύνηθες σε συνεδρίες ψυχοθεραπείας να ανακαλύπτουμε μαζί με τους θεραπευόμενους ότι οι ενοχές τους από όλα αυτά που έχουν φορτωθεί και αναλάβει είναι τόσες πολλές, που το φορτίο είναι δυσβάσταχτο. Συχνά, παραδέχονται συμπεριφορές που είναι εξαιρετικά τιμωρητικές και καταστροφικές ως προς τον ίδιο τους τον εαυτό. Ενώ επιθυμούν το ένα, πράττουν το άλλο και αυτό δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια εκδήλωση σύγκρουσης μεταξύ επιθυμίας και ηθικών κανόνων.

Χαρακτηριστικά σημάδια καλλιέργειας ενοχικής συμπεριφοράς στο παιδί
Το αίσθημα της ενοχής τις περισσότερες φορές καλλιεργείται από το στενό οικογενειακό περιβάλλον και συνηθέστερα από τους ίδιους τους γονείς. 

Μια τέτοια συμπεριφορά συνήθως εγκαθιδρύεται όταν:
• Υπάρχει συνεχής επίπληξη και τιμωρία από τις πράξεις που διαπράττει το παιδί, για παράδειγμα εκφράσεις όπως «εσύ φταις για όλα», «πάλι ζημιά έκανες» «όλα λάθος τα κάνεις» κλπ.
• Οι γονείς κατηγορούν το παιδί ότι ευθύνεται για τις δυσκολίες που οι ίδιοι αντιμετωπίζουν π.χ. οικονομικές δυσκολίες, υπερκόπωση των γονιών κλπ.
• Οι συνεχείς καβγάδες των γονιών μεταξύ τους στη παρουσία των παιδιών δημιουργούν το αίσθημα της ανασφάλειας και του φόβου και κατά συνέπεια τη καλλιέργεια της ενοχής, π.χ. το παιδί θεωρεί ότι ευθύνεται για τη κακή σχέση των γονιών του
• Η συνεχής επισήμανση των αρνητικών πράξεων του παιδιού και η μη αναγνώριση-επιβράβευση των θετικών συμπεριφορών και
• Ο εξαναγκασμός του παιδιού να ζητάει συνεχώς συγνώμη για τις πράξεις του λανθασμένες ή μη.

        Αξίζει να σημειωθεί, ότι, αν αντιλαμβάνονται ότι το παιδί παρουσιάζει υπερβολικά ενοχικά συμπτώματα, π.χ. ζητά συγγνώμη με το παραμικρό ή λέει διαρκώς ότι εκείνο φταίει για όλα, είναι σημαντικό να βρουν αποτελεσματικούς τρόπους για να ρυθμίσουν τα συναισθήματα αυτά και να βοηθήσουν το παιδί να τα ξεπεράσει, προκειμένου να προλάβουν μελλοντικά ψυχολογικά προβλήματα.
        Σημαντικό είναι οι γονείς να παρατηρούν τη συμπεριφορά τους και την επίδραση που έχει στα παιδιά, καθώς η καλλιέργεια των αισθημάτων ενοχής και φόβου δημιουργούν ένα παιδί αδύναμο και ανασφαλή που αργότερα, ως ενήλικας θα έρθει αντιμέτωπος με τη διαχείριση τέτοιων συναισθημάτων και κατ’ επέκταση τη δημιουργία μίας ενοχικής προσωπικότητας.

        Για την διαχείριση, την καλύτερη αντιμετώπιση και την αλλαγή τέτοιων προτύπων συμπεριφοράς είναι σημαντικό να υπάρξει επαφή με κάποιον Ειδικό Ψυχικής Υγείας τόσο για τους γονείς αλλά και για το ίδιο το παιδί. Η χρήση ειδικών τεχνικών συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας με εξειδίκευση στη παιδοψυχολογία-παιδοψυχιατρική για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και πολύ βοηθητική για το σύνολο του οικογενειακού συστήματος.

Λουκαδάκη Ελευθερία – Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

πηγή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Υπάρχουν και αυτοί οι άνθρωποι...

Υπάρχουν άνθρωποι, που προσπαθούν με κάθε τρόπο να σε χειριστούν.
Άνθρωποι που, αν και το φταίξιμο είναι δικό τους, προσπαθούν να κάνουν εσένα να νιώσεις ενοχές.

Άνθρωποι που έχουν έναν τρόπο μοναδικό, ξεχωριστό, να σε γεμίζουν τύψεις κάθε φορά που έρχεσαι σε επαφή μαζί τους. Άνθρωποι που παρεξηγούνται με το παραμικρό, που είναι όλη την ώρα με τα μούτρα μέχρι κάτω.
Υπάρχουν άνθρωποι, που σε κάνουν να νιώθεις λες και τους χρωστάς, λες και πρέπει να τους απολογηθείς για τα πάντα, για ό,τι κάνεις.
Σε ελέγχουν με έναν τρόπο πλάγιο, ύπουλο. Σε απομακρύνουν από όσα και όσους αγαπάς, σε απομονώνουν από φίλους και οικογένεια με χίλιες δυο προφάσεις.
Υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι. Ίσως κάποια στιγμή, να τους έχεις συναντήσει…
Πρέπει να ‘χεις τα μάτια σου δεκατέσσερα μαζί τους. 

Να φυλάγεσαι.

Και κάτι ακόμα όμως.
Πρέπει να προσέχεις, να μην γίνεις ποτέ ένας από αυτούς…

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα Ψυχολογικά Προβλήματα που αφήνει η Οικογένεια

    Ποιες είναι οι σκιές τις παιδικής μας ηλικίας, τα οικογενειακά βαρίδια που δυσκολεύουν την καθημερινότητά μας και πώς θα απαλλαγούμε από αυτούς τους δεσμούς;

    Η οικογένεια έχει ενοχοποιηθεί αμέτρητες φορές για τα αρνητικά στοιχεία της συμπεριφοράς των ανθρώπων εντός της κοινωνίας. Από το ανήσυχο παιδί στο νηπιαγωγείο, μέχρι τον αγενή οδηγό του λεωφορείου, η σκέψη όλων συχνά οδηγείται στην κακή αγωγή, που έλαβε από τους γονείς του.

    Η παραδοχή ότι για τα περισσότερα ψυχολογικά προβλήματα του ανθρώπου ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό η οικογένεια, που μεγάλωσε, είναι η μισή αλήθεια. 

    Η άλλη μισή αλήθεια είναι, πως αν και τα οικογενειακά βαρίδια που κουβαλάει ο καθένας δημιουργούν πολλές και ποικίλες δυσλειτουργίες, έχουμε την επιλογή να απαλλαγούμε από αυτά και να συνεχίσουμε τη ζωή μας απελευθερωμένοι και πιο δυνατοί. Με μία προϋπόθεση: να επιθυμήσουμε την αλλαγή και να αγωνιστούμε για αυτή ενάντια στις σκιές του οικογενειακού μας παρελθόντος.
    Ας αναφέρουμε κάποιες από αυτές τις σκιές κι εγγραφές της παιδικής ηλικίας, που δυσκολεύουν την καθημερινότητά, περιορίζουν την ελευθερία και καθορίζουν την ενήλικη ζωή.

Υπερπροστασία
    Οι γονείς συχνά επιδιώκουν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, προστατεύοντάς τα από τις δυσκολίες. Ονειρεύονται να μην τους λείψει τίποτα και να περιορίσουν στο ελάχιστο τα εμπόδια από τη ζωή τους. Παιδιά τέτοιων οικογενειών αναπτύσσονται σε μία γυάλα προστασίας και, όταν επιχειρούν να αυτονομηθούν, οδηγούνται σε αλλεπάλληλες αποτυχίες και επιστρέφουν, ως αποτυχημένοι, πίσω στο πατρικό τους.

 «Μη στεναχωριέσαι»
    Οι γονείς εκπαιδεύουν τα παιδιά σε μία ψεύτικη αίσθηση προσωπικής αδυναμίας κι ανωριμότητας. Συναισθήματα, όπως αυτά του πόνου, της θλίψης, της απελπισίας, της στεναχώριας μοιάζουν απαγορευμένα στη ζωή και τείνουν να αποτελούν ένδειξη αδυναμίας. Η αγωνιώδης γονεϊκή επίκληση «μη στεναχωριέσαι» απευθύνεται σε εκείνον που την διατυπώνει. Στην πραγματικότητα λέγεται: «μη στεναχωριέσαι, πέρνα καλά, γιατί δεν αντέχω δυσάρεστες καταστάσεις».

Σύγκριση
    Η σύγκριση των γονέων προς τα παιδιά τους, με σκοπό να τα κινητοποιήσουν και να προκαλέσουν δήθεν το φιλότιμό τους αποτελεί μία τοξική συνήθεια. Η χαρά, το καμάρι, το βλέμμα της ικανοποίησης αντικαθίσταται από την πίκρα και την κούραση. Η αίσθηση της απογοήτευσης, λόγω των συνεχών συγκρίσεων, ξεκινά στην παιδική ηλικία και παραμένει για πάντα. Μέσα από τις συγκρίσεις μεταξύ αδελφών, ξαδέλφων, συμμαθητών εξωτερικεύονται προσωπικές άλυτες εμπλοκές των γονέων.

«Σύνδρομο του καλού παιδιού»
    Παιδικές ματαιώσεις ενηλίκων μεταμορφώνονται σε αγωνιώδεις προσδοκίες προς την επόμενη γενιά. Γονείς που «φορτώνουν» τα παιδιά τους με τις δικές τους προσδοκίες και ζητούν από τα παιδιά να ικανοποιήσουν τις δικές τους βαθύτερες επιθυμίες και όνειρα.       

    Παρατηρούμε τα παιδιά αυτά να αγωνίζονται διαρκώς να ικανοποιήσουν τους γονείς τους και να καλύψουν ενήλικες ανάγκες. Εμπλέκονται σε μαθησιακές υπερπροσπάθειες, σε εξαντλητικές προπονήσεις, σε εντατικά μαθήματα μουσικής, σε κοπιώδεις διδασκαλίες και πολύωρες μελέτες. Συνεπώς, καλούνται τα παιδιά να φροντίσουν τους γονείς κι όχι το αντίστροφο, όπως θα ήταν αναμενόμενο. 

Η κατάσταση αυτή ταλαιπωρεί την παιδική ψυχή και καταστρέφει την χαρά της παιδικότητας. Από πολύ νωρίς καλείται ο νέος άνθρωπος να επιλέξει ανάμεσα στο ρόλο του καλού παιδιού ή στον πραγματικό του εαυτό.

    Επιλέγει συνήθως να καλύψει τις ανάγκες και τις επιθυμίες των γονιών, που τόσο πολύ αγαπάει. Και ασφαλώς παραμερίζει τα δικά του «θέλω», τη δική του ευχαρίστηση και απόλαυση. Αν αρνηθεί να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του ρόλου του, παύει να είναι αποδεκτός, δε λαμβάνει ανατροφοδότηση κι ενίσχυση για τίποτα, καταπιέζεται συναισθηματικά, λόγω μίας αθόρυβης απόρριψης. Δίχως να είναι στο ελάχιστο ελεύθερη επιλογή του, καταλήγει να φροντίζει κι όχι να φροντίζεται.

«Tα παιδία δεν παίζει»
     Η παιδικότητα τείνει να εκλείψει και τα παιδιά δεν παίζουν, όσο η ηλικία τους απαιτεί. Τα παιδιά της χαράς και της ζωής καταλήγουν παιδιά του καθήκοντος. Η γκρίνια αντικαθιστά την απόλαυση και η κούραση τη ζωντάνια. Ο προσωπικός ελεύθερος χρόνος αποτελεί πολυτέλεια για τους νέους ανθρώπους, οι οποίοι δεν μαθαίνουν να σχετίζονται μεταξύ τους, να ερωτεύονται τη μάθηση, τη γνώση, τη φύση, δεν αγαπούν το σχολείο και το βιβλίο. Η δημιουργικότητα και η φαντασία κρύβονται πίσω από τη στεγνή διεκπεραίωση καθημερινών υποχρεώσεων, οι οποίες όλες αποσκοπούν σε κάποιο συγκεκριμένο «ενήλικο» στόχο.

Ενοχές
    Η ελληνική οικογένεια συχνά αποτελεί ένα κλειστό σύστημα, που δεν επιτρέπει το άνοιγμα και βασικό συστατικό της στέκεται διαρκώς η ενοχοποίηση. Η ενοχή εμποδίζει την αλλαγή, καθώς ακινητοποιεί και εξαντλεί την επιθυμία. Ντρεπόμαστε για ό,τι κάνουμε και καταστρέφουμε τη ζωντάνια για βελτίωση κι ανατροπή. Η ανημποριά και η αυτολύπηση γεννά πληγή και η πληγή οδηγεί σε νέες ενοχές.

Συναισθηματικός εκβιασμός
    Μετά την ενοχοποίηση ακολουθεί ο εκβιασμός. Όταν κάποιο μέλος επιχειρεί να αυτονομηθεί, ξεκινά ο συναισθηματικός εκβιασμός. Η μητέρα περιγράφει τις θυσίες στις οποίες υποβλήθηκε για να μεγαλώσει το παιδί. Ο πατέρας περιγράφει ότι δεν χώρισε, προκειμένου να μη διαλυθεί η οικογένεια και προτίμησε να διαλυθεί ψυχολογικά ο ίδιος. Επιστρατεύεται η απειλή του θανάτου, καθώς μεγεθύνονται προβλήματα υγείας… Μέσα από ενοχές κι εκβιασμούς παραμένουν πολλοί εγκλωβισμένοι στο ρόλο του παιδιού και με τρόπο ανώριμο κάνουν αδιέξοδες σχέσεις κι αποτυχημένους γάμους, προκειμένου να συνεχίσουν να καλύπτουν επιθυμίες γονέων.

Αδικία
    Μεγαλώνουν πολλά παιδιά με βαθύ το αίσθημα ότι αδικούνται. Γονείς που μεταφέρουν συστηματικά στο παιδί τους την πικρία, την αίσθηση της «αδικίας» από τον δάσκαλοί, ότι ο προπονητής το αγνοεί, ότι ο συμμαθητής το κακομεταχειρίζεται, ότι το εκπαιδευτικό σύστημα το απωθεί… κι ότι το ίδιο δε φέρει καμία ευθύνη για τις αποτυχίες του. Η γονεϊκή αγωνία για δικαίωση του παιδιού, η διαρκής πίκρα από τη συσσωρευμένη «αδικία» καταστρέφει τη δυνατότητα στο μέλλον για την ικανότητα για χαρά, για διεκδίκηση, για κοινωνικοποίηση. Αποκτά αξία κάποιος τελικά, αν αποδειχθεί θύμα. Η νοοτροπία αυτή καθηλώνει την παιδική ψυχή και η πίκρα από την αδικία στερεί κάθε ευχαρίστηση.

    Προφανώς, όλα τα παραπάνω και πολλά άλλα οδηγούν σε εμπλοκές και δυσλειτουργίες στην ενήλικη ζωή και εμποδίζουν την ανέφελη προσωπική ανάπτυξη. Προκαλούν μικρά ή μεγάλα συναισθηματικά τραύματα και μειώνουν την ψυχική ανθεκτικότητα στις δυσκολίες. Παράλληλα, αν πραγματικά θέλουμε να υπερβούμε το βάρος από το παρελθόν μας και να εξελιχθούμε, χρειάζεται να σταματήσουμε να κατηγορούμε τους γονείς μας και το παρελθόν μας και αντ’ αυτού να εστιάσουμε στο παρόν μας και να αναλάβουμε την ευθύνη της ζωής μας. Αποδεικνύεται πιο εύκολο να κατηγορούμε τους γονείς μας, αντί να εστιάσουμε στο παρόν και να απομακρυνθούμε από τη σκιά των παιδικών αντιξοοτήτων.

Γράφει ο Δημήτρης Κούκης, Ψυχολόγος (ΒA, MSc) – Ψυχοθεραπευτής/κέντρο ψυχοθεραπείας «ψυχής άκος»

in2life.gr

Από τη στιγμή που μια γυναίκα γίνεται μαμά...

... γεμίζει με τύψεις. Με ενοχές.
Τύψεις για τα πάντα…
Τύψεις για το φαγητό, τύψεις για τον ύπνο, τύψεις για τον χρόνο που περνά με το παιδί. 

Τύψεις για το αν ξεκλέψει λίγο χρόνο να ξεκουραστεί, τύψεις για το αν θέλει να κλείσει τα μάτια της για λίγο, τύψεις για το αν βγει μια βόλτα μόνη της να περπατήσει.

Ξέρεις…
Δεν σε κάνει κακή μαμά το να μην μαγειρεύεις δέκα φαγητά για το μωρό. 

Ούτε το αν βρίσκεις λίγο χρόνο να ξεφεύγεις. 

Δεν σε κάνει κακή μαμά το να πεις και κάνα ”όχι”, ή κάνα ”δεν μπορώ”.

Να το αγαπάς…
Αυτό αρκεί. Να το αγαπάς και να κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς. Χωρίς άγχος. Χωρίς πίεση. 

Χωρίς ψυχαναγκασμούς.

Μια γυναίκα γεμάτη με τύψεις και ενοχές, δε θα αντέξει για πολύ. Μια γυναίκα γεμάτη τύψεις και ενοχές, κάποια στιγμή θα καταρρεύσει.
Και τότε; Τότε ποιος θα προσέξει το παιδί;

πηγή

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι