Εστιατόρια σε μια μικρή πόλη της Ανατολίας προσφέρουν δωρεάν γεύματα σ’ όσους το έχουν ανάγκη, μια παράδοση που συνεχίζεται εδώ και δεκαετίες.
Κάτω από τον υπέροχο Σαββατιάτικο ήλιο ενός Αυγουστιάτικου απογεύματος, ένα εστιατόριο σε μια μικρή τουρκική πόλη της Ανατολίας καλωσορίζει μερικούς τους “εξαιρετικούς” πελάτες του.
Είναι μόνο ένα από τα πολλά φαγάδικα της πόλης, που εκείνοι που το έχουν ανάγκη μπορούν να τρώνε δωρεάν. Αυτή η καλά διατηρημένη παράδοση έχει μεταφερθεί από γενιά σε γενιά εδώ και δεκαετίες.
Είναι το Karakocan, μια επαρχιακή πόλη που έχει προσελκύσει την παγκόσμια προσοχή τα τελευταία χρόνια, για την παράδοσή του να προσφέρει δωρεάν φαγητό σ όσους έχουν ανάγκη. Για τους ντόπιους, το έθιμο είναι απλά ένας τρόπος να εκπληρώσουν την κοινωνική τους ευθύνη βοηθώντας τους λιγότερο τυχερούς της ζωής.
Ο 55άχρονος Mehmet Ozturk, ιδιοκτήτης και υπεύθυνος ενός από τα πιο δημοφιλή εστιατόρια του Karakocan, του Merkez, εδώ και σχεδόν 35 χρόνια, λέει ότι κρατάει πάντα τουλάχιστον τρία τραπέζια για όσους το έχουν ανάγκη, ακόμη και κατά τις ώρες αιχμής ή όταν το φαγητό του είναι περιορισμένο.
Σύμφωνα με τον Ozturk, “οι φτωχοί είναι πάντα ευπρόσδεκτοι”. Σε οποιαδήποτε δεδομένη ημέρα, ο Ozturk λέει ότι τουλάχιστον 15 άτομα έρχονται στο εστιατόριο του για να λάβουν ένα δωρεάν γεύμα. Σύμφωνα με τους κατοίκους, περίπου 100 άνθρωποι τρώνε δωρεάν κάθε μέρα σε ολόκληρη την πόλη, η οποία φιλοξενεί περίπου 28.000 άτομα σύμφωνα με την τελευταία απογραφή.
Ο Galip είναι ένα από τα γνωστά πρόσωπα στο εστιατόριο, που τρώει καθημερινά τα τελευταία 10 χρόνια. “Ήταν εδώ για πρωινό, πιθανότατα θα έρθει και για δείπνο,” λέει ένας νεαρός σερβιτόρος.
Πάσχοντας από μια ψυχική ασθένεια, ο Galip δεν μοιράζεται πολλά.
“Το Merkez είναι το αγαπημένο μου μέρος στην πόλη, επειδή το φαγητό είναι υπέροχο”, λέει.
Τα εστιατόρια προσφέρουν στον Galip, όπως και σε άλλους, πολλές επιλογές από το μενού τους, συμπεριλαμβανομένων και κεμπάπ, κοτόπουλο, σούπα, ρύζι και σαλάτες.
Ο Ozturk λέει: “Η παράδοση υπήρχε από πολύ παλιά, ίσως και πριν από 70 χρόνια. Για μας φαίνεται απόλυτα φυσιολογικό να κάνουμε κάτι που το μάθαμε από τους προγόνους μας”.
Σύμφωνα με τους κατοίκους, η παράδοση ξεκίνησε αρχικά τη δεκαετία του 1940 από το εστιατόριο Merkez, ένα από τα πρώτα εστιατόρια στην πόλη, όταν οι πρώην ιδιοκτήτες του άρχισαν να προσφέρουν καθημερινά δωρεάν γεύματα σε όσους είχαν ανάγκη. Η πρακτική αυτή υιοθετήθηκε άμεσα κι από άλλα εστιατόρια στην περιοχή.
“Θυμάμαι τον Hacı Huseyin, τον πρώην ιδιοκτήτη του εστιατορίου, νεαρό ακόμη. Έψαχνε στους δρόμους για άπορους ανθρώπους και τους έφερνε στο εστιατόριο μερικές φορές τρεις, μερικές φορές πέντε φορές την ημέρα “, λέει ο Ozturk.
Το 1982, οι μεγαλύτεροι αδερφοί του Ozturk επέστρεψαν από τη Γερμανία όπου εργάζονταν και πρόκοψαν. Αγόρασαν το εστιατόριο από τον πρώην ιδιοκτήτη για να ξεκινήσουν μια οικογενειακή επιχείρηση. Ο Ozturk έμεινε τελικά ο μοναδικός ιδιοκτήτης του εστιατορίου.
‘Altı boluk’
Υπάρχουν περίπου πέντε μεγάλα εστιατόρια στο γραφικό αλλά εκπληκτικά ζωντανό κέντρο της πόλης, κι ο καθένας τιμά αυτή την φιλανθρωπική παράδοση.
Τα άτομα που σιτίζονται δωρεάν τείνουν να είναι τακτικά, γνωστά πρόσωπα που επισκέπτονται το εστιατόριο και τρώνε τουλάχιστον δύο γεύματα την ημέρα.
Ο Ozturk λέει ότι ένα ποσοστό των τακτικών επισκεπτών πάσχει από αναπηρίες, κυρίως ψυχικές. Αλλά για τον ιδιοκτήτη του εστιατορίου, που φιλοξενεί νέα πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων κι εκείνων που επισκέπτονται την πόλη από τα γειτονικά χωριά, είναι το ευχάριστο μέρος της όλης εμπειρίας.
Τα εστιατόρια του Karakocan έχουν εφεύρει ακόμη και ένα ειδικό όνομα για τους “προστατευόμενους” που τρώνε δωρεάν έτσι ώστε να αποφεύγουν τη χρήση της λέξης “φτωχοί”.
Οποιοσδήποτε πελάτης δηλώσει ότι ανήκει στο altı boluk , μπορεί να σηκωθεί και να φύγει από το εστιατόριο χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις κι έλεγχο.
Σύμφωνα με τους κατοίκους, το όνομα alti boluk έχει μια οθωμανική ρίζα, αναφερόμενη στο Kapıkulu Suvarileri (επίσης γνωστό ως τα έξι τμήματα), που ήταν το ιππικό του σουλτάνου στους οποίους δεν τους επιτρεπόταν να έχουν οικογένειες, να διευθύνουν επιχειρήσεις ή να δημιουργούν συναισθηματικούς δεσμούς με κανέναν άλλο εκτός από τον ίδιο τον Σουλτάνο.
Η γενναιοδωρία όμως των εστιατορίων δεν σταματάει εκεί, καθώς συχνά προσφέρουν δωρεάν φαγητά σε γιορτές κι εκδηλώσεις για όλη την πόλη.
Ευλογία
Ο Hasan Gulbasan, του οποίου η οικογένεια έχει βαθιές ρίζες στην πόλη που χρονολογείται από πολλές γενιές, ξεκίνησε να...