Η συναισθηματική κακοποίηση έχει τις ίδιες συνέπειες με τη σωματική
κακοποίηση ή την εγκατάλειψη του παιδιού.
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε μια ομάδα ερευνητών από τοΠανεπιστήμιο McGill.
Ο συναισθηματικός και ο φυσικός πόνος ενεργοποιούν τα ίδια σημεία του
εγκεφάλου. Η συναισθηματική κακοποίηση, η οποία περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως η
γελοιοποίηση, ο εκβιασμός και η απόρριψη, είναι πολύ πιο συχνή από τη σωματική
κακοποίηση ή την εγκατάλειψη. -------------------- Η Συναισθηματική κακοποίηση του παιδιού
Είναι ο τύπος της συμπεριφοράς, λεκτικής ή πρακτικής που θέτει την
ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού σε κίνδυνο. Αδιαφορία απόρριψη
εκφοβισμός ταπείνωση απομόνωση εκμετάλλευση όλα αυτά είναι συναισθηματική
κακοποίηση.
περισσότερα εδώ -------------------- Μελέτες συμπεραίνουν ότι περίπου το ένα τρίτο των παιδιών σε όλο τον
κόσμο βιώνει συναισθηματική κακοποίηση.
Ωστόσο, «παρόλο που οι άνθρωποι υποθέτουν ότι η φυσική κακοποίηση είναι
πολύ πιο επιβλαβής από άλλα είδη κακοποίησης, βρήκαμε ότι οι συνέπειες
είναι παρόμοιες», λέει ο David Vachon, καθηγητής Ψυχολογίας στο
Πανεπιστήμιο McGill ο οποίος ηγείται της συγκεκριμένης μελέτης.
«Αυτές οι συνέπειες έχουν ένα ευρύ πεδίο εκδήλωσης και περιλαμβάνουν τα
πάντα, από άγχος και κατάθλιψη μέχρι την
παραβατικότητα και τη βίαιη συμπεριφορά». Η μελέτη
διήρκησε 20 χρόνια και έλαβε χώρα σε παιδικές κατασκηνώσεις όπου εξετάστηκαν
πάνω από 2.300 αγόρια και κορίτσια προερχόμενα από οικογένειες χαμηλών
εισοδημάτων διαφόρων φυλών.
Τα παιδιά είχαν ηλικία από 5 έως 13 ετών.
Οι ερευνητές εξέτασαν και άλλες θεωρίες, μεταξύ των οποίων αυτής που
ισχυρίζεται ότι κάθε είδος κακοποίησης έχει διαφορετικές συνέπειες αλλά
και αυτή που ισχυρίζεται ότι οι συνέπειες είναι διαφορετικές για τα
αγόρια και τα κορίτσια διαφορετικών φυλών.
Η έρευνα έδειξε ότι τίποτα από όλα αυτά δεν έχει σημασία. Φαίνεται ότι τα
διαφορετικά είδη κακοποίησης έχουν παρόμοιες, ευρείες καταστροφικές
συνέπειες σε όλους. enallaktikidrasi
Το ακούμε συχνά από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, αλλά και από νεότερους, δυστυχώς.
Παροτρύνσεις για ξυλιές στα χεράκια, φωνές με έντονο ύφος, χειρονομίες προσβλητικές και τιμωρίες στη γωνία, αποτελούν κάποιες προσφιλείς, «ανώδυνες» τακτικές, που συστήνονται ελαφρά τη καρδία, ακόμη και από παιδαγωγούς, προκειμένου να συνετιστεί ένα παιδί, ένα νήπιο, ένα βρέφος που … «ενοχλεί».
Κι όμως, δεν υπάρχει μεγαλύτερη παγίδα, από την επιφανειακή προσέγγιση του.. «έλα, μωρέ τι πάθαμε με λίγο ξύλο;»
Το ξύλο που έχει δεχθεί ένα παιδί, αγαπητέ υποστηρικτή των «λίγων ξυλιών», πλημμύρισε κάποτε τον εγκέφαλό του με κορτιζόλη, την ορμόνη του άγχους, προκαλώντας αλλαγές μόνιμες στην εγκεφαλική φυσιολογία του.
Το έχει κάνει ψυχρό συναισθηματικά, αφού έμαθε στην πιο τρυφερή του ηλικία, πως ένας γονιός μπορεί να ταυτιστεί με τον τιμωρό του.
Το έκανε να νιώθει μόνο, με συναισθήματα οργής, μίσους, τα οποία στη συνέχεια έστρεψε στον εαυτό του, βιώνοντας ενοχή και ματαίωση.
Αλήθεια, όσοι νομιμοποιούν το ξύλο, μπορούν να συνάψουν πολύ στενές σχέσεις και να συνδεθούν συναισθηματικά;
Μπορούν να βιώσουν την απόλυτη εμπιστοσύνη προς οποιοδήποτε άλλο ανθρώπινο ον, αφού οι ίδιοι τους οι γονείς τους κακομεταχειρίστηκαν κάποτε;
Ένιωσαν ποτέ στην πραγματικότητα πολύ κοντά και οικεία με αυτούς τους γονείς, ή απλά περιορίστηκαν σε μια σχέση ψυχρή, σε μια σχέση σεβασμού;
Πώς μπορούν, άραγε, να χειριστούν τα ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα που πηγάζουν από μια ηλικία παιδική, γεμάτη ξύλο και ταπείνωση;
Και... αλήθεια, τι γίνεται με τις αγχώδεις διαταραχές που χτυπάνε συχνά την πόρτα, όσων είχαν βίαια παιδικά χρόνια;
Αγοραφοβία, κατάθλιψη, κρίσεις πανικού, πηγάζουν συχνότατα από την παιδική κακοποίηση.
Μάθαμε να φοβόμαστε, να κρυβόμαστε πίσω από μάσκες, να μην έχουμε πρόσωπο, αλλά προσωπείο, να φοράμε το κουστούμι μας και να παίζουμε το ρόλο μας.
Μάθαμε να μην εκφράζουμε τις ανάγκες και τα «θέλω» μας, να μην τα αναγνωρίζουμε, να θέλουμε τα «θέλω» των άλλων, να τα περνάμε για δικά μας, να τους ανήκουμε, να εξαρτιόμαστε.
Μάθαμε να μην αγαπάμε τον εαυτό μας, άρα και τους άλλους, να μην τον αποδεχόμαστε, να τον σαμποτάρουμε, να ζητούμε το δυσλειτουργικό για να λειτουργήσουμε ή για να νομίζουμε ότι έτσι λειτουργούμε.
Μάθαμε να βολευόμαστε, να μη ρισκάρουμε, να μην κυνηγάμε τα όνειρά μας, να μην ονειρευόμαστε, να μας τρομάζει η αλλαγή, δηλαδή η ίδια η ζωή, μάθαμε να μη ζούμε. Άλλα περισσότερο, άλλα λιγότερο. Άλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο. Κι αν πάλι όλα αυτά δεν τα αναγνωρίζουμε είναι γιατί κυρίως μάθαμε να τα βάζουμε όλα «κάτω απ’ το χαλί»… Κι αφού δεν τα βλέπω, ή μάλλον δε θέλω να τα δω, τότε δεν υπάρχουν!
Οι 10 λόγοι που δεν πρέπει ποτέ να χτυπάτε τα παιδιά σας από Έλενα Μπούλια | 18 Ιουν 2015
Υπάρχουν ΜΟΝΟ 37 χώρες σε όλον τον κόσμο στις οποίες είναι παράνομο ο γονιός, ο δάσκαλος ή οποιοσδήποτε άλλος να χτυπά ένα παιδί. Η Ελλάδα είναι ανάμεσά τους, κι όμως ακόμα και σήμερα το ξύλο θεωρείται από αμέτρητους γονείς η μοναδική αποτελεσματική μέθοδος πειθαρχίας. Τα τελευταία 20 χρόνια, νευροψυχολόγοι, κοινωνιολόγοι και ψυχίατροι κάνουν έκκληση στους γονείς να σταματήσουν να χτυπούν τα παιδιά τους. Ο σημαντικότερος λόγος, σύμφωνα με τον ψυχίατρο Dr. Peter Newell είναι ότι «όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στην προστασία της σωματικής τους ακεραιότητας, και τα παιδιά είναι άνθρωποι.»Ωστόσο, υπάρχουν 10 ακόμα σημαντικοί λόγοι για να μην ξαναχτυπήσετε ποτέ το παιδί σας:
1. Το να χτυπάτε τα παιδιά τα μαθαίνει να γίνονται και τα ίδια βίαια. Αμέτρητες έρευνες έχουν δημοσιευτεί μέχρι σήμερα, οι οποίες υπογραμμίζουν την άμεση σχέση της σωματικής τιμωρίας στο παιδί με την επιθετικότητα ή την βίαιη συμπεριφορά στην εφηβεία ή στην ενήλικη ζωή. Έχει διαπιστωθεί ότι όλοι οι επικίνδυνοι εγκληματίες δέχονταν τακτικά απειλές και ξύλο ως παιδιά. Τα παιδιά είναι από την φύση τους προγραμματισμένα να υιοθετούν τις συμπεριφορές και αντιδράσεις που παρατηρούν στο περιβάλλον τους και να μιμούνται τις πράξεις των γονιών τους, τόσο τις καλές όσο και τις κακές. Έτσι, είναι ευθύνη των γονιών να γίνονται πρότυπα ενσυναίσθησης και σοφίας για τα παιδιά.
2. Σε πολλές περιπτώσεις «κακής συμπεριφοράς», το παιδί απλά αντιδρά με τον μοναδικό τρόπο που μπορεί, δεδομένης της ηλικίας και της εμπειρίας του, αλλά και της παραμέλησης των βασικών του αναγκών. Αυτές είναι: ο καλός ύπνος και η σωστή διατροφή, η αντιμετώπιση κάποιων κρυμμένων αλλεργιών, ο καθαρός αέρας, η άσκηση και η επαρκής ελευθερία να εξερευνά τον κόσμο γύρω του. Η μεγαλύτερη, ωστόσο, ανάγκη του παιδιού είναι η αμέριστη προσοχή των γονιών του. Στην πολυάσχολη εποχή που ζούμε, λίγα είναι τα παιδιά που εισπράττουν επαρκή χρόνο και προσοχή από τους γονείς, οι οποίοι πολύ συχνά αποσπώνται από δικά τους προβλήματα και ανησυχίες, ώστε αμελούν να φερθούν στα παιδιά με υπομονή και ενσυναίσθηση. Είναι σαφέστατα λάθος και άδικο να τιμωρείται ένα παιδί επειδή αντέδρασε με φυσικό τρόπο, εξαιτίας της παραμέλησης των βασικών του αναγκών. Για τον λόγο αυτόν, η τιμωρία όχι μόνο αποδεικνύεται μακροπρόθεσμα μη αποτελεσματική, αλλά είναι και ξεκάθαρα άδικη.
3. Η τιμωρία δεν μαθαίνει στο παιδί να λύνει προβλήματα και διαφωνίες με αποτελεσματικό και ανθρώπινο τρόπο. Οι ειδικοί λένε ότι «όταν κάνουμε ένα παιδί να φοβάται, σκοτώνουμε την διαδικασία μάθησης πριν ακόμα ξεκινήσει». Ένα παιδί που δέχεται σωματική τιμωρία, προκαταλαμβάνεται με αισθήματα θυμού και φαντασιώσεις εκδίκησης και έτσι χάνει την ευκαιρία να μάθει πιο αποτελεσματικές μεθόδους επίλυσης προβλημάτων. Έτσι, το τιμωρημένο παιδί δεν θα ξέρει άλλον τρόπο για να επιλύει προβληματικές καταστάσεις στο μέλλον.
4. Η σωματική τιμωρία παρεμβαίνει στον δεσμό μεταξύ παιδιού και γονιού, καθώς δεν είναι στην φύση του ανθρώπου να αγαπάμε κάποιον που μας έχει πονέσει. Το πραγματικό πνεύμα συνεργασίας που κάθε γονιός επιθυμεί, μπορεί να προκύψει μόνο μέσω ενός ισχυρού δεσμού, βασισμένου σε αμοιβαία αισθήματα αγάπης και σεβασμού. Η τιμωρία, ακόμα κι αν τη δεδομένη στιγμή φαίνεται να «πιάνει», μπορεί να οδηγήσει μόνο σε επιφανειακά καλή συμπεριφορά, βασισμένη στον φόβο, η οποία μπορεί να συνεχίζεται μόνο έως ότου το παιδί είναι αρκετά μεγάλο για να αντισταθεί. Αντίθετα, η συνεργασία, βασισμένη στον σεβασμό, θα διαρκέσει για πάντα, φέρνοντας πολλά χρόνια αμοιβαίας ευτυχίας, καθώς το παιδί και οι γονείς μεγαλώνουν.
5. Πολλοί γονείς δεν έμαθαν ποτέ, στα δικά τους παιδικά χρόνια, ότι υπάρχουν θετικοί τρόποι για να πειθαρχούν ένα παιδί. Όταν η σωματική τιμωρία δεν επιτυγχάνει τους επιθυμητούς στόχους, και αν οι γονείς δεν γνωρίζουν άλλες, εναλλακτικές μεθόδους διαπαιδαγώγησης, από το ξύλο μπορεί να οδηγηθούν σε άλλες, πολύ πιο συχνές και επικίνδυνες πράξεις ενάντια στο παιδί.
6. Ο θυμός και τα νεύρα, τα οποία δεν μπορούν να εκφραστούν με σαφήνεια από το παιδί, αποθηκεύονται μέσα του –κάπως έτσι γίνονται οργισμένοι οι έφηβοι. Ο θυμός που έχει συσσωρευτεί για χρόνια, σοκάρει τους γονείς του εφήβου, ο οποίος πλέον νιώθει αρκετά ισχυρός για να εκδηλώσει την οργή του. Η σωματική τιμωρία μπορεί να οδηγήσει σε «καλή συμπεριφορά» όταν το παιδί είναι μικρό, αλλά πάντα με μεγάλο κόστος, το οποίο θα πληρώσουν αργότερα και οι γονείς και η κοινωνία, όταν το παιδί μεγαλώσει.
7. Το να χτυπάτε το παιδί στα οπίσθια, τα οποία αποτελούν ερωτογενή ζώνη στην παιδική ηλικία, μπορεί να δημιουργήσει στο μυαλό του παιδιού συσχετισμό ανάμεσα στον πόνο και την σεξουαλική ευχαρίστηση, οδηγώντας το σε σοβαρές δυσκολίες στις ερωτικές του σχέσεις όταν μεγαλώσει. Αν ο γονιός, τις ώρες που ασχολείται με το παιδί, το κάνει ουσιαστικά για να το τιμωρήσει, αυτό θα συγχωνεύσει στο μυαλό του τις έννοιες του πόνου και της ευχαρίστησης. Ένα παιδί που υποβάλλεται σε αυτή την κατάσταση θα έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση και θα πιστεύει ότι δεν του αξίζει κάτι καλύτερο.
8. Ακόμα και το να χτυπάτε ελαφρά το παιδί μία στο τόσο μπορεί να είναι σωματικά επικίνδυνο. Οι σφαλιάρες στο κάτω μέρος της σπονδυλικής στήλης στέλνουν κρουστικά κύματα κατά μήκος του σπονδύλου και μπορεί να τραυματίσουν το παιδί. Το γεγονός ότι πολλοί ενήλικες στην εποχή μας έχουν σοβαρούς πόνους και προβλήματα στη μέση, μπορεί και να οφείλεται στη σωματική τιμωρία που δέχτηκαν ως παιδιά. Υπάρχουν παιδιά που έχουν μείνει παράλυτα εξαιτίας νευρικών βλαβών που προκλήθηκαν από το ξύλο των γονιών, ενώ κάποια έχουν χάσει την ζωή τους, έπειτα από ελαφρά χτυπήματα, λόγω επιπλοκών που δεν μπόρεσαν να διαγνωστούν.
9. Η σωματική τιμωρία μεταφέρει στο παιδί το επισφαλές και άδικο μήνυμα ότι «ο ισχυρότερος κερδίζει», δηλαδή ότι είναι αποδεκτό να χτυπά κάποιον, δεδομένου ότι ο άλλος είναι πιο μικρόσωμος και λιγότερο δυνατός. Το παιδί, έτσι, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μπορεί να κακοποιεί μικρότερα παιδιά (bullying). Ως ενήλικας, το παιδί αυτό, αδυνατεί να νιώσει συμπόνια για ανθρώπους που είχαν την ατυχία να είναι πιο αδύναμοι από εκείνον, ενώ νιώθει φόβο για τους πιο ισχυρούς. Αυτό θα το εμποδίσει να καθιερώσει ουσιαστικές σχέσεις που είναι πολύτιμες για μια ολοκληρωμένη ζωή.
10. Τέλος, πρόσφατη καναδική μελέτη έδειξε ότι το ξύλο διαβρώνει την ανάπτυξη του παιδιού και μειώνει τη νοημοσύνη του. Η συγκεκριμένη μελέτη αποδεικνύει ότι το ξύλο δεν είναι επικίνδυνο μόνο από ηθικής άποψης, αλλά είναι επιβλαβές και από ιατρικής άποψης, αφού μπορεί να καταστρέψει τον ιστό που συνδέει μεταξύ τους τα κύτταρα του εγκεφάλου, τα οποία σχετίζονται με τη νοημοσύνη και την ικανότητα μάθησης. Η περιοχή του εγκεφάλου που επηρεάζεται από το ξύλο, έχει να κάνει ακόμα με την ικανότητα αισθητηριακής αντίληψης, με τον λόγο, τον έλεγχο των μυών, των συναισθημάτων και της μνήμης. Πόσους ακόμα, επιστημονικά τεκμηριωμένους, λόγους χρειάζεστε για να μην ξαναχτυπήσετε ποτέ το παιδί σας; mama365
Τότε το παιδαγωγικό «σλόγκαν» ήταν «το ξύλο κάνει τους ανθρώπους» ή «το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο»! Και οι τοτινοί συνάδελφοι εκπαιδευτικοί εφάρμοζαν χωρίς «εκπτώσεις», αυτόν τον «παράδεισο» (του ξύλου) στα μικρά τρυφερά μαθητούδια τους, να τον βιώνουν σαν την κατάμαυρη κόλασή τους.
Δεν είναι το ότι οι δάσκαλοι εκείνων των χρόνων ήσαν απάνθρωποι και σαδιστές! Ήταν η επικρατούσα παιδαγωγική λογική, η ερβαρτριανή της αντίληψη στο χειρότερο βαθμό, η τιμωρία των μαθητών δια της σωματικής βίας καθημερινότητα ενταγμένη στο πλαίσιο της κυρίαρχης παιδαγωγικής αντίληψης «με το ξύλο μαθαίνεις γράμματα και γίνεσαι άνθρωπος», μια αντίληψη που «νομιμοποιούνταν» και εκτός σχολείου, καθώς τόσο στην οικογένεια όσο και ευρύτερα στην κοινωνία η «παιδαγωγική του ξύλου» ήταν επίσης κυρίαρχη.
Η «γάνωσις» του Κώστα Κρυστάλλη…
Γράφει ο Κώστας Βάρναλης στο βιβλίο του «Αισθητικά, κριτικά, σολωμικά» (σελ. 204), μεταξύ άλλων, για τον ποιητή του «Βουνού και της στάνης», Κώστα Κρυστάλλη:
«…Ο Κρυστάλλης τα πρώτα του σχολικά γράμματα τα έκανε στο Συρράκο, όπου «ήκμαζεν δημοτικόν και σχολαρχείον». Αφού μαθαίνανε τα παιδιά την αλφαβήτα στην άμμο, γράφοντας με το δάχτυλο, προχωρούσανε κατόπι στους πίνακες, κι ύστερα τους δίνανε βιβλία. Τα τρία πρώτα ήτανε το «Αλφαβητάριον», το «Αναγνωσματάριον καιο «Ερημίτης». Έπειτα έποντο ο «Καλός Πατήρ», ο «Χριστόφορος», η «Χρηστομάθεια» κλπ.
«Όταν έφθασα εις τον "Χριστόφορον", γράφει ο Κρυστάλλης, ήμουν όπωσούν αρκετά μεγάλος. Τιμωρίαι μας τότε ήταν εν χρήσει η φυλάκισις και η γάνωσις, καθ΄ην ο τιμωρούμενος εγανώνετο εις το πρόσωπον ποικιλοτρόπως υπό τινός των συμμαθητών του και υπό του διδασκάλου διά μελάνης και εις το τέλος του μαθήματος, διερχόμενοι έμπροσθέν του οι μαθηταί όλοι, έπτυον αυτόν. Εάν το παράπτωμα ήτο πολύ μέγα, εξήγετο εν τοιαύτη καταστάσει εις το μεσοχώρι, όπου επτύετο παρ’ όλου του κόσμου.
Εις την τάξιν αυτήν επρώτευον εγώ και μία ωραία κορασίς…. Ήτο αληθώς ωραιοτέρα και κάπως την υπέβλεπον!…. Εν δειλινόν εορτής την απήντησα εις την βρύσιν έξω του χωρίου. Της εζήτησα κατ’ αρχάς ύδωρ και μοι προσέφερε την υδρίαν της ευχαρίστως. Μετά τούτο ο λεβέντης θέλησα να φιλήσω τας ροδοκοκκίνους παρειάς της. Έκαμα, λοιπόν, έφοδον και απέτυχα…. Πλήρης οργής απομακρυνθείσα μ’ εφοβέρισεν, ότι θα με κατήγγειλεν εις τον διδάσκαλον (όχι εις τους γονείς της)…
Την επαύριον το πρωί προσεκλήθην υπό του διδασκάλου ίνα απολογηθώ. Μη δυνάμενος ν’ αρνηθώ την πράξιν μου κατεδικάσθην εις την τιμωρίαν της γανώσεως. Και έβαλε αυτήν την ιδίαν, ο απηνής διδάσκαλος να με γανώσει.
Εις μίαν γωνίαν, λοιπόν, του σχολείου εμβάπτουσα τους ωραίους μικρούς δακτύλους της εις το μελανοδοχείον εζωγράφει το μικρόν προσωπάκι μου. Μοι εσχεδίασε μύστακα αρειμάνιον και γένειον μελανότατον, τον ήλιον και την σελήνην επί των παρειών μου, διόπτρα επί της ρινός μου…Ότε δε ετελείωσε το μάθημα και εδέχθην επί του προσώπου μου τα πτυσίματα των πλείστων μαθητών, αυτή παρελάσασα, αντί να με πτύσει, με ητένισε με βλέμμα υπόδακρυ, αλλ’ εγώ έκτοτε την εμίσησα…”».
... που βλέπει ένα παιδί στο πάτωμα να κλαίει από το ξύλο και να συνεχίζει να το χτυπά»;
Σε μια υστερικά υλιστική εποχή δεν θα μπορούσε ο άνθρωπος να μην έχει
μετατραπεί και ο ίδιος σε «αναλώσιμο» αντικείμενο προς μιας ή
περισσοτέρων χρήσεων. Λέξεις όπως ανθρωπιά, αγάπη, «μπέσα», φιλότιμο,
δεν υπάρχουν ως ανθρώπινες αξίες παρά ως λέξεις για να περιγράψουν μια
ιδανικά πλασμένη ανθρώπινη σχέση.
Άνθρωπος: μια ιδιότητα που
οφείλουμε να υποστηρίξουμε με πράξεις που χαρακτηρίζονται από αρετές και
αξίες. Όπως, είναι η αλληλεγγύη προς στο συνάνθρωπο, η αγάπη και ο
σεβασμός στον θεσμό της οικογένειας, η φροντίδα και η στοργή προς τα
παιδιά, που είναι η μελλοντική γενιά και η ατομική συνείδηση προς όφελος
της κοινωνίας. Ο γονέας είναι αυτός που μπορεί να αντιπροσωπεύσει
πλήρως την ιδιότητα του Ανθρώπου, με την σωστή άσκηση του γονεϊκού του
ρόλου και των υποχρεώσεων και καθηκόντων που προκύπτουν. Η μητέρα και ο
πατέρας έχουν ως βασικό καθήκον την δόμηση μιας καλής σχέσης με τον
απόγονο (παιδί) τους και κατ’ επέκταση με τον ίδιο τον εαυτό τους και τη
σωστή μετάδοση αρχών και αξιών, απαραίτητα για την ανατροφή του
αυριανού ιδανικού ανθρώπου.
Ωστόσο, πώς μπορούν να θεωρηθούν όλοι οι
γονείς Άνθρωποι, αν αναλογιστούμε τα υψηλά ποσοστά ενδοοικογενειακής
βίας και παιδικής κακοποίησης;
Το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης
μέσα στην οικογένεια αποτελεί ζήτημα, το οποίο αποκτά όλο και
μεγαλύτερες. Το γεγονός ότι παιδιά που πέφτουν θύματα κακοποίησης από
την ίδια τους την οικογένεια οφείλεται σε γονεϊκό περιβάλλον που
χαρακτηρίζεται από παθογένεια και δυσχέρειες σε πολλαπλά επίπεδα.
Το
φάσμα της κακοποίησης δεν περιλαμβάνει μόνο την σωματική αλλά και την
συναισθηματική και σεξουαλική βία, καθώς και την παραμέληση.
Τι συνιστά όμως παιδική κακοποίηση; Δεν
θα μιλήσουμε με βιβλιογραφικούς όρους, καθώς το τι θεωρεί ένας γονιός
κακοποίηση και με ποιους τρόπους την ασκεί και για ποιους λόγους,
θεωρείται εν μέρει υποκειμενικό. Εάν το τρομαγμένο βλέμμα ενός
παιδιού στη «θεόρατη», όπως φαντάζει στα μάτια ενός παιδιού, ανθρώπινη
φιγούρα και το υψωμένο χέρι ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο, μας θυμίζει
κάτι, έχουμε μια απάντηση στο τι συνίσταται κακοποίηση.
Η παιδική
κακοποίηση θεωρείται ένα ψυχικό τραύμα, με κύριο χαρακτηριστικό τον πόνο
που εισπράττουν τα παιδιά και τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνουν τόσο
στο «τώρα» – στη παιδική ηλικία, όσο και στο «αύριο» – στη μετέπειτα
ενήλικη ζωή.
Έτσι, ο ιδανικός άνθρωπος που θα μπορούσε να γίνει
ένα παιδί, μετατρέπεται σε άνθρωπο με σοβαρά διαπροσωπικά προβλήματα, με
δυσκολία στη σύναψη υγιών σχέσεων, με κοινωνική δυσλειτουργικότητα,
ψυχικές διαταραχές, παραβατική συμπεριφορά και μια πληθώρα άλλων
συνεπειών.
Ο ιδανικός άνθρωπος θα πρέπει να διακατέχεται από
ελευθερία. Αλλά πως μπορεί να συνυπάρχει η ελευθερία με το συναίσθημα
του φόβου; Και αναφερόμαστε στον φόβο που αισθάνονται τα παιδιά έναντι
των γονιών τους και ο οποίος προέρχεται από τις σκληρές τιμωρητικές
πρακτικές των γονιών που έχουν ως αποτέλεσμα όχι τη συνέτιση στη μη
επιθυμητή συμπεριφορά αλλά στην εκδήλωση φοβικών συναισθημάτων. Τα
παιδιά που έχουν δεχτεί κακοποίηση φοβούνται… φοβούνται να εμπιστευτούν,
να αγαπήσουν και ζουν υπό καθεστώς φόβου και άγχους.
Το
φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης υπάρχει, εν δυνάμει, σε κάθε σπίτι
και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά είναι
μιμητές και σπεύδουν να αναπαραστήσουν αυτό που βιώνουν. Άρα μην μας
εκπλήσσει το γεγονός της έξαρσης των φαινομένων επιθετικότητας και
άσκησης βίας στα σχολεία και στις σχέσεις των συνομηλίκων. Η
συνειδητοποίηση από τους γονείς ότι ένας αποτελεσματικός τρόπος
ανατροφής των παιδιών είναι μέσω της διαδικασίας της μίμησης μπορεί να
λειτουργήσει προς όφελος τόσο των γονιών, όσο και των παιδιών, καθώς οι
γονείς για να αποτελέσουν θετικό πρότυπο για τα παιδιά τους, θα πρέπει
να μπορούν να ελέγχουν του εαυτό τους και την συμπεριφορά τους.
Ένα
ακόμη χρέος του ανθρώπου, εάν θέλει να έχει την ιδιότητα του ιδανικού
ανθρώπου που αναφέραμε παραπάνω, είναι εκτός από το να αποτελεί θετικό
παράδειγμα προς μίμηση, να μην σιωπά, σε οποιαδήποτε άδικη πράξη
(συμπεριλαμβανομένου και της κακοποίησης των παιδιών), διότι έτσι
γίνεται συνεργός.
Εάν κάποιος έχει παρατηρήσει κάτι ύποπτο ή έχει
υπάρξει παρατηρητής μιας βίαιης σκηνής, οφείλει να το καταγγέλλει. Αρκεί
να σκεφτεί ότι, η ζωή ενός παιδιού εξαρτάται από τη δική του βούληση.
Υπάρχουν γραμμές άμεσης βοήθειας που κάποιος μπορεί να καλέσει έστω και
ανώνυμα και να αναφέρει την καταγγελία του.
Σημειωτέον, η απάντηση
στο ερώτημα αν θεωρούνται όλοι οι γονείς άνθρωποι έρχεται από τη
τρεμάμενη από λυγμούς φωνή ενός μικρού παιδιού που ανέφερε το εξής: «Πώς
μπορεί να λέγεται άνθρωπος αυτός (αναφερόμενος στον πατέρα του) που
βλέπει ένα παιδί στο πάτωμα να κλαίει από το ξύλο και να συνεχίζει να το χτυπά»; – «Δεν λέγεται άνθρωπος» ήταν η απάντηση του ίδιου του παιδιού
στο ρητορικό του ερώτημα.
Της Γιώτας Ξένου. Κοινωνική Λειτουργός στο Τμήμα Κοινωνικής Πρόνοιας Δήμου Ζακύνθου – Ομάδα Προστασίας Ανηλίκων.
photo: The-TOC imerazante.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι
Ένα οικογενειακό δράμα αποκαλύφθηκε στην Κομοτηνή, όταν εντοπίστηκε μόνο του σε μια παιδική χαρά της πόλης ένα 9χρονο αγοράκι.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το αγόρι το βρήκε γύρω στις 12:15 το βράδυ της προηγούμενης Τετάρτης προς Πέμπτη ένας περαστικός, ο οποίος ανησύχησε που το είδε μόνο του, καταβεβλημένο και ταλαιπωρημένο. Το πλησίασε και μόλις άκουσε τα όσα του είπε ειδοποίησε αμέσως την αστυνομία.
Το αγοράκι, όπως είπε στον κύριο που ενδιαφέρθηκε να μάθει αν είναι καλά, φοβόταν να γυρίσει στο σπίτι του, γιατί, αν δε συγκέντρωνε αρκετά χρήματα από επαιτεία, θα έτρωγε πολύ ξύλο στο σπίτι από τον σύντροφο της μητέρας του, ο οποίος όμως σε κανένα επίσημο έγγραφο δεν παρουσιάζεται ως ο νόμιμος πατέρας του.
Σύμφωνα με το παιδί μάλιστα, το κακοποιούσε συστηματικά με μεταλλικό εξάρτημα σόμπας αν δε συγκέντρωνε αρκετά χρήματα.
Ο μικρός αρκετές φορές τους είχε πει να μην τον στέλνουν να ζητιανεύει και να τον αφήσουν να πάει σχολείο, όμως η μητέρα του και ο σύντροφός της δεν τον άκουσαν με αποτέλεσμα στα εννιά του χρόνια να μην έχει μπει σε σχολική αίθουσα.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι η οικογένεια είναι Ρομά και το παιδί έχει ακόμα οχτώ αδέλφια. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα μετακινούνταν από πόλη σε πόλη, ενώ από το 2010 οι αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες της Ξάνθης είχαν συντάξει εκθέσεις ακαταλληλότητας του περιβάλλοντος, στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά αυτά, ενώ υπάρχουν και καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος της μητέρας.
Πλέον η Εισαγγελία Πρωτοδικών Ξάνθης διεξάγει έρευνα για τον εντοπισμό και των υπόλοιπων παιδιών της οικογένειας, ώστε να τα απομακρύνει από το άρρωστο αυτό περιβάλλον.
Ο 9χρονος, όπως και ο 5χρονος αδελφός του φιλοξενούνται προσωρινά στο Σισμανόγλειο, καθώς δεν υπάρχει ενδιάμεση δομή φιλοξενίας, μέχρι να βρεθεί ένα ίδρυμα που θα τα φιλοξενήσει και θα τους παράσχει ένα ασφαλές καταφύγιο.
Κόρφος: Έδειρε το παιδί του στην παραλία και να τι ακολούθησε …
Ένα θλιβερό περιστατικό συνέβη την Πρωτομαγιά στην παραλία του Κόρφου Κορινθίας.
Ένας πατέρας, θέλοντας να συνετίσει το παιδί του, το ξυλοκόπησε βάναυσα, αδιαφορώντας ακόμα και για τους ανθρώπους που ήταν γύρω του και αμήχανοι παρακολουθούσαν την αποτρόπαια πράξη του.
Κάποιος από τους μάρτυρες του γεγονότος, που προφανώς αντιδρά όταν η κοινωνία λέει «Μην ανακατεύεσαι», ευτυχώς ανακατεύτηκε και μάλιστα με τον καλύτερο τρόπο.
Ειδοποίησε την αστυνομία. Μετά από λίγη ώρα ο πατέρας συνελήφθη.
Και μαντέψτε … πρόκειται για στρατιωτικό, οπότε θα περάσει στρατοδικείο με την κατηγορία κακοποίησης ανήλικου τέκνου.
Αυτό το επεισόδιο μου δίνει την αφορμή να ανοίξω ένα πολύ σημαντικό κοινωνικό θέμα.
Οι παλιότεροι, όταν άκουγαν φωνές από το διπλανό διαμέρισμα, έκλειναν τα παντζούρια.
Όταν έβλεπαν έναν γονιό να βρίζει και να χτυπά το παιδί του, έλεγαν δεν ανακατευόμαστε, αυτός είναι ο γονιός του και μπορεί να κάνει ό,τι θέλει.
Γενικά επικρατούσε η άποψη … «κοίτα μόνο την δουλειά σου».
Σταδιακά πιστεύω πως αυτό αλλάζει. Η σιωπή σπάει και πλέον υπάρχει νόμος που προστατεύει τα θύματα αρκεί να μην κρατούμε την αγανάκτηση μέσα μας, αλλά να αντιδρούμε.
Μια κλήση στην αστυνομία είναι αρκετή.
Η σωματική τιμωρία είναι παράνομη πράξη, όχι επιλογή.
Ο Νόμος 3500/06 για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας απαγορεύει την άσκηση σωματικής βίας σε βάρος ανηλίκου ως μέσο σωφρονισμού στο πλαίσιο της ανατροφής του, με τη ρητή διευκρίνιση – στην αιτιολογική έκθεση- ότι η σωματική τιμωρία δεν περιλαμβάνεται στα επιτρεπτά μέτρα σωφρονισμού του άρθρου 1518 του Αστικού Κώδικα και ότι η χρήση της επισύρει για τους γονείς τις συνέπειες της κακής άσκησης της γονικής μέριμνας.
Συγκεκριμένα στο άρθρο 4 προβλέπεται ότι η σωματική βία σε βάρος ανηλίκων ως μέσον σωφρονισμού στο πλαίσιο της ανατροφής τους επιφέρει τις συνέπειες του άρθρου 1532 του Αστικού Κώδικα.
Στην αιτιολογική έκθεση ως προς το συγκεκριμένο άρθρο αναφέρεται μεταξύ άλλων:
«Με τη ρύθμιση του άρθρου 4 καθίσταται σαφές ότι η σωματική τιμωρία σε βάρος τέκνων δεν περιλαμβάνεται στα επιτρεπτά μέτρα σωφρονισμού του άρθρου 1518 του Αστικού Κώδικα σύμφωνα άλλωστε και με τις σύγχρονες παιδαγωγικές απόψεις.
Συνιστά περίπτωση κακής άσκησης της επιμέλειας και για το λόγο αυτόν επιφέρει την εφαρμογή του άρθρου 1532 του Αστικού Κώδικα.
Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, σε μια τέτοια περίπτωση, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο.
Ως σωματική βία πρέπει να αντιμετωπίζεται κάθε πράξη επιβολής πόνου ή σωματικής δυσφορίας σε ανήλικο, με σκοπό το σωφρονισμό ή τον έλεγχο της συμπεριφοράς του».
Σε σένα που είπες πριν λίγο τη φράση, «ε, μια στον ποπό, ελαφριά, σα χάδι. Το παιδί το χρειάζεται για να μάθει ότι κάνει λάθος» και είναι τόσα που θέλω να σου πω. Αλλά δεν μπορώ να τα εκφράσω τόσο περιεκτικά όσο αυτή η κουβέντα που μόλις ξεστόμισες. Το βλέμμα μου σταμάτησε εκείνη τη στιγμή πάνω σου.
Με κοίταξες ενοχλημένη. Χαμήλωσα τα μάτια για να μη σε φέρω σε δύσκολη θέση. Δεν είναι ο σκοπός μου να σε κρίνω. Θα αφήσω εδώ αυτά που ήθελα εκείνη τη στιγμή να σου πω, εγώ, μια άγνωστη από το διπλανό τραπέζι που η φράση σου μου ξύπνησε μνήμες…
Δε θα ξεχάσω εκείνη την πρώτη μέρα που το παιδί μου με έβγαλε κυριολεκτικά εκτός εαυτού. Τη στιγμή που ένα σχεδόν τρίχρονο με έχει φτάσει στα όριά μου. Το είχα μπροστά μου μέσα στη νύχτα να ουρλιάζει και να μη μπορώ να το κάνω τίποτα. Να προσπαθώ να το αγκαλιάσω και να ωρύεται. Να κάνω μισό βήμα πίσω και να χτυπιέται ακόμα περισσότερο. Να έχω μαζεμένη αϋπνία μηνών, για να μην πω ετών, και στο μεταξύ να κινδυνεύει να ξυπνήσει και το άλλο μου παιδί μέσα στο άγριο χάραμα. Τα νεύρα μου είχαν χτυπήσει κόκκινο και το μόνο που μου ερχόταν στο νου ήταν «να του δώσω μια σφαλιάρα να σκάσει».
Πάγωσα.
Ξαφνιάστηκα με την ίδια μου τη σκέψη. Στο νου μου γύριζαν αυτά τα λόγια, έτσι ακριβώς όπως αναδύθηκαν από το μυαλό μου.
Γιατί δεν ήταν δική μου η σκέψη, ήταν βίωμα.
Η φράση αυτή «ψιθυρίστηκε» στο αυτί μου προερχόμενη από μια μνήμη που είχα από παιδί.
Τέτοιος ήταν ο τρόπος της μητέρας μου να με σωφρονίζει. Αυτός ήταν ο τρόπος της μητέρας μου να με «διαπαιδαγωγεί» και να με «αγαπά».
«Όποια μάνα νοιάζεται για το παιδί της το παιδεύει για να μην την καβαλήσει μεγαλώνοντας»,
έλεγε, όταν ήταν ήρεμη και, όταν δεν ήταν, εκτελούσε όσα πίστευε. Έπεφτε ξύλο, για να γίνω «σωστός άνθρωπος».
Και μάλλον ένα βρέφος ή νήπιο πρέπει να είναι πολύ «λάθος άνθρωπος» για να χρειάζεται ξύλο.
Θυμάμαι εκείνο το «τώρα θα σου δείξω εγώ!» που είχε πει πηγαίνοντας στην κρεβατοκάμαρά της.
Γυρνώντας βαστούσε τη ζώνη από ένα παντελόνι του πατέρα μου. Θυμάμαι το όλο κακία βλέμμα της, όταν μου κατέβαζε το λουρί στα μπούτια. Το σορτσάκι που φορούσα δεν με προστάτευε σε καμία περίπτωση. Ούρλιαζα σε κάθε χτύπημα. Δεν ξέρω αν μπορούσα να βγάλω πιο δυνατή φωνή. Δεν έκανα καν τον κόπο να φύγω ή να κρυφτώ. Είχα «παγώσει» στα πόδια μου.
Δεν μπορούσα να πιστέψω πως η μαμά μου μπορούσε να βγάλει ένα τέτοιο πρόσωπο επάνω μου. Μέσα από τα αλλεπάλληλα χτυπήματά της, μου έκανε εντύπωση η έκφραση ηδονής έως ευχαρίστησης που είχε το πρόσωπό της. Ένα μίσος, ανακατεμένο με την προσπάθεια από τη δύναμη που χρειαζόταν να βάλει στο χτύπημα και, μετά το ουρλιαχτό μου, ερχόταν η χαιρέκακη ικανοποίησή της.
Τόσο μεγάλη, πολύπλοκη και μπερδεμένη εικόνα για το μυαλό των τεσσάρων, πέντε, έξι … και λοιπών χρόνων της ζωής μου. Δεν κατάλαβα ποτέ αν εκείνη τη στιγμή με μισούσε, πάντως σίγουρα δε με αγαπούσε.
Η ποικιλία στο ξύλο ήταν μεγάλη ανάλογα με την ένταση του θυμού της και όχι με την βαρύτητα της πράξης.
Στο μυαλό μου ξεφυλλίζω μνήμες από μελανιές ή πόνους από τα τακούνια των παπουτσιών της ή τις παντόφλες, από κουτάλες της κουζίνας ή με βίτσα από τον κήπο, με το χέρι, καμιά φορά και με δαγκωνιές ή τραβώντας μου τα μαλλιά.
Ειδικά όταν με χτύπαγε με το χέρι, φαινόταν το αποτύπωμα από την ανοιχτή της παλάμη. Πέρα από τον ξαφνικό πόνο και το τσούξιμο, άρχισε να αναδύεται ένα κόκκινο αποτύπωμα των δαχτύλων της πάνω στα μπούτια ή τα μπράτσα μου.
Ακόμα ανατριχιάζω στη μνήμη του πόνου στο σημείο που φορούσε τη βέρα. Θυμάμαι να κοιτάω το δέρμα μου για πολύ ώρα ακόμα κι όταν δεν είχα άλλα δάκρυα ή ουρλιαχτά για να αφήσω πίσω. Το παρακολουθούσα μέχρι να σβήσει και τη θέση του να πάρουν κάποιες μελανιές που δεν ξεχώριζαν εύκολα από πού είχαν προέλθει.
»Στο ξύλο που έτρωγα από τη μάνα μου, άγνωστο το γιατί, δεν προσπαθούσα ποτέ να ξεφύγω. Καθόμουν στωικά και το υπέμενα. Όσο ήμουν μικρή έκλαιγα και ούρλιαζα από τον πόνο.
Βλέποντας όμως την ευχαρίστηση που της έδινε η αντίδρασή μου και η εκτόνωση που της προσέφερα, έμαθα να σφίγγω τα δόντια για να μην της δείχνω πως πονάω.
Εκείνη με θεώρησε αναίσθητη και γαϊδούρα, γουρούνα και λοιπά κοσμητικά. Προσπαθούσε πραγματικά σκληρά και δυνατά να με «συνετίσει». Κατάφερα να μην κλαίω μπροστά της. Όσο ήμουν μικρή, τη φοβόμουν, μεγαλώνοντας τη μισούσα.
Με τις μνήμες ακόμα ζωντανές, «ξύπνησα» από τη σχισμή του χρόνου που έχυσε πόνο και πίκρα στο νου. Κοίταξα το παιδί μου που έκλαιγε ακόμα. Είδα μέσα από τα μάτια του την αναστάτωση, για έναν κόσμο που δεν το καταλαβαίνει.
Προφανώς κάποια μεγάλη δυσκολία είχε που δεν μπορούσε να την εκφράσει. Όπως ένας άνθρωπος σε ξένη χώρα, που δε γνωρίζει τη γλώσσα.
Πώς να επικοινωνήσει την ανάγκη του;
Πώς μέσα στη νύχτα, την κούραση και τη δική του αϋπνία να προσπαθήσει να επικοινωνήσει με τους γονείς του που κάπου στο βάθος του μυαλού του θεωρούσε προέκταση του εαυτού του;
Γιατί αυτοί οι γονείς δεν εκτελούσαν αυτό που εκείνο σκεφτόταν;
Γιατί τα πράγματα δε γίνονται όπως τα θέλει;
Φαντάστηκα πως για να εκφράζεται με τόση ένταση θα ήταν μεγάλη και η απελπισία του.
Τότε, το λυπήθηκα, το αγάπησα περισσότερο και άρχισε να σβήνει μέσα μου η αναστάτωση.
Δεν το χτύπησα το παιδί μου εκείνη τη μέρα. Ούτε την επόμενη, ούτε καμία άλλη μέρα.
Δε θέλω να με θυμάται το παιδί μου με δάκρυ, ούτε με πίκρα, ούτε με πόνο, ούτε με φόβο, ούτε με μίσος, ούτε με θυμό, ούτε…, ούτε…, ούτε…
Δε θέλω να μαυρίζω τις μνήμες του. Δε θέλω να σκοτεινιάζω τον ουρανό του.
Δε θέλω να το μάθω να υπομένει τη βία.
Δε θέλω καν να την ανέχεται. Για να βρει αυτό εναλλακτικές συμπεριφορές για να αποφεύγει όσο είναι δυνατόν τη βία, έπρεπε να βρω κι εγώ εναλλακτικές για να διαπαιδαγωγήσω χωρίς βία. Δύσκολο να το βρει κάποιος αν δεν έχει εμπειρία μη βίαιης ανατροφής, αλλά όχι ακατόρθωτο. Πείσμα θέλει και πίστη πως θα τα καταφέρει για χάρη του παιδιού του.
Δεν τα λέω αυτά για να μου πει κανένας μπράβο. Δε με νοιάζει άλλωστε η γνώμη των άλλων σε τέτοια θέματα. Με νοιάζουν μόνο τα μάτια του παιδιού μου και η ψυχή μου. Με νοιάζει που μπορώ να το κοιτάζω κατάματα.
Σκέφτεσαι και με το δίκιο σου, πως η ιστορία που σου είπα είναι «ακραία». Ναι, είναι.
Όμως τα παιδιά δεν έχουν μέτρο σύγκρισης. Για αυτά οι γονείς τους είναι ο κόσμος τους.
Η δική μου μητέρα, αν τη ρωτήσει κάποιος αν ποτέ έδωσε ξύλο στα παιδιά της, θα πει «ε, πότε-πότε καμία στον ποπό, σα χάδι και μόνο όταν χρειαζόταν». Υποκειμενικές είναι οι κρίσεις. Υποκειμενικά θα μας κρίνει και το παιδί μας στα επόμενα χρόνια. Δική μας η επιλογή.
Εσύ γλυκιά και τρυφερή μανούλα, που έχεις πονέσει για να γεννηθεί και να ανατραφεί αυτό το μικρούλι, που έχεις ξενυχτήσει στον ύπνο του, που αγωνιάς κάθε μέρα για το αν είναι καλά, σε παρακαλώ, σε ξορκίζω, σε ικετεύω, να το αγγίζεις μόνο για χάδι και όχι «μία σαν χάδι».
Ξέχνα τι έκανες μέχρι τώρα. Από εδώ και πέρα ξέρεις, σου το μαρτύρησα.
Η «μια στον ποπό» πονάει για κάποιες στιγμές το κορμί, μα μένει για πάντα στην ψυχή. Άσε το χαμόγελό σου να χαραχθεί απαλά στις μνήμες του. Τα χέρια σου έχε τα μόνο για αγκαλιές και παιχνίδι.
Το αγαπάς. Σε χρειάζεται. Σε αγαπά. Είναι η ζωή σου. Μην το ξεχνάς καμία στιγμή αυτό.
Το φαινόμενο της παιδικής κακοποίησης έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις κατά τα τελευταία χρόνια.
Πρόκειται για ένα ζήτημα, οι συνέπειες του οποίου έχουν διάρκεια και επηρεάζουν και τη μετέπειτα ζωή του παιδιού, μετατρέποντάς το σε έναν προβληματικό ενήλικο.
Δημιουργεί άτομα με έντονα προβλήματα στις προσωπικές τους σχέσεις, τα οποία δυσκολεύονται να αγαπήσουν και να εμπιστευτούν, έχουν τάση προς καταχρήσεις, εμφανίζουν αγχώδεις διαταραχές, προβλήματα προσαρμοστικότητας και κατάθλιψη.
Επίσης, οι άνθρωποι που υπέστησαν κακοποίηση όταν ήταν παιδιά ενδέχεται να προβούν οι ίδιοι σε κακοποίηση παιδιών όταν ενηλικιωθούν. Ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί εμφανίζει δυσκολίες προσαρμογής στην καθημερινότητα και προβλήματα συμπεριφοράς. Φοβάται για την ασφάλεια τη δική του και των άλλων και δυσκολεύεται να αναπτύξει το αίσθημα της εμπιστοσύνης προς τους γύρω του.
Συχνά εμφανίζει μετατραυματικό στρες, διαταραχές της διάθεσης ή της ανάπτυξης της προσωπικότητας του. Στο σχολείο απομονώνεται από τους συμμαθητές του και αναπτύσσει το συναίσθημα της ντροπής, έχει τάση μυστικοπάθειας και η επίδοση του πέφτει εξαιτίας της εμφάνισης μαθησιακών διαταραχών.
Το παιδί αυτό έχει υψηλά επίπεδα άγχους, νιώθει συνεχώς φόβο και έχει προβλήματα στον ύπνο με συχνούς εφιάλτες. Αισθάνεται ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα, ότι κανείς δεν μπορεί να το βοηθήσει και ότι η κατάσταση δεν πρόκειται να αλλάξει.
Μεγαλώνοντας υπάρχουν πολλά ψυχικά τραύματα και τα παιδιά αυτά αδυνατούν να αναπτύξουν υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις. Στο ρόλο τους ως γονείς έχουν και οι ίδιοι προβλήματα και είναι ανεπαρκείς. Σοβαρές επιπτώσεις όμως υπάρχουν και όταν τα παιδιά γίνονται μάρτυρες της κακοποίησης κάποιου άλλου, για παράδειγμα της μητέρας.
Τότε είναι πιθανό να πάρουν το ρόλο του «προστάτη», προσπαθώντας να παρέμβουν για να σώσουν αυτόν που κακοποιείται. Αυτό μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους. Με το να εμπλακούν τα ίδια στη βία, με το να αρνούνται να αφήσουν μόνο του το θύμα, με το να το παροτρύνουν να φύγει από το σπίτι για να γλιτώσει. Σύμφωνα με έρευνες, η κακοποίηση ή η εγκατάλειψη κατά την παιδική ηλικία προκαλεί μόνιμες αλλαγές στη φυσιολογία του αναπτυσσόμενου παιδικού εγκεφάλου. Οι αλλαγές αυτές στη δομή του εγκεφάλου είναι σημαντικές και προκαλούν διάφορα ψυχολογικά και συναισθηματικά προβλήματα, αλλά και διαταραχές της προσωπικότητας στο κακοποιημένο παιδί κατά την εφηβική του ηλικία και όταν ενηλικιωθεί.
Κατά τα πρώτα χρόνια ενός παιδιού η ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί να μεταβληθεί από κάποιο παρατεταμένο, σοβαρό ή απρόβλεπτο στρες, περιλαμβανομένης της κακοποίησης. Μια τέτοια μεταβολή στην ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί με τη σειρά της να επηρεάσει αρνητικά το παιδί, στη σωματική, γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική του ανάπτυξη.
Διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου αναπτύσσονται από την διέγερση που προκαλεί η δραστηριότητα κάθε περιοχής. Με την πάροδο του χρόνου, ο εγκέφαλος μεγαλώνει και πυκνώνει, φθάνοντας σχεδόν το 90% του ενήλικου μεγέθους κατά τα 3 έτη. Αν η διέγερση και η γαλούχηση λείπει - για παράδειγμα, αν οι γονείς ή φροντιστές είναι εχθρικοί ή αδιάφοροι στο παιδί - η ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού μπορεί να διαταραχθεί. Δεδομένου ότι ο εγκέφαλος τείνει να προσαρμόζεται ανάλογα με τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα, θα προσαρμοστεί σε ένα αρνητικό περιβάλλον εξίσου εύκολα, όπως θα συνέβαινε σε ένα θετικό.
Το χρόνιο στρες ευαισθητοποιεί τις νευρικές οδούς και υπερ-αναπτύσσει εκείνες τις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανησυχία και το φόβο. Ταυτόχρονα, μπορεί να οδηγήσει στην υπανάπτυξη άλλων νευρικών οδών και περιοχών του εγκεφάλου.
Οι εγκέφαλοι των παιδιών που δοκιμάζουν στρες - υπό μορφή σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης ή χρόνιας παραμέλησης - θα στρέψουν τους πόρους τους στην επιβίωση και την απάντηση των απειλών του περιβάλλοντος.
Αυτός ο χρόνιος ερεθισμός με την απάντηση του εγκεφάλου στο φόβο οδηγεί κάποιες συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου να ενεργοποιούνται συχνότερα. Επομένως αυτές οι περιοχές θα είναι πιθανό να υπερ-αναπτυχθούν εις βάρος άλλων περιοχών που δεν μπορούν να ενεργοποιηθούν στον ίδιο χρόνο, όπως για παράδειγμα αυτές που ενέχονται στη σύνθετη σκέψη. Το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι οι περιοχές του εγκεφάλου που δεν συνδέονται με την απάντηση στο φόβο, να μην είναι «διαθέσιμες» στο παιδί για τη διαδικασία της μάθησης. Τα αποτελέσματα των εμπειριών στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, κατά τη νηπιακή και πρώιμη παιδική ηλικία, δημιουργούν τη βάση για τη μετέπειτα έκφραση της νοημοσύνης, των συναισθημάτων και της προσωπικότητας.
Όταν αυτή η πρόωρη εμπειρία είναι πρώτιστα αρνητική, τα παιδιά μπορεί να αναπτύξουν συναισθηματικά, συμπεριφορικά και μαθησιακά προβλήματα που να εμμένουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, ειδικά εάν λείπουν οι στοχοθετημένες παρεμβάσεις.
Για παράδειγμα, παιδιά που έχουν βιώσει χρόνια κακοποίηση και παραμέληση στη διάρκεια των πρώτων χρόνων της ζωής τους, μπορεί να ζουν σε κατάσταση υπερβολικής διέγερσης και διάσχισης ή μπορεί να παρουσιάζουν μόνιμη αίσθηση επικείμενης απειλής. Συγχρόνως, το όφελος από την κοινωνική, συναισθηματική και γνωστική μάθηση μπορεί να ελαττωθεί.
Η ικανότητα του να μαθαίνει και να ενσωματώνει νέες πληροφορίες στο σχολείο ή στην παρέα, προϋποθέτει έναν παιδικό εγκέφαλο σε κατάσταση "ήρεμης προσοχής", μία κατάσταση που ένα κακοποιημένο παιδί σπάνια επιτυγχάνει.
Επίσης, τα παιδιά που δεν έχουν αναπτύξει υγιείς συναισθηματικούς δεσμούς με τους φροντιστές τους και οι πρώιμες συναισθηματικές εμπειρίες, λόγω των επιπτώσεων στον εγκέφαλο, δεν δημιούργησαν τις απαραίτητες βάσεις για θετική συναισθηματική ανάπτυξη, μπορεί να έχουν περιορισμένη ικανότητα για ενσυναίσθηση.
Η ικανότητα συναίσθησης ενοχών, καθώς και η ενσυναίσθηση, κτίζεται με τα βιώματα.
Έτσι, όταν ένα παιδί δεν έχει αισθανθεί συναισθηματικό δέσιμο με κάποιο άτομο, αναμένεται να μη μπορεί στο μέλλον να αισθανθεί ενοχές όταν πληγώνουν ή ακόμη και όταν σκοτώνουν κάποιον. Επίσης τα παιδιά που βιώνουν ή γίνονται μάρτυρες σωματικής κακοποίησης υποβάλλονται σε αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου τους γεγονός που μπορεί να αυξήσει την προδιάθεση κατάθλιψης και χρήσης ουσιών στα μετέπειτα στάδια της ζωής τους, σύμφωνα με νέες μελέτες.
Το ψυχικό τραύμα που έχει προκληθεί στα παιδιά αυτά από το περιβάλλον της κακοποίησης είναι τόσο έντονο ώστε να οδηγεί στη δημιουργία των κάτωθι χαρακτηριστικών, με αποτέλεσμα οι δάσκαλοι και οι συνομήλικοι να τα απορρίπτουν: 1. Μειωμένη ικανότητα για ευχαρίστηση 2. Σοβαρές διαταραχές συμπεριφοράς 3. Μειωμένη αυτοεκτίμηση 4. Απόσυρση 5. Εναντιωματική συμπεριφορά 6. Μεγάλη διεγερσιμότητα 7. Ψυχαναγκαστικότητα 8. Ψευδό-ενήλικη συμπεριφορά 9. Μαθησιακά προβλήματα
Στην περίπτωση που η κακοποίηση έχει ήδη συμβεί, υπάρχουν ενδείξεις ότι η άμεση και έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βοηθήσει, ελαχιστοποιώντας τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτής της τραυματικής εμπειρίας στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Ωστόσο, ενώ η έγκαιρη παρέμβαση στα κακοποιημένα παιδιά μπορεί να ελαχιστοποιήσει τις συνέπειες της κακοποίησης και παραμέλησης, είναι πιο ωφέλιμο να αποτραπεί η κακοποίηση πριν εκδηλωθεί.
Το κόστος - τόσο σε ατομικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο - επούλωσης των προβλημάτων αυτών των παιδιών είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος πρόληψης της κακοποίησης και της προώθησης μιας υγιούς ανάπτυξης του εγκεφάλου κατά τα πρώτα χρόνια ζωής.
Η παρέμβαση σε περιπτώσεις κακοποίησης αρχίζει από τη στιγμή που θα γίνει η καταγγελία ή που κάποιος θα απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό. Η βασική προτεραιότητα είναι η προστασία του θύματος με κάθε τρόπο, ακόμα και με την απομάκρυνση του από το κακοποιητικό περιβάλλον. Στην περίπτωση των παιδιών συνήθως προτείνεται νοσηλεία για μερικές μέρες όπου θα γίνουν και όλες οι απαραίτητες εξετάσεις και μετά η ομάδα των ειδικών θα αποφασίσει εάν το παιδί θα γυρίσει σπίτι του ή θα πάει σε ίδρυμα, σε ανάδοχη οικογένεια ή θα δοθεί για υιοθεσία. Σε περίπτωση που το παιδί επιστρέψει σπίτι απαραίτητη είναι η συνεχής επίβλεψη της οικογένειας και η συχνή επανεκτίμηση της κατάστασης. Η κινητοποίηση του κοινωνικού περιβάλλοντος (συγγενείς, γειτονιά, σχολείο, τοπικές υπηρεσίες) μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην προστασία του παιδιού. Σε κάθε περίπτωση,η ψυχοθεραπευτική παρέμβαση είναι απαραίτητηγια όλα τα εμπλεκόμενα μέλη από έναν έμπειρο σε θέματα κακοποίησης θεραπευτή.
.jpg)
Posts
