Showing posts with label Δημιουργικότητα. Show all posts
Showing posts with label Δημιουργικότητα. Show all posts

Tuesday, 18 February 2020

Πώς να ενθαρρύνετε τη δημιουργικότητα του παιδιού σας

Η φαντασία, η περιέργεια, η επιθυμία για εξερεύνηση και ο πειραματισμός χαρακτηρίζουν σχεδόν όλα τα μικρά παιδιά και είναι ακριβώς τα στοιχεία εκείνα που συνθέτουν την δημιουργικότητα τους.
Ωστόσο και οι ίδιοι οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν την δημιουργικότητα των παιδιών τους, ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα:
  • Φτιάξτε ένα ασφαλές περιβάλλον. Βρείτε ένα χώρο στο δωμάτιο του παιδιού ή κάπου μέσα στο σπίτι και ονομάστε το «η γωνιά του καλλιτέχνη». Εφοδιάστε το παιδί με μαρκαδόρους, πλαστελίνες, μπογιές, χαρτόνια, αυτοκόλλητα κλπ και αφήστε το να εκφραστεί και να κάνει κατασκευές.
  • Φτιάξτε αυτοσχέδια μουσικά όργανα. Χρησιμοποιείστε αντικείμενα που υπάρχουν μέσα στο σπίτι και δημιουργήστε μαζί με το παιδί μουσικά όργανα.
  • Δημιουργήστε τα δικά σας παραμύθια. Διαβάστε παραμύθια στο παιδί σας και στη συνέχεια ζητήστε του να αλλάξει το τέλος, να δημιουργήσει μια δική του ιστορία με τον ήρωα του παραμυθιού ή ακόμα και να ζωγραφίσει κάτι.
  • Παίξτε παιχνίδια ρόλων. Αφήστε το παιδί να σκεφτεί το «σενάριο» και παίξτε μαζί του. Αν θέλετε χρησιμοποιείστε ρούχα, καπέλα κλπ για να κάνετε πιο ζωντανή την μεταμόρφωση.
  • Βγείτε από το σπίτι. Εκμεταλλευτείτε τα Σαββατοκύριακα και κάντε κοντινές εκδρομές στη φύση, προσφέροντας στο παιδί συνεχώς καινούρια ερεθίσματα.
  • Ενθαρρύνετε το παιδί να εκφράζει τις ιδέες του. Προτρέψτε το παιδί σας να σκέφτεται, κάντε του συχνά ερωτήσεις ζητώντας την γνώμη του και γενικά ενθαρρύνετε το να χρησιμοποιεί την κρίση του.
  • Μην του τα δίνετε όλα έτοιμα. Αφήστε το παιδί να «παιδευτεί» να βρει τη λύση σε ένα παιχνίδι ή σε κάτι που το δυσκολεύει και μην το εγκλωβίζετε στις δικές σας έτοιμες λύσεις ή απαντήσεις. Τα παιδιά έχουν την ικανότητα να σκέφτονται πρωτότυπα και μπορεί να σας εκπλήξουν με τις πράξεις τους.
evros24.gr

Tuesday, 12 November 2019

Ένα Ατίθασο και Ανυπάκουο Παιδί είναι ευλογία - όχι κατάρα!

Ορισμένα παιδιά δοκιμάζουν συνεχώς τα όριά μας. 
Είναι ανυπάκουα, ατίθασα και πραγματικά … μας βγάζουν την ψυχή με το πείσμα και τις απρόβλεπτες αντιδράσεις τους.
Τόσο πολύ μάλιστα, που μέσα στην ημέρα δεν είναι απίθανο να πούμε 100 φορές τη φράση: 
«Τι θα κάνω επιτέλους με αυτό παιδί»!
Αν αναρωτιέστε και εσείς, τότε η απάντηση είναι «τίποτα απολύτως»! 
Γιατί υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να μας πείσουν ότι αυτά τα παιδιά είναι ευλογία και όχι κατάρα!
Είναι πιο δημιουργικά
Τα παιδιά που είναι πιο άτακτα έχουν μεγάλη φαντασία και θέλουν συνεχώς να ανακαλύπτουν τον κόσμο γύρω τους. 
Επειδή ακριβώς η σκέψη τους δεν περιορίζεται σε «κουτάκια» εφευρίσκουν περισσότερους τρόπους για να χρησιμοποιήσουν τα παιχνίδια τους, αλλά και να εκφράσουν όσα νιώθουν.

Δεν εγκλωβίζονται σε κανόνες κι αυτό τα κάνει πιο δυναμικά και ανεξάρτητα
Κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και έχει διαφορετικό τρόπο να αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του. 
Ωστόσο, εάν οι γονείς επιβάλλουν συνεχώς κανόνες ελλοχεύει ο κίνδυνος το παιδί να περιορίζεται και να μην μπορεί να προσδιορίσει μεγαλώνοντας τις πραγματικές ανάγκες και επιθυμίες του. 
Αντίθετα, όταν είναι ατίθασα δεν φοβούνται να δείξουν τον αληθινό τους εαυτό και να δουν τι ταιριάζει στην προσωπικότητά τους και τι όχι. Αυτή η συμπεριφορά στο μέλλον τα βοηθάει να γίνουν πιο ανεξάρτητα και δυναμικά.

Δεν νιώθουν την πίεση ότι πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια για να γίνουν αρεστά
Τα ατίθασα παιδιά δεν ψάχνουν να βρουν την αποδοχή. 
Ενδόμυχα γνωρίζουν τι είναι καλό για αυτά και ποιο μονοπάτι πρέπει να ακολουθήσουν για να είναι ευτυχισμένα. 
Κατανοούν ότι ακόμα και αν αποτύχουν στην πορεία της ζωής τους δεν ήρθε και το τέλος του κόσμου. 
Θα προσπαθήσουν να διορθώσουν τα λάθη τους και μαθαίνουν να είναι πιο προσεκτικά στο μέλλον. 
Ακόμη και αν οι γύρω τους δεν συμφωνούν μαζί τους, για εκείνα μετράει μόνο η δική τους γνώμη και δεν φοβούνται την κριτική.

Έχουν ενσυναίθηση
Είναι ευκολότερο για ένα ατίθασο παιδί να κατανοήσει τις ρίζες της συμπεριφοράς του μεγαλώνοντας και αυτό επειδή δεν φοβούνται να εκφράσουν τα συναισθήματά τους από μικρή ηλικία. 
Αντιλαμβάνονται ότι αποτελούν σημαντικό κομμάτι της ζωής τους και μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να σέβονται τα συναισθήματα άλλων ανθρώπων.

Αντιμετωπίζουν με ωριμότητα τις δυσκολίες
Μέσα από τις σκανταλιές και τα λάθη ένα παιδί μαθαίνει τι είναι σωστό και τι λάθος, ενώ ταυτόχρονα βρίσκει διαφορετικούς τρόπους για να επιλύει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει την εκάστοτε στιγμή. 
Μεγαλώνοντας όχι μόνο μπορεί να ανταποκριθεί σε πιεστικές καταστάσεις, αλλά και να φερθεί με ωριμότητα.

mama365.gr
newsitamea.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Wednesday, 14 November 2018

Μεγαλώνοντας παιδιά που αγαπούν τη δημιουργία

Υπάρχει γονιός που δεν θέλει το παιδί του να δημιουργεί, να πειραματίζεται και να έχει περιέργεια να μαθαίνει νέα πράγματα; Όλοι μας θέλουμε το καμάρι μας να ασχολείται με διάφορες δραστηριότητες και να αισθανόμαστε περήφανοι με τα κατορθώματά του. Πόσο έτοιμες και έτοιμοι όμως είμαστε να οδηγήσουμε τα παιδιά μας στο υπέροχο μονοπάτι της δημιουργίας;
Η δημιουργικότητα είναι ένα μέρος όπου δεν έχει πάει κανείς άλλος παρά μόνο εσύ. Για να τη βρεις, πρέπει να αφήσεις την ασφάλεια και να διεισδύσεις στην τρέλα την πρωτοτυπίας. Αυτό που θα ανακαλύψεις είναι υπέροχο. Αυτό που θα ανακαλύψεις είναι ο εαυτός σου.
Ιδού λοιπόν κάποιες συμβουλές που θα μας βοηθήσουν να δούμε τα πράγματα από άλλη οπτική. Με αυτές τις συμβουλές είναι πολύ πιθανό όχι μόνο τα παιδιά μας να γίνουν πιο δημιουργικά, αλλά και εμείς πιο χαλαροί και cool γονείς.
#1 Να θυμάσαι ότι τα λάθη χρειάζονται.
Σκέψου το λίγο λογικά: πόσο πιθανό είναι ένα παιδί που φοβάται τα λάθη να πειραματίζεται και να παίρνει ρίσκο; Προσπάθησε λοιπόν να μάθεις στο παιδί σου να μην απογοητεύεται από τα λάθη του. Αντιθέτως να τα βλέπει ως την ευκαιρία που χρειάζεται για να γίνεται καλύτερο. Αυτό φυσικά εξαρτάται και από τις αντιδράσεις που έχεις εσύ όταν το παιδί σου κάνει λάθη. Φράσεις όπως «Πως μπορείς να το κάνεις αυτό με άλλο τρόπο;» «Μήπως πρέπει να ξαναδείς λίγο την ορθογραφία σου;» θα βοηθήσουν το παιδί σου να μην τρομοκρατείται όταν κάνει λάθη.
#2 Να μην παθαίνεις κρίσης πανικού όταν βλέπεις το χαμό!
Οι περισσότερες μαμάδες αγαπάμε τα μαζεμένα και τακτοποιημένα δωμάτια. Όμως, κυρίες μου, ας είμαστε ειλικρινείς: αν δεν σπάσεις αυγά, ομελέτα δεν φτιάχνεις. Κάπως έτσι συμβαίνει και με την δημιουργικότητα. Την επόμενη φορά που το παιδί σου θα σου ζητήσει να ζωγραφίσει ή να παίξει με τον πηλό, μην κάνεις δεύτερες σκέψεις όσον αφορά το χαμό που θα δημιουργήσει και τον οποίο θα πρέπει να μαζέψει, ποιος άλλος, εσύ!
#3 Να είσαι προσεκτική με τους επαίνους
Ίσως να μην είναι η πρώτη φορά που διαβάζεις ότι οι έπαινοι μπορούν να εμποδίσουν την ανεξάρτητη σκέψη ενός παιδιού. Πως ακριβώς συμβαίνει αυτό; Οι έπαινοι και οι ανταμοιβές που συνήθως τους συνοδεύουν δεν βοηθάνε πάντα ένα παιδί να δημιουργεί τα δικά του εσωτερικά κίνητρα. Και για να μην μπερδευόμαστε, προς Θεού, δεν είναι όλοι οι έπαινοι «κακοί». Την επόμενη φορά που θέλεις να πεις μπράβο στο παιδί σου δοκίμασε να το κάνεις λέγοντας φράσεις του τύπου «βλέπω ότι δούλεψες πολλές ώρες για να βγάλεις τη χορογραφία του μπαλέτου» ή «από ό,τι είδα χρησιμοποίησες σχεδόν όλα σου τα χρώματα για να κάνεις αυτή τη ζωγραφιά.»
#4 Να προσπαθείς να είσαι ανοιχτόμυαλη
Δώσε στα παιδιά σου πολλές επιλογές, ώστε να καταφέρουν κάποια στιγμή να έχουν ανεξάρτητη βούληση και σκέψη. Αν τα μάθεις να είναι στρατιωτάκια ακούνητα και αγέλαστα στο σπίτι, αυτό το μοτίβο θα ακολουθήσουν και στην ενήλικη ζωή τους (και αυτό είναι κάτι που δεν νομίζω να το ονειρεύεται κάποιος γονιός για το παιδί του). Αν λοιπόν το παιδί σου σού ζητήσει να φάει μπιφτέκι για πρωινό, υπάρχει σοβαρός λόγος να του το αρνηθείς; Αν θέλει να φορέσει ένα φόρεμα στο σχολείο που εσένα δεν σου αρέσει, υπάρχει λόγος να το απαγορεύσεις στην κόρη σου; Άφησε του περιθώρια να δράσει σε πράγματα τα οποία είναι απλά και θα εκπλαγείς από την ωριμότητα που θα δείξει το παιδί σου στο μέλλον.
#5 Να λειτουργείς ως πρότυπο.
Το ότι η μαμά και ο μπαμπάς είναι τα πρότυπα των παιδιών τους, αυτό δεν είναι κάτι που το ακούς πρώτη φορά. Προσοχή, είναι ένας κανόνας που δεν ισχύει μόνο για την δημιουργικότητα αλλά και για το χαρακτήρα του παιδιού και για τους τρόπους με τους οποίους εκφράζεται. Όσον αφορά όμως τη δημιουργικότητα ενός παιδιού, ο καλύτερος τρόπος για να την προκαλέσεις είναι να λειτουργήσεις εσύ ως πρότυπο. Αν το παιδί σου σε βλέπει να καταπιάνεσαι με διάφορες δημιουργικές ενασχολήσεις (μαγείρεμα, κηπουρική, χορό, ζωγραφική, τραγούδι κ.ά), το πιο πιθανό είναι να προσπαθήσει να ακολουθήσει το παράδειγμά σου.
#6 Να κάνεις ένα βήμα πίσω.
Προσπάθησε να μην δημιουργείς την αίσθηση ότι είσαι συνέχεια πάνω από το κεφάλι του παιδιού σου. Όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι είναι διαρκώς επί επιτήρηση, δύσκολα μπορεί να δημιουργήσει και να πειραματιστεί. Άλλωστε και εσύ δεν χρειάζεσαι λίγο χρόνο για να πιες ένα καφεδάκι και να χαλαρώσεις; Κάνε το λοιπόν την ώρα που το παιδί σου ζωγραφίζει. Μην αγχώνεσαι, το δημιούργημα του θα στο δείξει όταν ολοκληρώσει.
#7 Να δημιουργείς το χρόνο για δημιουργία
Ξέρουμε όλοι ότι τα παιδιά χρειάζονται πρόγραμμα. Και αυτό ισχύει για το φαγητό τους, για το διάβασμα και για τις δραστηριότητές τους. Όσον αφορά όμως τη δημιουργικότητα, τα πράγματα είναι λίγο πιο άναρχα, αφού η φαντασία και ο πειραματισμός δεν συνυπάρχουν αρμονικά με το ρολόι. Προσπάθησε λοιπόν κάθε μέρα να ξεκλέβεις λίγο από τον πολύτιμο χρόνο των παιδιών προκειμένου να ασχολούνται με πιο δημιουργικές δραστηριότητες. Και όταν σου ζητάει λίγο χρόνο ακόμα για να τελειώσει τη ζωγραφιά του, προσπάθησε να του τον δίνεις, ακόμα και αν του το στερήσεις από πράγματα που θεωρείς πιο σημαντικά.
#8 Να μειώσεις την επαφή με τους υπολογιστές και τα tablets
Ναι, τα παιχνίδια στα κινητά και σε κάθε είδους οθόνη είναι διασκεδαστικά και χρειάζονται για τη διασκέδαση των παιδιών, όμως δεν συμβάλλουν στο να γίνονται τα παιδιά πιο δημιουργικά. Προσπάθησε λοιπόν ο ελεύθερος χρόνος των παιδιών και το παιχνίδι τους να μην περιορίζεται μόνο στην τηλεόραση και στο tablet αλλά και σε πιο δημιουργικές απασχολήσεις.

themamagers.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Tuesday, 7 August 2018

Ιδέες για να απασχολήσετε δημιουργικά το παιδί σας

Αξιοποιήστε φαντασία και καλή διάθεση
Θα θέλατε να στείλετε την 5χρονη κόρη σας στο summer camb, που πηγαίνει το παιδί μιας φίλης σας, όπου τα παιδιά μαθαίνουν από κολύμβηση, και ιστιοπλοΐα, έως ότι άλλο μπορείτε να σκεφτείτε, όμως τα οικονομικά σας δεν το επιτρέπουν.

Μην αγχώνεστε εφόσον έχετε διαθέσιμο χρόνο για να τον αφιερώσετε στην μικρή σας, αξιοποιήστε τη φαντασία σας, επιστρατεύστε την καλή σας διάθεση και οργανώστε με βάση τα ενδιαφέροντα της μικρής το πρόγραμμα των αθλοπαιδιών και όχι μόνο, που θα μοιραστείτε. Υπάρχουν πολλές και διαφορετικές ιδέες τις οποίες μπορείτε να αξιοποιήσετε για να απασχολήσετε δημιουργικά το παιδί σας. Έχουμε και λέμε:

Αν έχετε θάλασσα κοντά ή πισίνα μπορείτε να πάτε με την κόρη σας για κολύμπι, όπου εσείς ή ο εκπαιδευτής θα της δείξετε βασικές κινήσεις που πρέπει να γνωρίζει.
Ζητήστε να σας βοηθήσει στα μπισκότα που θα φτιάξετε. Πηγαίνετε μαζί στο σούπερ μάρκετ για να προμηθευτείτε τα υλικά που θα χρειαστείτε και αξιοποιήστε τη βοήθειά της αν όχι στο κοσκίνισμα, στο ζύμωμα και στο πλάσιμο, που αρέσουν στα παιδιά.

Βάλτε τη μουσική που της αρέσει και χορέψτε προσπαθώντας να της μάθετε κάποια βασικά βήματα η κάνοντας τα δικά σας χορευτικά βήματα.

Οργανώστε παραστάσεις κουκλοθέατρου ή καραγκιόζη ή διαγωνισμό ζωγραφικής ή χειροτεχνίας.

Μπορείτε να βρείτε και άλλα παιχνίδια, που θα εκτονώσουν το παιδί, από το κρυφτό και το κυνηγητό, έως το ποδόσφαιρο, τα μήλα, την παντομίμα κ.ο.κ.

Επίσης μπορείτε να ζωγραφίσετε παρέα, μαθαίνοντάς τους βασικά σχέδια, από το σπίτι, το λουλουδάκι, το τρενάκι, το μήλο, μια γάτα, έως άλλα πιο σύνθετα. Για παράδειγμα ακουμπήστε σε λευκό φύλλο χαρτιού το χέρι σας, και σχεδιάστε με ένα μαρκαδόρο το αποτύπωμα παλάμης και δαχτύλων. Βάλτε το παιδί σας να κάνει το ίδιο με το δικό του χέρι στο ίδιο χαρτί και γράψτε τα ονόματά σας. 

Χρησιμοποιείστε ένα ποτήρι για να σχεδιάσετε κύκλους που τέμνονται και ζωγραφίστε με διαφορετικά χρώματα τα κενά.
Οργανώστε παιχνίδι θησαυρού στο σπίτι ή τον κήπο, κρύβοντας διάφορα αντικείμενα.

Φτιάξτε βραχιολάκια ή άλλα κοσμήματα από λαστιχάκια.

Φυτέψτε φακές σε ένα κεσεδάκι από γιαούρτι. Φυτέψτε ένα λουλούδι μαζί, π.χ. έναν βασιλικό.

Δεν έχετε παρά να φροντίσετε να απολαύσετε αυτές τις ώρες που θα μοιραστείτε με την μικρή σας κόρη.

TA NEA
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Sunday, 27 May 2018

Γεννιόμαστε με δημιουργικότητα, αλλά το εκπαιδευτικό σύστημα μας τη στερεί

H έμφυτη δημιουργική ιδιοφυΐα μας καταπιέζεται από τη στιγμή που γεννιόμαστε. 
Ο Dr. George Land παρουσίασε τα συγκλονιστικά αποτελέσματα ενός τεστ δημιουργικότητας που αναπτύχθηκε για τη NASA, αλλά στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε για να εξετάσει τους μαθητές σχολείων.
Η NASA επικοινώνησε με τους Dr George Land και Beth Jarman, για να αναπτύξουν ένα τεστ υψηλής εξειδίκευσης που θα τους έδινε τα μέσα, για να αξιολογήσουν αποτελεσματικά τη δημιουργική δυναμική των επιστημόνων και των μηχανικών της NASA. 
Το τεστ αποδείχτηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό για τους σκοπούς της NASA, αλλά οι επιστήμονες έμειναν με κάποιες ερωτήσεις: 
Από πού προέρχεται η δημιουργικότητα; 
Οι άνθρωποι γεννιόμαστε με αυτή ή διδάσκεται; 
Ή προέρχεται από την εμπειρία μας;
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες χορήγησαν το τεστ σε 1.600 παιδιά 4 και 5 ετών. Αυτό που βρήκαν τους σόκαρε. Πρόκειται για ένα τεστ που εξετάζει την ικανότητα να βρίσκουμε νέες, διαφορετικές και καινοτόμες ιδέες σε προβλήματα. 
Ποιο ποσοστό αυτών των παιδιών πιστεύετε ότι ανήκαν στην κατηγορία της ιδιοφυούς φαντασίας;
Σχεδόν το 98%!

Τα ενδιαφέροντα στοιχεία πίσω από τα αποτελέσματα

Αλλά αυτή δεν είναι ολόκληρη η ιστορία. Οι επιστήμονες εντυπωσιάστηκαν τόσο που αποφάσισαν να διεξάγουν μια διαχρονική- διαμήκη μελέτη και εξέτασαν τα παιδιά ξανά μετά από πέντε χρόνια, όταν ήταν 10 ετών πια. 
Το αποτέλεσμα; Μόνο το 30% των παιδιών πια ανήκε στην κατηγορία της ιδιοφυούς φαντασίας. 
Και όταν τα παιδιά εξετάστηκαν στα 15 τους χρόνια, το ποσοστό είχε πέσει στο 12%.
Και τι ισχύει για εμάς τους ενήλικες; Πόσοι από εμάς διατηρούμε επαφή με τη δημιουργική μας πλευρά μετά από τόσα χρόνια σχολικής εκπαίδευσης; Δυστυχώς, μόνο το 2%.
Και για όσους αμφισβητούν τη συνέπεια αυτών των αποτελεσμάτων- ή πιστεύουν ότι πρόκειται για απομονωμένα συμβάντα- αυτά τα αποτελέσματα στην πραγματικότητα έχουν επαναληφθεί πολλές φορές σε πολλές έρευνες, όπως και τα απογοητευτικά αποτελέσματά τους: το σχολικό σύστημα, η εκπαίδευση μας κλέβει τη δημιουργική μας ιδιοφυΐα.
Οι λόγοι πίσω από αυτό δεν είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτοί. 
Το σχολείο πρόκειται για έναν θεσμό που είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι σκοπός του είναι η εξυπηρέτηση των επιθυμιών της άρχουσας τάξης και όχι των κοινών ανθρώπων. 
Για να διατηρηθεί ο πολυτελής τρόπος ζωής της ελίτ, μιας ελίτ που συνεισφέρει ελάχιστα, αλλά απολαμβάνει τα περισσότερα, τα παιδιά χρειάζεται να υποστούν έμμεσα σε πλύση εγκεφάλου για να αποδεχτούν το άπληστο σύστημα της τεχνητής έλλειψης, της ατέλειωτης εκμετάλλευσης και του αδιάκοπου πολέμου.

Μπορούμε να ανακτήσουμε τη δημιουργικότητά μας;

Ο Land λέει ότι έχουμε την ικανότητα, αν το θέλουμε, να φτάσουμε και πάλι το 98%. Απ’ όσα έχουν βρει από τις έρευνες με παιδιά και από τον τρόπο που ο εγκέφαλος λειτουργεί, υπάρχουν δύο είδη σκέψης που λαμβάνουν χώρα στον εγκέφαλο. Και τα δύο μοτίβα χρησιμοποιούν διαφορετικές δομές του εγκεφάλου και πρόκειται για ξεχωριστές πορείες με την έννοια ότι διαμορφώνουμε με άλλο τρόπο το νου μας.
Η μία ονομάζεται αποκλίνουσα. Είναι η φαντασία, που χρησιμοποιείται για την παραγωγή νέων πιθανοτήτων. 
Η άλλη ονομάζεται συγκλίνουσα. Είναι όταν κάνετε μια κριτική, παίρνετε μια απόφαση, ερευνάτε κάτι, επικρίνετε, αξιολογείτε. 
Ο αποκλίνων τρόπος σκέψης λειτουργεί σαν ένας επιταχυντής και ο συγκλίνων τρόπος σκέψης είναι το φρένο στις καλύτερές μας προσπάθειες. «Βρήκαμε ότι αυτό που συμβαίνει σε αυτά τα παιδιά, καθώς τα εκπαιδεύουμε, είναι ότι τα διδάσκουμε να θέτουν σε λειτουργία και τους δύο τρόπους σκέψης την ίδια στιγμή», αναφέρει η Land.
Όταν κάποιος σας ζητά να σκαρφιστείτε νέες ιδέες, καθώς τις βρίσκετε, αυτό που μαθαίνετε κυρίως στο σχολείο είναι να εξετάζετε και να βλέπετε αμέσως: 
«Το προσπαθήσαμε αυτό και πιο πριν», 
«είναι απαίσια ιδέα», 
«δεν θα λειτουργήσει» κλπ. 
Αυτό είναι το πρόβλημα και αυτό είναι που πρέπει να σταματήσουμε να κάνουμε.
«Όταν εξετάζουμε το εσωτερικό του εγκεφάλου, βλέπουμε ότι οι νευρώνες πολεμούν ο ένας τον άλλο και στην ουσία μειώνουν τη δύναμη του εγκεφάλου, επειδή συνεχώς κρίνουν, λογοκρίνουν και φιλτράρουν», τονίζει η Land. 
«Αν λειτουργούμε υπό φόβο, χρησιμοποιούμε ένα μικρό μέρος του εγκεφάλου μας, αλλά όταν χρησιμοποιούμε τη δημιουργική σκέψη, ο εγκέφαλός μας φωτίζεται ολόκληρος».

Ποια είναι η λύση;

Χρειάζεται να βρούμε εκείνο τον πεντάχρονο εαυτός μας και πάλι. Εκείνη η ικανότητα που είχαμε ως παιδιά ποτέ δεν εξαφανίστηκε πλήρως. «Είναι κάτι που εξασκείτε κάθε μέρα που ονειρεύεστε», μας υπενθυμίζει ο Land. 
Πώς θα το καταφέρετε; Ο Land μας προκαλεί να πάρουμε όλοι ένα αντικείμενο ή ένα πρότζεκτ, να φωνάξουμε εκείνο τον 5χρονο εαυτό μας και να του ζητήσουμε να βρει όσες περισσότερες πρωτότυπες και τρελές ιδέες, για να βελτιώσει το έργο μας.

Friday, 5 December 2014

Καλλιτέχνες από κούνια… - Γιατί είναι σημαντική η όποιας μορφής τέχνη για τα παιδιά

Όταν τα παιδιά εκτίθενται στις τέχνες, το δεξί ημισφαίριο αναπτύσσεται όπως το αριστερό, λειτουργώντας παράλληλα, και έτσι επιτυγχάνεται το πλήρες δυναμικό του εγκεφάλου

Τα παιδιά από τη φύση τους αγαπούν τις τέχνες - τη ζωγραφική, το σχέδιο, τη μουσική, το θέατρο. Το ερώτημα όμως είναι, αν και γιατί είναι σημαντική η όποιας μορφής τέχνη για τα παιδιά.  Οι περισσότεροι ίσως θα λέγαμε πως είναι σημαντική γιατί έχουμε δει πόσο ενεργά συμμετέχουν όταν εμπλέκονται με καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Αλλά ανεξάρτητα από τι πιστεύουμε, υπάρχουν πολλές τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με το γιατί η τέχνη είναι σημαντική, που αξίζει να τις γνωρίζουμε. Ας τις πάρουμε όμως από την αρχή.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται από δύο μέρη, το αριστερό και το δεξί ημισφαίριο. Το αριστερό ημισφαίριο χρησιμοποιείται στη λογική σκέψη και στις αναλυτικές διαδικασίες. Αυτό το κομμάτι του εγκεφάλου είναι συνήθως και αυτό που εκπαιδεύει το σχολείο μιας και σχετίζεται με τα μαθηματικά, την ανάγνωση και τις επιστήμες. Από την άλλη πλευρά, το δεξί ημισφαίριο χρησιμοποιείται στη συναισθηματική αντίληψη, στη φαντασία και στη δημιουργικότητα. Είναι αυτό το μέρος του εγκεφάλου που το τυπικό σχολικό περιβάλλον αμελεί να εκπαιδεύσει ή δίνει λιγότερη αξία.
Αυτό που αξίζει να αναφερθεί, είναι πως όταν χαρισματικά παιδιά λύνουν προβλήματα στον τομέα της διάκρισής τους, υπάρχει αυξημένη δραστηριότητα και στα δύο ημισφαίρια. Φαίνεται πως για να είναι αποτελεσματικός ο εγκέφαλος, τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου πρέπει να συνεργαστούν. Με την τόνωση και την άσκηση του δεξιού ημισφαιρίου ενισχύεται η σύνδεση μεταξύ των δύο ημισφαιρίων. Όταν τα παιδιά εκτίθενται στις τέχνες, το δεξί ημισφαίριο αναπτύσσεται όπως το αριστερό, λειτουργώντας παράλληλα και έτσι επιτυγχάνεται το πλήρες δυναμικό του εγκεφάλου! Πιο αναλυτικά, οι τέχνες ωφελούν τα παιδιά στα παρακάτω:

Δεξιότητες κίνησης
Πολλές από τις κινήσεις που εμπλέκονται στην παραγωγή τέχνης, όπως το να κρατάς ένα πινέλο, είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανάπτυξη των λεπτών κινητικών δεξιοτήτων στα παιδιά. Πολλά προγράμματα προσχολικής ηλικίας δίνουν έμφαση στις λεπτές κινητικές δεξιότητες διότι θα φανούν χρήσιμες στο γράψιμο.

Συγκέντρωση
Η ικανότητα συγκέντρωσης είναι μια βασική δεξιότητα που αναπτύσσεται μέσα από ένα σύνολο δραστηριοτήτων και οι τέχνες παρέχουν πολλές ευκαιρίες για τη βελτίωσή της, όπως για παράδειγμα η σχεδίαση μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο. Πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι η συμμετοχή στις τέχνες βελτιώνει την ικανότητα συγκέντρωσης των παιδιών, με αποτέλεσμα να ωφελούνται και σε άλλες πτυχές της ζωής τους (π.χ. σχολείο).

Ανάπτυξη λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας
Για τα πολύ μικρά παιδιά η ενασχόληση με τις τέχνες παρέχει ευκαιρίες για να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιό τους - μαθαίνουν λέξεις για τα χρώματα, τα σχήματα, τα συναισθήματα και άλλα τόσα. Παράλληλα, όμως, μέσα από το θέατρο και τον χορό μαθαίνουν τους μηχανισμούς της γλώσσας του σώματος και το πώς οι κινήσεις επικοινωνούν διαφορετικά συναισθήματα.

Επίλυση προβλημάτων
Πώς μπορώ να απεικονίσω ένα συγκεκριμένο συναίσθημα μέσα από τον χορό; Πώς θα αντιδράσει ο χαρακτήρας μου σε αυτήν την κατάσταση; Πώς μπορώ να κάνω το έργο μου να μοιάζει πιο ρεαλιστικό; Σύμφωνα με έρευνες, η καλλιτεχνική εκπαίδευση ενισχύει την επίλυση προβλημάτων και την κριτική σκέψη. Κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας, το παιδί καλείται να πάρει αποφάσεις, να κάνει επιλογές, να εξερευνήσει, να σκεφτεί, να πειραματιστεί, να δοκιμάσει νέες ιδέες - δεξιότητες που απαιτούνται σε οποιαδήποτε καριέρα και αν επιλέξει το παιδί στο μέλλον.

Επιμονή
Η ενασχόληση με τις τέχνες απαιτεί την επιμονή του καλλιτέχνη. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί κρατήσει βιολί για πρώτη φορά στα χέρια του, γνωρίζει πως δεν μπορεί να παίξει Μπαχ με την πρώτη. Μέσα από την εξάσκηση, την εκμάθηση τεχνικών και δεξιοτήτων και με την επιμονή στον στόχο, βρίσκεται πολύ κοντά στο να μεγαλουργήσει. Σε έναν όλο και πιο ανταγωνιστικό κόσμο, όπου οι άνθρωποι καλούνται να αναπτύσσουν συνεχώς νέες δεξιότητες, η επιμονή είναι απαραίτητη στην επίτευξη της επιτυχίας.

Εφευρετικότητα
Όταν τα παιδιά ενθαρρύνονται να εκφραστούν και να πειραματιστούν στη δημιουργία της τέχνης, αναπτύσσουν μια αίσθηση καινοτομίας που θα είναι σημαντική στην ενήλικη ζωή τους. Η κοινωνία μας σήμερα για να προχωρήσει μπροστά χρειάζεται άτομα που να γνωρίζουν πώς να σκέφτονται, να αναζητούν νέους τρόπους για βελτίωση, χωρίς να ακολουθούν μόνο κατευθύνσεις.

Δημιουργικότητα
Το να είναι κάποιος σε θέση να προσεγγίζει τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες και να σκέφτεται «έξω από το κουτί», θα τον κάνει να ξεχωρίσει από τους υπόλοιπους. Οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες παρέχουν τεράστιες ευκαιρίες στα παιδιά να ενισχύσουν και να εξασκήσουν τη δημιουργικότητά τους με αποτέλεσμα να επωφελούνται και στην ενήλικη ζωή.

Αυτοπεποίθηση
Οι τέχνες τονώνουν την αυτοπεποίθηση των παιδιών. Για παράδειγμα, οι δεξιότητες που αναπτύσσονται μέσα από το θέατρο, όπως το να καταφέρεις να περάσεις ένα πειστικό μήνυμα ή να διαχειριστείς με άνεση τη σκηνή μπροστά σε μεγάλα ακροατήρια, ενισχύουν την αυτοπεποίθηση των παιδιών. Επίσης, οι τέχνες χτίζουν την αυτοπεποίθηση επειδή δεν υπάρχει μόνο ένας σωστός τρόπος για να κάνεις τέχνη. Κάθε παιδί μπορεί να αισθανθεί περήφανο για τις πρωτότυπες καλλιτεχνικές δημιουργίες του ακόμα και αν αντιμετωπίζει σωματικές, συναισθηματικές ή μαθησιακές προκλήσεις.

Συνεργασία
Οι περισσότερες καλλιτεχνικές δραστηριότητες έχουν συλλογικό χαρακτήρα. Μέσα από αυτές τα παιδιά εξασκούνται στο να εργάζονται μαζί, να μοιράζονται ευθύνες και να λειτουργούν με άλλους για την επίτευξη ενός κοινού στόχου. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί έχει ένα ρόλο σε ένα μουσικό σύνολο, ή σε ένα θέατρο ή σε έναν χορό, αρχίζει να καταλαβαίνει ότι η συμβολή του είναι απαραίτητη για την επιτυχία της ομάδας ακόμα και αν δεν έχει τον μεγαλύτερο ρόλο.

Σχολικές επιδόσεις
Μελέτες δείχνουν ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στην τέχνη και άλλα επιτεύγματα. Για παράδειγμα, έχει βρεθεί ότι παιδιά που συμμετέχουν τακτικά σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες, είναι τέσσερις φορές πιο πιθανό να τα πηγαίνουν καλύτερα στο σχολείο από τα παιδιά που δεν συμμετέχουν.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Για να βοηθήσουν οι γονείς την ενασχόληση των παιδιών με τις τέχνες, αυτό που μπορεί να κάνουν αρχικά είναι να παρέχουν στη διάθεση του παιδιού και σε εύκολη πρόσβαση υλικά που σχετίζονται με την τέχνη όπως χαρτιά, μολύβια, μπογιές, μουσική, βιβλία κ.ά.

Οι γονείς πρέπει να δείχνουν ενθουσιασμό για τις καλλιτεχνικές δημιουργίες του παιδιού - π.χ. να τις κρεμούν στον τοίχο ή να τις αποθηκεύουν σε ένα φάκελο. Με αυτόν τον τρόπο θα αισθάνεται το παιδί ότι η δημιουργία του είναι σημαντική. Παρατηρήστε την τέχνη γύρω σας. Επισκεφθείτε μουσεία, συναυλίες, θέατρα. 
Παρατηρήστε την τέχνη ακόμα και στο πάρκο, στον ουρανό, στη βροχή, στο χώμα. Συζητήστε γι' αυτά που βλέπετε. Όταν το παιδί δείχνει ενδιαφέρον για τις τέχνες, είναι σημαντικό οι γονείς να ενθαρρύνουν την προτίμησή του με το να συμμετέχει σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες και μαθήματα. Τέλος, οι γονείς πρέπει να θυμούνται πως αν και τα παιδιά μπορεί να διαπρέψουν και να ανθίσουν μέσα από τις τέχνες, δεν είναι απαραίτητο να δημιουργήσουν αριστουργήματα για να έχουν μια ουσιαστική καλλιτεχνική εμπειρία. Η τέχνη είναι μια διαδικασία, όχι ένα προϊόν. Είναι η διαδικασία της δημιουργίας, της εξερεύνησης, της ανακάλυψης και του πειραματισμού που έχει την περισσότερη αξία!

Πηγή: parentshelp.gr

sigmalive
Σχετικά: Πώς ωφελούν οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες τα παιδιά;

Saturday, 10 February 2007

«Μαθήματα» από τα παιδιά

Μεγαλώνοντας τα παιδιά τους, οι γονείς μεγαλώνουν και οι ίδιοι παράλληλα με αυτά.
Γιατί η σχέση με τα παιδιά, αυτή η υπέροχη σχέση αγάπης, προσφέρει στους γονείς ανεκτίμητα πράγματα, μια νέα ματιά του κόσμου.
Μαθαίνουν θαυμαστά πράγματα, ξαναβρίσκουν τις χαρές που έχασαν ωριμάζοντας και συνειδητοποιούν πόσο μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο! Τι πρέπει να κάνουν όμως οι γονείς για να εισπράξουν όλην αυτή τη γνώση και να μάθουν από το μικρό τους; Μα, να βάλουν στην άκρη τη «ωριμότητα» και την «πείρα» τους, να αφουγκραστούν την παιδική σοφία, να είναι ανοιχτοί και να εκτιμήσουν το αυθόρμητο και λαμπερό πνεύμα των παιδιών και να γίνουν οι καλύτεροι μαθητές των παιδιών τους!

Ας δούμε, λοιπόν, ποιες είναι οι μικρές και μεγάλες χαρές που μπορούν να διδάξουν τα παιδάκια στους γονείς τους!
  1. Η απόλαυση του παιχνιδιού. Ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα των παιδιών είναι να μην παίρνουν ποτέ τη ζωή στα... σοβαρά. "Τα παιδιά έχουν τη μοναδική ικανότητα να μετατρέπουν το καθετί σε παιχνίδι και να το απολαμβάνουν με πάθος. Χαίρονται τόσο εύκολα, παίζοντας με τόσο απλά, καθημερινά πράγματα", όπως αναφέρει η παιδοψυχολόγος κ. Αγνή Μαριακάκη. Σε ποια ηλικία σταματάει όμως αυτή η απόλαυση του παιχνιδιού; Πότε, αλήθεια, ο άνθρωπος σοβαρεύει και όλα γίνονται "σημαντικά" και "οργανωμένα". Ορισμένοι γονείς θυμούνται πότε συνέβη αυτό και ανακαλούν το... σοκ που έπαθαν όταν διαπίστωσαν ότι το αγαπημένο τους παιχνίδι δεν τους έδινε πια την ίδια απόλαυση.
  2. Η αστείρευτη περιέργεια. Μόλις τα παιδιά καταφέρουν να φτιάχνουν τις πρώτες φράσεις, αρχίζουν τα «γιατί;». Οτιδήποτε βλέπουν γύρω τους τους προκαλεί, έχουν αμέτρητες απορίες, και η κάθε απάντηση των γονιών όχι μόνο δεν σβήνει την δίψα τους αλλά γίνεται η αφορμή για μια καινούργια ερώτηση, μέχρι τελικής (δικής σας) εξαντλήσεως σε αποθέματα γνώσεων ή αντοχής. Ακολουθώντας το παράδειγμα των μικρών, δεν μένουν στην επιφάνεια των πραγμάτων και κάνουν τις σχέσεις τους πιο ουσιαστικές.
  3. Η δημιουργικότητα και ο πλάγιος τρόπος σκέψης. Τα παιδιά έχουν δικούς τους τρόπους να επεξεργάζονται νοητικά τον κόσμο. Και αυτό φαίνεται στον τρόπο με τον οποίο δημιουργούν ή εκφράζονται, στον τρόπο με τον οποίο επιλύουν ένα πρόβλημα. Είναι ένα μοναδικό χάρισμα που θα βοηθήσει τη μαμά και τον μπαμπά να ζουν όμορφα κάθε φάση της ζωής τους.
  4. Η δύναμη της συγγνώμης. Ένα από τα σημαντικότερα χαρίσματα που πρέπει να αντιγράψετε από τα παιδιά είναι η ανεξικακία και η μεγαλοψυχία τους, ο τρόπος που αφήνουν πίσω τους οποιαδήποτε πικρία και είναι πάντα έτοιμα να ξεχάσουν, να συγχωρήσουν.Δεν κρατούν καμία κακία μέσα τους. Αυτό είναι το μάθημα που διδάσκουν στους γονείς: ότι πρέπει να μην παρεξηγούνται εύκολα και, κυρίως, να μην είναι μνησίκακοι.
  5. Η απόλαυση του "τώρα". Οι γονείς συνήθως είναι πιεσμένοι, αγχωμένοι από τόσα που "πρέπει" να γίνουν, και μετατρέπονται χωρίς να το καταλαβαίνουν σε ρομποτάκια που τρέχουν, χωρίς να κοιτάνε ούτε να ακούνε τίποτα γύρω τους. Ευτυχώς, τα παιδιά -που έχουν το δικό τους ρυθμό- τους αναγκάζουν να επιβραδύνουν. Οι γονείς μαθαίνουν ότι δεν θα χαθεί ο κόσμος αν αντί για δέκα πράγματα γίνουν μόνο τα δύο κι ότι πάντα μπορείς να αφήσεις κάποια για μιαν άλλη στιγμή, αλλά και ότι ο κόσμος είναι πολύ πιο συναρπαστικός όταν χαρίζεις στον εαυτό σου την πολυτέλεια να τον παρατηρεί και να απολαμβάνει τα χρώματα, τους ήχους του, κάθε λεπτομέρεια απ' ό,τι σε περιβάλλει. Ακριβώς όπως κάνουν τα παιδιά!
  6. Δεν χρειάζεται να είναι όλα τέλεια! Τα παιδιά βοηθούν τους γονείς να δεχτούν τα όρια των ικανοτήτων τους, να τα συνειδητοποιήσουν και να αισθανθούν έτσι πολύ πιο ήρεμοι. Στα μάτια των παιδιών οι γονείς είναι πάντα υπέροχοι. Η μαμά ,π.χ., σε σύγκριση με όλες τις άλλες γυναίκες είναι για το μικρό της πάντα πιο όμορφη, έχει πιο ωραία μαλλιά, κι ας είναι εκείνη τη στιγμή αχτένιστη και με τις πιτζάμες. Τα παιδιά δέχονται και αγαπούν τους γονείς γι' αυτό που είναι!
  7. Αισιοδοξία για το αύριο. Η ηρωίδα της ταινίας «Όσα παίρνει ο Άνεμος», η Σκάρλετ Ο' Χάρα, είχε πει την κλασική ατάκα «Αύριο είναι μια άλλη μέρα», και σίγουρα η ζωή όλων θα ήταν καλύτερη αν το λάμβαναν υπ' όψιν τους. Όπως ακριβώς κάνουν τα παιδιά. Αυτό, βέβαια, είναι απόρροια του άλλου "μαθήματος" που δίνουν τα παιδιά στους γονείς: του να ζουν στο παρόν και να το απολαμβάνουν, αντί να ανησυχούν για τα αρνητικά που μπορεί να κρύβει το άγνωστο μέλλον. Εξάλλου, τα παιδιά έχουν μια δική τους αντίληψη των πραγμάτων, πιο χαλαρή και με λιγότερους φόβους. Έτσι μαθαίνουν στους γονείς να μην είναι υπερπροστατευτικοί προσπαθώντας να αποτρέψουν κάποια πράγματα.
  8. Ποτέ μη λες «ποτέ»... Αυτή η μοναδική εμπειρία της ανατροφής του παιδιού, κάνει τους γονείς να αναθεωρούν διάφορα πράγματα. Έτσι, λοιπόν, οι γονείς μαθαίνουν μέσα από τα παιδιά πόσο εύκολα διαψεύδονται τα μεγαλεπήβολα «Εγώ ποτέ δεν θα...», «Εγώ πάντα θα...». Και μαθαίνουν επίσης να είναι πιο επιεικείς στην κριτική απέναντι στους δικούς τους γονείς για όσα δεν έκαναν ή έκαναν με λαθεμένο τρόπο.
  9. Δύναμη να λες την αλήθεια. Ένα από τα δυσκολότερα πράγματα είναι να λες πάντα την αλήθεια. Τα παιδιά το κάνουν αυτό με τον φυσικότερο τρόπο -μέχρι που οι γονείς να τα μάθουν ότι "μερικά πράγματα δεν τα λέμε" Το ίδιο δικαίωμα, όμως, πρέπει να το διεκδικούν οι γονείς και για τον εαυτό τους, να κάνουν πράξη το μάθημα που τους δίνουν τα παιδιά και να βάλουν την αλήθεια σε κάθε στιγμή της ζωής τους.
  10. Τα παιδιά σε μεταμορφώνουν. Κανένας δεν έχει τη δύναμη να μεταμορφώσει τους γονείς όσο ένα παιδί. Η αντίδραση του παιδιού, π.χ., απέναντι σε μια μαμά που είναι αυστηρή με τους άλλους και η οποία πάντα λέει αυτό που θέλει χωρίς να νοιάζεται αν πληγώνει τους άλλους, μπορεί να την αλλάξει και να την κάνει να σκεφτεί πριν μιλήσει.
  11. Αγάπη είναι ανεξάντλητη. Το συναίσθημα που νιώθουν οι γονείς για το παιδί τους δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο. Όταν το παίρνουν για πρώτη φορά στην αγκαλιά τους, σίγουρα νιώθουν ότι δεν θα μπορέσουν ποτέ να ξαναγαπήσουν τόσο πολύ κανένα πλάσμα πάνω στη γη. Αλλά μέσα από τα παιδιά τους μαθαίνουν να αγαπούν όλα τα παιδιά του κόσμου, και όχι με έναν γενικό και αόριστο τρόπο αλλά πιο ουσιαστικά. Ανακαλύπτουν ότι όσο δίνουν από αυτήν την αγάπη, τόσο μεγαλύτερο απόθεμα έχουν μέσα τους. Αρχίζουν να ενδιαφέρονται γαι την τύχη όλων των παιδιών, για μέλλον του πλανήτη, γιατί είναι ο τόπος όπου θα ζήσει το παιδί τους. Βγαίνουν, λοιπόν, από τα στενά όρια του κόσμου τους και αποκτούν μιαν άλλη αντίληψη για όλους και για όλα γύρω τους.
  12. Σχέση με τα αντικείμενα. Ο καταναλωτισμός είναι βασικό χαρακτηριστικό της σημερινής κοινωνίας. Σε πολλές περιπτώσεις, όμως, λειτουργεί αρνητικά: Όσο πιο πολλά αποκτάς, τόσο λιγότερο το απολαμβάνεις, και θέλεις όλο και περισσότερα για να ευχαριστηθείς. Ένα παιδί χαίρεται και με το παραμικρό, φτάνει να είναι "καινούργιο".
  13. Η επαφή με το σώμα. Τα παιδιά ζουν μέσα από το σώμα τους, στην κυριολεξία. Παρατηρώντας τα μικρά, διδάσκονται απ' αυτά ένα σημαντικό μάθημα: ότι πρέπει να ξαναβρούν την επαφή με τον εαυτό τους μέσα από το σώμα τους.
  14. Ποτέ δεν σταματάς να μαθαίνεις. Το μεγάλωμα του παιδιού είναι συναρπαστικό αλλά ταυτόχρονα και δύσκολο. Οι γονείς μαζί με τα παιδιά ανακαλύπτουν τον εαυτό τους, τις ικανότητες και τις αδυναμίες τους. Τα μικρά τούς κάνουν να δουν ότι έχουν αμέτρητες δυνατότητες και τους δίνουν το κίνητρο να τις αξιοποιήσουν.

© Το χαμομηλάκι | To hamomilaki