Το ακούμε συχνά από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, αλλά και από νεότερους, δυστυχώς.
Παροτρύνσεις για ξυλιές στα χεράκια, φωνές με έντονο ύφος, χειρονομίες προσβλητικές και τιμωρίες στη γωνία, αποτελούν κάποιες προσφιλείς, «ανώδυνες» τακτικές, που συστήνονται ελαφρά τη καρδία, ακόμη και από παιδαγωγούς, προκειμένου να συνετιστεί ένα παιδί, ένα νήπιο, ένα βρέφος που … «ενοχλεί».
Κι όμως, δεν υπάρχει μεγαλύτερη παγίδα, από την επιφανειακή προσέγγιση του.. «έλα, μωρέ τι πάθαμε με λίγο ξύλο;»
Το ξύλο που έχει δεχθεί ένα παιδί, αγαπητέ υποστηρικτή των «λίγων ξυλιών», πλημμύρισε κάποτε τον εγκέφαλό του με κορτιζόλη, την ορμόνη του άγχους, προκαλώντας αλλαγές μόνιμες στην εγκεφαλική φυσιολογία του.
Το έχει κάνει ψυχρό συναισθηματικά, αφού έμαθε στην πιο τρυφερή του ηλικία, πως ένας γονιός μπορεί να ταυτιστεί με τον τιμωρό του.
Το έκανε να νιώθει μόνο, με συναισθήματα οργής, μίσους, τα οποία στη συνέχεια έστρεψε στον εαυτό του, βιώνοντας ενοχή και ματαίωση.
Αλήθεια, όσοι νομιμοποιούν το ξύλο, μπορούν να συνάψουν πολύ στενές σχέσεις και να συνδεθούν συναισθηματικά;
Μπορούν να βιώσουν την απόλυτη εμπιστοσύνη προς οποιοδήποτε άλλο ανθρώπινο ον, αφού οι ίδιοι τους οι γονείς τους κακομεταχειρίστηκαν κάποτε;
Ένιωσαν ποτέ στην πραγματικότητα πολύ κοντά και οικεία με αυτούς τους γονείς, ή απλά περιορίστηκαν σε μια σχέση ψυχρή, σε μια σχέση σεβασμού;
Πώς μπορούν, άραγε, να χειριστούν τα ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα που πηγάζουν από μια ηλικία παιδική, γεμάτη ξύλο και ταπείνωση;
Και... αλήθεια, τι γίνεται με τις αγχώδεις διαταραχές που χτυπάνε συχνά την πόρτα, όσων είχαν βίαια παιδικά χρόνια;
Αγοραφοβία, κατάθλιψη, κρίσεις πανικού, πηγάζουν συχνότατα από την παιδική κακοποίηση.
Μάθαμε να φοβόμαστε, να κρυβόμαστε πίσω από μάσκες, να μην έχουμε πρόσωπο, αλλά προσωπείο, να φοράμε το κουστούμι μας και να παίζουμε το ρόλο μας.
Μάθαμε να μην εκφράζουμε τις ανάγκες και τα «θέλω» μας, να μην τα αναγνωρίζουμε, να θέλουμε τα «θέλω» των άλλων, να τα περνάμε για δικά μας, να τους ανήκουμε, να εξαρτιόμαστε.
Μάθαμε να μην αγαπάμε τον εαυτό μας, άρα και τους άλλους, να μην τον αποδεχόμαστε, να τον σαμποτάρουμε, να ζητούμε το δυσλειτουργικό για να λειτουργήσουμε ή για να νομίζουμε ότι έτσι λειτουργούμε.
Μάθαμε να βολευόμαστε, να μη ρισκάρουμε, να μην κυνηγάμε τα όνειρά μας, να μην ονειρευόμαστε, να μας τρομάζει η αλλαγή, δηλαδή η ίδια η ζωή, μάθαμε να μη ζούμε. Άλλα περισσότερο, άλλα λιγότερο. Άλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο. Κι αν πάλι όλα αυτά δεν τα αναγνωρίζουμε είναι γιατί κυρίως μάθαμε να τα βάζουμε όλα «κάτω απ’ το χαλί»… Κι αφού δεν τα βλέπω, ή μάλλον δε θέλω να τα δω, τότε δεν υπάρχουν!
Οι 10 λόγοι που δεν πρέπει ποτέ να χτυπάτε τα παιδιά σας από Έλενα Μπούλια | 18 Ιουν 2015
Υπάρχουν ΜΟΝΟ 37 χώρες σε όλον τον κόσμο στις οποίες είναι παράνομο ο γονιός, ο δάσκαλος ή οποιοσδήποτε άλλος να χτυπά ένα παιδί. Η Ελλάδα είναι ανάμεσά τους, κι όμως ακόμα και σήμερα το ξύλο θεωρείται από αμέτρητους γονείς η μοναδική αποτελεσματική μέθοδος πειθαρχίας. Τα τελευταία 20 χρόνια, νευροψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι και ψυχίατροι κάνουν έκκληση στους γονείς να σταματήσουν να χτυπούν τα παιδιά τους. Ο σημαντικότερος λόγος, σύμφωνα με τον ψυχίατρο Dr. Peter Newell είναι ότι «όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στην προστασία της σωματικής τους ακεραιότητας, και τα παιδιά είναι άνθρωποι.»Ωστόσο, υπάρχουν 10 ακόμα σημαντικοί λόγοι για να μην ξαναχτυπήσετε ποτέ το παιδί σας:
1. Το να χτυπάτε τα παιδιά τα μαθαίνει να γίνονται και τα ίδια βίαια. Αμέτρητες έρευνες έχουν δημοσιευτεί μέχρι σήμερα, οι οποίες υπογραμμίζουν την άμεση σχέση της σωματικής τιμωρίας στο παιδί με την επιθετικότητα ή την βίαιη συμπεριφορά στην εφηβεία ή στην ενήλικη ζωή. Έχει διαπιστωθεί ότι όλοι οι επικίνδυνοι εγκληματίες δέχονταν τακτικά απειλές και ξύλο ως παιδιά. Τα παιδιά είναι από την φύση τους προγραμματισμένα να υιοθετούν τις συμπεριφορές και αντιδράσεις που παρατηρούν στο περιβάλλον τους και να μιμούνται τις πράξεις των γονιών τους, τόσο τις καλές όσο και τις κακές. Έτσι, είναι ευθύνη των γονιών να γίνονται πρότυπα ενσυναίσθησης και σοφίας για τα παιδιά.
2. Σε πολλές περιπτώσεις «κακής συμπεριφοράς», το παιδί απλά αντιδρά με τον μοναδικό τρόπο που μπορεί, δεδομένης της ηλικίας και της εμπειρίας του, αλλά και της παραμέλησης των βασικών του αναγκών. Αυτές είναι: ο καλός ύπνος και η σωστή διατροφή, η αντιμετώπιση κάποιων κρυμμένων αλλεργιών, ο καθαρός αέρας, η άσκηση και η επαρκής ελευθερία να εξερευνά τον κόσμο γύρω του. Η μεγαλύτερη, ωστόσο, ανάγκη του παιδιού είναι η αμέριστη προσοχή των γονιών του. Στην πολυάσχολη εποχή που ζούμε, λίγα είναι τα παιδιά που εισπράττουν επαρκή χρόνο και προσοχή από τους γονείς, οι οποίοι πολύ συχνά αποσπώνται από δικά τους προβλήματα και ανησυχίες, ώστε αμελούν να φερθούν στα παιδιά με υπομονή και ενσυναίσθηση. Είναι σαφέστατα λάθος και άδικο να τιμωρείται ένα παιδί επειδή αντέδρασε με φυσικό τρόπο, εξαιτίας της παραμέλησης των βασικών του αναγκών. Για τον λόγο αυτόν, η τιμωρία όχι μόνο αποδεικνύεται μακροπρόθεσμα μη αποτελεσματική, αλλά είναι και ξεκάθαρα άδικη.
3. Η τιμωρία δεν μαθαίνει στο παιδί να λύνει προβλήματα και διαφωνίες με αποτελεσματικό και ανθρώπινο τρόπο. Οι ειδικοί λένε ότι «όταν κάνουμε ένα παιδί να φοβάται, σκοτώνουμε την διαδικασία μάθησης πριν ακόμα ξεκινήσει». Ένα παιδί που δέχεται σωματική τιμωρία, προκαταλαμβάνεται με αισθήματα θυμού και φαντασιώσεις εκδίκησης και έτσι χάνει την ευκαιρία να μάθει πιο αποτελεσματικές μεθόδους επίλυσης προβλημάτων. Έτσι, το τιμωρημένο παιδί δεν θα ξέρει άλλον τρόπο για να επιλύει προβληματικές καταστάσεις στο μέλλον.
4. Η σωματική τιμωρία παρεμβαίνει στον δεσμό μεταξύ παιδιού και γονιού, καθώς δεν είναι στην φύση του ανθρώπου να αγαπάμε κάποιον που μας έχει πονέσει. Το πραγματικό πνεύμα συνεργασίας που κάθε γονιός επιθυμεί, μπορεί να προκύψει μόνο μέσω ενός ισχυρού δεσμού, βασισμένου σε αμοιβαία αισθήματα αγάπης και σεβασμού. Η τιμωρία, ακόμα κι αν τη δεδομένη στιγμή φαίνεται να «πιάνει», μπορεί να οδηγήσει μόνο σε επιφανειακά καλή συμπεριφορά, βασισμένη στον φόβο, η οποία μπορεί να συνεχίζεται μόνο έως ότου το παιδί είναι αρκετά μεγάλο για να αντισταθεί. Αντίθετα, η συνεργασία, βασισμένη στον σεβασμό, θα διαρκέσει για πάντα, φέρνοντας πολλά χρόνια αμοιβαίας ευτυχίας, καθώς το παιδί και οι γονείς μεγαλώνουν.
5. Πολλοί γονείς δεν έμαθαν ποτέ, στα δικά τους παιδικά χρόνια, ότι υπάρχουν θετικοί τρόποι για να πειθαρχούν ένα παιδί. Όταν η σωματική τιμωρία δεν επιτυγχάνει τους επιθυμητούς στόχους, και αν οι γονείς δεν γνωρίζουν άλλες, εναλλακτικές μεθόδους διαπαιδαγώγησης, από το ξύλο μπορεί να οδηγηθούν σε άλλες, πολύ πιο συχνές και επικίνδυνες πράξεις ενάντια στο παιδί.
6. Ο θυμός και τα νεύρα, τα οποία δεν μπορούν να εκφραστούν με σαφήνεια από το παιδί, αποθηκεύονται μέσα του –κάπως έτσι γίνονται οργισμένοι οι έφηβοι. Ο θυμός που έχει συσσωρευτεί για χρόνια, σοκάρει τους γονείς του εφήβου, ο οποίος πλέον νιώθει αρκετά ισχυρός για να εκδηλώσει την οργή του. Η σωματική τιμωρία μπορεί να οδηγήσει σε «καλή συμπεριφορά» όταν το παιδί είναι μικρό, αλλά πάντα με μεγάλο κόστος, το οποίο θα πληρώσουν αργότερα και οι γονείς και η κοινωνία, όταν το παιδί μεγαλώσει.
7. Το να χτυπάτε το παιδί στα οπίσθια, τα οποία αποτελούν ερωτογενή ζώνη στην παιδική ηλικία, μπορεί να δημιουργήσει στο μυαλό του παιδιού συσχετισμό ανάμεσα στον πόνο και την σεξουαλική ευχαρίστηση, οδηγώντας το σε σοβαρές δυσκολίες στις ερωτικές του σχέσεις όταν μεγαλώσει. Αν ο γονιός, τις ώρες που ασχολείται με το παιδί, το κάνει ουσιαστικά για να το τιμωρήσει, αυτό θα συγχωνεύσει στο μυαλό του τις έννοιες του πόνου και της ευχαρίστησης. Ένα παιδί που υποβάλλεται σε αυτή την κατάσταση θα έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση και θα πιστεύει ότι δεν του αξίζει κάτι καλύτερο.
8. Ακόμα και το να χτυπάτε ελαφρά το παιδί μία στο τόσο μπορεί να είναι σωματικά επικίνδυνο. Οι σφαλιάρες στο κάτω μέρος της σπονδυλικής στήλης στέλνουν κρουστικά κύματα κατά μήκος του σπονδύλου και μπορεί να τραυματίσουν το παιδί. Το γεγονός ότι πολλοί ενήλικες στην εποχή μας έχουν σοβαρούς πόνους και προβλήματα στη μέση, μπορεί και να οφείλεται στη σωματική τιμωρία που δέχτηκαν ως παιδιά. Υπάρχουν παιδιά που έχουν μείνει παράλυτα εξαιτίας νευρικών βλαβών που προκλήθηκαν από το ξύλο των γονιών, ενώ κάποια έχουν χάσει την ζωή τους, έπειτα από ελαφρά χτυπήματα, λόγω επιπλοκών που δεν μπόρεσαν να διαγνωστούν.
9. Η σωματική τιμωρία μεταφέρει στο παιδί το επισφαλές και άδικο μήνυμα ότι «ο ισχυρότερος κερδίζει», δηλαδή ότι είναι αποδεκτό να χτυπά κάποιον, δεδομένου ότι ο άλλος είναι πιο μικρόσωμος και λιγότερο δυνατός. Το παιδί, έτσι, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μπορεί να κακοποιεί μικρότερα παιδιά (bullying). Ως ενήλικας, το παιδί αυτό, αδυνατεί να νιώσει συμπόνια για ανθρώπους που είχαν την ατυχία να είναι πιο αδύναμοι από εκείνον, ενώ νιώθει φόβο για τους πιο ισχυρούς. Αυτό θα το εμποδίσει να καθιερώσει ουσιαστικές σχέσεις που είναι πολύτιμες για μια ολοκληρωμένη ζωή.
10. Τέλος, πρόσφατη καναδική μελέτη έδειξε ότι το ξύλο διαβρώνει την ανάπτυξη του παιδιού και μειώνει τη νοημοσύνη του. Η συγκεκριμένη μελέτη αποδεικνύει ότι το ξύλο δεν είναι επικίνδυνο μόνο από ηθικής άποψης, αλλά είναι επιβλαβές και από ιατρικής άποψης, αφού μπορεί να καταστρέψει τον ιστό που συνδέει μεταξύ τους τα κύτταρα του εγκεφάλου, τα οποία σχετίζονται με τη νοημοσύνη και την ικανότητα μάθησης. Η περιοχή του εγκεφάλου που επηρεάζεται από το ξύλο, έχει να κάνει ακόμα με την ικανότητα αισθητηριακής αντίληψης, με τον λόγο, τον έλεγχο των μυών, των συναισθημάτων και της μνήμης. Πόσους ακόμα, επιστημονικά τεκμηριωμένους, λόγους χρειάζεστε για να μην ξαναχτυπήσετε ποτέ το παιδί σας; mama365
«- Μαμά γιατί με χτυπάς;; - Επειδή χτύπησες την αδερφή σου» (!!)
Σε ένα σπίτι μαθητή…. Δύο μικρά τρέχουν και παίζουν. Ξαφνικά ο μεγάλος αδερφός (πεντάχρονος) αρχίζει και κοπανάει το κεφάλι της αδερφής του (τετράχρονη) στην πόρτα. Τσιρίδες, φωνές! Ακούω τη μαμά να λέει: «Μην χτυπάς την αδερφή σου, δεν είναι σωστό». Ο μικρός (Ταλιμπάν τον λέω) συνεχίζει. Σκασίλα του για τις νουθεσίες της μαμάς. Δεύτερη προειδοποίηση: «Σου είπα δεν κάνει να χτυπάς την αδερφή σου!!!!». Ξανά μανά σκασίλα του. Τρίτη προειδοποίηση μαζί με σωματική «επαφή»… τον αρπάζει από το χέρι τον σέρνει πιο πίσω και του δίνει «ένα χεράκι ξύλο» λέγοντας παράλληλα «Δεν κάνει να χτυπάς την αδερφή σου!!». Σκέφτομαι (αχ αυτό το συννεφάκι)…. Αυτό το παιδί τι κατάλαβε; Ότι ναι μεν δεν είναι σωστό να χτυπάμε τους άλλους, αλλά είναι σωστό για τους άλλους να με χτυπάνε. Δεν νομίζω ότι μπορεί να διαχειριστεί αυτό το παράδοξο ένα πεντάχρονο μυαλό… Σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις, δεν μίλησα. Αν έκανα κουβέντα εκείνη την ώρα, πάνω στο θυμό του γονιού, δεν θα κατάφερνα τίποτα. Θα μου λέγανε «Δουλειά σου εσύ! Δεν σε αφορά το θέμα!» Κι όμως, τελικά, με αφορά. Γιατί εγώ αύριο, θα χρειαστεί να επικοινωνήσω με αυτά τα παιδιά, με αυτούς τους ενήλικες.
Απαντήστε σε αυτή την ερώτηση: Είναι σωστό να χτυπάμε τους ανθρώπους; Όχι, θα μου πείτε. Μα, τα παιδιά, είναι κι αυτά άνθρωποι. ΟΥΠΣ, δεν το σκεφτήκατε ποτέ αυτό, ε;
Πιστεύω ακράδαντα τα εξής: Τα παιδιά αναπτύσσουν στο έπακρο τον εαυτό τους και τις δεξιότητές τους αφού αναγνωρίζονται ως άτομα που έχουν δικαιώματα, υποχρεώσεις και τα βλέπουμε ως μικρούς ενήλικες που μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα χωρίς να τα ακρωτηριάζουμε. Η βία γεννάει βία. Το παιδί μαθαίνει πως είναι σωστό να χτυπάς τον άλλο και είναι πιο πιθανό να το μεταφέρει αυτό στο σχολείο ή αργότερα στην ενήλικη ζωή του. - Η τιμωρία γεννάει κι άλλη τιμωρία. Αν το χτυπήσεις μία φορά στον πισινό του, αργότερα αυτό δεν θα σου είναι αρκετό γιατί θα το έχει συνηθίσει και η βία θα κλιμακωθεί. Το παιδί θα τραυματιστεί σωματικά και ψυχικά και το επιθυμητό αποτέλεσμα δεν θα έρθει ποτέ. Ναι, βραχυπρόθεσμα θα σωπάσει, αλλά εις βάθος χρόνου όχι. Λέτε «όπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει ράβδος», μα δεν είναι η ράβδος της τιμωρίας, αλλά η ράβδος του ποιμένα που οδηγεί τα πρόβατά του ασφαλή στο μαντρί. Για τους Χριστιανούς, που θεωρούν ότι η βία είναι αποδεκτή από τον Θεό, σας λέω πως δεν είναι. Έχουν απλά ερμηνεύσει τα εδάφια για να δικαιολογήσουν τ’ αδικαιολόγητα. Λέτε «και πού το κακό να χτυπάς ένα παιδί; Κι εμάς μας χτύπησαν και δεν πάθαμε και τίποτα». Λέω «και πού το καλό να χτυπάς ένα παιδί; Κι εμένα με χτύπησαν αλλά έπαθα πολλά, και μάλλον αυτά που πάθατε εσείς δεν θέλετε να τα δείτε». Η βία καταργεί την αξία του παιδιού ως άνθρωπο και ως άτομο. Το παιδί νιώθει αβοήθητο, άχρηστο, «κακό» και η αυτοπεποίθησή του καταρρακώνεται. Το παιδί μπορεί να λάβει εκατό αγκαλιές και ένα χτύπημα (όποιας μορφής κι αν είναι αυτό) και πάντα θα θυμάται το χτύπημα και όχι τις αγκαλιές. Η βία πληγώνει τον συναισθηματικό κόσμο του παιδιού. Η βία καταργεί την αξία του γονέα. Ο γονέας, ως μορφή εξουσίας, πρέπει να εμπνέει σεβασμό και εμπιστοσύνη, όχι φόβο. Ναι, χτύπα το παιδί. Θα κερδίσεις τη μάχη, μα θα χάσεις τον πόλεμο. Η σωματική τιμωρία καλλιεργεί τον θυμό. Θυμωμένος γονιός, θυμωμένο παιδί, ρήξη στη σχέση και έλλειψη επικοινωνίας. Η σωματική τιμωρία δεν βελτιώνει τη συμπεριφορά του παιδιού. Το βλέπω γύρω μου και δεν μπορώ να καταλάβω γιατί αυτοί οι γονείς δεν αλλάζουν τακτική. Δεν διερωτώνται πως κάτι δεν γίνεται σωστά; Δεν θέλουν να καταλάβουν; Σίγουρα η συζήτηση και η επικοινωνία με το παιδί, η πειθαρχία μέσω της λεκτικής οδού είναι πιο δύσκολη. Ενέχει μεγαλύτερη υπομονή από την πλευρά του γονέα και όπως πολλοί γονείς πλέον είναι κουρασμένοι και καταβεβλημένοι από την καθημερινότητα, επιλέγουν τον εύκολο δρόμο της φυσικής τιμωρίας.
Τέλος, όπως έχουν δείξει και έρευνες που έχουν γίνει κατά καιρούς (κι εγώ είμαι μία από τα θύματα βίας), τα παιδιά που έχουν υποστεί βία (οποιασδήποτε μορφής) τείνουν να γίνονται αντικοινωνικά, να έχουν προβλήματα επικοινωνίας με τους ανθρώπους, να γίνονται καταθλιπτικά και ενίοτε πιο επιθετικά από άλλα παιδιά που μεγαλώσανε σε περιβάλλοντα με περισσή αγάπη και κατανόηση. Υπάρχουν τόσα βιβλία που δίνουν εναλλακτικές πειθαρχίας για τα παιδιά. Ανοίξτε τα.
Μάθετε να κάνετε υπομονή. Τις περισσότερες φορές το παιδί θέλει απλά να ξεσπάσει λίγο γιατί δεν μπορεί να διαχειριστεί τα άσχημα συναισθήματά του. Ο μέγας καλλιτέχνης Ροντέν έχει πει «Η υπομονή είναι μορφή δράσης».Η αγάπη στα παιδιά έχει χίλιους τρόπους έκφρασης. Το «σε χτυπάω γιατί σ’ αγαπάω και πρέπει να μάθεις» δεν είναι ένας από αυτούς. Το παιδί βλέπει εσάς ως πρότυπο. Κι αυτό θα ακολουθήσει στην υπόλοιπη ζωή του. Κοιτάξτε τον εαυτό σας και πείτε μου πόσα χούγια έχετε πάρει από τους γονείς σας. Κόψτε την αλυσίδα της βίας.
Ο μικρός ανθρωπάκος που σας κοιτάει με απελπισία την ώρα που του ρίχνετε με τόσο μένος το χαστούκι για να διώξετε τον δικό σας θυμό, θα θυμάται για πάντα αυτά τα χτυπήματα γιατί οι πράξεις μετράνε και όχι τα λόγια.
Τα έχετε δει ποτέ αυτά τα ματάκια; «Δεν μ’ αγαπάς, δεν με θέλεις, εγώ όμως σ’ αγαπώ και θα κάνω αυτό που μου λες γιατί θέλω να μ’ αγαπάς». «Θέλω να μ’ αγαπάς»….
Τα παιδιά θέλουν την αποδοχή μας, την αγάπη μας και το σεβασμό μας. Η βία τα καταργεί όλα αυτά και φέρνει κενό και πικρία… «γιατί με χτυπούσες όταν ήμουν μικρός; Τόσο άσχημα πράγματα έκανα; Λίγες αταξίες δεν είναι μέσα στη ζωή; Έπρεπε να με χτυπήσεις με τη ζώνη σου για να καταλάβω ότι δεν έπρεπε να ανοίξω την πόρτα του αυτοκινήτου χωρίς να κοιτάξω το δρόμο;»
Σ΄ευχαριστούμε πολύ Signora Alba γι΄αυτή τη συναισθηματική “σπρωξιά” που μας έδωσες με το κείμενό σου! Πηγές: newagemama – hamomilaki.blogspot.gr babyradio
Σοκαριστικές οι επιπτώσεις του ξύλου στα παιδιά από τους γονείς, για να πειθαρχήσουν
Τι δείχνουν τα αποτελέσματα 69 μελετών σε ολόκληρο τον κόσμο για τη σωματική τιμωρία των παιδιών.
Η σωματική τιμωρία ενός παιδιού, όχι μόνο δεν πρόκειται να βελτιώσει τη συμπεριφορά του, αλλά ενδέχεται να βλάψει την ανάπτυξη και την ευημερία του.
Σύμφωνα με μια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων 69 μελετών από την Ελλάδα, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Κίνα, την Κολομβία, την Ιαπωνία, την Ελβετία, την Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο που δημοσίευσε το επιστημονικό περιοδικό Lancet, το αποτέλεσμα είναι το ακριβώς αντίθετο από αυτό που (υποτίθεται ότι) προσδοκούν όσοι γονείς χτυπούν τα παιδιά τους.
«Οι περισσότεροι γονείς χτυπούν τα παιδιά τους επειδή πιστεύουν ότι θα βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους. Δυστυχώς για τους γονείς, η έρευνά μας βρήκε σαφή και πειστικά στοιχεία ότι η σωματική τιμωρία δεν βελτιώνει τη συμπεριφορά των παιδιών, αλλά αντίθετα την κάνει χειρότερη»,
κατέστησε σαφές η συγγραφέας της έκθεσης και καθηγήτρια ανθρώπινης ανάπτυξης και οικογενειακών επιστήμων στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, Elizabeth Gershoff.
Σημειώνεται ότι για να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος του ξύλου, όπως και άλλων σωματικών τιμωριών που οι γονείς ενδέχεται να επιλέξουν για να πειθαρχήσουν ένα παιδί, αποκλείστηκαν λεκτικές και «σοβαρές» μορφές σωματικής τιμωρίας που παραπέμπουν σε κακοποίηση. Και μπορεί κάποια από τα αποτελέσματα ορισμένων μελετών να ήταν ανάμεικτα, παρουσιάζοντας και θετικές επιπτώσεις, ωστόσο στην πλειονότητά τους έδειξαν σημαντική αρνητική επίδραση με διάφορους τρόπους. Αυτό που έδειξαν οι περισσότερες μελέτες ήταν ότι το ξύλο σε παιδιά, προκάλεσε περισσότερες και εντονότερες προβληματικές συμπεριφορές με την πάροδο του χρόνου, όπως και «αυξημένη επιθετικότητα, αυξημένη αντικοινωνική συμπεριφορά και αυξημένη διαταραχή συμπεριφοράς στο σχολείο», ανεξάρτητα από το φύλο, τη φυλή ή την εθνικότητα.
Μια μελέτη μάλιστα, που πραγματοποιήθηκε στην Κολομβία στη Νότια Αμερική, διαπίστωσε ότι τα μικρά παιδιά που δέχθηκαν σωματική τιμωρία απέκτησαν «λιγότερες γνωστικές ικανότητες» από τα υπόλοιπα, οι γονείς των οποίων επέλεξαν διαφορετικό μονοπάτι πειθαρχίας. Επτά, δε, από τις μελέτες που έβαλαν στη ζυγαριά τη συχνότητα της σωματικής τιμωρίας και την αρνητική συμπεριφορά ενός παιδιού με την πάροδο του χρόνου έδειξαν ότι, όταν το ξύλο αυξήθηκε με συχνότητα, το ίδιο έκανε και η πιθανότητα πρόβλεψης χειρότερων αποτελεσμάτων στη συμπεριφορά του παιδιού. Ένα άλλο αποτέλεσμα των ερευνών που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν είναι πως η σωματική τιμωρία αύξησε τον κίνδυνο τα παιδιά να πέσουν θύματα κακοποίησης ή παραμέλησης που θα σήμαινε συναγερμό στις υπηρεσίες προστασίας ανηλίκων. Τέλος, τέσσερις στις πέντε μελέτες έδειξαν ότι όσο «ζεστή» και καλή ανατροφή έχει ένα παιδί από τους γονείς του, αυτό δεν μειώνει τα αρνητικά αποτελέσματα της σωματικής τιμωρίας.
Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με τη UNICEF, από το 2017, περίπου το 63% των παιδιών μεταξύ 2 και 4 ετών -ή περίπου 250 εκατομμύρια παιδιά- ζουν σε χώρες στις οποίες δεν υπάρχουν νομικές κυρώσεις για τη σωματική τιμωρία τους, με αποτέλεσμα να τιμωρούνται συχνά από αυτούς που έχουν την επιμέλειά τους.
Και στις 50 Πολιτείες των ΗΠΑ θεωρείται νόμιμο για έναν γονέα να χτυπά τα παιδιά του… Οι παιδίατροι προτείνουν στους ενήλικες που φροντίζουν τα παιδιά να χρησιμοποιούν «υγιείς μορφές πειθαρχίας», όπως είναι η θετική ενίσχυση κατάλληλων συμπεριφορών, αλλά και ο καθορισμός ορίων και προσδοκιών.
«Οι γονείς δεν πρέπει ποτέ να χτυπούν το παιδί τους και να χρησιμοποιούν λεκτικές προσβολές που θα το ταπεινώσουν ή θα το ντροπιάσουν»,
δήλωσε ο Sege από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής σχετικά με τη σωματική τιμωρία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, 62 χώρες έχουν απαγορεύσει τη σωματική τιμωρία των παιδιών, ενώ άλλες 27 δεσμεύονται να το πράξουν, σύμφωνα με την Παγκόσμια Εταιρική Σχέση για τον τερματισμό της βίας κατά των παιδιών. Παρά ωστόσο την πρόοδο αυτή, «μόνο το 13% των παιδιών του κόσμου προστατεύονται πλήρως από τον νόμο από κάθε σωματική τιμωρία», την ίδια ώρα που 31 χώρες εξακολουθούν να επιτρέπουν το μαστίγωμα ως ποινή για αδικήματα που διαπράττονται από ανηλίκους.
«Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα στην ελευθερία και την προστασία από σωματική τιμωρία και άλλες σκληρές ή ταπεινωτικές μορφές τιμωρίας»,
αναφέρεται ρητά στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 2006 για τα δικαιώματα του παιδιού, ενώ η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έχει συμπεριλάβει την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή βίας στους «στόχους αειφόρου ανάπτυξης». Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει μια σειρά από εναλλακτικές μεθόδους πειθαρχίας, οι οποίες εξαρτώνται από την ηλικία του παιδιού.
«Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους αυτό που πρέπει να μάθουν τα βρέφη είναι η αγάπη»,
τονίζει ο Sege, προσθέτοντας:
«Ενώ ανακαλύπτουν το κλάμα ή πώς να προκαλέσουν χαμό, οι γονείς θα πρέπει να αποσπούν την προσοχή τους, δίνοντάς τους άλλα πράγματα να κάνουν που είναι λιγότερα ενοχλητικά ή ακόμα και να τα μετακινήσουν σε διαφορετικό μέρος. Αυτό μπορούν να κάνουν». «Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και επιμένουν να κάνουν πράγματα που δεν θέλετε», συνέχισε, «η καλύτερη τεχνική είναι οι γονείς να αξιοποιήσουν την ανάγκη τους για προσοχή».
«Τα μικρά παιδιά λαχταρούν την προσοχή του γονέα τους, οπότε χρησιμοποιήστε το προς όφελός σας. Δώστε προσοχή στα υπέροχα πράγματα που κάνουν τα παιδιά σας και ανταμείψτε τα γι' αυτά με επαίνους. Στη συνέχεια, όταν κάνουν κάτι που δεν σας αρέσει, βάλτε τους χρονικό όριο και πάρτε την προσοχή σας από αυτά. Δουλεύει», πρόσθεσε. Καθώς, δε, τα παιδιά μεγαλώνουν, προτείνει οι γονείς να τα αφήνουν να εξοικειωθούν με τις φυσικές συνέπειες των συμπεριφορών τους. «Αντί να γίνετε ασπίδα, βοηθήστε τα να πάρουν το μάθημά τους, αρκεί να μην βρίσκονται σε κίνδυνο», σημειώνει.
Αλλά και οι έφηβοι πρέπει επίσης να μάθουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις πράξεις τους. «Αφήστε τους να υποστούν τις συνέπειές τους και στη συνέχεια βοηθήστε τους να καταλάβουν πώς να τις αντιμετωπίσουν», υποστηρίζει, καταλήγοντας:
«Είναι δύσκολο, γιατί απαιτεί, τουλάχιστον στην αρχή, ένα επίπεδο προσοχής και σκέψης για το τι κάνεις ως γονέας. Η ανατροφή των παιδιών δεν είναι εύκολη. Το καλό είναι ότι τα παιδιά μας μάς συγχωρούν για τα λάθη που κάνουμε»…
Από τον νόμο θα τιμωρείται πλέον όποιος γονιός τολμήσει να χτυπήσει το παιδί του στην Ουαλία, αφού το τοπικό Κοινοβούλιο ενέκρινε την απαγόρευση του χαστουκιού από γονείς σε παιδιά και η εφαρμογή του πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή από το 2022. Όσοι
τάσσονται υπέρ της αλλαγής κάνουν λόγο για μια ιστορική μέρα και για
μια απόφαση που θα αφαιρεί επιτέλους από τους γονείς το δικαίωμα να
ασκούν σωματική βία ως τιμωρία.
Υπάρχουν
βέβαια και αυτοί που εκφράζουν τις αντιδράσεις τους. Οι ίδιοι
επισημαίνουν πως με την νέα ρύθμιση θα τιμωρούνται και θα
αντιμετωπίζονται ως εγκληματίες ακόμα και γονείς που αγαπούν τα παιδιά
τους.
Σε δηλώσεις που πραγματοποίησε ο πρωθυπουργός της Ουαλίας, Μαρκ Ντρέικφορντ, είπε χαρακτηριστικά: «Δηλώνω
περήφανος που η Ουαλία έκανε αυτό το βήμα και για πρώτη φορά θέτει τα
παιδιά στο επίκεντρο. Οι εποχές έχουν αλλάξει, δεν νοείται κάποιος να
χτυπά τα παιδιά του».
Σημειώνεται ότι το νομοσχέδιο στήριξαν οι Εργατικοί και οι Σοσιαλδημοκράτες, ενώ οι Συντηρητικοί το καταψήφισαν. Με
αυτό το νόμο καταργείται η υπεράσπιση της «λογικής τιμωρίας» που ίσχυε
από τη βικτωριανή εποχή σε Αγγλία και Ουαλία. Δεν υποστηρίζουν όμως όλοι
την απόφαση. «Τώρα το κράτος
ανακατεύεται στις ιδιωτικές ζωές των οικογενειών. Αυτή η απαγόρευση
χαστουκιού θα έχει εκτεταμένες συνέπειες για όλους μας», δήλωσε η Τζάνετ
Φιντς Σοντερς, των Ουαλών Συντηρητικών.
«Η
απαγόρευση του χαστουκιού είναι απλά κακή πολιτική. Θα έχει ως
αποτέλεσμα εξαιρετικά αρνητική παρέμβαση σε καλές οικογένειες, θα
αυξήσει την πίεση στις ήδη προβληματικές κοινωνικές υπηρεσίες και δεν θα
βοηθήσει σε τίποτα τα παιδιά που πραγματικά κινδυνεύουν με κακοποίηση»,
είπε από την πλευρά της η Άσλεϊ Φρόλεϊ, κοινωνιολόγος στο πανεπιστήμιο
του Σουόνσι. Η Χούι Ιράνκα Ντέιβις, υπουργός Παιδείας και Κοινωνικής Πρόνοιας είχε πει στο παρελθόν: «Ως
γονέας τριών αγοριών η ίδια, γνωρίζω ότι το να είσαι γονιός μπορεί
κάποιες φορές να είναι μία πολύ ιδιαίτερη και προκλητική εμπειρία». Και
συνέχισε: «Η γνώση του τι χρειάζονται τα παιδιά για να μεγαλώσουν και να
ευδοκιμήσουν έχει αυξηθεί τα τελευταία 20 χρόνια. Τώρα γνωρίζουμε ότι η
σωματική τιμωρία μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις και δη
μακροχρόνια στη ζωή και τις αλλαγές ενός παιδιού, όπως επίσης ξέρουμε
ότι πρόκειται για αναποτελεσματική τιμωρία».
Η Σκωτία έγινε το πρώτο κομμάτι του Ηνωμένου Βασιλείου που έβγαλε εκτός νόμου το χαστούκισμα των παιδιών, το περασμένο έτος.
Τώρα οι υπουργοί στην Ουαλία θέλουν οι γονείς να βρουν πιο “θετικούς και αποτελεσματικούς τρόπους” τιμωρίας. Το
προτεινόμενο νομοσχέδιο δεν συμπεριλαμβάνει τη δημιουργία ενός νέου
αδικήματος. Ακυρώνει όμως τη γραμμή - δικαίωμα υπεράσπισης στο υπάρχον
αδίκημα της σωματικής βίας και τιμωρίας εις βάρος παιδιού. Επομένως,
οποιοσδήποτε γονιός ή ενήλικος με επιμέλεια παιδιού δεν θα μπορεί να
χρησιμοποιήσει σωματική βία.
Η δημόσια διαβούλευση συνεχίζεται μέχρι και τις δύο Απριλίου».
Μακάριοι οι γονείς που δεν βαράνε τα παιδιά τους, μα τα εμπνέουνε με το ταπεινό παράδειγμά τους.
Είναι τραγικό να χτυπάς το παιδί σου. Δείχνει πόσο ξόφλησες ως προς την αξία και δύναμη της ψυχής και της πειθούς σου. Δεν μπορείς να πείσεις, γι’ αυτό πιέζεις. Δεν μπορείς να εμπνεύσεις, και επιδεικνύεις μπράτσα, και δύναμη χεριών. Είναι κάτι γονείς που ‘χουν χέρια σα τανάλιες, βαριά και σκληρά. Ψυχή όμως, ψόφια. Και βαράνε τα παιδιά τους μ’ αυτό το χέρι. Και προκαλούν τραύματα, και στο κορμί και παντού. Να ξέρουν ότι έτσι χάνουν το παιδί τους για πάντα. Αν όχι σήμερα που είναι μικρό και τους έχει ανάγκη, σίγουρα αύριο που θα μεγαλώσει λίγο, με την πρώτη ευκαιρία θα φύγει από κοντά τους.
Ψυχικά βέβαια, ήδη φεύγει από σήμερα κιόλας.
Και γίνεσαι, συ, ο γονιός, σα ξένος, με το σπλάχνο σου.
Δεν αρκεί να λες ότι το αγαπάς. Είναι ανάγκη να μάθεις και τρόπους ανθρωπιάς!! Δεν είσαι πλέον πρωτόγονος, κανίβαλος, ούτε ζεις στα βουνά, ή σε σπηλιές…
... που βλέπει ένα παιδί στο πάτωμα να κλαίει από το ξύλο και να συνεχίζει να το χτυπά»;
Σε μια υστερικά υλιστική εποχή δεν θα μπορούσε ο άνθρωπος να μην έχει
μετατραπεί και ο ίδιος σε «αναλώσιμο» αντικείμενο προς μιας ή
περισσοτέρων χρήσεων. Λέξεις όπως ανθρωπιά, αγάπη, «μπέσα», φιλότιμο,
δεν υπάρχουν ως ανθρώπινες αξίες παρά ως λέξεις για να περιγράψουν μια
ιδανικά πλασμένη ανθρώπινη σχέση.
Άνθρωπος: μια ιδιότητα που
οφείλουμε να υποστηρίξουμε με πράξεις που χαρακτηρίζονται από αρετές και
αξίες. Όπως, είναι η αλληλεγγύη προς στο συνάνθρωπο, η αγάπη και ο
σεβασμός στον θεσμό της οικογένειας, η φροντίδα και η στοργή προς τα
παιδιά, που είναι η μελλοντική γενιά και η ατομική συνείδηση προς όφελος
της κοινωνίας. Ο γονέας είναι αυτός που μπορεί να αντιπροσωπεύσει
πλήρως την ιδιότητα του Ανθρώπου, με την σωστή άσκηση του γονεϊκού του
ρόλου και των υποχρεώσεων και καθηκόντων που προκύπτουν. Η μητέρα και ο
πατέρας έχουν ως βασικό καθήκον την δόμηση μιας καλής σχέσης με τον
απόγονο (παιδί) τους και κατ’ επέκταση με τον ίδιο τον εαυτό τους και τη
σωστή μετάδοση αρχών και αξιών, απαραίτητα για την ανατροφή του
αυριανού ιδανικού ανθρώπου.
Ωστόσο, πώς μπορούν να θεωρηθούν όλοι οι
γονείς Άνθρωποι, αν αναλογιστούμε τα υψηλά ποσοστά ενδοοικογενειακής
βίας και παιδικής κακοποίησης;
Το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης
μέσα στην οικογένεια αποτελεί ζήτημα, το οποίο αποκτά όλο και
μεγαλύτερες. Το γεγονός ότι παιδιά που πέφτουν θύματα κακοποίησης από
την ίδια τους την οικογένεια οφείλεται σε γονεϊκό περιβάλλον που
χαρακτηρίζεται από παθογένεια και δυσχέρειες σε πολλαπλά επίπεδα.
Το
φάσμα της κακοποίησης δεν περιλαμβάνει μόνο την σωματική αλλά και την
συναισθηματική και σεξουαλική βία, καθώς και την παραμέληση.
Τι συνιστά όμως παιδική κακοποίηση; Δεν
θα μιλήσουμε με βιβλιογραφικούς όρους, καθώς το τι θεωρεί ένας γονιός
κακοποίηση και με ποιους τρόπους την ασκεί και για ποιους λόγους,
θεωρείται εν μέρει υποκειμενικό. Εάν το τρομαγμένο βλέμμα ενός
παιδιού στη «θεόρατη», όπως φαντάζει στα μάτια ενός παιδιού, ανθρώπινη
φιγούρα και το υψωμένο χέρι ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο, μας θυμίζει
κάτι, έχουμε μια απάντηση στο τι συνίσταται κακοποίηση.
Η παιδική
κακοποίηση θεωρείται ένα ψυχικό τραύμα, με κύριο χαρακτηριστικό τον πόνο
που εισπράττουν τα παιδιά και τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνουν τόσο
στο «τώρα» – στη παιδική ηλικία, όσο και στο «αύριο» – στη μετέπειτα
ενήλικη ζωή.
Έτσι, ο ιδανικός άνθρωπος που θα μπορούσε να γίνει
ένα παιδί, μετατρέπεται σε άνθρωπο με σοβαρά διαπροσωπικά προβλήματα, με
δυσκολία στη σύναψη υγιών σχέσεων, με κοινωνική δυσλειτουργικότητα,
ψυχικές διαταραχές, παραβατική συμπεριφορά και μια πληθώρα άλλων
συνεπειών.
Ο ιδανικός άνθρωπος θα πρέπει να διακατέχεται από
ελευθερία. Αλλά πως μπορεί να συνυπάρχει η ελευθερία με το συναίσθημα
του φόβου; Και αναφερόμαστε στον φόβο που αισθάνονται τα παιδιά έναντι
των γονιών τους και ο οποίος προέρχεται από τις σκληρές τιμωρητικές
πρακτικές των γονιών που έχουν ως αποτέλεσμα όχι τη συνέτιση στη μη
επιθυμητή συμπεριφορά αλλά στην εκδήλωση φοβικών συναισθημάτων. Τα
παιδιά που έχουν δεχτεί κακοποίηση φοβούνται… φοβούνται να εμπιστευτούν,
να αγαπήσουν και ζουν υπό καθεστώς φόβου και άγχους.
Το
φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης υπάρχει, εν δυνάμει, σε κάθε σπίτι
και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά είναι
μιμητές και σπεύδουν να αναπαραστήσουν αυτό που βιώνουν. Άρα μην μας
εκπλήσσει το γεγονός της έξαρσης των φαινομένων επιθετικότητας και
άσκησης βίας στα σχολεία και στις σχέσεις των συνομηλίκων. Η
συνειδητοποίηση από τους γονείς ότι ένας αποτελεσματικός τρόπος
ανατροφής των παιδιών είναι μέσω της διαδικασίας της μίμησης μπορεί να
λειτουργήσει προς όφελος τόσο των γονιών, όσο και των παιδιών, καθώς οι
γονείς για να αποτελέσουν θετικό πρότυπο για τα παιδιά τους, θα πρέπει
να μπορούν να ελέγχουν του εαυτό τους και την συμπεριφορά τους.
Ένα
ακόμη χρέος του ανθρώπου, εάν θέλει να έχει την ιδιότητα του ιδανικού
ανθρώπου που αναφέραμε παραπάνω, είναι εκτός από το να αποτελεί θετικό
παράδειγμα προς μίμηση, να μην σιωπά, σε οποιαδήποτε άδικη πράξη
(συμπεριλαμβανομένου και της κακοποίησης των παιδιών), διότι έτσι
γίνεται συνεργός.
Εάν κάποιος έχει παρατηρήσει κάτι ύποπτο ή έχει
υπάρξει παρατηρητής μιας βίαιης σκηνής, οφείλει να το καταγγέλλει. Αρκεί
να σκεφτεί ότι, η ζωή ενός παιδιού εξαρτάται από τη δική του βούληση.
Υπάρχουν γραμμές άμεσης βοήθειας που κάποιος μπορεί να καλέσει έστω και
ανώνυμα και να αναφέρει την καταγγελία του.
Σημειωτέον, η απάντηση
στο ερώτημα αν θεωρούνται όλοι οι γονείς άνθρωποι έρχεται από τη
τρεμάμενη από λυγμούς φωνή ενός μικρού παιδιού που ανέφερε το εξής: «Πώς
μπορεί να λέγεται άνθρωπος αυτός (αναφερόμενος στον πατέρα του) που
βλέπει ένα παιδί στο πάτωμα να κλαίει από το ξύλο και να συνεχίζει να το χτυπά»; – «Δεν λέγεται άνθρωπος» ήταν η απάντηση του ίδιου του παιδιού
στο ρητορικό του ερώτημα.
Της Γιώτας Ξένου. Κοινωνική Λειτουργός στο Τμήμα Κοινωνικής Πρόνοιας Δήμου Ζακύνθου – Ομάδα Προστασίας Ανηλίκων.
photo: The-TOC imerazante.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι
Σε σένα που είπες πριν λίγο τη φράση, «ε, μια στον ποπό, ελαφριά, σα χάδι. Το παιδί το χρειάζεται για να μάθει ότι κάνει λάθος» και είναι τόσα που θέλω να σου πω. Αλλά δεν μπορώ να τα εκφράσω τόσο περιεκτικά όσο αυτή η κουβέντα που μόλις ξεστόμισες. Το βλέμμα μου σταμάτησε εκείνη τη στιγμή πάνω σου.
Με κοίταξες ενοχλημένη. Χαμήλωσα τα μάτια για να μη σε φέρω σε δύσκολη θέση. Δεν είναι ο σκοπός μου να σε κρίνω. Θα αφήσω εδώ αυτά που ήθελα εκείνη τη στιγμή να σου πω, εγώ, μια άγνωστη από το διπλανό τραπέζι που η φράση σου μου ξύπνησε μνήμες…
Δε θα ξεχάσω εκείνη την πρώτη μέρα που το παιδί μου με έβγαλε κυριολεκτικά εκτός εαυτού. Τη στιγμή που ένα σχεδόν τρίχρονο με έχει φτάσει στα όριά μου. Το είχα μπροστά μου μέσα στη νύχτα να ουρλιάζει και να μη μπορώ να το κάνω τίποτα. Να προσπαθώ να το αγκαλιάσω και να ωρύεται. Να κάνω μισό βήμα πίσω και να χτυπιέται ακόμα περισσότερο. Να έχω μαζεμένη αϋπνία μηνών, για να μην πω ετών, και στο μεταξύ να κινδυνεύει να ξυπνήσει και το άλλο μου παιδί μέσα στο άγριο χάραμα. Τα νεύρα μου είχαν χτυπήσει κόκκινο και το μόνο που μου ερχόταν στο νου ήταν «να του δώσω μια σφαλιάρα να σκάσει».
Πάγωσα.
Ξαφνιάστηκα με την ίδια μου τη σκέψη. Στο νου μου γύριζαν αυτά τα λόγια, έτσι ακριβώς όπως αναδύθηκαν από το μυαλό μου.
Γιατί δεν ήταν δική μου η σκέψη, ήταν βίωμα.
Η φράση αυτή «ψιθυρίστηκε» στο αυτί μου προερχόμενη από μια μνήμη που είχα από παιδί.
Τέτοιος ήταν ο τρόπος της μητέρας μου να με σωφρονίζει. Αυτός ήταν ο τρόπος της μητέρας μου να με «διαπαιδαγωγεί» και να με «αγαπά».
«Όποια μάνα νοιάζεται για το παιδί της το παιδεύει για να μην την καβαλήσει μεγαλώνοντας»,
έλεγε, όταν ήταν ήρεμη και, όταν δεν ήταν, εκτελούσε όσα πίστευε. Έπεφτε ξύλο, για να γίνω «σωστός άνθρωπος».
Και μάλλον ένα βρέφος ή νήπιο πρέπει να είναι πολύ «λάθος άνθρωπος» για να χρειάζεται ξύλο.
Θυμάμαι εκείνο το «τώρα θα σου δείξω εγώ!» που είχε πει πηγαίνοντας στην κρεβατοκάμαρά της.
Γυρνώντας βαστούσε τη ζώνη από ένα παντελόνι του πατέρα μου. Θυμάμαι το όλο κακία βλέμμα της, όταν μου κατέβαζε το λουρί στα μπούτια. Το σορτσάκι που φορούσα δεν με προστάτευε σε καμία περίπτωση. Ούρλιαζα σε κάθε χτύπημα. Δεν ξέρω αν μπορούσα να βγάλω πιο δυνατή φωνή. Δεν έκανα καν τον κόπο να φύγω ή να κρυφτώ. Είχα «παγώσει» στα πόδια μου.
Δεν μπορούσα να πιστέψω πως η μαμά μου μπορούσε να βγάλει ένα τέτοιο πρόσωπο επάνω μου. Μέσα από τα αλλεπάλληλα χτυπήματά της, μου έκανε εντύπωση η έκφραση ηδονής έως ευχαρίστησης που είχε το πρόσωπό της. Ένα μίσος, ανακατεμένο με την προσπάθεια από τη δύναμη που χρειαζόταν να βάλει στο χτύπημα και, μετά το ουρλιαχτό μου, ερχόταν η χαιρέκακη ικανοποίησή της.
Τόσο μεγάλη, πολύπλοκη και μπερδεμένη εικόνα για το μυαλό των τεσσάρων, πέντε, έξι … και λοιπών χρόνων της ζωής μου. Δεν κατάλαβα ποτέ αν εκείνη τη στιγμή με μισούσε, πάντως σίγουρα δε με αγαπούσε.
Η ποικιλία στο ξύλο ήταν μεγάλη ανάλογα με την ένταση του θυμού της και όχι με την βαρύτητα της πράξης.
Στο μυαλό μου ξεφυλλίζω μνήμες από μελανιές ή πόνους από τα τακούνια των παπουτσιών της ή τις παντόφλες, από κουτάλες της κουζίνας ή με βίτσα από τον κήπο, με το χέρι, καμιά φορά και με δαγκωνιές ή τραβώντας μου τα μαλλιά.
Ειδικά όταν με χτύπαγε με το χέρι, φαινόταν το αποτύπωμα από την ανοιχτή της παλάμη. Πέρα από τον ξαφνικό πόνο και το τσούξιμο, άρχισε να αναδύεται ένα κόκκινο αποτύπωμα των δαχτύλων της πάνω στα μπούτια ή τα μπράτσα μου.
Ακόμα ανατριχιάζω στη μνήμη του πόνου στο σημείο που φορούσε τη βέρα. Θυμάμαι να κοιτάω το δέρμα μου για πολύ ώρα ακόμα κι όταν δεν είχα άλλα δάκρυα ή ουρλιαχτά για να αφήσω πίσω. Το παρακολουθούσα μέχρι να σβήσει και τη θέση του να πάρουν κάποιες μελανιές που δεν ξεχώριζαν εύκολα από πού είχαν προέλθει.
»Στο ξύλο που έτρωγα από τη μάνα μου, άγνωστο το γιατί, δεν προσπαθούσα ποτέ να ξεφύγω. Καθόμουν στωικά και το υπέμενα. Όσο ήμουν μικρή έκλαιγα και ούρλιαζα από τον πόνο.
Βλέποντας όμως την ευχαρίστηση που της έδινε η αντίδρασή μου και η εκτόνωση που της προσέφερα, έμαθα να σφίγγω τα δόντια για να μην της δείχνω πως πονάω.
Εκείνη με θεώρησε αναίσθητη και γαϊδούρα, γουρούνα και λοιπά κοσμητικά. Προσπαθούσε πραγματικά σκληρά και δυνατά να με «συνετίσει». Κατάφερα να μην κλαίω μπροστά της. Όσο ήμουν μικρή, τη φοβόμουν, μεγαλώνοντας τη μισούσα.
Με τις μνήμες ακόμα ζωντανές, «ξύπνησα» από τη σχισμή του χρόνου που έχυσε πόνο και πίκρα στο νου. Κοίταξα το παιδί μου που έκλαιγε ακόμα. Είδα μέσα από τα μάτια του την αναστάτωση, για έναν κόσμο που δεν το καταλαβαίνει.
Προφανώς κάποια μεγάλη δυσκολία είχε που δεν μπορούσε να την εκφράσει. Όπως ένας άνθρωπος σε ξένη χώρα, που δε γνωρίζει τη γλώσσα.
Πώς να επικοινωνήσει την ανάγκη του;
Πώς μέσα στη νύχτα, την κούραση και τη δική του αϋπνία να προσπαθήσει να επικοινωνήσει με τους γονείς του που κάπου στο βάθος του μυαλού του θεωρούσε προέκταση του εαυτού του;
Γιατί αυτοί οι γονείς δεν εκτελούσαν αυτό που εκείνο σκεφτόταν;
Γιατί τα πράγματα δε γίνονται όπως τα θέλει;
Φαντάστηκα πως για να εκφράζεται με τόση ένταση θα ήταν μεγάλη και η απελπισία του.
Τότε, το λυπήθηκα, το αγάπησα περισσότερο και άρχισε να σβήνει μέσα μου η αναστάτωση.
Δεν το χτύπησα το παιδί μου εκείνη τη μέρα. Ούτε την επόμενη, ούτε καμία άλλη μέρα.
Δε θέλω να με θυμάται το παιδί μου με δάκρυ, ούτε με πίκρα, ούτε με πόνο, ούτε με φόβο, ούτε με μίσος, ούτε με θυμό, ούτε…, ούτε…, ούτε…
Δε θέλω να μαυρίζω τις μνήμες του. Δε θέλω να σκοτεινιάζω τον ουρανό του.
Δε θέλω να το μάθω να υπομένει τη βία.
Δε θέλω καν να την ανέχεται. Για να βρει αυτό εναλλακτικές συμπεριφορές για να αποφεύγει όσο είναι δυνατόν τη βία, έπρεπε να βρω κι εγώ εναλλακτικές για να διαπαιδαγωγήσω χωρίς βία. Δύσκολο να το βρει κάποιος αν δεν έχει εμπειρία μη βίαιης ανατροφής, αλλά όχι ακατόρθωτο. Πείσμα θέλει και πίστη πως θα τα καταφέρει για χάρη του παιδιού του.
Δεν τα λέω αυτά για να μου πει κανένας μπράβο. Δε με νοιάζει άλλωστε η γνώμη των άλλων σε τέτοια θέματα. Με νοιάζουν μόνο τα μάτια του παιδιού μου και η ψυχή μου. Με νοιάζει που μπορώ να το κοιτάζω κατάματα.
Σκέφτεσαι και με το δίκιο σου, πως η ιστορία που σου είπα είναι «ακραία». Ναι, είναι.
Όμως τα παιδιά δεν έχουν μέτρο σύγκρισης. Για αυτά οι γονείς τους είναι ο κόσμος τους.
Η δική μου μητέρα, αν τη ρωτήσει κάποιος αν ποτέ έδωσε ξύλο στα παιδιά της, θα πει «ε, πότε-πότε καμία στον ποπό, σα χάδι και μόνο όταν χρειαζόταν». Υποκειμενικές είναι οι κρίσεις. Υποκειμενικά θα μας κρίνει και το παιδί μας στα επόμενα χρόνια. Δική μας η επιλογή.
Εσύ γλυκιά και τρυφερή μανούλα, που έχεις πονέσει για να γεννηθεί και να ανατραφεί αυτό το μικρούλι, που έχεις ξενυχτήσει στον ύπνο του, που αγωνιάς κάθε μέρα για το αν είναι καλά, σε παρακαλώ, σε ξορκίζω, σε ικετεύω, να το αγγίζεις μόνο για χάδι και όχι «μία σαν χάδι».
Ξέχνα τι έκανες μέχρι τώρα. Από εδώ και πέρα ξέρεις, σου το μαρτύρησα.
Η «μια στον ποπό» πονάει για κάποιες στιγμές το κορμί, μα μένει για πάντα στην ψυχή. Άσε το χαμόγελό σου να χαραχθεί απαλά στις μνήμες του. Τα χέρια σου έχε τα μόνο για αγκαλιές και παιχνίδι.
Το αγαπάς. Σε χρειάζεται. Σε αγαπά. Είναι η ζωή σου. Μην το ξεχνάς καμία στιγμή αυτό.
Παρασκευή απόγευμα, σε καφετέρια γνωστού εμπορικού κέντρου, καθόμαστε με τη φιλενάδα μου και απολαμβάνουμε τον καφέ μας. Γύρω μας φωνές, γέλια, παιδιά με παγωτό στο χέρι, ζευγαράκια πιασμένα χέρι-χέρι, μαμάδες να κυνηγούν τα μικρά τους. Ήσυχη φασαρία, ζωντανή και χαρούμενη.
Ξαφνικά μας τραβά την προσοχή ένα κοριτσάκι, που, ξεφεύγοντας από το χέρι της μαμάς του, τρέχει γρήγορα σε ένα διπλανό μας τραπέζι καιαρπάζει από ένα αγοράκι το μπαλόνι που κρατούσε.
Το αγοράκι το διεκδικεί πίσω, εκείνη δεν του το επιστρέφει και τότε ο μικρός της τραβά τα μαλλιά.
Σπεύδει τότε ο πατέρας του αγοριού να αποδώσει δικαιοσύνη και μπροστά στα έκπληκτα μάτια όλων, αρχίζει να χτυπάει το παιδί του, φωνάζοντάς του να ζητήσει συγγνώμη.
Οι γονείς του κοριτσιού, εμφανώς σοκαρισμένοι, επαναλαμβάνουν «δεν πειράζει, δεν φταίει ο μικρός, παιδιά είναι», αλλά ο πατέρας δείχνει απορροφημένος από το παιδαγωγικό του έργο.
Το αγοράκι ξεσπάει σε δυνατά κλάματα και ο πατέρας, μη μπορώντας να διαχειριστεί το κλάμα, τον σύρει με τη βία στην τουαλέτα.
Μπορώ να φανταστώ τη συνέχεια. Ο «ηθικός πατέρας», που δεν ανέχεται την ανάρμοστη συμπεριφορά, έδωσε στο παιδί του ένα γερό μάθημα. Απάντησε στη βία με βία. Κι έτσι, εξαντλημένος από το σκληρό του καθήκον, θα κοιμηθεί το βράδυ ήσυχος που θα παραδώσει στην κοινωνία έναν άνθρωπο σωστό και σκληραγωγημένο.
Το παιδί από την άλλη έμαθε πως οι άνθρωποι που το έφεραν στον κόσμο, οι γονείς του, που το αγαπούν περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, έχουν δικαίωμα πάνω στο σώμα, την ψυχή και το πνεύμα του.
Μπορούν να παραβιάζουν τα φυσικά του όρια, να καταργούν αυτό που το διαχωρίζει από τους άλλους και ανήκει μόνο σε αυτό, το σώμα, χτυπώντας το. Μπορούν να τραυματίζουν την αξιοπρέπειά του και την αυτοεκτίμησή του και να μην το σέβονται, ευτελίζοντας την μοναδικότητά του. Να υποδουλώνουν το πνεύμα του, μέσω ενός άνισου αγώνα επικράτησης, υποχρεώνοντάς το να βουλώσει το στόμα του για να έχουν αυτοί την τελευταία κουβέντα.
Μαθαίνει, κατά συνέπεια, να καταπιέζει τα συναισθήματά του. Ακόμη χειρότερα, αισθάνεται προδομένο. Οι γονείς, που υποτίθεται ότι οφείλουν να το προστατεύουν από τους «κακούς», το αφήνουν εκτεθειμένο στη δικιά τους επιθετικότητα. Και φυσικά η βία γεννάει βία. Το παιδί με τη σειρά του θα εξελιχθεί σε έναν ενήλικα που θα αντιδρά με το ίδιο μένος, χτυπώντας ουσιαστικά το παιδί που ο ίδιος υπήρξε κάποτε.
Γυρίζω πίσω στη σκηνή στο εμπορικό κέντρο. Προσπαθώ να φέρω στο μυαλό μου την αντίδραση της μάνας. Το μόνο που θυμάμαι είναι ένα κενό, χαμένο βλέμμα, με κρυμμένη ίσως οργή προς τον πατέρα. Σιωπηλή αποδοκιμασία.
Η ευθύνη όμως βαραίνει και τον γονιό που ανέχεται τη βία, παρότι λεκτικά δεν συμφωνεί. Γιατί να φοβάται να σηκώσει ανάστημα μια γυναίκα όταν το παιδί της κακοποιείται; Για να μη χαλάσει το σπίτι της; ή μένει με έναν ακατάλληλο σύζυγο και πατέρα για χάρη των παιδιών, όπως συνηθίζεται να λένε όσοι δειλιάζουν να πάρουν την ευθύνη της ζωής τους στα χέρια τους, θυσιάζοντας το ίδιο τους το παιδί στο βωμό της δήθεν οικογενειακής ζωής;
Δεν θα ξεχάσω την απόγνωση του μικρού αυτού αγοριού, το γοερό του κλάμα, τη γεμάτη θόρυβο σιωπή που ακολούθησε όταν οδηγήθηκε στην τουαλέτα. Σαν μέσα σε όνειρο ακούω το μικρό αγόρι να ψιθυρίζει «Μπαμπά, μαμά σώστε με από τους… γονείς μου» και να κουκουλώνεται κάτω από τα σκεπάσματά του.
1. Χτυπώντας τα παιδιά σας, τα μαθαίνετε να χτυπούν και αυτά τα δικά τους παιδιά όταν μεγαλώσουν.
2. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν ένα παιδί παρουσιάζει αρνητική συμπεριφορά, είναι γιατί υπάρχει κάποιος λόγος (π.χ. πεινά, νυστάζει, είναι κουρασμένο ή αδιάθετο).
3. Η τιμωρία με ξυλοδαρμό δεν αφήνει το παιδί να μάθει ότι μια διαφωνία ή μια σύγκρουση επιλύεται με διάλογο και επικοινωνία.
4. Η τιμωρία επηρεάζει αρνητικά τη σχέση παιδιού-γονιού, αφού είναι δύσκολο για το παιδί να αντιληφθεί πώς γίνεται να το αγαπούν και ταυτόχρονα να το χτυπούν και να το πληγώνουν.
5. Η οργή ή η αγανάκτηση που δε βρήκε τρόπους να εκφραστεί από ένα παιδί αποθηκεύεται μέσα του και οδηγεί σε ένα θυμωμένο και αντιδραστικό έφηβο.
6. Το χτύπημα, για παράδειγμα, στον ποπό ενός παιδιού, ο οποίος είναι μια ερωτογενής ζώνη, μπορεί να δημιουργήσει στο μυαλό του μια συσχέτιση μεταξύ πόνου και σεξουαλικής απόλαυσης και να οδηγήσει σε μια μετέπειτα δύσκολη σεξουαλική ζωή.
7. Όταν η τιμωρία με ξυλοδαρμό δεν πετυχαίνει και ο γονιός δεν έχει άλλες εναλλακτικές μεθόδους, τότε η συχνότητα της τιμωρίας αυτής μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε σοβαρή σωματική κακοποίηση του παιδιού.
8. Η σωματική τιμωρία ενισχύει το επικίνδυνο και άδικο μήνυμα ότι «ο πιο δυνατός επιβάλλεται γιατί μπορεί και το κάνει» και ότι είναι αποδεκτή η λογική να πληγώνουμε κάποιον επειδή τυχαίνει να είναι μικρότερος και πιο αδύναμος από εμάς.
9. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από τους ρόλους των γονιών τους ότι η σωματική τιμωρία αποτελεί αποδεκτό τρόπο έκφρασης αρνητικών συναισθημάτων και επίλυσης αντιπαραθέσεων ή συγκρούσεων.
10. Τα γερά θεμέλια μιας υγιούς προσωπικότητας βασίζονται στην αγάπη, τον σεβασμό και τη σωστή επικοινωνία και όχι στον φόβο και την απειλή για σωματική τιμωρία.
.jpg)
Posts
