Με λένε Άβα

Με λένε Άβα. Το πιο πιθανό είναι να συναντηθήκαμε κάποια στιγμή. Ίσως στον φούρνο στην γειτονιά, στο μαγαζί με τα παιδικά παιχνίδια ή σε κάποια υπηρεσία. Ίσως είμαι η φοιτήτρια που μένει στο επάνω διαμέρισμα ή η μαμά με τα δύο παιδιά στον κάτω όροφο. Είμαστε πολλές δυστυχώς…

Σου γράφω γιατί πλέον είμαι έτοιμη να μοιραστώ μαζί σου κάτι που έζησα μικρή. Μάλλον ήδη σκέφτηκες τι θα πω.. σου γράφω όχι για να με λυπηθείς, δεν το θέλω. Ούτε για να μου πεις μπράβο που το ξεπέρασα. Θέλω να με ακούσεις για να προλάβεις εσύ το κακό αυτό να μην συμβεί σε άλλη Άβα. Ξεκινάω την ιστορία μου, μην σε κουράζω..

Πριν 23 περίπου χρόνια έγινε. Δημοτικό πήγαινα. Και ήταν καλοκαίρι. Η καλύτερη εποχή για ένα παιδί. Εκείνο το καλοκαίρι όμως δεν μου άρεσε… με πόνεσε.. Μαζί με πολλά άλλα παιδιά παίζαμε ξένοιαστα στην γειτονιά τη γιαγιάς μου. Κάθε χρόνο περιμέναμε αυτήν την εποχή. Μαζί με μας έπαιζαν και οι μεγάλοι. Μικροί, μεγάλοι μια παρέα. Μήλα, κρυφτό, αγαλματάκια. Είχαμε απόλυτη εμπιστοσύνη στο τι μας έλεγαν οι μεγάλοι.

Κάποια στιγμή ένας γείτονας, ένας «θείος» όπως τον φωνάζαμε, μας έβαλε στην καρότσα στο αυτοκίνητό του. Ο «θείος» ερχόταν συχνά σπίτι μας. Κ εμείς πηγαίναμε στο δικό του να παίξουμε με τα παιδιά του. Μην σε κουράζω όμως.. Τρία παιδιά ήμασταν. Να παίξουμε κρυφτό λίγο πιο κάτω. Πολλές φορές μας πήγαινε έτσι βόλτα. Αυτή όμως ήταν διαφορετική από τις άλλες. Και η τελευταία για μένα. Μην σε κουράζω.. είπε στους φίλους μου να κρυφτούν και να πάμε εμείς να τους βρούμε. Καλά φαντάζεσαι. Δεν πήγαμε ποτέ.

Ο «θείος» διάλεξε να μείνουμε κρυμμένοι πίσω από έναν τοίχο. Του άρεσαν έλεγε τα μαλλιά μου και μύριζα ωραία. Εκεί λίγο παραξενεύτηκα αλλά είπα «ε εντάξει πλάκα έχει ο θείος..» σε λίγα λεπτά η πλάκα σταμάτησε και έγινε πόνος. Και ζάλη. Και πάλι πόνος. Αλλά γιατί με πονάει ο «θείος»; Αφού κάθε μέρα παίζουμε μαζί και μ΄ αγαπάει. Ο «θείος» είπε πως είμαι γυναίκα πλέον και έτσι κάνουν οι γυναίκες. Να σου πω την αλήθεια για πολλά χρόνια αφότου μεγάλωσα δεν ήθελα να κάνω αυτό που κάνουν οι γυναίκες…

Δεν θα σου περιγράψω κάτι άλλο. Δεν θέλω να σου μείνει η εικόνα μου.

Θέλω να σου πω πώς ένιωσα. Ένιωσα πόνο στο σώμα αλλά και στην καρδιά μου. Ένιωσα θυμό και σύγχυση. Και άγχος, άγχος για το πώς θα το πω στην μαμά μου. Τελικά δεν το είπα… γιατί ένιωσα ντροπή και αηδία για μένα. Ένιωσα φόβο και αγωνία κι έτσι δεν ξαναπήγα σε εκείνη την γειτονιά. Ένιωσα το μαύρο χρώμα να γίνεται συναίσθημα και να με σκεπάζει ολόσωμα σαν σεντόνι. Και για να είμαι ειλικρινής αυτό με βοήθησε. Γιατί άρχισα έτσι να κρύβομαι από τον κόσμο και να μην μιλάω.

Να μην πηγαίνω στους φίλους μου και να αποφεύγω το σχολείο. Και αυτό το μαύρο μου σεντόνι με έκανε να θυμώνω συνεχώς. Να νευριάζω. Αλλά ήμουν δικαιολογημένη. Έφταιγε το σεντόνι, όχι εγώ.. Κατάλαβα πως αυτό ήταν λάθος χρόνια μετά. Όταν κατάφερα να διώξω το μαύρο μου σεντόνι. Όταν δειλά δειλά με αγάπησα πάλι. Έπρεπε να περάσω πολλά για να το καταλάβω. Να μιλήσω για το τι έζησα και πώς ξαφνικά και απότομα σταμάτησα να είμαι παιδί και όπως είπε ο «θείος» έγινα στα δέκα μου γυναίκα.

Στο είπα και πιο πάνω. Μην με λυπάσαι. Θέλω να με θυμάσαι μόνο. Και όταν με σκέφτεσαι να σκέφτεσαι και το δικό σου παιδί. Είμαι σίγουρη πως το προσέχεις και το ενημερώνεις για τέτοια θέματα. Άλλαξαν οι εποχές και πλέον μιλάμε στα παιδιά. Να το προσέχεις σε παρακαλώ. Υπάρχουν πολλοί «θείοι», είτε γνωστοί μας είτε άγνωστοι. Να το προσέχεις. Και να το ακούς. Όχι μόνο με τα λόγια του. Το παιδί θα σου μιλήσει με ένα βλέμμα, με μια ασυνήθιστη συμπεριφορά, με ένα κλάμα ακόμη και με τον θυμό του. Άκου το.

Σ’ ευχαριστώ που έφτασες ως εδώ. Το νου σου στο παιδί.

Άβα Π. (το όνομα της συγγραφέως της παραπάνω επιστολής έχει τροποποιηθεί για ευνόητους λόγους)

Μόλις στα τέλη του 20ου αιώνα η παιδική κακοποίηση/ παιδική παραμέληση αναγνωρίστηκε ως αυτοτελές φαινόμενο, παρόλο που υπάρχουν αναφορές για τέτοια περιστατικά πολλούς αιώνες πριν. Η διεθνής κινητοποίηση και αναγνώριση εμφανίστηκε σε έντονο βαθμό μετά την Σύμβαση για Δικαιώματα του Παιδιού του Ο.Η.Ε. το 1979.

Μερικές μορφές κακοποίησης / παραμέλησης των παιδιών είναι:

• Η σωματική κακοποίηση
• Η σεξουαλική κακοποίηση
• Η ψυχολογική/συναισθηματική κακοποίηση
• Η παραμέληση ή έκθεση των παιδιών σε κίνδυνο
• Η εκμετάλλευση ανηλίκων για εμπορικούς λόγους
• Η παιδική κακοποίηση μέσω διαδικτύου

Η πρόοδος της κοινωνίας λειτουργεί αντιστρόφως ανάλογα με την εξάλειψη τέτοιου είδους φαινομένων. Ο αριθμός ανήλικων παιδιών τα οποία κακοποιούνται παραμένει υψηλός και αρκετά θορυβώδης.

Τα ευρήματα που αναφέρονται στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Σχολή Επιστημών Υγείας του Α.Π.Θ. είναι αποκαρδιωτικά.

229 παιδιά ηλικίας τριών μηνών έως και 17 ετών υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση στη δεκαετία 2005- 2015. Τα στοιχεία αφορούν σε καταγγελίες που πραγματοποιήθηκαν στα Αστυνομικά Τμήματα και την Εισαγγελία του νομού Θεσσαλονίκης και όμορων νομών. Αυτά είναι βέβαια τα καταγγελθέντα περιστατικά. Ο πραγματικός αριθμός των παιδικών θυμάτων υπολογίζεται μεγαλύτερος.

Κάποια στοιχεία της έρευνας παρουσιάζονται παρακάτω:
Ηλικία θυμάτων

• Το 49,8% των παιδιών ήταν 13 έως 18 ετών
• Το 36,3% μεταξύ έξι έως 12 ετών
• Το 13,9% ήταν παιδιά προσχολικής ηλικίας

Θύτης

• Κατά 93% ο δράστης ήταν οικείο πρόσωπο για τα παιδιά
• Κατά 7% ο δράστης ήταν άγνωστο πρόσωπο

Η συνεχής και ουσιαστική ενημέρωση των γονέων αλλά και των ίδιων των παιδιών καθίσταται απαραίτητη και ζωτικής σημασίας. Θα ήταν χρήσιμο η κοινωνία να μην σιωπά μπροστά σε τέτοια περιστατικά. Η συγκάλυψη έμμεσα καθιστά την κοινωνία συνένοχη στην πράξη.

Νένα Παπαδοπούλου, Εκπαιδευτική Ψυχολόγος - Συμβουλευτική Υποστήριξη, psychologynow.gr

e-didaskalia
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

 

Το τραύμα δεν είναι δικό σου λάθος, αλλά η επούλωσή του είναι δική σου ευθύνη / Trauma Is Not Your Fault

But Healing Is Your Responsibility

Αυτό που σου συνέβη δεν ήταν δικό σου λάθος. Δεν ήταν κάτι που ζήτησες και σίγουρα δεν ήταν κάτι που σου άξιζε. Αυτό που σου συνέβη δεν ήταν καθόλου δίκαιο. 

Μπορεί να ήσουν μια παράπλευρη απώλεια στον αγώνα και στη σύγκρουση κάποιου άλλου, μπορεί να βρέθηκες τυχαία σε εκείνο το σημείο, να ήσουν ένας αθώος περαστικός, που όμως τραυματίστηκε βαθιά.

Όλοι τραυματιζόμαστε από τη ζωή, κάποιοι από εμάς από τραγικά λάθος πράξεις, άλλοι από ανεπεξέργαστο πόνο και παραγκωνισμένα συναισθήματα. Ανεξαρτήτως της πηγής, σε όλους μας δίνεται η σειρά να παίξουμε, ακόμα κι αν δεν είναι η τυχερή μας παρτίδα.

Αυτό όμως που δεν πρέπει να ξεχάσουμε είναι πως ακόμα κι αν κάτι δεν είναι δικό μας λάθος, η επούλωση πέφτει πάντα πάνω μας – και αντί να περιοριζόμαστε από αυτό, μπορούμε να μάθουμε να το βλέπουμε ως ένα σπάνιο δώρο.

Η επούλωση είναι ευθύνη μας επειδή αν δεν είναι, μια άδικη συνθήκη γίνεται μια ζωή που δεν ζήσαμε. Η επούλωση είναι δική μας ευθύνη επειδή ο ανεπεξέργαστος πόνος θα μεταφερθεί σε όλους τους άλλους γύρω μας, και δεν πρέπει να επιτρέψουμε να συμβεί αυτό που συνέβη και σε εμάς.

Η θεραπεία είναι δική μας ευθύνη επειδή έχουμε αυτή τη μία ζωή, αυτή τη μονή ευκαιρία να κάνουμε κάτι σημαντικό. 

Η επούλωση είναι ευθύνη μας επειδή θέλουμε η ζωή μας να είναι διαφορετική και αν περιμένουμε κάποιον άλλο να το καταφέρει αυτό για εμάς, η αλλαγή δεν θα έρθει μάλλον ποτέ. Το μόνο που θα κερδίσουμε είναι εξάρτηση και πικρία.

Η επούλωση είναι ευθύνη μας επειδή έχουμε τη δύναμη να θεραπεύσουμε τους εαυτούς μας, ακόμα κι αν παλαιότερα μας είχαν κάνει να πιστέψουμε ότι δεν μπορούμε. Και είναι δική μας δουλειά επειδή θεραπεία δεν είναι το να ξαναγίνουμε αυτό που ήμασταν πριν, αλλά κάτι δυνατότερο, ένας άνθρωπος σοφότερος και καλύτερος.

Όταν θεραπευόμαστε, γινόμαστε οι άνθρωποι που πάντα θέλαμε να γίνουμε. Δεν μεταβολίζουμε μόνο τον πόνο, μπορούμε να φέρουμε πραγματική αλλαγή στη ζωή μας, στις οικογένειές μας και στις κοινότητες που ζούμε. Μπορούμε να κυνηγήσουμε με μεγαλύτερη ελευθερία τα όνειρά μας.

Αποκτούμε τη δύναμη να διαχειριζόμαστε ό,τι μας πετά η ζωή, επειδή γινόμαστε αυτάρκεις και σίγουροι για εμάς. Είμαστε πιο πρόθυμοι να τολμήσουμε, να ρισκάρουμε.

Το πρόβλημα είναι πως όταν κάποιος άλλος έρχεται και μας κάνει κάτι κακό, συχνά καθόμαστε περιμένοντας κάποιος να μας πάρει αυτό τον πόνο, αυτό το βαρίδιο. Αποτυγχάνουμε πολλές φόρες να συνειδητοποιήσουμε ότι τα πιο σημαντικά μαθήματα της ζωής είναι αυτές οι καταστάσεις· αυτές μας δίνουν τα οικοδομικά υλικά για να χτίσουμε ό,τι θέλουμε.

Brianna Wiest
enallaktikidrasi
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Συναισθηματική ορφάνια

Όταν οι γονείς δεν καλύπτουν τις συναισθηματικές μας ανάγκες.

Η πεποίθηση της κοινωνίας είναι ότι τα παιδιά και οι γονείς θα πρέπει να αποδέχονται οι μεν τους δε «όπως και να έχει», θα πρέπει να συγχωρούν οι μεν τους δε «όπως και να έχει» και θα πρέπει να μαθαίνουν να τα πηγαίνουν καλά «όπως και να έχει». 

Για κάποια παιδιά όμως αυτό είναι αδύνατο γιατί βιώνουν κακοποίηση και ασέβεια.

Το σκεπτικό αυτό έχει τις ρίζες του στο γεγονός ότι δεν «είναι φυσιολογικό» για τους γονείς και τα παιδιά να μην έχουν στενές σχέσεις.

Τα παιδιά που δεν έχουν την ψυχολογική υποστήριξη των γονιών τους μπορεί να σκέφτονται:

 Αν οι ίδιοι μου οι γονείς, που υποτίθεται ότι με αγαπάνε και είναι εκεί για μένα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στον κόσμο δεν με στηρίζουν, τότε ποιος θα το κάνει; 

Η δυστυχία είναι διπλή όταν υπάρχει έλλειψη ψυχολογικής υποστήριξης και από τους δύο γονείς.

Οι λόγοι που οδηγούν σε αποσύνδεση από τους γονείς μπορεί να οφείλονται σε διαπροσωπικά ή προσωπικά τραύματα, στην απουσία συναισθηματικής νοημοσύνης, προβλήματα ψυχικής υγείας και άλλα. Όταν προκύπτουν τέτοιες καταστάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε διακοπή των οικογενειακών σχέσεων, σε αποστασιοποίηση και αποξένωση.

Τα παιδιά καταλήγουν συχνά να αισθάνονται μοναξιά, νιώθουν ότι κάτι δεν πάει καλά με αυτά ή ότι είναι διαφορετικά και ότι δεν τα καταλαβαίνουν σε βάθος. Αυτά τα συναισθήματα εντείνονται κατά τη διάρκεια μεγάλων εορτών, όπως την ημέρα της Γιορτής της Μητέρας και του Πατέρα και σε άλλες ξεχωριστές περιστάσεις. Όταν η οικογένεια μαζεύεται στο σπίτι για να γιορτάσει και να έρθει κοντά, αυτά τα άτομα αναρωτιούνται πώς θα αντέξουν συναισθηματικά τις γιορτές και με ποιον θα επιλέξουν να περάσουν αυτές τις ημέρες.

Οι θεραπευόμενοί μου μιλάνε για τέτοιου είδους προσωπικές τους δυσκολίες. 

Μία γυναίκα θυμάται ότι αισθανόταν αγχωμένη όταν ο πατέρας της κάπνιζε μαριχουάνα στο δωμάτιό του και ο καπνός περνούσε από τον εξαερισμό στο δωμάτιο των παιδιών της. Είπε: 

Σαν να μην έφτανε που έπρεπε να αναγκαστώ να τον παρακαλέσω να σταματήσει να καπνίζει, μου ξύπνησε αναμνήσεις και συναισθήματα που σχετίζονταν με την εποχή που ήμουν στην εφηβεία και ο πατέρας μου έκανε χρήση κοκαΐνης. Αισθανόμουν πάλι μόνη, μπερδεμένη και ανασφαλής.

Ένας άλλος θεραπευόμενος θυμήθηκε που έδειξε στον πατέρα του ένα άρθρο του που δημοσιεύτηκε σε ένα περιοδικό και όπου υπήρχε και η φωτογραφία του. Θυμάται τον πατέρα του να του λέει: 

Αυτή η φωτογραφία σου είναι χάλια, δεν μπορούσαν να δημοσιεύσουν κάποια καλύτερη; 

Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι αυτό ήταν το πιο σημαντικό που είχε να πει. Δεν μπήκε καν στη διαδικασία να με ρωτήσει ποιο ήταν το θέμα του άρθρου και να με συγχαρεί γι’ αυτό. Αυτό που δεχόμουν πάντα απ΄αυτόν ήταν μόνο κριτική και απογοήτευση για ό,τι και αν έκανα.

Έχω και άλλους θεραπευόμενους που οι γονείς τους μπορεί να τούς αγνοούν για εβδομάδες ή και μήνες ακόμη για κάτι που μπορεί να είπαν ή να έκαναν και σε κάποιους απ’ αυτούς δεν δίνεται καν εξήγηση και απορρίπτεται η δυνατότητα να συζητήσουν τις διαφορές τους και να συμφιλιωθούν.

Κάποιοι άνθρωποι βίωσαν την αποσύνδεση από τους γονείς τους κατά την παιδική τους ηλικία και η σχέση βελτιώθηκε όταν ενηλικιώθηκαν, άλλοι είχαν μερική σύνδεση κατά την παιδική ηλικία και η σχέση αποσυντέθηκε καθώς μεγάλωναν, ενώ άλλοι θυμούνται ότι είχαν δυσκολία στη σχέση με τους γονείς τους σε όλη τη διάρκεια της ανάπτυξής τους.

Σαν αποτέλεσμα, κάποια άτομα αποφασίζουν να κόψουν τους δεσμούς με τους γονείς τους. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο κοινωνικός περίγυρος και άνθρωποι εκτός της οικογένειας γίνονται ανάδοχη οικογένεια γι’ αυτούς. Άλλοι επιλέγουν να διατηρήσουν μια σχέση με αυστηρά όρια. Ενώ άλλοι, συνεχώς προσπαθούν γι’ αυτή τη σχέση και τείνουν να βρίσκουν τους εαυτούς τους σε ένα επανερχόμενο μοτίβο απελπισίας και απογοήτευσης επειδή παραμελούν την ικανοποίηση των συναισθηματικών τους αναγκών.

Αυτό που μου αναφέρουν ως το πιο θλιβερό είναι οι αιώνιες σκέψεις ότι «δεν είναι αρκετά καλοί», αναλογιζόμενοι αν θα πρέπει να προσπαθήσουν και άλλο γι’ αυτή τη σχέση, παθαίνοντας εμμονή με το αν οι γύρω τους επικρίνουν τον «θάνατο» της σχέσης με τους γονείς τους και διαρκώς αναλύουν αν είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι για συγκεκριμένες καταστάσεις και γενικά για την κατάσταση της σχέσης.

Κάποιος θεραπευόμενος μου είπε:

Βασικά είμαι ένας καλός άνθρωπος με μια όμορφη οικογένεια και μια πετυχημένη καριέρα. Θα πίστευε κανείς ότι έπρεπε να γίνω εγκληματίας από τον τρόπο που μου φέρονταν οι γονείς μου. Ακόμη όμως και οι εγκληματίες έχουν υποστήριξη από τις οικογένειές τους.

Υπάρχουν άνθρωποι που μου περιγράφουν ότι αισθάνονται να θέλουν να χτυπήσουν το κεφάλι τους στον τοίχο γιατί τους τρελαίνει αυτή η κατάσταση. Χρειάζονται απεγνωσμένα την αποδοχή και γι’ αυτό προσπαθούν να πλησιάσουν τους γονείς τους και συχνά βγαίνουν από αυτή την εμπειρία ντροπιασμένοι, γελοιοποιημένοι και με τους γονείς να διαστρεβλώνουν τα γεγονότα για να τα ταιριάξουν με τις δικές τους προκαταλήψεις.

Πολλοί μιλάνε για ένα αίσθημα επιβεβαίωσης και ανακούφισης όταν έχουν κάποιον μαζί τους που γίνεται μάρτυρας του συμβάντος. Κάποιος θεραπευόμενος μου είπε:

Όταν ήμουν νεότερος ήμουν παγιδευμένος στη σύγχυση και πίστευα ότι θα τρελαθώ. Συχνά έπιανα τον εαυτό μου να αναρωτιέται αν ήμουν εγώ ή εκείνοι που διαστρέβλωναν τα γεγονότα. Ήταν οι δυο τους εναντίον μου και μερικές φορές ενέπλεκαν και τα αδέρφια μου. Κατέληξα στο συμπέρασμα ότι όλοι πρέπει να έχουν δίκιο και εγώ να έχω άδικο.
Ως παιδί μάλλον σκεφτόμουν: 

Αν ήμουν αρκετά καλός, αρκετά έξυπνος, αρκετά αρεστός, αρκετά αξιαγάπητος, τότε οι γονείς μου θα με αγαπούσαν και θα με αποδέχονταν. Ως ενήλικος, μπορεί να είναι τρομακτική η συνειδητοποίηση ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτε πλέον για να το επιτύχει.

Στη σύγχυση συμβάλλει η συμπεριφορά του γονέα προς το παιδί όταν είναι αλλοπρόσαλλη με στιγμές σύνδεσης που ακυρώνονται από στιγμές τοξικότητας. Το παιδί απομένει να αναρωτιέται πότε θα γίνει η επόμενη έκρηξη και συχνά αισθάνεται σαν να περπατάει σε ναρκοπέδιο προσπαθώντας να αποφύγει να προκαλέσει μια αντίδραση ή συμπεριφορά των γονιών που θα το πληγώσει.

Συμβουλές για να ανταπεξέλθετε όταν αισθάνεστε «συναισθηματικά» ορφανοί:

• Όποτε είναι εφικτό, διερευνήστε τα συμπεράσματά σας και τις προκαταλήψεις σας για τους γονείς σας και άλλα μέλη της οικογένειας τα οποία ασπάζονται τις απόψεις τους. Πριν να αποφασίσετε να διακόψετε επαφή, δώστε τους ευκαιρίες να σας υποστηρίξουν και να σας παράσχουν την βοήθεια που χρειάζεστε. Μπορεί να χρειαστεί να το επιτύχετε αυτό με τη βοήθεια ενός θεραπευτή, φίλου ή άλλου οικογενειακού μέλους.
• Αναγνωρίστε ότι το αίσθημα της απώλειας και της θλίψης είναι μέρος της διαδικασίας της αποδοχής. Κατά καιρούς μπορεί με κάποιες αφορμές να επανέλθει η απογοήτευση και η θλίψη αλλά ο έντονος πόνος και η εσωτερική πάλη μπορεί να μειωθεί και να περάσει.
• Καθοδηγήστε την οικογένεια, τους φίλους και τους αγαπημένους σας με ποιο τρόπο χρειάζεστε να σας υποστηρίζουν, ειδικά σε δύσκολες στιγμές, όπως να μην παίρνουν ελαφριά τα συναισθήματά σας, να σας ρωτάνε πώς αισθάνεστε στη Γιορτή της Μητέρας και του Πατέρα, να σας ακούν ενεργά, να μην σας κάνουν συνεχώς υποδείξεις, κλπ..
• Να περιμένετε ότι τα συναισθήματά σας μπορεί να μεταβάλλονται κατά τη διάρκεια διαφορετικών περιστάσεων και σταδίων ανάπτυξης. Προσφέρετε στον εαυτό σας συμπόνια και επιτρέψτε να έχει οποιαδήποτε συναισθήματα χωρίς να τον επικρίνετε. Για παράδειγμα, ακόμη και αν «θα έπρεπε» να αισθάνεστε τεράστια ευγνωμοσύνη για την άμεση οικογένειά σας, δείξτε συμπόνια στον εαυτό σας επιτρέποντας του να αισθανθεί θλίψη και απογοήτευση γιατί θρηνείτε για τις σχέσεις με την οικογένεια από την οποία προέρχεστε.
• Αναγνωρίστε ότι μπορεί να παλινδρομείτε (π.χ. έχετε την αίσθηση ότι είστε ξανά έφηβος) όταν έρχεστε σε επαφή με τους γονείς σας και τα μέλη της οικογένειάς σας. Συνειδητοποιείστε ότι τα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται έτσι απλά με τον καιρό. Αντιθέτως, αν συνεχίζουν να σας συμπεριφέρονται με παρόμοιο τρόπο, είναι περισσότερο πιθανό να ξυπνήσουν πρωτόγονες σκέψεις και συναισθήματα. Αν η λειτουργικότητά σας επηρεάζεται αρνητικά ή αισθάνεστε δυσφορία, φροντίστε οπωσδήποτε να ζητήσετε βοήθεια για να επεξεργαστείτε όλα τα συναισθήματα.
• Γίνετε παρατηρητής και προσέξτε συγκεκριμένες δυναμικές και μοτίβα συμπεριφορών. Όταν ενεργοποιούνται αυτές οι δυναμικές και τα μοτίβα, αναγνωρίστε τα, παρατηρήστε τα και εξερευνήστε τα ώστε να μάθετε περισσότερα γι’ αυτά. Εν τέλει, επιδιώξτε να τα αφοπλίσετε παρά να επιτρέψετε να σας καταβάλλουν.
• Η τοποθέτηση των κατάλληλων ορίων δεν σας κάνει «εγωιστές», «κακούς» και «αδιάφορους». Ακόμη και αν μεγαλώσατε με την άποψη ότι δεν θα έπρεπε να κάνετε κάτι τέτοιο, οι περιστάσεις το απαιτούν γιατί έχετε το θεμελιώδες δικαίωμα να σας σέβονται, να σας δίνουν αξία και να σας συμπεριφέρονται καλά.
• Λόγω της έμφυτης ανάγκης να σας αγαπούν και να σας αποδέχονται, μπορεί να εξευμενίζετε τους άλλους εις βάρος σας. Επιδιώξτε να κατανοήσετε τις ανάγκες σας και καλλιεργήστε τις για να έχετε βιώσιμες, υγιείς σχέσεις.
• Εξετάστε αντικειμενικά τις αρνητικές πεποιθήσεις που έχετε για τον εαυτό σας καθώς και τα συνεχή αρνητικά μηνύματα που μπορεί να παίρνετε από τους γονείς σας ή άλλα μέλη της οικογένειας. Για παράδειγμα, ρωτήστε τον εαυτό σας, σας βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι όπως βλέπετε εσείς τον εαυτό σας;
• Αντιδράστε και δράστε με γνώμονα τις βασικές σας αξίες (π.χ., αυτοσυντήρηση, συμπόνια, κλπ.). Αυτές θα σας καθοδηγούν στην κατεύθυνση των ενεργειών που θα επιθυμείτε να επιλέγετε.
• Έχετε υπόψη σας ότι είναι πιθανόν να σας έλκουν φίλοι και σύντροφοι που είναι συναισθηματικά μη διαθέσιμοι, ακόμη και αν συνειδητά επιθυμείτε συναισθηματική σύνδεση και οικειότητα. Από συνήθεια κινούμαστε προς ό,τι μας είναι οικείο ακόμη και αν προκαλεί αρνητικά συναισθήματα και δεν είναι κατάλληλο για εμάς. Να έχετε επίγνωση και συνείδηση αυτής της «ψυχαναγκαστικής επανάληψης» και ακόμη και αν σας προκαλεί δυσφορία σιγουρευτείτε ότι κάνετε ό,τι είναι καλύτερο για εσάς και ό,τι ευθυγραμμίζεται με αυτά που επιθυμείτε πραγματικά.
• Κατανοήστε ότι δεν είστε η οικογένειά σας ή οι δυναμικές της οικογένειάς σας. Δημιουργήστε ένα καινούριο σενάριο και αφήγημα για τον εαυτό σας που να διευκολύνει τη δημιουργία καλύτερων σχέσεων στο παρόν και στο μέλλον.

Είναι εξαιρετικά όμορφο να παρακολουθεί κανείς ανθρώπους να εξελίσσονται και να φτάνουν σε ένα επίπεδο που να αγαπούν τον εαυτό τους και να αισθάνονται συμπόνια γι’ αυτόν. Τότε αναγνωρίζουν ότι αξίζουν αγάπη και σεβασμό και το μεταφέρουν και στις σχέσεις τους. Επιζητούν και διασφαλίζουν υγιέστερες και πιο λειτουργικές σχέσεις που τους κάνουν να αισθάνονται περισσότερο ικανοποιημένοι και χαρούμενοι.

Είστε εγγενώς αξιαγάπητοι και αρεστοί. Επιδιώξτε να ορίσετε τί σημαίνει «αρκετά καλός/ή» για εσάς προσωπικά και καλλιεργήστε το είδος της ζωής που επιθυμείτε να ζείτε.

Πηγή: psychcentral.com

Απόδοση: Έφη Μεσιτίδου
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr

psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα συνήθη Παιδικά Τραύματα

Κάποιες συμπεριφορές που βιώνουμε, κυρίως στην παιδική ηλικία, είναι δυνατόν να δημιουργήσουν ανασφάλειες και αισθήματα φόβου που μας ακολουθούν σε όλη την ενήλικη μας ζωή. 

Συνήθως αυτές οι συμπεριφορές είναι γνωστές και ως παιδικά τραύματα που φθείρουν την συναισθηματική υγεία του παιδιού και πολύ δύσκολα θεραπεύονται.

Θα παραθέσουμε παρακάτω τα συνήθη τραύματα που μπορεί να προκαλέσουν «ζημιά» στην συναισθηματική υγεία ενός ανθρώπου που αρχίζουν από την παιδική ηλικία.

Όσο περνάει ο χρόνος εδραιώνονται όλο και πιο πολύ μέσα μας, με αποτέλεσμα είτε να βρίσκουμε διάφορες μάσκες που απλά μας εμποδίζουν να προοδεύσουμε στη ζωή μας είτε ζούμε μία ζωή μέσα στον φόβο και εις βάρος των άλλων. Καθώς δεν έχουμε μία προσωπικότητα να βγάλουμε στους άλλους που θα μας σέβονται και θα μας τιμούν.

Θα πρέπει ως γονείς να αντιληφθούμε από την αρχή ποια είναι αυτά τα τραύματα και να τα αφομοιώσουμε και να τα υιοθετήσουμε ως προς (αυστηρή) αποφυγήν για ένα ψυχικά υγιή παιδί και αργότερα ενήλικα.

1). Καταρχήν, ο μεγαλύτερος φόβος των παιδιών είναι να αισθανθούν πως δεν υπάρχει κανένας για αυτούς, πως βρίσκονται σε ένα χώρο μόνοι τους και απροστάτευτοι. Ο φόβος της εγκατάλειψης. Αυτό το παιδί όσο θα ενηλικιώνεται θα κάνει το οτιδήποτε για να μην ξανανιώσει αυτό το συναίσθημα. 

Πολλές φορές θα εγκαταλείψουν εκείνα πρώτα την οικογενειακή στέγη ή μία ερωτική σχέση για να μην τους παρατήσουν οι άλλοι πρώτοι. Μία ανώριμη συμπεριφορά του τύπου «θα φύγω πρώτος για να μην σε δω να με εγκαταλείπεις», και ας μην είναι αυτό που πραγματικά θέλω να συμβεί.

2). Επιπλέον, η βία που μπορεί να βιώσουν μέσα στην οικογένεια με την μορφή της σωματικής ή της λεκτικής δημιουργεί ενήλικες μονίμως νευριασμένους και επιθετικούς. 

Ενήλικες που δυσκολεύονται να «χαλιναγωγήσουν» τα συναισθήματα τους. 

Τα παιδιά που βιώνουν τη βία, την βιώνουν ως απόρριψή από τον γονέα προς το πρόσωπο τους. 

Ο πόνος που προκαλεί αυτό το τραύμα, υποβαθμίζει τον εαυτό και νιώθει πως είναι ανεπιθύμητο. Αισθάνεται πως δεν είναι άξιο να νιώσει στοργή, αγάπη, σεβασμό και κατανόηση.

3). Ένα άλλο παιδικό τραύμα που μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά στην ενήλικη ζωή είναι το παιδί να βιώνει έντονα και συνέχεια το αίσθημα της αδικίας. 

Όταν οι γονείς επικροτούν το ένα από τα δύο αδέρφια ή όταν δίνουν την προσοχή τους στο ένα από τα δυο αδέρφια… γενικώς, όταν η αγάπη και η προσοχή τους δεν είναι ακέραιη και ίση αλλά διαχωρίζεται ανάλογα με τις επιδόσεις ή την συμπάθεια, αυτόματα δημιουργούν στο παραμελημένο παιδί αισθήματα αδικίας. 

Μία τέτοια συμπεριφορά συνήθως δημιουργεί άτομα με έλλειψη εμπιστοσύνη για τον περίγυρο του.

4). Όταν οι άνθρωποι που περιβάλλουν το παιδί δεν τηρούν τις υποσχέσεις τους, δημιουργούν στο παιδί συναισθήματα προδοσίας, δυσπιστίας και ανασφάλειας. Στην ενηλικίωση αυτά τα παιδιά θα θέλουν να ελέγχουν την προσωπικότητα και να αποσκοπούν στην τελειότητα των καταστάσεων. Θα ελέγχουν τα πάντα και δεν θα συγχωρούν λάθη, ως ασπίδα για την προσωπικότητα τους, για να μην απογοητευτούν από την προδοσία των άλλων.

5). Παιδιά, τα οποία αισθάνονται να υποτιμούνται συνέχεια οι δυνατότητες τους ή να συζητιούνται σε πολύ κόσμο τα προβλήματα τους ή να κριτικάρονται συνεχώς αρνητικά προκαλείται το τραύμα του εξευτελισμού. 

Χωρίς αμφιβολία το παιδί θα έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση, οδηγώντας το σε μία εξαρτημένη προσωπικότητα καθώς θα θεωρεί πως από μόνο του δεν είναι ικανό να καταφέρει τίποτα.

Με μια κουβέντα και χωρίς περιστροφές: 

Αποφύγετε να αντιδράτε με αυτούς τους τρόπους! 

Τα παιδιά μας χρειάζονται αγάπη και σεβασμό. Να θέτουμε όρια και να κάνουμε πολύ υπομονή…

Γιάννης Ξηντάρας, Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος 

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Γιατί επιστρέφουν οι αναμνήσεις ενός παρελθοντικού τραύματος;

Ήμουν καλά για χρόνια. Τώρα έχω εφιάλτες κάθε βράδυ και μόλις που καταφέρνω να είμαι λειτουργική στη δουλειά. Τι συμβαίνει;

Νόμιζα ότι το είχα ξεπεράσει. Πήγα ακόμη και για θεραπεία όταν ήμουν παιδί! Γιατί όμως συνεχίζει και επανέρχεται;

Νιώθω ότι ξαφνικά καταρρέω, όμως η κακοποίηση έγινε χρόνια πριν. Μήπως αυτό σημαίνει ότι χειροτερεύω;

Ένα από τα πρώτα πράγματα που με ρωτάνε όσοι έρχονται στο γραφείο μου και έχουν επιβιώσει από μία σεξουαλική κακοποίηση είναι: Γιατί συμβαίνει αυτό τώρα; Γιατί αυτά τα συναισθήματα και οι αναμνήσεις επιστρέφουν τώρα; Συχνά, η υποβόσκουσα ερώτηση είναι, Ήμουν καλά πριν, αλλά τώρα δυσκολεύομαι πολύ. Μήπως αρχίζω να τρελαίνομαι;

Εάν έχετε αυτή την εμπειρία –να κατακλύζεστε ξαφνικά από ένα παρελθοντικό τραύμα - επιτρέψτε μου να σας καθησυχάσω με τον ίδιο τρόπο που καθησυχάζω τους θεραπευόμενους μου. Όχι, δεν αρχίζετε να τρελαίνεστε! Όσο δύσκολο κι αν μπορεί να είναι να το πιστέψετε, μια ξαφνική επανεμφάνιση παλιών συναισθημάτων είναι συχνά ένα σημάδι ότι είστε έτοιμοι να θεραπευτείτε σε ένα βαθύτερο επίπεδο.

Η ανάκαμψη από το τραύμα πραγματοποιείται σε στάδια

Η θεραπεία από ένα τραύμα όπως η σεξουαλική επίθεση ή κακοποίηση επιτυγχάνεται σταδιακά. Τις πρώτες μέρες μετά από μια σεξουαλική επίθεση, τείνουμε να αποστασιοποιούμαστε γιατί τα συναισθήματα μάς κατακλύζουν σε τέτοιο βαθμό που μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε μόνο σε μικρές δόσεις. Για τη συνεχιζόμενη σεξουαλική κακοποίηση ή παρενόχληση, αυτή η κατάσταση αποστασιοποίησης μπορεί να διαρκέσει καθόλη τη διάρκεια της κακοποίησης.

Σταδιακά, μετά από μέρες, εβδομάδες και μήνες μετά την επίθεση ή την παρενόχληση, συνήθως βρίσκουμε τρόπους να "αφήσουμε το παρελθόν πίσω μας", να ρυθμίσουμε τα συναισθήματά μας και να δημιουργήσουμε μια σταθερή ζωή. Μπορεί να βιώνουμε ακόμα κάποια ερεθίσματα ή να έχουμε εφιάλτες και συνήθως δεν ξεχνάμε τι συνέβη, αλλά με τα χρόνια αρχίζουμε να νιώθουμε "φυσιολογικοί".

Μερικές φορές, όλα αυτά τα συναισθήματα ξαφνικά κάνουν την επανεμφάνισή τους. Τι συμβαίνει;

Με βάση την εμπειρία μου ως θεραπεύτρια, αυτό που συμβαίνει είναι ότι κάποιο βαθύ, εσωτερικό μέρος του εαυτού μας εν τέλει αισθάνεται αρκετή ασφάλεια και σταθερότητα για να αντιμετωπίσει τα απομεινάρια του συναισθηματικού αντίκτυπου που υποβόσκει υπομονετικά για χρόνια.

Αυτό που πρέπει να κάνουμε αμέσως μετά το τραύμα και τα ακόλουθα χρόνια είναι να βρούμε σταθερότητα. Έχουμε αναπτύξει επιτυχημένους μηχανισμούς αντιμετώπισης που μάς επιτρέπουν να είμαστε λειτουργικοί στον έξω κόσμο χωρίς να καταρρέουμε. Αυτές είναι πολύτιμες δεξιότητες που θα σας οδηγήσουν στο επόμενο μέρος της ανάκαμψής σας.

Είστε πλέον αρκετά δυνατοί για να νιώθετε ευάλωτοι

Όταν ο φόβος, ο θυμός, η λύπη, το αίσθημα αβοηθησίας, ο πόνος στην καρδιά – όλα τα συναισθήματα που ήταν ίσως τόσο επώδυνα, τόσο περίπλοκα ως άμεση συνέπεια του τραύματος- ξαφνικά αναβιώνονται, η νέα μας δουλειά είναι να διαπραγματευτούμε μαζί τους και να ακούσουμε τι έχουν να μας πουν.

Περιμένουν υπομονετικά να αναπτύξετε τη δύναμη για να τα αντιμετωπίσετε με επιτυχία, και αν εμφανίζονται ξαφνικά τώρα, μετά από όλον αυτόν τον καιρό, σημαίνει ότι τελικά είστε έτοιμοι. Είστε αρκετά ισχυροί για να αισθανθείτε ευάλωτοι για λίγο.

Επομένως, τι κάνετε; Πώς τα αντιμετωπίζετε χωρίς να σας κυριεύσουν;

• Αναγνωρίστε ότι δεν παρουσιάζετε υποτροπή ή τρελαίνεστε. Να είστε βέβαιοι ότι αυτά τα φαινομενικά νέα συναισθήματα αποτελούν ένα φυσιολογικό μέρος της διαδικασίας αποκατάστασης του τραύματος και ότι δεν θα παραμείνουν για πάντα. Αυτά τα συναισθήματα δεν σημαίνουν ότι κινείστε προς τα πίσω στη θεραπεία σας ή ότι πάντα θα αισθάνεστε έτσι. Θα υπάρξει ένα τέλος σε αυτά.

• Αναγνωρίστε ότι η μόνη διέξοδος είναι μέσα από αυτά. Αυτά τα συναισθήματα θα φύγουν, αλλά μόνο αφού επιτρέψετε στον εαυτό σας να τα αισθανθεί. Τα συναισθήματα μάς δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για τον εαυτό μας και τον κόσμο, οπότε πρέπει να μάθουμε να τα ακούμε. Αυτή είναι η ευκαιρία σας να μάθετε αυτήν την δεξιότητα.

• Προχωρήστε αργά. Εάν όλα αυτά τα συναισθήματα φαίνονται έντονα και τρομακτικά, μπορείτε να τα βιώσετε σε μικρές δόσεις. Συχνά προτείνω να ορίσετε ένα χρονόμετρο για 15 ή 10 ή ακόμα και πέντε λεπτά κάθε μέρα και να χρησιμοποιήσετε αυτόν τον χρόνο για να επικεντρωθείτε σε ό, τι αισθάνεστε τη δεδομένη στιγμή. Όταν ο χρονοδιακόπτης σβήσει, σταματήστε. Μπορεί να σάς είναι δύσκολο να αισθάνεστε στην αρχή ή δύσκολο να σταματήσετε να αισθάνεστε, αλλά γι’ αυτό χρειάζεται η εξάσκηση. Αυτή η άσκηση σάς βοηθά να εδραιώσετε την εμπιστοσύνη ότι μπορείτε να απενεργοποιήσετε την ροή των συναισθημάτων σας, κάτι που μπορεί να βοηθήσει να μειώσετε το άγχος να αφεθείτε ελεύθεροι να αισθανθείτε.

• Δώστε στον εαυτό σας συγχαρητήρια για την πρόοδό σας. Καθώς επενδύετε σε αυτό το στάδιο της θεραπευτικής διαδικασίας, μπορεί να βρεθείτε παγιδευμένοι σε ένα μόνο συναίσθημα για λίγο. Μπορεί να περάσετε μια εβδομάδα αισθανόμενοι λυπημένοι, για παράδειγμα, ή ένα μήνα αισθανόμενοι έντονα θυμωμένοι. Μερικές φορές αισθανόμαστε κολλημένοι όταν συμβαίνει αυτό και ξεχνάμε ότι δεν έχουμε ποτέ αισθανθεί κατ΄ αυτόν τον τρόπο ξανά και κατά συνέπεια ότι δεν θα αισθανόμαστε έτσι για πάντα. Κρατώντας ένα ημερολόγιο ή μιλώντας για τα συναισθήματά σας με ένα αγαπημένο σας πρόσωπο, μπορεί να σας βοηθήσει να δείτε ότι σημειώνετε πρόοδο.

---

Πηγή: goodtherapy.org
Συγγραφέας:  Lisa Nosal
Απόδοση: Γεωργιάννα Βιολάτου
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα εκπληκτικά οφέλη μιας δύσκολης παιδικής ηλικίας

Κανείς δεν εύχεται μία άσχημη παιδική ηλικία. Όμως μέσα στη δυσκολία, πολλές φορές ανθίζει η ελπίδα.

---

Η Σάρα μεγάλωσε ως μοναχοπαίδι σε ένα όμορφο σπίτι, μιας εύπορης οικογένειας στο Λος Άντζελες. Ωστόσο, το σπίτι αυτό δεν ήταν τόσο φωτεινό, όσο φαινόταν απ’ έξω. Τα λιγοστά βράδια που ο πατέρας είχε επιστρέψει νωρίς από την εργασία του και έτρωγαν όλοι μαζί στο τραπέζι, εκείνη εύχονταν να είχε παραμείνει στο γραφείο.
Ήταν συνηθισμένη στην νευρικότητα της μητέρας της, την ώρα του φαγητού. Η συμβίωση με δύο άτομα εθισμένα στο αλκοόλ, ήταν κάτι που δεν μπορούσε να διαχειριστεί ένα 10χρονο κορίτσι, καθώς το ένα βράδυ κυλούσε ομαλά, αλλά το επόμενο συνοδεύονταν από βίαιες συγκρούσεις.

Η παιδική ηλικία της Σάρας, που είναι σήμερα κοντά στα 60 και είναι παντρεμένη και μία ευτυχισμένη γιαγιά, συγγραφέας και καθηγήτρια λογοτεχνίας, της άφησε ανεξίτηλα σημάδια. Θυμάται τον εαυτό της να μεγαλώνει σε έναν συναισθηματικό κίνδυνο. Δεν υπήρχε στιγμή που να μπορούσα να ηρεμήσω και να νιώσω ασφαλής. Θυμάται να έχει έντονες σκέψεις ενοχής, πίστευε ότι όλα είναι δικό της λάθος και ακόμα και τώρα έχει την τάση να απολογείται στους άλλους και να ζητάει εύκολα συγνώμη.
Η παραμικρή στοργική χειρονομία μπορεί να την γυρίσει πίσω στην παιδική ηλικία, όπου ένιωθε παγιδευμένη, ανήσυχη και απελπισμένη για διαφυγή. Αισθάνομαι λύπη για τον σύζυγό μου, εξομολογείται. Θα μου πιάσει το χέρι, καθώς περιμένουμε να περάσουμε απέναντι το δρόμο και εγώ ενστικτωδώς θα θελήσω να τον αποφύγω και να απομακρυνθώ.
Ωστόσο, η Σάρα χρησιμοποιεί αυτές τις πρώιμες εμπειρίες της για να ενισχύσει τις ικανότητες παρατήρησης και κατανόησης. Μπορεί να αισθάνεται πότε κάποιος της κρύβει κάτι και να αντιλαμβάνεται την δυναμική των ανθρώπων μέσα σε κάθε δωμάτιο που μπαίνει. Μπορώ να αντιληφθώ πως οι άνθρωποι στέκονται απέναντι στους άλλους σε μια δεδομένη συνθήκη… Μπορώ να αισθανθώ από που προέρχεται ο φόβος τους, από που προκύπτει η εξωστρέφειά τους. Οι δεξιότητες που την βοήθησαν να ανταπεξέλθει στην παιδική της ηλικίας φαίνεται να είναι λειτουργικές και στην ενήλικη ζωή.

Ποιο είναι τελικά το όφελος μιας τραυματικής παιδικής ηλικίας;

Σαφώς, το ερώτημα αυτό δεν είναι εύκολο να απαντηθεί, καθώς κάθε ψήγμα άγχους στην ανατροφή, αποτελεί ένα ψυχοπιεστικό παράγοντα. Κάποιοι αντιμετωπίζουν την φτώχεια και την δυσχέρεια, κάποιοι την κατάχρηση, ενώ κάποιοι άλλοι ζουν σε ένα περιβάλλον αστάθειας και συναισθηματικής αποστέρησης. Αυτές οι εμπειρίες αποτελούν την βάση της επιστημονικής ερευνητικής κοινότητας που υποστηρίζει ότι οι ιστορίες, όπως της Σάρας, δεν είναι αποτέλεσμα μιας γραμμικής διαδικασίας αιτίας-αποτελέσματος.

Οι πρώιμες εμπειρίες του ανθρώπου επιδρούν στην διαμόρφωση του εγκεφάλου, κάνοντας μερικούς από αυτούς τους ανθρώπους πιο αδύναμους και κάποιους πιο δυνατούς

Συνεπώς, όπως συμβαίνει συνήθως, πολλές από τις συμπεριφορές προσαρμογής που υιοθετούν τα παιδιά σε δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες, είναι άκρως λειτουργικές στην ενήλικη ζωή.
Ελάχιστοι από αυτούς που έχουν υποφέρει κατά την διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας, θα επιθυμούσαν το ίδιο για το παιδί τους. Ωστόσο, ένας τέτοιος άνθρωπος που κατάφερε να επιβιώσει από τις κακουχίες της παιδικής του ηλικίας καταλήγει στο εξής συμπέρασμα θα ήθελα να είναι όλα ένα ψέμα αν δεν γνώριζα το πόσο τελικά με βοήθησαν στην μετέπειτα ζωή μου.

Η δημιουργία μίας νέας προοπτικής

Τα μειονεκτήματα που επιφέρει μια δύσκολη ανατροφή είναι πια τεκμηριωμένα. Η θεωρία υποστηρίζει πως οι δυσκολίες στην πρώιμη ηλικία, οδηγούν σε αποτυχίες στην ενήλικη ζωή, καθώς η τιμωρητική παιδική εμπειρία μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην αξιοποίηση του πραγματικού δυναμικού.
Τα άτομα αυτά, είναι πιθανό να, είναι πιο ευάλωτα στην εκδήλωση καταθλιπτικής συμπτωματολογίας και εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις σε δοκιμασίες αξιολόγησης του νοητικού δυναμικού και της μνήμης. Επίσης, φαίνεται να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για εμφάνιση σωματικών παθήσεων, οι οποίες μπορεί να κυμαίνονται από χρόνιο πόνο στην πλάτη μέχρι σοβαρή καρδιοπάθεια.

Ένα ακόμα χαρακτηριστικό τους είναι η αντίληψη της πλειονότητας των καταστάσεων ως δυνάμει απειλητικές. Αυτού του είδους η γνωστική δυσλειτουργία είναι πιθανό να προκαλέσει δυσκολίες στην ικανότητα σύναψης ισχυρών δεσμών και συμμαχιών, που είναι βοηθητικοί για την επιβίωση τους σε κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο. Είναι ουσιαστικά ένα βιολογικό φαινόμενο. Πιο συγκεκριμένα, το σύστημα αυτών των ανθρώπων που έχει σχεδιαστεί για να ρυθμίζει την ανταπόκρισή τους στο στρες, έχει την τάση είτε να υποτιμά είτε να υπερεκτιμά τις καταστάσεις, υποστηρίζει ο ψυχολόγος ερευνητής Ντάνιελ Κίτινγκ, από το Πανεπιστήμιο του Mίτσιγκαν.

Η υπερεκτίμηση ωθεί το άτομο να αντιδράσει σε ερεθίσματα που δεν αποτελούν σημαντική απειλή για τον εαυτό ή τον κόσμο. Το αποτέλεσμα αυτής της συμπεριφοράς είναι η διαμόρφωση ενός παιδιού ανήσυχου, που δρα ακανόνιστα, το οποίο μετατρέπεται σε έναν αποσυρμένο έφηβο και τελικά σε έναν ενήλικά που ταράζεται με το παραμικρό ερέθισμα.

Ωστόσο, μια τέτοια «ακραία» θέση, ώθησε ερευνητές ψυχολόγους του Πανεπιστημίου Radboud στην Ολλανδία, να δημοσιεύσουν μια καλά τεκμηριωμένη μελέτη, υποδηλώνοντας ότι το σενάριο θα μπορούσε να αναστραφεί ή τουλάχιστον με κάποιο τρόπο να τροποποιηθεί.
Πρόσφατες μελέτες, έδειξαν ότι άτομα που είχαν μια χαοτική παιδική ηλικία, παρουσίαζαν αυξημένη ικανότητα ανίχνευσης και παρακολούθησης των περιβαλλοντικών απειλών και είχαν την τάση να ανακαλούν τα αρνητικά συμβάντα. Ήταν δυνατόν, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, τα παιδιά αυτά να είχαν καλύτερες επιδόσεις, από ό,τι αναμενόταν, στην αποτελεσματική συλλογή πληροφοριών, αξιολόγησης των ανθρώπων και άλλες ικανότητες λογικής.

Οι πλειοψηφία των ερευνών σε παιδιά με δύσκολη ανατροφή εστιάζουν στα αρνητικά τους σημεία. Ο δικός μας στόχος είναι να ανακαλύψουμε και να δώσουμε στο φως τα δυνατά σημεία αυτών των ανθρώπων, να βρούμε σε τι τελικά είναι καλοί, υποστηρίζουν οι ερευνητές.

Οι ψυχολόγοι που έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους προς αυτό τον στόχο, βασίζονται στην αρχή της φυσικής εξέλιξης της ζωής, η οποία υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι διαμορφώνουν την ζωή τους με βάση το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσαν. Κατά γενική ομολογία, λοιπόν, όσοι μεγάλωσαν σε ένα ασφαλές περιβάλλον με επαρκείς υλικούς πόρους τείνουν να χρησιμοποιούν πιο «αργές» στρατηγικές για την αντιμετώπιση των συνθηκών- ελέγχουν εξονυχιστικά, αναβάλουν την ικανοποίηση, αποφεύγουν τον γάμο σε μικρές ηλικίες- δηλαδή ακολουθούν τα πρότυπα, με τα οποία μεγαλώνουν παιδιά της μεσαίας-ανώτερης τάξης.
Στον αντίποδα, βρίσκονται εκείνοι που βίωσαν μια δύσκολη παιδική ηλικία, οι οποίοι φαίνεται να έχουν μια τάση για πιο «γρήγορες» στρατηγικές αντιμετώπισης- κάνουν σεξ σε μικρότερη ηλικία από τον μέσο όρο ή γίνονται γονείς πιο νωρίς στη ζωή. Η μακροπρόθεσμη «ανταμοιβή» για τους τελευταίους είναι μικρότερη και το μέλλον τους πιο ασταθές.
Όμως γιατί να σκεφτόμαστε αν η αργή ή γρήγορη στάση είναι σωστή ή λάθος; Δεν είναι μια σκέψη απόλυτη και περιοριστική; Δεν θα ήταν καλύτερο να σκεφτούμε με γνώμονα την ανάγκη προσαρμοστικότητας για κάθε παιδί ή ενήλικα; Για παράδειγμα, ένα παιδί, που μεγαλώνει σε ένα υγιές και στοργικό οικογενειακό πλαίσιο, αν έχει μια καραμέλα και του ζητήσουμε να περιμένει μισή ώρα για να του δώσουμε μία ακόμα, δεν θα το κάνει;
Αντίθετα, ένα παιδί, που βρίσκεται σε ένα στερητικό και χαοτικό περιβάλλον, όπου η φροντίδα (υλική και συναισθηματική) δίνεται σποραδικά, μπορεί και να μην περιμένει, κάτι τέτοιο όμως δεν είναι λογικό; Το να αρπάζει κανείς ότι μπορεί από αυτά που του δίνεται, σε αυτή την περίπτωση, δεν θα μπορούσαμε να το χαρακτηρίσουμε ως παρορμητικό ή ανυπόμονο, καθώς αποτελεί μια στρατηγική, η οποία εξυπηρετεί μια βασική ανάγκη του.
Συνεπώς, το πρώτο πράγμα που οφείλουμε να κάνουμε είναι η αξιολόγηση μιας συμπεριφοράς ως προσαρμοστική ή μη και ένα δεύτερο η διερεύνηση των μελλοντικών οφελών για ένα παιδί που μεγάλωσε σε ένα σκληρό και ασταθές περιβάλλον.

---

---

Η ανατροπή του απρόβλεπτου

Για να απαντήσει κανείς στο ερώτημα των μελλοντικών μειονεκτημάτων,οι ερευνητές επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους σε δύο στοιχεία της εκτελεστικής λειτουργίας: τον έλεγχο των αναστολών και την μετατόπιση ενδιαφέροντος, την ικανότητα δηλαδή του ατόμου αποδέσμευσης από μια εργασία και επικέντρωσης σε μια άλλη.
Η υπόθεσή τους ήταν ότι τα άτομα που μεγάλωσαν σε δύσκολα οικογενειακά πλαίσια θα είχαν μεγάλη δυσκολία στον έλεγχο των αναστολών, αλλά θα ήταν καλύτεροι στην μετατόπιση ενδιαφέροντος, ειδικά σε καταστάσεις που ανασύρουν μνήμες της παιδικής ηλικίας.
Χώρισαν το δείγμα σε δύο ομάδες. Στην μια δόθηκε να διαβάσει ένα άρθρο με τίτλο «Δύσκολη ώρα: Η νέα οικονομία του 21^ου αιώνα» και στην άλλη ένα κείμενο, με κάποιον που έψαχνε τα κλειδιά του. Η ικανότητα ελέγχου μετρήθηκε με ειδικά προγράμματα σε Η/Υ. Το συμπέρασμα ήταν ότι τα άτομα της δεύτερης ομάδας, που μεγάλωσαν σε δυσμενή περιβάλλοντα, δεν εμφάνισαν σημαντικές διαφορές από τους συνομηλίκους τους, ενώ τα άτομα της πρώτης ομάδας σημείωσαν μεγαλύτερες αποκλίσεις.
Από την άλλη πλευρά, τα αποτελέσματα άλλαξαν στην ικανότητα μετατόπισης. Πιο συγκεκριμένα, σε καταστάσεις ελέγχου οι δύο ομάδες δεν διέφεραν μεταξύ τους, αλλά όταν βρέθηκαν σε μια κατάσταση αβεβαιότητας, τα άτομα, με τραυματική παιδική ηλικία, παρουσίασαν καλύτερη προσαρμοστικότητα από τους συνομηλίκους τους, καθώς η μετατόπιση της προσοχής ήταν ταχύτερη και με καλύτερη ακρίβεια.
Ο Αναπτυξιακός Ψυχολόγος Μπρους Έλις από το Πανεπιστημίο της Γιούτα περιγράφει αυτό το χαρακτηριστικό ως την ικανότητα του ατόμου να «ξεφλουδίζει τον εαυτό του», έναν τύπο γνωστικής ευελιξίας που σχετίζεται θετικά με γνωρίσματα, όπως η δημιουργικότητα.

Ίσως τα άτομα που μεγαλώνουν σε αγχωτικά περιβάλλοντα να έχουν μεγαλύτερη προθυμία να αφήσουν κάτι ανεκμετάλλευτο και να δείχνουν ανοχή στην έλλειψη τελειοποίησης, που τους βοηθά να κάνουν ό,τι είναι απαραίτητο χωρίς να παραμένουν προσκολλημένοι σε αυτό που θα μπορούσαν να είχαν κάνει - σε σύγκριση με εκείνους που μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον με την πολυτέλεια της καθημερινής αναμονής για τελειότητα.
Σε καμία περίπτωση, δεν υπονοούμε ούτε υποστηρίζουμε ότι οι δυσκολίες στην παιδική ηλικία είναι θετικό ή καλό για τους ανθρώπους, επιμένουν οι ερευνητές. Ακόμα, μια πιο προσεκτική εξέταση των ισχυρών δυνατοτήτων κάθε ατόμου, ανεξάρτητα από το υπόβαθρό του, θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανατροπή των στερεοτύπων, τόσο στον πολιτισμό όσο και στο μυαλό εκείνων που έχουν μεγαλώσει σε αβέβαια περιβάλλοντα που τείνουν να καλλιεργήσουν την αυτο- αμφιβολία.
Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που τους δίνει την αίσθηση ότι, δεν είναι σε θέση να ασκήσουν έλεγχο σε τίποτα, είναι δυνατό να μετατραπούν σε ενήλικες, οι οποίοι δεν εκτιμούν ιδιαίτερα την ικανότητα ελέγχου, αλλά αυτό ταυτόχρονα θα μπορούσε να είναι πλεονέκτημα για εκείνους που κάνουν παράνομες δουλειές.

Για παράδειγμα ο Στηβ, ένας προγραμματιστής, που διαμένει στην Νέα Υόρκη. Οι πιο ζωντανές παιδικές του αναμνήσεις από την γιορτή των Χριστουγέννων, είναι να κρύβεται κάτω από τον καναπέ ή στο υπόγειο του σπιτιού για να αποφύγει τις λεκτικές επιθέσεις και τις συγκρούσεις των γονιών του. Σπατάλησαν τόσο χρόνο στο να τσακώνονται μεταξύ τους, που δεν τους έμεινε καθόλου ενέργεια για να ενωθούμε.

Ο Στηβ θυμάται πόσο ήθελε να βοηθήσει μέσα στο σπίτι, αλλά κανένας δεν του έλεγε τι να κάνει ή αν αυτό που έκανε ήταν σωστό ή λάθος. Σε ηλικία περίπου 10 ετών, άρχισε να κόβεται με ξυράφι, επιθυμώντας να τραβήξει την προσοχή των γονιών του, χωρίς αυτό να έχει κανένα αποτέλεσμα. Ακόμα και σε περιόδους που τα πράγματα πήγαιναν καλά, υπήρχε μια αίσθηση πως αυτή η ευχάριστη ατμόσφαιρα είναι ψεύτικη και η καταστροφή πλησιάζει… Πάντα ερχόταν, λέει ο Στηβ.

Ωστόσο, ως ενήλικας ο Στηβ φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευέλικτος και να εκδηλώνει ενδιαφέρον εμπλοκής σε δύσκολες καταστάσεις, με ελάχιστο δισταγμό. Είναι πεπεισμένος ότι η δύσκολη παιδική του ηλικία τον έχει βοηθήσει σε αυτό. Όταν βρίσκεται μπροστά σε μεγάλα ερωτήματα – σχετικά με την εργασία ή τις σχέσεις του– φαίνεται να έχει μια καλή ανοχή στην αβεβαιότητα, καθώς μπορεί εύκολα να προσαρμοστεί σε καταστάσεις που κανείς δεν ξέρει αν θα υπάρξει επιτυχία ή καταστροφή.

Η απόδειξη άλλων πιθανών γνωστικών πλεονεκτημάτων εμφανίζεται σταδιακά, μέσα από διάφορα ερευνητικά δεδομένα. Άλλοι ερευνητές, εξέτασαν τις επιδράσεις του παιδικού περιβάλλοντος στη μνήμη. Τα πρώτα ευρήματά τους υποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι που μεγαλώνουν σε απρόβλεπτα περιβάλλοντα εμφανίζουν καλύτερη εργασιακή μνήμη. Έχουν τη δυνατότητα να ξεχνούν πληροφορίες που δεν είναι πλέον σχετικές με το εκάστοτε έργο και να παρακολουθούν γρήγορα νεότερα δεδομένα.
Οι ψυχολόγοι πιστεύουν ότι η ανάπτυξη μέσα σε ένα στρεσσογόνο περιβάλλον μπορεί να προωθήσει ορισμένες μορφές συνειρμικής μάθησης -την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίσει ότι πολλά στοιχεία του περιβάλλοντος συνδέονται με κάποιο τρόπο ή ότι ορισμένες συμπεριφορές θα επιβραβεύονται ή τιμωρούνται σε μια συγκεκριμένη συνθήκη. Μεγαλώνοντας σε ένα περιβάλλον που είναι είναι συνεχώς σε κίνηση, μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν και να ανταποκριθούν στις αλλαγές στο περιβάλλον.

Στο εργαστήριο αυτό σημαίνει ότι τα άτομα μπορεί να αντιλαμβάνονται ταχύτερα ότι έχουν δώσει λανθασμένες οδηγίες σε ένα παιχνίδι υπολογιστή και να αλλάξουν ανάλογα τη συμπεριφορά τους. Αυτό θα είχε σημαντικές συνέπειες, λένε οι ερευνητές.

Αυτό δείχνει ότι οι άνθρωποι που είναι συνηθισμένοι να μπορούν να βασίζονται σε κανόνες και να εμπιστεύονται οδηγίες - όπως εκείνοι που μεγαλώνουν σε πιο σταθερά περιβάλλοντα - μπορούν να τηρήσουν τους κανόνες ακόμη και εν όψει αρνητικών αποτελεσμάτων. Αντίθετα, εκείνοι που προέρχονται από αγχωτικά πλαίσια μπορεί να είναι πιο γρήγοροι να εξερευνήσουν άλλες δυνατότητες και νέες λύσεις.

Ταξινόμηση

Το στρες δεν είναι μονοδιάστατο, και παρά το γεγονός ότι το κοινωνικο-οικονομικό υπόβαθρο αποτελεί παράγοντα επίδρασης στην ζωή ενός ατόμου, δεν είναι ο μοναδικός. Άλλοι παράγοντες κινδύνου στην παιδική ηλικία είναι το διαζύγιο, η ενδοοικογενειακή βία, η λεκτική/σωματική/σεξουαλική κακοποίηση, η ύπαρξη ψυχικής ή σωματικής χρόνιας ασθένειας, η χρήση ουσιών και αλκοόλ.

Η ανθρώπινη ανάπτυξη μέσα σε ένα σταθερό οικογενειακό περιβάλλον, στο οποίο όμως κυριαρχεί η φτώχεια, θέτει άλλα προβλήματα σε σχέση με εκείνη σε ένα στερητικό οικογενειακό πλαίσιο, στο οποίο το παιδί γνωρίζει πως η φροντίδα παρέχεται μέσω εκτέλεσης καθηκόντων.

Η ποσότητα του άγχους που αποκομίζει ένα άτομο από την παιδική ηλικία φαίνεται να αποτελεί παράγοντα πρόβλεψης μελλοντικών γνωστικών ωφελειών. Μία σειρά διαχρονικών μελετών, διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που ανέφεραν ότι αντιμετώπιζαν μέτριο άγχος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, τείνουν να βαθμολογούνται υψηλότερα σε μετρήσεις ανθεκτικότητας (και ήταν λιγότερο πιθανό να έχουν χρόνιο πόνο στην πλάτη) σε σχέση με εκείνους που ανέφεραν ελάχιστο ή υπερβολικό βίωμα άγχους.

Η επαναξιολόγηση του άγχους των παιδιών αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης επανεξέτασης των ψυχικών και σωματικών επιπτώσεων του. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίδραση της νορεπινεφρίνης, ενός χημικού νευροδιαβιβαστή, που ενεργοποιείται για να μας βοηθήσει να δώσουμε προσοχή όταν παρατηρούμε κάτι νέο, απροσδόκητο ή τρομακτικό. Σε μέτριες δόσεις, μπορεί να είναι ένα «είδος φαρμάκου κατάπληξης στον εγκέφαλο», λέει ο κλινικός ψυχολόγος και ο γνωστικός νευροεπιστήμονας Ίαν Ρόμπερτσον.
Η νορεπινεφρίνη βοηθά τον εγκέφαλο να κάνει νέες συνδέσεις, με θετικά αποτελέσματα, τόσο για τη μάθηση όσο και για τη μνήμη. Υπάρχει επίσης στοιχεία που ενισχύουν την σχέση μεταξύ της νορεπινεφρίνης και του IQ. Όσο υψηλότερο είναι το IQ, τόσο περισσότερη νορεπινεφρίνη απελευθερώνεται όταν αντιμετωπίζετε ένα δύσκολο πρόβλημα.
Αυτό το ορμονολογικό αποτέλεσμα μπορεί να βοηθήσει στην εξήγηση του γιατί αυτοί που έρχονται αντιμέτωποι με μια κατάσταση ταραχής θα μπορούσαν να είναι καλύτεροι και ταχύτεροι στην εκτίμηση των απειλών - για παράδειγμα, διαβάζοντας τα συναισθήματα ή την πρόθεση στα πρόσωπα των άλλων ανθρώπων.
Ωστόσο, μπορεί να υπάρχει σημείο ανατροπής. Το υπερβολικό άγχος, λέει ο Ρόμπερτσον, μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική παραγωγή νορεπινεφρίνης, γεγονός που έχει ως επακόλουθο την καταστροφή κυττάρων και την υπερχείλιση κορτιζόλης, η οποία σε μεγάλο βαθμό, μπορεί να οδηγήσει σε αγγειακές βλάβες, στη μέση ηλικία και σχετίζεται, επίσης, με την πρόωρη θνησιμότητα.
Η επίδραση των στρεσογόνων παραγόντων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, υποστηρίζει ο Φράνκεχιουζ, διευθυντής του ερευνητικού δικτύου για την προσαρμογή στο στρες στην παιδική ηλικία, στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα. Οι ενδογενείς βιολογικές διαφορές στην ιδιοσυγκρασία, που προκύπτουν από ένα συνδυασμό κληρονομικών γονιδίων, μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικές αντιδράσεις και αποτελέσματα σε άτομα που έχουν μεγαλώσει σε παρόμοια οικογενειακά περιβάλλοντα ή ακόμα και μέσα στην ίδια οικογένεια. Οι θετικές πτυχές, μιας κατά τα άλλα εξαιρετικά δύσκολης παιδικής ηλικίας, μπορούν επίσης να αμβλύνουν το αρνητικό αποτέλεσμα, όπως η βέλτιστη διατροφή ή τα υποστηρικτικά μέλη στην εκτεταμένη οικογένεια.
Και οι ποικίλοι τύποι άγχους στα δυσλειτουργικά οικογενειακά πλαίσια - για παράδειγμα, πράξεις έναντι παράλειψης - μπορούν να επηρεάσουν τα παιδιά με διαφορετικούς τρόπους, υποστηρίζει ο Φράνκεχιουζ. Ένα χαστούκι στο πρόσωπο δεν είναι το ίδιο με την αποτυχία των γονέων να παρέχουν υποστήριξη και φροντίδα στο παιδί που κλαίει. Ωστόσο, και τα δύο έχουν συνέπειες.
Για παράδειγμα, κάποιος σαν την Σάρα, που μεγάλωσε σε ένα σπίτι με επίμονο συναισθηματικό άγχος και ένταση, μπορεί να έχει περισσότερα οφέλη, από κάποιον που έζησε σε ένα περιβάλλον με σωματική κακοποίηση, την οποία δεν μπορούσε να προβλέψει και να αποφύγει.

---

---

Δημιουργώντας ένα ευτυχισμένο τέλος

Παραμένοντας μόνη με μια βίαιη, παρανοϊκή σχιζοφρενή μητέρα για μεγάλο μέρος της παιδικής της ηλικίας, ο Λίλιαν, 85 ετών πια, παραδέχεται ότι είναι γενικά ύποπτη για τις προθέσεις των άλλων ανθρώπων. Αλλά είναι επίσης εξαιρετικά πρόθυμη και ικανή να αλλάξει πορείες ζωής - το βιογραφικό της περιλαμβάνει επαγγέλματα όπως ηθοποιός, ζωγράφος πορτρέτου, καθηγήτρια θεάτρου, κοσμήτορας, κοινοτικός διοργανωτής και επιχειρηματίας.
Οι καριέρες των συζύγων της απαιτούσαν αρκετές κινήσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας παρατεταμένης παραμονής στην Ιαπωνία, αναγκάζοντας τη Λίλιαν να προσαρμόσει τους δικούς της επαγγελματικούς στόχους. Δεν είχα καμία δυσκολία να το κάνω αυτό, λέει. Μετρίασα τη μονιμότητα του τίποτα στη ζωή μου, αλλά όχι την ικανότητά μου να ανταποκριθώ στην πρόκληση της αλλαγής.
Η καλύτερη διερεύνηση και γνώση των γνωστικών ικανοτήτων και προσαρμογών των παιδιών, όπως η Λίλιαν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε προγράμματα στα σχολικά περιβάλλοντα, τα οποία να είναι περισσότερο προσανατολισμένα προς τα δυνατά τους σημεία.
Σήμερα, λέει ο Έλις, οι περισσότερες παρεμβάσεις για παιδιά, που αναγνωρίζονται από τους δασκάλους ή τους κοινωνικούς λειτουργούς ως ομάδα υψηλού κινδύνου, βασίζονται στην εξής μεταφορά: τα παιδιά μπαίνουν στο σχολείο σαν μια γάτα με τα νύχια έξω. Και όλες οι προσπάθειες για να τους βοηθήσουν είναι παραλλαγές για να προσπαθήσουμε να κάνουμε τη γάτα να μαζέψει τα νύχια της - να είναι πιο έμπιστη, να είναι πιο άνετη στο σχολείο, να είναι πιο συνδεδεμένη με τον δάσκαλο.
Με άλλα λόγια, ωθούνται να ενεργούν περισσότερο σαν τα παιδιά που προέρχονται από πιο σταθερά και υγιή περιβάλλοντα. Ωστόσο, ο επαναπρογραμματισμός των ανθρώπων είναι μια δύσκολη διαδικασία και οι εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν να βρουν έναν ευκολότερο τρόπο για να εργαστούν με την προσαρμογή αυτών των παιδιών, από το να τα εχθρεύονται.

Η ταραχώδης παιδική ηλικία μπορεί να δημιουργήσει μια πιο ενδιαφέρουσα ανθρώπινη φιγούρα. Οι άνθρωποι που δεν έχουν υποφέρει στην ζωή τους είναι τόσο ενδιαφέροντες όσο οι θάμνοι, λέει ο θεραπευτής Ίαν Κρον. Με ευτυχισμένους ανθρώπους, σκέφτεστε, "δεν μπορώ να κάνω καμία σύνδεση σε αυτή τη συζήτηση μαζί τους, επειδή δεν υπάρχουν ρωγμές στην ζωή τους.
Από την άλλη όμως, ο Κρον έχει παρατηρήσει μέσα από τη δουλειά του του, πώς η ανθρώπινη εξέλιξη σε μια κουλτούρα γεμάτη αρνητικές υποθέσεις σχετικά με τη νοημοσύνη, την ιδιοσυγκρασία και την ψυχική κατάσταση του καθενός, μπορεί να οδηγήσει έναν άνθρωπο να εκπληρώσει τις αρνητικές του προφητείες: Ποτέ δεν θα ανακάμψω από αυτό που πέρασα. Δεν είχα τα θεμέλια που χρειάζεται κάποιος για να αξιοποιήσει στο έπακρο τις ικανότητές του. Συνήθως, τέτοιοι άνθρωποι μπορεί να αποφεύγουν τις ευκαιρίες ή να χαθούν στον πόνο και την πίκρα των εμπειριών τους.

Ενώ η πληρέστερη κατανόηση των αποτελεσμάτων των χαοτικών οικογενειών ξεκινά να αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τα άτομα που μπορούν να μάθουν να αντιμετωπίζουν το άγχος του παρελθόντος και να ξεπεράσουν τις ζοφερές απόψεις για το μέλλον, είναι σε θέση να δημιουργήσουν νέες ελπίδες. Είμαστε οι ιστορίες που λέμε για τον εαυτό μας, λέει ο Cron. Σε ομαδικές συνεδρίες, ζητώ από τους ανθρώπους να στραφούν προς το πρόσωπο που βρίσκεται δεξιά τους και να πουν: "Θα μου πείτε μόνο τη ζωή σας σε πέντε λεπτά, στην οποία εμφανίζεστε ως θύμα;" Όταν αυτό γίνει, λέω: “Τώρα στρέψτε το ίδιο άτομο και πείτε την ίδια ιστορία από την πλευρά σας σαν να είστε εσείς ο ήρωας”. Και λένε: “Τι; Αυτό επιτρέπεται;” «Σίγουρα! Έχετε κάθε δικαίωμα να το κάνετε ακόμα και αν δεν έχετε αναθεωρήσει, καθώς η ιστορία σας συνέβη και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει. Ο τρόπος όμως με τον οποίο επιλέγουμε να ερμηνεύσουμε την ιστορία αυτή έχει τεράστια θεραπευτική δύναμη.
Οι άνθρωποι που έχουν ήδη αγκαλιάσει κάθε πτυχή του παρελθόντος τους δεν χρειάζονται άλλη πίεση. Δεν θα αρνηθώ τίποτα, είμαι ρεαλίστρια, λέει η Λίλιαν, η οποία πρόσφατα δημοσίευσε το πρώτο της μυθιστόρημα. Έχω μάθει να αλλάζω δημιουργικά αυτό που μπορεί να αλλάξει και να ζω με αυτό που δεν μπορεί και πάντοτε στρέφομαι στο γεγονός ότι είμαι ακόμα εδώ.... Πιστεύω ακράδαντα ότι όλοι έχουμε πολύ περισσότερο δύναμη μέσα μας από ό,τι εμείς και οι άλλοι επιτρέπουμε να αναπτύξουμε. Οι δυνατότητες είναι ατελείωτες - όχι απειλητικές.

---

Πηγή: Psychologytoday.com
Illustration: Gérard Dubois
Απόδοση: Άννα Αποστολίδου, Κλινικός Ψυχολόγος
Επιμέλεια: PsychologyNow.gr

Ετικέτες: παιδιά, συμπεριφορά, οικογένεια, παιδική ηλικία, τραύμα, Ψυχική Υγεία

https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/oikogeneia-kai-paidi/paidiko-trayma/3533-ta-ekpliktika-ofeli-mias-dyskolis-paidikis-ilikias.html
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι