Οι σχέσεις...

Το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή... δεν είναι τα χρήματα. Τα σπίτια. 

Τα οικόπεδα. Τα ρούχα. Τα στολίδια.

Δεν είναι η δόξα. Η γνώση. Η μόρφωση. 

Τα πτυχία. Οι τέχνες. Οι επιστήμες.
Δεν είναι οι θέσεις. Η αναγνώριση η κοινωνική. Οι επιτυχίες.

Όσο παράξενο και αν φαίνεται, δεν είναι καν η υγεία… 

Αργά η γρήγορα έρχεται ο θάνατος, οπότε και αυτή, χάνει την αξία της, εν τέλει.

Το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή είναι οι σχέσεις.
Η σχέση με τον Θεό και οι σχέσεις με τους συνανθρώπους.

Οι σχέσεις.
Μόνο αυτές, μπορούν να είναι παντοτινές.

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθέριος
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Η γιαγιά μου, η Σίτου μου

Η γιαγιά μου, από την πλευρά του πατέρα μου, σε όλη της τη ζωή ήταν μια απλή χωρική από τη Συρία, που δεν ήξερε ούτε να γράφει, ούτε να διαβάζει.

...

Λίγες μέρες όμως αργότερα, όταν ένα ολόκληρο τσούρμο παιδιών άρχισε να φωνάζει: «Αράπη, Αράπη, Αράπη», συνέβη κάτι: Συγκρατούσα τα δάκρυά μου, προσπαθώντας με όλες τις δυνάμεις του κορμιού μου, να μη φανώ μυξιάρικο και να μην τους επιτρέψω να με δούν να κλαίω. Αλλά δεν μπορούσα να συγκρατηθώ.

...

Συνέχεια στη Βασιλεία των Ουρανών 

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ο ΠΑΡΑΞΕΝΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

— Αρκετά πια! Μπουχτίσαμε με τον σπουδαίο σας Θεό!

Ο Αντώνης χτύπησε με έξαψη τη γροθιά του στο χέρι της πολυθρόνας.

Δεν είχε πει καλά-καλά την καλημέρα του. Η Χριστίνα δεν είχε προλάβει να συνέλθει από το ξάφνιασμά της, καθώς τον είδε άξαφνα μπροστά της. Ήταν ακόμα όρθιος μπροστά στην πόρτα, με το τσαντάκι του υπό μάλης κι ένα αδιόρατο χαμόγελο παγωμένο στο ανέκφραστο πρόσωπό του.

Με το άνοιγμα της πόρτας μια ψιλή παιδική φωνή από το μέσα δωμάτιο έφερε ως έξω δροσερές νότες από κάλαντα και γιορτινές μελωδίες. Κι αυτό ήταν αρκετό για να κεντρίσει αμέσως τον επισκέπτη. Τα χείλη του συσπάστηκαν ειρωνικά.

— Με τέτοια παραμύθια κοιμίζεις ακόμα τα παιδιά σου; πέταξε πικρόχολα στη νύφη του.

Και χωρίς να περιμένει να του το πουν, πέρασε μέσα, πέταξε το τσαντάκι του στο τραπεζάκι του σαλονιού κι απλώθηκε στη φαρδειά πολυθρόνα.

Η Χριστίνα πειράχτηκε με το θράσος του. Χρόνια είχε ο νεότερος αδελφός του άντρα της να πατήσει στο σπίτι τους. Έκρυψε την ενόχλησή της όμως και δε μίλησε.

Ο Αντώνης δήλωνε άθεος - καμάρωνε άλλωστε πολύ γι’ αυτό - και δεν έχασε την ευκαιρία ν’ αρχίσει αμέσως την «υψηλή θεολογία» του.

— Θα ’θελα να ’ξερα πού κρύβεται αυτός ο περίφημος Θεός σας, που λέτε πως κατέβηκε στη γη. Πού εξαφανίζεται, όταν εδώ τον χρειαζόμαστε τόσο πολύ; Γιατί κάνει τον κουφό, κάθε φορά που τον καλούμε απεγνωσμένα για βοήθεια;

—  Τί θες να πεις; είπε ξερά η Χριστίνα.

—  Δε βλέπω τον Θεό σας να νοιάζεται καθόλου, αν και το κακό πλημμύρισε τον κόσμο. Γι’ αυτό είμαι άθεος! Μιλάω με την απλή, τετράγωνη λογική. Αν υπάρχει, γιατί δεν σταματάει τον πόλεμο, την εκμετάλλευση, τη δυστυχία;

—  Δεν είναι απλή η λογική σου, μα απλοϊκή. Οι άνθρωποι τα κάνουν όλ’ αυτά με τη δική τους θέληση. Γιατί φορτώνεις την ευθύνη στον Θεό;

—  Οι άνθρωποι τα κάνουν βέβαια, μα πού ’ναι τος αυτός για να τους σταματήσει;

Η Χριστίνα ξεσπάθωσε.

—  Θα προτιμούσες δηλαδή να επεμβαίνει δυναμικά; Να πας να κάνεις το κακό και να σε σταματάει με το ζόρι; Να ρίχνει κεραυνό σε κάθε σου παρεκτροπή; Τον θέλεις χωροφύλακα να σε αστυνομεύει; Να καταργήσει την ελευθερία σου; Ε; Αυτό θα ’θελες; Δεν το πιστεύω! Γιατί τότε, πρώτος εσύ θα επαναστατούσες εναντίον του. Θα ’θελες τον Θεό δικτάτορα; Όχι, φίλε μου! Το μεγαλείο του είναι ακριβώς να σ’ έχει ελεύθερο, να διαλαλείς την αθεΐα σου. Να τον αμφισβητείς και να τον απορρίπτεις. Κι όχι απλώς να σε ανέχεται όταν το κάνεις αυτό, αλλά να σ’ αγαπάει κι από πάνω. Το κακό το πολεμάει ο Θεός, μα όχι όπως νομίζεις εσύ. Έχει δικό του τρόπο. Χωρίς να πάψει ν’ αγαπάει αυτόν που το κάνει.

Η Χριστίνα είχε πάρει φόρα για τα καλά. Ο Αντώνης πήγε κάτι να πει, μα την ίδια στιγμή μια εσωτερική πόρτα άνοιξε και στον διάδρομο φάνηκε ο αδελφός του. Με το που είδε τον Αντώνη γούρλωσε τα μάτια του.

— Εσύ από ’δω; Πώς ήταν αυτό; Κάτι συμβαίνει σίγουρα! Αλλιώς δεν θα μας θυμόσουνα ποτέ. Μήπως η μάνα μας;

—  Ναι! Είναι δυο μέρες τώρα. Μάλλον εγκεφαλικό. Χρειάζεται πλέον άνθρωπο.

—  Μα εσείς δεν μένετε μαζί της;

—  Εμείς δεν μπορούμε. Η γυναίκα μου το δήλωσε. Άλλωστε έχουμε προγραμματίσει Ιταλία για τα Χριστούγεννα. Δεν γίνεται ν’ αλλάξουμε!

—  Ειδοποίησες την αδελφή μας στην Αθήνα;

—  Η Βέτα το ’κοψε ορθά-κοφτά. Δεν έρχεται. Δεν μπορεί, λέει, να νταντεύει αρρώστους.

—  Μα είναι η μόνη ελεύθερη, χωρίς υποχρεώσεις. Αν δεν μπορεί αυτή, ποιός μπορεί;

—  Εσείς φυσικά! Δεν απομένει άλλος! απάντησε με μια νότα ειρωνείας και κυνισμού ο Αντώνης.

—  Μπα! Είμαστε χρήσιμοι τώρα; Γίναμε καλοί; Μας έχετε ανάγκη, ε; Αλλιώς δεν θα ρωτούσατε ούτε αν ζούμε! ξέσπασε η Χριστίνα ξαναμμένη.

Αυτό της έλειπε τώρα! Να ξεσηκωθεί χριστουγεννιάτικα. Να μετακομίσει στο χωριό, δυό ώρες μακριά με τ’ αυτοκίνητο, στην πεθερά της. Ήταν το τελευταίο πρόσωπο που θα ’θελε να δει.

Η σκέψη της κάλπασε γοργά προς τα πίσω, σε μνήμες που ’χε προσπαθήσει να απωθήσει στη λήθη. Από την πρώτη στιγμή που μπήκε στην οικογένεια του άντρα της, ήταν η ανεπιθύμητη. Η πεθερά της δεν έπαψε ούτε στιγμή να της δείχνει τη βαθειά της αντιπάθεια. Δεν τη θεωρούσε άξια για τον γιο της. Προσπάθησε να τους χωρίσει, μα δεν τα κατάφερε. Ούτε όμως και παραιτήθηκε ποτέ απ’ τον σκοπό της. Δέκα χρονών ο πρώτος εγγονός που της χάρισαν, κι αυτή ακόμα πολεμούσε να διαλύσει τον γάμο τους.

Η Χριστίνα πάλεψε να την προσεγγίσει, μα στάθηκε αδύνατο. Η πεθερά της φρόντισε να μεταδώσει την απέχθεια για τη νύφη της και στ’ άλλα της παιδιά. Και τους έβαλαν όλοι στο περιθώριο. Πέντε χρόνια σχεδόν τώρα οι επαφές τους ήταν κομμένες.

Μα να, που τώρα η παραγκωνισμένη νύφη ήταν χρήσιμη. Η Χριστίνα βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση. Όλο αυτό το διάστημα είχε προσπαθήσει σιγά-σιγά να δαμάσει το πάθος για την πεθερά της. Αγωνίστηκε σκληρά. Τελικά, ακολουθώντας τη φωνή του Θεού και της συνείδησής της και για χάρη του άντρα της, κατάφερε να τη συγχωρήσει. Η ψυχή της είχε ηρεμήσει.

Μα τώρα το πράγμα έπαιρνε άλλη τροπή. Της ζητούσαν πάρα πολλά. Αρχικά απέρριψε κάθε σκέψη να ξαναβρεθεί κοντά στην πεθερά της. Μα όταν πέρασε η πρώτη εντύπωση, κάθισε και το κουβέντιασε με τον άντρα της. Έβλεπαν πως ήταν αναπόφευκτο.

Μέσα από δισταγμούς και υπαναχωρήσεις πήρε επιτέλους την απόφαση να διασχίσει τον Ρουβίκωνα. «Ο κύβος ερρίφθη».

… Με τη βαλίτσα στο χέρι η νέα γυναίκα γύρισε το πόμολο και μπήκε στο δωμάτιο. Στο τρίξιμο της πόρτας η άρρωστη μισάνοιξε τα μάτια της, ενώ μια φευγαλέα ελπίδα ανατάραξε την καρδιά της. Το αδυνατισμένο μυαλό της είχε κολλήσει σε μια και μόνο σκέψη: Η Βέτα! Από στιγμή σε στιγμή θα ’ρχόταν η κόρη της, η Αθηναία, που σαν ελεύθερη που ήταν, θα ’τρεχε δίπλα στην ανήμπορη μάνα της.

— Ήρθες, Βέτα; φώναξε ξεψυχισμένα, ενώ τα θαμπωμένα μάτια της πάσχιζαν να ξεδιαλύνουν τη μορφή του ανθρώπου που διαγραφόταν στο άνοιγμα της πόρτας.

Ο γιος της ο Αντώνης που ερχόταν παραπίσω, προσπέρασε την επισκέπτρια και πλησίασε την άρρωστη.

— Όχι, μάνα, δεν ήρθε η Βέτα κι ούτε θα ’ρθει. Η νύφη σου είναι, η Χριστίνα.

Η άρρωστη ξανάκλεισε τα μάτια της και δε μίλησε. Ένα δάκρυ στην άκρη των βλεφάρων της φανέρωνε τη βαθειά της απογοήτευση.

Φανερά ταραγμένη η Χριστίνα, παλεύοντας ακόμα με τον εαυτό της, προχώρησε με κόπο στο δωμάτιο. Κοίταξε την άρρωστη. Δεν έβλεπε μπροστά της τη δυναμική γυναίκα που ήξερε. Το εγκεφαλικό την τσάκισε σαν δέντρο που το χτύπησε ο κεραυνός. Μπροστά της κειτόταν ένα ερείπιο. Μισοπαράλυτο το κορμί, παραδαρμένη η σκέψη. Μα κι έτσι πάλι, δεν μπόρεσε να εμποδίσει το κύμα της αποστροφής που τη συντάραξε σύγκορμα στην πρώτη θέα της εχθράς της.

Όμως το είχε αποφασίσει πως θα ’κανε το καθήκον της και θα το ’κανε καλά. Πολέμησε κάθε συναίσθημα και σκέψη που την ξεστράτιζε απ’ τον σκοπό της.

Στρώθηκε αμέσως στη δουλειά. Συγύριζε, έπλενε, τάιζε την άρρωστη, της έδινε τα φάρμακα, καθόταν δίπλα της για συντροφιά.

— Πρέπει να τα κάνω όλα σωστά, επαναλάμβανε συνέχεια μέσα της δίνοντας κουράγιο στον εαυτό της.

Όταν τέλειωνε τις δουλειές, έπαιρνε ένα βιβλίο και διάβαζε σιγανά κοντά στο μαξιλάρι της άρρωστης με την ελπίδα πως την άκουγε.

Εκείνη δε μίλαγε ποτέ. Κρατούσε τα μάτια της κλειστά. Στο πρόσωπό της αποτυπώθηκε μόνιμα μια πέτρινη παγερή έκφραση. Ήταν σύμπτωμα της αρρώστιας της; Ή συνέχιζε αμείλικτα τον πόλεμο με τη νύφη της; Η Χριστίνα δεν μπορούσε να μαντέψει.

Στη δική της όμως καρδιά συνέβαινε η αλλαγή. Άρχισε να υποχωρεί η παλιά της απέχθεια. Γεννιόταν μέσα της και θέριευε σιγά-σιγά κάποια συμπόνια για τη θρυμματισμένη ύπαρξη που ’χε μπροστά της. Έπαψε να τη βλέπει εχθρικά. Προσπαθούσε να βλέπει μόνο τον άνθρωπο που πονούσε και βασανιζόταν. Την τσαλαπατημένη εικόνα του Θεού που υπέφερε. Μια καλοσύνη άρχισε σιγά-σιγά να ξεπηδάει απ’ την καρδιά της.

Η βδομάδα πέρασε χωρίς ν’ αλλάξει τίποτε στην καθημερινή ρουτίνα. Ξημέρωναν Χριστούγεννα. Η Χριστίνα κατάκοπη απ’ την αγρύπνια και την κούραση ξεκίνησε το πρωινό τακτοποίημα. Μια ελαφριά μελαγχολία είχε απλωθεί στην καρδιά της. Αλλιώς σχεδίαζε με τα παιδιά της και τον άντρα της τα φετινά τους Χριστούγεννα.

Τέλειωσε τις δουλειές της με την άρρωστη και κάθισε δίπλα της, όπως το συνήθιζε, να πάρει ανάσα. Άνοιξε την τσάντα της. Σήμερα πήρε στα χέρια τη μικρή της Βίβλο. Άρχισε να διαβάζει απ’ την αρχή. Από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου που ιστορούσε τη Γέννηση του Χριστού.

Διάβαζε σιγανά και καθαρά και κάπου-κάπου έριχνε κλεφτές ματιές στην άρρωστη. Προχώρησε και στ’ άλλα κεφάλαια, έφτασε στην «επί του όρους ομιλία». Διάβασε μακαρισμούς, θαύματα, παραβολές. Κάποια στιγμή πρόφερε τα λόγια: «Αγαπάτε τους εχθρούς υμών, ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς, καλώς ποιείτε τοις μισούσιν υμάς…».

Ξανάριξε το βλέμμα της στην άρρωστη, μα αυτό που είδε την τάραξε. Είχε γυρίσει προς το μέρος της και με μάτια ολάνοιχτα την κοίταζε. Το πρόσωπό της ήταν πλημμυρισμένο στα δάκρυα. Η Χριστίνα σηκώθηκε ξαφνιασμένη.

— Μάνα! φώναξε αυθόρμητα.

Πώς βγήκε αυτή η λέξη από το στόμα της; Πρώτη φορά την είπε έτσι στα δεκαπέντε χρόνια που ήταν παντρεμένη.

Η άρρωστη σάλεψε με κόπο το μισοπαράλυτο χέρι της. Φάνηκε σαν κάτι ν’ αποζητάει. Έπιασε το χέρι που της άπλωσε η Χριστίνα και με τη λίγη δύναμη που της απόμενε, το ’σφιξε σιγανά. Τα χείλη της τρεμούλιασαν…

— Συχώρεσέ με, κόρη μου!… Συχώρεσέ με!…

Σαν ξεψυχισμένη πνοή ανέμου βγήκε η φωνή από το στόμα της. Κοβόταν από λυγμούς. Η Χριστίνα έγειρε τρυφερά πάνω της και οι δυό γυναίκες, για πρώτη φορά, φιλήθηκαν. Για πρώτη φορά οι ματιές τους, μέσα από ζεστά αχτινοβόλα δάκρυα, αποζήτησαν να σμίξουν η μια με την άλλη σ’ ένα γλυκό, αισθαντικό αντάμωμα.

Να λοιπόν, που ο Θεός κατέβηκε στη γη - ποιός είπε πως δεν κατεβαίνει; - πολέμησε το κακό με την αγάπη του και το νίκησε. Αυτός είναι ο δικός του τρόπος. Πολεμάει το κακό, μα όχι τον άνθρωπο που το κάνει. Δεν εξοντώνει τους κακούς, μα τους μεταμορφώνει. Τους θέλει κοντά του κι αυτούς. Δεν τους συντρίβει. Παιδιά του είναι κι αυτοί, τους αγαπάει.

— Πού είσαι, Αντώνη, να δεις πόσο παράξενα πολεμάει ο Θεός;

Η Χριστίνα τηλεφώνησε αμέσως στον άντρα της, που το μεσημεράκι κατέφθασε με τα παιδιά τους.

Αυτά κι αν ήταν χαρούμενα Χριστούγεννα!... 

 
π. Δημητρίου Μπόκου

Χριστούγεννα 2006

Ἀντιύλη. Ἱ. Ναὸς Ἁγ. Βασιλείου, 481 00 Πρέβεζα. Τηλ. 26820-25861/23075/6980 898 504. e-mail: antiyli.gr@gmail.com

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Υπάρχει ζωή μετά τον ...τοκετό;

Mία ιστορία διδύμων

​Στη μήτρα μιας μητέρας βρίσκονται δύο μωρά. Το ένα ρωτά το άλλο: «Πιστεύεις στη ζωή μετά τον τοκετό;» κι εκείνο απάντησε, "Γιατί ρωτάς; Φυσικά. Κάτι θα υπάρχει μετά τον τοκετό. Μπορεί να είμαστε εδώ για να προετοιμαστούμε, για αυτό τι θα ακολουθήσει αργότερα."

«Ανοησίες», είπε το πρώτο. «Δεν υπάρχει ζωή μετά τον τοκετό. Τι είδους ζωή θα ήταν αυτή;»
Το δεύτερο είπε, «Δεν ξέρω, αλλά θα υπάρχει περισσότερο φως από ό, τι εδώ. Ίσως να περπατάμε με τα πόδια μας και να τρώμε με το στόμα. Ίσως να έχουμε περισσότερες αισθήσεις που δεν μπορούμε καν να φανταστούμε τώρα.»
Το πρώτο απάντησε: «Αυτό είναι παράλογο! Το περπάτημα είναι αδύνατο. Και να τρώμε με το στόμα; Γελοίο! Ο ομφάλιος λώρος μας δίνει την τροφή και όλα όσα χρειαζόμαστε. Αλλά ο ομφάλιος λώρος είναι ​πολύ κοντός.  ​Οπότε, η ζωή μετά τον τοκετό, λογικά, αποκλείεται.»
Το δεύτερο ​όμως ​επέμενε, «Λοιπόν, νομίζω ότι υπάρχει κάτι και ίσως είναι διαφορετικό από ό,τι είναι εδώ. Ίσως να μη μας χρειάζεται αυτό το φυσικό 'καλώδιο' πια.»
Και το πρώτο απάντησε, «Ανοησίες. Και επιπλέον, αν υπάρχει ζωή, τότε γιατί ποτέ κανείς δεν έχει ​γυρίσει πίσω από εκεί; Ο τοκετός είναι το τέλος της ζωής, και μετά από τον τοκετό δεν υπάρχει τίποτα, παρά μόνο σκοτάδι, σιωπή και λήθη. Δεν οδηγεί πουθενά.»
«Λοιπόν, δεν ξέρω», λέει το δεύτερο, «αλλά σίγουρα​​ θα συναντήσουμε τη μητέρα και αυτή θα μας φροντίσει.»
Τότε το πρώτο μωρό απάντησε, «Μητέρα; Πιστεύεις στη μητέρα; Αυτό είναι γελοίο. Αν η μητέρα υπάρχει, τότε πού είναι τώρα;»
Το δεύτερο είπε: «Είναι παντού γύρω μας. Είμαστε περικυκλωμένοι από αυτήν. Είμαστε μέρος της. Είναι μέσα της που ζούμε. Χωρίς αυτήν, αυτός ο κόσμος δεν θα μπορούσε καν να υπάρχει.»
Τότε είπε το πρώτο, «Λοιπόν, εγώ δεν την βλέπ​​ω, έτσι είναι λογικό ότι δεν υπάρχει.»
Και τότε το δεύτερο μωρό απάντησε, «Μερικές φορές, όταν κάνεις ησυχία και επικεντρωθείς και ακούσεις πραγματικά, μπορείς να αντιληφθείς την παρουσία της, και μπορείς να ακούσεις την αγαπημένη της φωνή, να σε καλεί από πάνω.»

- Űtmutató a Léleknek

Μετάφραση για το NOESI.gr: Η Μερσίνη, μητέρα διδύμων που γεννήθηκαν πολύ πρόωρα!

Ακολουθεί το πρωτότυπο κείμενο στα αγγλικά.

In a mother’s womb were two babies. One asked the other: “Do you believe in life after delivery?” The other replied, “Why, of course. There has to be something after delivery. Maybe we are here to prepare ourselves for what we will be later.”
“Nonsense” said the first. “There is no life after delivery. What kind of life would that be?”
The second said, “I don’t know, but there will be more light than here. Maybe we will walk with our legs and eat from our mouths. Maybe we will have other senses that we can’t understand now.”
The first replied, “That is absurd. Walking is impossible. And eating with our mouths? Ridiculous! The umbilical cord supplies nutrition and everything we need. But the umbilical cord is so short. Life after delivery is to be logically excluded.”
The second insisted, “Well I think there is something and maybe it’s different than it is here. Maybe we won’t need this physical cord anymore.”
The first replied, “Nonsense. And moreover if there is life, then why has no one has ever come back from there? Delivery is the end of life, and in the after-delivery there is nothing but darkness and silence and oblivion. It takes us nowhere.”
“Well, I don’t know,” said the second, “but certainly we will meet Mother and she will take care of us.”
The first replied “Mother? You actually believe in Mother? That’s laughable. If Mother exists then where is She now?”
The second said, “She is all around us. We are surrounded by her. We are of Her. It is in Her that we live. Without Her this world would not and could not exist.”
Said the first: “Well I don’t see Her, so it is only logical that She doesn’t exist.”
To which the second replied, “Sometimes, when you’re in silence and you focus and you really listen, you can perceive Her presence, and you can hear Her loving voice, calling down from above.”

- Útmutató a Léleknek

Δημοσιεύτηκε από Άγγελος Κουτουμάνος 
noesi.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Η Μεγάλη Ορφάνια

Κύριε, είσαι το μέγα άπειρο που ανασαίνουμε, ο απέραντος δρόμος που πηγαίνουμε.

Είσαι η απερίγραπτη σιωπή που την ακούμε μέσα μας και μιλάμε – για να μην πεθάνουμε από τρόμο.

Τάσος Λειβαδίτης — Συνομιλίες 

Έναν καημό έχει ο άνθρωπος. Τον θάνατο. 

Το αδιαπραγμάτευτο, το τελεσίδικο, το οριστικό και αμετάκλητο γεγονός του θανάτου. 
Αυτό τον ταλανίζει. Ο Φόβος του Θανάτου. 
Ο φόβος που τον κάνει να καταφεύγει σε λογής-λογής καιροσκόπους για να απαλύνει τον φόβο του.

Σαν έχασε τον παράδεισο ο άνθρωπος, γεννήθηκε ο θάνατος και ο φόβος του. Από τότε ψάχνει τρόπους να τον ξεπεράσει. Με το χρήμα, την εξουσία... και πολλές φορές λαθεύει και νομίζει ότι είναι ανίκητος, ότι έγινε θεός. Μέχρι που έρχεται μια ωραία πρωία και...  πάρ' τον κάτω.

Και σ’ αυτή την πορεία, η ανθρωπότητα, αναζητά τη διαδικασία της δημιουργίας και προσπαθεί να την αναπαράξει, λες και θα γίνει θεός και θα νικήσει τον θάνατο.

Όλο αυτό, είναι λάθος. Λάθος η, και καλά, επανάσταση στον παράδεισο, λάθος η αναζήτηση της θεϊκής ισχύος, λάθος κι ο φόβος. Ο άνθρωπος δεν αναζητάει τον Θεό, αλλά την ισχύ Του και αυτό είναι το λάθος. Είναι ο λάθος δρόμος. 
Είναι ο δρόμος που φέρνει τον θάνατο και τον φόβο του.

Και εξηγούμαστε για το καταπώς τα βλέπουμε εμείς:

Τί έχασε στην πραγματικότητα ο άνθρωπος; 

Ο άνθρωπος χάνοντας τον παράδεισο, έχασε την αγκαλιά του Θεού. 
Έχασε τον Πατέρα Του. Έμεινε ορφανός. 
Είναι σαν τον άσωτο γιο που έφυγε από το σπίτι του. Από τότε, αφού έκανε ό,τι έκανε, θέλει να επιστρέψει. Αυτή την ανάγκη την έχει γραμμένη στο υποσυνείδητό του. 
Όλοι έχουν αυτή την ανάγκη. Την ανάγκη της πατρικής αγκαλιάς. Και προσπαθεί να επιστρέψει, συνειδητά ή ασυνείδητα.

Αλλά έχασε τον δρόμο. Λάθεψε τη διαδρομή. Πήρε άλλες ατραπούς και παρεξέκλινε.

Είδε κι απόειδε ο Πατέρας. Τα παιδιά Του χάθηκαν, έμπλεξαν με τις σειρήνες και τα δελέατα και πήραν προορισμούς που τα απομάκρυναν ακόμη περισσότερο από την αγκαλιά Του. 

Και, σαν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, έβαλε σε εφαρμογή το από αιώνων Σχέδιό Του, για να μας λυτρώσει, να μας βοηθήσει. 
Παιδιά Του είμαστε, εξάλλου. 
Ποιος πατέρας δεν θα γνοιαστεί για το παιδί του; 

Κι έστειλε τον Γιο Του, τον έστειλε σαν άνθρωπο, εδώ ανάμεσά μας να μας δείξει τον δρόμο της επιστροφής, τον δρόμο για την αγκαλιά Του. 

Και ήρθε ο Γιος και είπε: «Εγώ είμαι η οδός και η αλήθεια και η ζωή» και αυτό τον δρόμο και αυτή την αλήθεια και τη ζωή τα έκανε πράξη και θυσία για να πάρουμε παράδειγμα, να μάθουμε ότι ξεχάσαμε και να ξαναβρούμε τον δρόμο της επιστροφής για το σπίτι το πατρικό, την Πατρική αγκαλιά.

Όσο δεν επιλέγουμε, ελευθέρα και αυτόβουλα τον δρόμο της επιστροφής, είμαστε Ορφανοί. Είμαστε χωρίς αγκαλιά, είμαστε απολωλότες, ζούμε την Μεγάλη Ορφάνια.

Ένα παιδάκι που έχασε τους γονείς του και ψάχνει να τους βρει, χαμένο μέσα στο πλήθος, στις προκλήσεις, στους πειρασμούς, στην απώλεια είναι και ευάλωτο στο Θάνατο.

Αυτός είναι ο Μεγάλος Φόβος, η Μεγάλη Ορφάνια. 
Αυτή η ορφάνια φέρνει τον φόβο του θανάτου.

Η Ορφάνια πονάει, πρώτα η Ορφάνια. 

Άμα δεν επιλέξει ο άνθρωπος την πατρική αγκαλιά, ποιος θα τον υιοθετήσει; Ποιος θα ανοίξει την αγκαλιά του γι’ αυτόν; 
Ένας είναι ο δρόμος και αυτόν πρέπει να διαλέξουμε.

Και άμα επιλέξουμε την Οδό, θα πούμε σαν τον ποιητή:

«Κύριε, είσαι το καθημερινό ψωμί μας, η μεγάλη νοσταλγία μας να

   ξαναγυρίσουμε - πού;                                     

Είσαι η μήτρα που θα μας γεννήσει με το θάνατό μας. Αμήν.»

(Τάσος Λειβαδίτης — Συνομιλίες)

Που πάει να πει, πάει ο θάνατος κι ο φόβος του, επειδή θα έχει τελεστεί η αναγέννησή μας.

Αμήν

Το Χαμομηλάκι

Με τα μάτια στραμμένα στο Φως!

Πολύ γνωστός ο διάλογος που αναφέρω. Για όσους τον ξέρουν, μια υπενθύμιση, για όσους δεν τον έχουν διαβάσει, κάτι όμορφο.

“…Καθηγητής: Σύμφωνα με εμπειρικό, ελεγχόμενο και με δυνατότητα μελέτης των αποτελεσμάτων ενός φαινομένου πρωτόκολλο, η επιστήμη υποστηρίζει ότι ο Θεός δεν υπάρχει. Τι έχεις να απαντήσεις σε αυτό, παιδί μου;
Φοιτητής: Τίποτα. Εγώ έχω μόνο την πίστη μου.
Καθηγητής: Ναι, η πίστη. Και αυτό είναι το πρόβλημα της επιστήμης.
Φοιτητής: Κύριε καθηγητά, υπάρχει κάτι που το ονομάζουμε θερμότητα;
Καθηγητής: Ναι.
Φοιτητής: Και υπάρχει κάτι που το ονομάζουμε κρύο;
Καθηγητής: Ναι.
Φοιτητής: Όχι, κύριε. Δεν υπάρχει. Μπορεί να έχεις μεγάλη θερμότητα, ακόμα περισσότερη θερμότητα, υπερθερμότητα, καύσωνα, λίγη θερμότητα ή καθόλου θερμότητα. Αλλά δεν υπάρχει τίποτα που να ονομάζεται κρύο. Μπορεί να χτυπήσουμε 458 βαθμούς υπό το μηδέν, που σημαίνει καθόλου θερμότητα, αλλά δεν μπορούμε να πάμε πιο κάτω από αυτό. Δεν υπάρχει τίποτα που να ονομάζεται «κρύο». 

 «Κρύο» είναι μόνο μια λέξη, που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε την απουσία θερμότητας. Δεν μπορούμε να μετρήσουμε το κρύο. Η θερμότητα είναι ενέργεια. Το κρύο δεν είναι το αντίθετο της θερμότητας, κύριε, είναι απλά η απουσία της.
(Στην αίθουσα επικρατεί σιγή…)
Φοιτητής: Σκεφτείτε το σκοτάδι, καθηγητά. Υπάρχει κάτι που να ονομάζουμε σκοτάδι;
Καθηγητής: Ναι, τι είναι η νύχτα αν δεν υπάρχει σκοτάδι;
Φοιτητής: Κάνετε και πάλι λάθος, κύριε καθηγητά. Το «σκοτάδι» είναι η απουσία κάποιου άλλου παράγοντα. Μπορεί να έχεις λιγοστό φως, κανονικό φως, λαμπερό φως, εκτυφλωτικό φως. Αλλά, όταν δεν έχεις φως, δεν έχεις τίποτα και αυτό το ονομάζουμε σκοτάδι, έτσι δεν είναι; Στην πραγματικότητα το σκοτάδι απλά δεν υπάρχει. Αν υπήρχε θα μπορούσες να κάνεις το σκοτάδι σκοτεινότερο.
Καθηγητής: Που θέλεις να καταλήξεις με όλα αυτά, νεαρέ μου;
Φοιτητής: Κύριε, θέλω να καταλήξω ότι η φιλοσοφική σας σκέψη είναι ελαττωματική…
Καθηγητής: Ελαττωματική; Μήπως μπορείς να μου εξηγήσεις γιατί;
Φοιτητής: Κύριε καθηγητά, σκέφτεστε μέσα στα όρια της δυαδικότητας. Υποστηρίζετε ότι υπάρχει η ζωή και μετά υπάρχει και ο θάνατος, ένας καλός Θεός και ένας κακός Θεός. Βλέπετε την έννοια του Θεού σαν κάτι τελικό, κάτι που μπορεί να μετρηθεί. Κύριε καθηγητά, η επιστήμη δεν μπορεί να εξηγήσει ούτε κάτι τόσο απλό όπως είναι η σκέψη. Χρησιμοποιεί την ηλεκτρική και μαγνητική ενέργεια, αλλά δεν έχει δει ποτέ, πόσο μάλλον να καταλάβει απόλυτα, αυτή την ενέργεια. Το να βλέπεις τον θάνατο σαν το αντίθετο της ζωής είναι σαν να αγνοείς το γεγονός ότι ο θάνατος δεν μπορεί να υπάρξει αυτόνομος. Ο θάνατος δεν είναι το αντίθετο της ζωής. Είναι απλά η απουσία της. Τώρα πείτε μου κάτι, κύριε καθηγητά. Διδάσκετε στους φοιτητές σας ότι εξελίχτηκαν από μια μαϊμού;
Καθηγητής: Εάν αναφέρεσαι στην φυσική εξελικτική πορεία, τότε ναι, και βέβαια.
Φοιτητής: Έχετε ποτέ παρακολουθήσει με τα μάτια σας την εξέλιξη;
Καθηγητής: …
Φοιτητής: Εφόσον κανένας δεν παρακολούθησε ποτέ την διαδικασία εξέλιξης επιτόπου και κανένας δεν μπορεί να αποδείξει ότι αυτή η διαδικασία δεν σταματά ποτέ, τότε διδάσκεται την προσωπική σας άποψη επί του θέματος. Τότε μήπως δεν είστε επιστήμονας, αλλά απλά ένας κήρυκας;
Καθηγητής: …
Φοιτητής (προς την τάξη): Υπάρχει κάποιος στην τάξη που να έχει δει τον εγκέφαλο του κυρίου καθηγητή; Που να έχει ακούσει ή νιώσει ή ακουμπήσει ή μυρίσει τον εγκέφαλο του κυρίου καθηγητή; Κανένας. Άρα σύμφωνα με τους κανόνες του εμπειρικού, ελεγχόμενου και με δυνατότητα προβολής πρωτόκολλου, η επιστήμη μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν έχετε εγκέφαλο, κύριε. Και αφού είναι έτσι τα πράγματα, τότε, με όλο τον σεβασμό, πώς μπορούμε να εμπιστευτούμε αυτά που διδάσκετε, κύριε;
Καθηγητής: Μου φαίνεται ότι απλά θα πρέπει να στηριχτείς στην πίστη σου, παιδί μου.
Φοιτητής: Αυτό είναι, κύριε… Ο σύνδεσμος μεταξύ του ανθρώπου και του Θεού είναι η ΠΙΣΤΗ. Αυτή είναι που κινεί τα πράγματα και τα κρατάει ζωντανά..

Θα σταθώ μόνο σε ένα σημείο: το σκότος και το φως. “Καὶ εἶπεν ὁ Θεός• γενηθήτω φῶς• καὶ ἐγένετο φῶς”. (Γένεσις 1:3). 

Τόσο απλά: “καὶ ἐγένετο φῶς!” Και όμως τόσο πολύπλοκα.

Τελικά, τι είναι το φως; Το φως είναι προαπαιτούμενο για την ζωή, καθώς αποτελεί τη βασική πηγή ενέργειας στις τροφές μας. Το φως είναι ατμοσφαιρική ομορφιά, στην αυγή και στο ηλιοβασίλεμα, στο ουράνιο τόξο, στο βόρειο και νότιο σέλας. Το φως είναι προαπαιτούμενο για την όραση. Το φως του ηλίου, της σελήνης και των άστρων ομορφαίνει τις ζωές όλων των ανθρώπων στην γη.

Το φως είναι το θεμέλιο και του σύγχρονου κόσμου: η δημιουργία, εκμετάλλευση, μετάδοση και ανίχνευσή του είναι βασικά στοιχεία των τηλεπικοινωνιών, της βιομηχανικής παραγωγής, των ιατρικών συσκευών, της δημόσιας τέχνης, των φαντασμαγορικών οπτικών παρουσιάσεων, του εξοπλισμού βιοτεχνολογίας, των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και του εργαστηριακού εξοπλισμού ο οποίος είναι απαραίτητος για την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας. 

Το φως είναι η πηγή πληροφορίας σχετικά με την δημιουργία του σύμπαντος, των φωτοφυσικών διεργασιών στα άστρα και της οικουμενικής ισχύος των φυσικών νόμων παντού στο σύμπαν.

Το φως μας σαγηνεύει, μας κινητοποιεί και μας συνδέει. 

Οι άνθρωποι ενθουσιάζονται όταν κοιτάνε σε ένα τηλεσκόπιο ή σε ένα μικροσκόπιο για να παρακολουθήσουν το μακρόκοσμο ή τον μικρόκοσμο. Και σήμερα για πρώτη φορά, οι επιστήμονες έχουν απαθανατίσει σε φιλμ τη λάμψη του φωτός που εκπέμπεται τη στιγμή που ένα ανθρώπινο σπερματοζωάριο έρχεται σε επαφή με το ωάριο. Το φαινόμενο είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν μόνο σε ζώα, αλλά κανείς δεν είχε παρατηρήσει τη λάμψη της ανθρώπινης σύλληψης.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που ανακάλυψε η ομάδα έρευνας του πανεπιστημίου του Northwestern είναι το πως ορισμένα ωάρια είναι πιο φωτεινά από άλλα, πράγμα που αποτελεί μια άμεση ένδειξη της ικανότητάς τους να εξελιχθούν σε ένα υγιές έμβρυο. 

Ποιος είναι ο λόγος αυτού του σπινθηρισμού τη στιγμή της σύλληψης;

Τους πήρε μερικά χρόνια για να συλλάβουν σε εικόνα αυτό το γεγονός, αλλά από τη στιγμή που το πέτυχαν το 2014 για πρώτη φορά, παρακολούθησαν σε βίντεο δισεκατομμύρια άτομα ψευδαργύρου να απελευθερώνονται τη στιγμή ακριβώς που το σπερματοζωάριο διατρυπά την κυτταρική μεμβράνη ενός ωαρίου του θηλαστικού.

Χρησιμοποιώντας ένα νέο αισθητήρα φθορισμού, που είναι σε θέση να ανιχνεύει την κίνηση των ατόμων ψευδαργύρου στα κύτταρα, η ομάδα εντόπισε τους θύλακες ψευδαργύρου εντός του ωαρίου και βρήκε περίπου 8.000 θαλάμους, που ο καθένας περιέχει περίπου 1 εκατομμύριο ιόντα ψευδαργύρου έτοιμα για έκρηξη . Τα μικροσκοπικά «πυροτεχνήματα» που προκύπτουν βρέθηκε ότι διαρκούν για περίπου 2 ώρες μετά τη γονιμοποίηση.

Σήμερα, η ίδια ομάδα μαγνητοσκόπησε αυτό το γεγονός τη στιγμή της σύλληψης σε ένα ανθρώπινο ωάριο. “Ήταν αξιοσημείωτο, – λέει η Teresa Woodruff ένα μέλος της ομάδας- ανακαλύψαμε τις λάμψεις ψευδαργύρου σε ανθρώπινα ωάρια που σου κόβει την ανάσα.”

Μέχρις εδώ η επιστήμη, και τώρα μια απλή αντίληψη σχετικά με τον άνθρωπο και το φως:

”Μια ημέρα που αναλογιζόμουν τις κοσμικές δυνάμεις που διαπερνούν και συνθέτουν τα άτομα και τα πάντα, είδα καθαρά τα παρακάτω ,σχετικά με εμένα: Το απόλυτο είναι ένας κεντρικός, άδειος και φωτεινός χώρος μέσα στον άνθρωπο. Αυτός είναι ο οίκος του Πατρός, η πραγματική μας κληρονομιά που η ανθρωπότητα την αποποιήθηκε, όπως ο Άσωτος Υιός, και τράβηξε μακριά της, προς την εξορία. Αυτό ενισχύει την βεβαιότητα ότι κάποτε ο άνθρωπος ζούσε στον Οίκο του Πατρός μέσα του και ότι μετά έπεσε στο σκοτάδι. Τώρα, αρχίζω να βλέπω απ’αυτό το πρίσμα τις παραβολές του Χριστού.

Η επιστροφή στην Βασιλεία των Ουρανών, είναι ακριβώς αυτή η επιστροφή στον αρχικό, φωτεινό χώρο στο κέντρο του ανθρώπου. Τώρα επίσης καταλαβαίνω την πτώση του Αδάμ, τι αντιπροσώπευε ο Παράδεισος, καθώς και την πτώση των Αγγέλων. Αμαρτία είναι ακριβώς αυτή η απομάκρυνση από το φωτεινό απόλυτο στο κέντρο του ανθρώπου. Πριν από την πτώση, πριν από την αναχώρηση του Ασώτου, πριν από την πτώση των Αγγέλων, τα πάντα ήταν φως, ενότητα, ευδαιμονία, αρμονία. Μετά, κάτι έγινε. Ένα σχίσμα, μια πτώση, κερματισμός, ασυνειδητότητα”. (Σοφίας Άντζακα “Από τον εγωκεντρισμό στην καθαρή συνειδητότητα”)

Εγώ δεν έχω πρόσβαση να μελετήσω σε μικροσκόπιο ή σε εργαστήρια το φως και τις επιδράσεις του, αλλά αυτά που βλέπω και διαβάζω μου επαληθεύουν την πίστη μου: είμαστε φως! Από τη στιγμή της σύλληψης -βλέπε άνω μελέτες – μέχρι που φεύγουμε από αυτό το κόσμο, είμαστε φως! 

Εάν δεν εκπέμπουμε φως, τουλάχιστον ας ακολουθήσουμε το Φως!… Η πίστη είναι σαν την ηλιαχτίδα: σου φωτίζει τη ζωή, σε ζεσταίνει και σε οδηγεί στον Ήλιο. Στην Πηγή του Φωτός.

Συγγραφέας π. Δανιήλ Σιλουανός

Γεννημένος στη Ρουμανία, αλλά ερωτευμένος με την Ελλάδα και την ελληνική γλώσσα, ζει αφοσιωμένος στην ελευθερία και στην Αγάπη. Η μεταμορφωτική αγάπη του Χριστού αιχμαλωτίζει την ψυχή του και αφιερώνεται ολοκληρωτικά στον Θεό. Μονάζει κάνοντας βίωμα τις θεολογικές γνώσεις. Συνειδητοποιώντας πως η Αγάπη θα σώσει το κόσμο, διακονεί ανιδιοτελώς τον συνάνθρωπό του ως Ιερέας, προσπαθώντας με την σωκρατική μέθοδο να εκμαιεύσει κάτι που ο άλλος έχει ήδη μέσα του, όχι να μεταδώσει άλλες γνώσεις. Λατρεύει το διάβασμα, την κλασική μουσική και το πιάνο. Είναι πιστοποιημένος Coach του HeartMath.

enallaktikidrasi.com

Μάνος Ελευθερίου: «Ένιωσα την ανάγκη να ζητήσω τη βοήθεια του Θεού»

«Ένιωσα την ανάγκη να ζητήσω
τη βοήθεια του Θεού. Δεν γίνεται αλλιώς!»

Ο ποιητής, στιχουργός και συγγραφέας Μάνος Ελευθερίου μιλά για την πίστη και όσα τον συγκινούν.

• «Μικρός βρήκα ένα βιβλίο της γιαγιάς μου με ψαλμούς. Το έμαθα απέξω. Τόσο μου άρεσε!»

Βραβεύτηκε το 2005 με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας και το 2013 από την Ακαδημία Αθηνών για τη συνολική προσφορά του. Συνεργάστηκε, μεταξύ άλλων, με τους συνθέτες Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Μαρκόπουλο, Σταύρο Κουγιουμτζή, Γιάννη Σπανό, ενώ έχει γράψει στίχους για πάνω από 400 τραγούδια! Πριν από λίγες μέρες εξέδωσε το νέο βιβλίο του με τον τίτλο «Φαρμακείον Εκστρατείας».
Ανατρέχοντας στις παιδικές σας μνήμες στην όμορφη και με μεγάλη αστική παράδοση Σύρο, θα θέλαμε να μας πείτε ποια ήταν η πρώτη επαφή σας με το περιβάλλον αλλά και με το πνεύμα της εκκλησιαστικής παράδοσης.
Στη Σύρο, όπου γεννήθηκα και έμεινα έως τα 15 μου χρόνια, κάποια ημέρα έπεσε στα χέρια μου ένα εξαίσιο βιβλίο, το οποίο ανήκε στη γιαγιά μου, και απορώ πώς επέζησε του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, γεμάτο με εκκλησιαστικά κείμενα.
Ονομαζόταν «Ωρολόγιον το Μέγα». Αυτό περιλάμβανε ψαλμούς, τον Ακάθιστο Ύμνο αλλά και το πρόγραμμα της εκκλησίας κ.ά. Ήταν μια πολύ καλή έκδοση του 19ου αιώνα, με στοιχεία δωδεκάρια, από την οποία οι πρώτες σελίδες είχαν αφαιρεθεί, δυστυχώς. Δεν μείωνε όμως αυτό καθόλου το ότι ήταν ένα εκπληκτικό βιβλίο. Μου άρεσε τόσο πολύ και γι' αυτό κάθισα και το έμαθα όλο απέξω! Μάλιστα, αργότερα, σε μεγαλύτερη, βέβαια, ηλικία, όταν πήγαινα σε εκκλησίες, άκουγα πάλι όλα όσα είχα διαβάσει και τα ξαναθυμόμουν!
Αργότερα το έχασα αυτό το βιβλίο. Δεν είχα τη δυνατότητα να πιάσω στα χέρια μου άλλα παιδικά βιβλία, αφού εκείνα τα χρόνια δεν κυκλοφορούσε στα βιβλιοπωλεία της επαρχίας μεγάλος αριθμός βιβλίων. Επομένως, ήταν μια λύση να κρατήσω με ζέση και να αγαπήσω αυτό το βιβλίο. Είχα, έτσι, τη δυνατότητα επαφής όχι τόσο με το θείο, αλλά με μια γλώσσα που δεν γνώριζα -όπως ήταν η καθαρεύουσα- καθώς και με την ποίηση.

Και έτσι, μέσω του θρησκευτικού στοιχείου, βάλατε τις βάσεις για να αποκτήσετε στέρεες γνώσεις της ελληνικής γλώσσας.
Η ποίηση, έτσι όπως αναδύεται μέσα από αυτά τα εκκλησιαστικά κείμενα, είναι αναντικατάστατη. Πολλές φορές βλέπω ορισμένους ύμνους που γράφτηκαν σε διαφορετικές περιόδους, όπως είναι οι βυζαντινοί ή οι Ψαλμοί του Δαυίδ, και ανακαλύπτω τα στοιχεία μιας απίθανης, ασύγκριτης ποίησης. 

Αναρωτιέμαι, όταν τους ακούω, εάν τους έγραψαν ανθρώπινα μυαλά ή κάποιος από το υπερπέραν τους τούς υπαγόρευσε και αυτοί απλώς τους έγραψαν! Δεν μπορώ να το σκεφτώ, να το συλλάβω! 

Αστειευόμενος, μάλιστα, θα έλεγα ότι αυτά που εγράφησαν αντιστοιχούν με το να γράψει όχι μόνος ένας Οδυσσέας Ελύτης, αλλά άλλοι δύο αντίστοιχης ικανότητας, όπως ο Ελύτης, ποιητές! Οι μεταφραστές των κειμένων αυτών στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα, πέραν του ότι έπρεπε να ήξεραν τέλεια ελληνικά, ήταν και οι ίδιοι μεγάλοι ποιητές.

Υπάρχει κάποιο κείμενο που σας έχει αποτυπωθεί τόσο έντονα στη μνήμη;
Ακούω και μένω εκστατικός το απόσπασμα από το Ανάγνωσμα του Μικρού Απόδειπνου, όπου αναφέρονται κατά σειρά όλα τα παρακάτω επίθετα στην Παναγία και μόνο: «Ασπιλε, αμόλυντε, άφθορε, άχραντε, αγνή, Παρθένε, Θεόνυμφε, Δέσποινα». Είναι συγκλονιστικό! Αυτό που σας ανέφερα φέρνει στον νου και την περίπτωση του Καβάφη, στον οποίο βρίσκουμε ένα ποίημα όπου χρησιμοποιεί τέσσερα πέντε επίθετα μαζί στην αναφορά που κάνει για τον Μέγα Αλέξανδρο. Αυτό είναι ένα είδος διδασκαλίας για έναν ποιητή, ειδικά όταν κάνει τα πρώτα του βήματα στην ποιητική διαδρομή του.
Το ίδιο μπορώ να πω ότι με συγκινούν και οι ψαλμοί κατά τη διάρκεια των τελετουργιών, οι παρακλήσεις, όπως και οι ευχές υπέρ αναπαύσεως κεκοιμημένων στις νεκρώσιμες ακολουθίες κ.α.

• «Όταν βλέπω τα εξωκλήσια, αισθάνομαι πάντα ανάταση στην ψυχή μου. Αποπνέουν γνήσια θρησκευτική λατρεία»

Δεν ξέρω πώς ακριβώς συμβαίνει! Πολλά πράγματα, όταν ξεκινώ να γράφω, αναβιώνουν μέσα από την ανάμνηση. Για παράδειγμα, το «Αμήν λέγω σοι ότι εν ταύτη τη νυκτί, πριν αλέκτορα φωνήσαι, τρις απαρνήση με» και ακολουθεί η φράση: «Και εξελθών έξω έκλαυσεν πικρώς». Αυτή τη φράση, «έκλαυσεν πικρώς», τη θεωρώ μια σκηνοθεσία εξαιρετική! Είναι κάτι απίθανο το στοιχείο της ποιητικότητας αυτών των κειμένων! Και αυτή η αξεπέραστη ποιητικότητα δεν νομίζω ότι συναντάται στα υπόλοιπα θρησκευτικά δόγματα! Αποπνέει ένα σπαρακτικό στοιχείο πνευματικής εξύψωσης. Ίσως κάποια είδη θρησκευτικών ύμνων που ακούω να προέρχονται από κακές μεταφράσεις. Σκεπτόμουν κάποτε να προχωρήσουμε στην ακριβή μετάφραση κάποιων κειμένων και ύμνων από άλλα θρησκευτικά δόγματα, λέξη προς λέξη, και έπειτα να τα παραλάβει ένας ικανός ποιητής, ώστε να τα μεταπλάσει, χωρίς διόλου να ξεφύγουν από το αρχικό νόημα του πρωτότυπου κειμένου. Δεν έχει πάψει διόλου να με απασχολεί αυτό το θέμα.

Με την τέχνη της ψαλτικής έχετε ασχοληθεί στο παρελθόν;
Μπορείτε να μας αναφέρετε ποιες είναι οι πλέον αγαπημένες σας εκκλησίες, τις οποίες επισκέπτεστε ακόμη και σήμερα;
Εγώ έχω παραμείνει στις εκκλησίες της πατρίδας μου, της Σύρου. Εδώ, στην Αθήνα, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά λόγω συνθηκών ζωής, ενώ στην επαρχία είσαι πολύ πιο κοντά στον Θεό! Η ζωή στην Αθήνα σε απομακρύνει από την επαφή με τον Θεό και σε αυτό το σημείο χρειάζεται προσοχή από τους ανθρώπους. Η στιγμή όμως όπου πάντα νιώθω ανάταση στην ψυχή μου είναι όταν βλέπω τα εξωκλήσια! Και ειδικά εκείνα τα οποία έχουν απέξω φυτεμένα κυπαρίσσια! Μου αρέσει να επισκέπτομαι μερικά από αυτά, σε όσα από αυτά οι πόρτες τους είναι ανοιχτές και υποδέχονται ανεμπόδιστα τους επισκέπτες. Είναι έκδηλη η ιερότητα του χώρου, αλλά, δυστυχώς, φοβάμαι πως ό,τι υπήρχε παλαιό μέσα σε αυτά θα έχει κλαπεί από τους επιτήδειους! Νιώθω ότι τα εξωκλήσια αποπνέουν την αυθεντική εικόνα της θρησκευτικής λατρείας σε όλη της την απλότητα.

Το στοιχείο της ταπεινότητας και της αγαθότητας καταξιώνεται μέσα από την επικοινωνία με τον Θεό;
Ναι, αρκεί όμως αυτός ο άνθρωπος να είναι συνειδητά σοβαρός και να μη γίνεται αυτό μόνο για επίδειξη! Εάν ένας πνευματικός άνθρωπος παραμένει ταπεινός, τότε είναι πραγματικά εμπνευσμένος από τον λόγο του Θεού.

• «Είναι φοβερή τέχνη η αγιογραφία, αλλά χρειάζεται ανανέωση από τους νεότερους»

Μα και βέβαια! Αυτό όμως που δεν συγχωρώ στους νεότερους αγιογράφους είναι ότι δεν προχώρησαν και δεν ανανέωσαν την τέχνη των παλαιοτέρων. Δεν είναι δυνατόν να ζωγραφίζεις το ίδιο πράγμα όπως γινόταν πριν από 500 και 1.000 χρόνια! Είναι μια αγκύλωση αυτό! Κάτι θα έπρεπε να έχουν αλλάξει στην τεχνοτροπία αυτή, όπως έχει συμβεί και στην υπόλοιπη ζωγραφική. Σημαντικότεροι εκπρόσωποι αυτής της τέχνης για μένα είναι ο Θεοφάνης ο Κρης και οι Ρώσοι αγιογράφοι. Είναι μια φοβερή τέχνη!
Έχετε δώσει μια πειστική απάντηση στο ερώτημα περί πίστης;
Όχι! Έχω νιώσει όμως την ανάγκη να ζητήσω τη βοήθεια του Θεού. Δεν υπάρχει περίπτωση να γίνει διαφορετικά, αφού βλέπω το αδιέξοδο. Η αμέσως επόμενη κίνηση, το επόμενο βήμα, είναι να πατήσω σε ένα πιο σίγουρο και όχι ετοιμόρροπο σκαλί. Ο Θεός είναι κάτι πέρα από τα ανθρώπινα, και αυτό το επικαλείται κάποιος. Η επίκληση αυτή σίγουρα προσφέρει βοήθεια, δίνει μια ανάταση στον άνθρωπο!

• Η έννοια του Θεού στην Ορθόδοξη Εκκλησία είναι πιο ζωντανή, φιλική και προσιτή σε σχέση με τα υπόλοιπα δόγματα;

Σήμερα πώς μπορεί να εμπλουτιστεί και να διατηρηθεί η ελληνική γλώσσα;
Δεν γνωρίζω πολύ καλά τα αρχαία ελληνικά, αλλά διακρίνω τη διάρκεια της ελληνικής γλώσσας, αφού κατάφερε να επιβιώσει μέσα από τις πιο άγριες συνθήκες. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό! Ας μην ξεχνάμε τη φράση του Οδυσσέα Ελύτη: «Την γλώσσα μου έδωσαν ελληνική. Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου». Αυτός ο σπουδαίος στίχος φανερώνει τη διαδρομή που έχει διανύσει η γλώσσα διαμέσου των αρχαιότητας, της εκκλησιαστικής γλώσσας, της βυζαντινής έως την ομιλούσα ελληνική των σημερινών ημερών. Έχει ενδιαφέρον στα ιστορικά κυρίως κείμενα των Βυζαντινών να δούμε αυτό που έλεγε και ο Καβάφης: «Με ενδιαφέρουν οι Βυζαντινοί συγγραφείς, επειδή έγραφαν την Ιστορία δραματικά!» Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Όπως δραματικά έγραφαν και οι μεγάλοι ιστορικοί του παρελθόντος.

Δύσκολα μπορεί να βρεθεί κάποιος που να μην έχει σιγοτραγουδήσει τους στίχους που έχει γράψει ο κ. Μάνος Ελευθερίου σε κάποια από τα σημαντικότερα ελληνικά τραγούδια. Ποιητής, στιχουργός, συγγραφέας και εικονογράφος, ο Μάνος Ελευθερίου είναι μια χαρισματική και πολυσχιδής προσωπικότητα.

Δυστυχώς, σήμερα, λόγω ηλικίας και κάποιων προβλημάτων υγείας, δεν έχω τη δυνατότητα να παρακολουθώ συχνά τις θείες λειτουργίες. Θέλω να προσθέσω και το εξής: ναι μεν έγινε ένα σοβαρό έργο διάσωσης και συγκέντρωσής τους, που δεν πρέπει να το αγνοήσουμε, αλλά δεν παύει να με στενοχωρεί το γεγονός ότι δεν έχουν διασωθεί τα ονόματα εκείνων που έγραψαν τους αριστουργηματικούς αυτούς ύμνους.

Το ίδιο έντονα έχει αποτυπωθεί μέσα μου και το παρακάτω απόσπασμα, που ακούγεται στο εξόδιον της νεκρώσιμης ακολουθίας: «Πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα, όσα ουχ υπάρχει μετά θάνατον· ου παραμένει ο πλούτος, ου συνοδεύει η δόξα· επελθών γαρ ο θάνατος, ταύτα πάντα εξηφάνισται. Διό Χριστώ τω αθανάτω Βασιλεί βοήσωμεν». Αλλά δεν μπορώ να μην εκφράσω τον θαυμασμό μου και για τους ύμνους που ακούγονται καθ' όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας. Μεγάλες στιγμές συγκίνησης!

Ως προς το στιχουργικό έργο σας, ποιες είναι οι επιδράσεις που έχετε δεχτεί από τους θρησκευτικούς ύμνους;

Όχι, δεν το έχω πράξει! Έχω όμως φίλους που είναι καλοί ψάλτες. Στην τηλεόραση έχω συχνά την ευκαιρία να ακούω τις ψαλμωδίες κάθε φορά που μεταδίδεται μια λειτουργία. Δεν κάνω όμως σαν υστερικός στην κριτική μου, όπως π.χ ο Φώτης Κόντογλου, στον οποίο δεν άρεσε τίποτα! Εννοώ ότι δεν του άρεσε ο τρόπος με τον οποίο απέδιδαν τους ύμνους οι σύγχρονοι ψάλτες. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να αναφέρω και μια άλλη εξαιρετική προσωπικότητα στον χώρο της ψαλτικής τέχνης, τον Σίμωνα Καρά, ο οποίος ήταν και εξαίρετος μουσικολόγος και ερευνητής της ελληνικής μουσικής παράδοσης.

Σας συναρπάζει η τέχνη της αγιογραφίας;

Εάν σκεφτούμε ότι σημειώθηκαν άθλια γεγονότα στο όνομα του Ιησού Χριστού σε παλαιότερους αιώνες, τους πιο πρόσφατους αιώνες θεωρώ ότι το όνομα του Ιησού Χριστού έχει αποκατασταθεί. Δεν το επικαλούνται πλέον όπως είχαν κάνει στο παρελθόν, π.χ., οι σταυροφόροι, οι οποίοι διεξήγαγαν φονικές εκστρατείες στους Αγίους Τόπους.

Το 2013 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για τη συνολική προσφορά του στις τέχνες και στα γράμματα. 

Το 2005 παρέλαβε το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας

 Από την Εφημερίδα Ορθόδοξη Αλήθεια 30 Νοεμβρίου 2016 στις 6:46 μ.μ. 

Ηλ. Πηγή: geromorias.blogspot.gr / Επιμέλεια: www.sophia-ntrekou.gr