Διαλέξαμε κυρίως ελληνικές, για να είναι πιο εύκολα κατανοητές από τα μικρά παιδιά, αλλά και για να δώσουν ερέθισμα να γνωρίσουμε καλύτερα την ιστορία του τόπου μας.
1. Ο Ντούτσε αφηγείται (1945) του Σταμάτη Πολενάκη
Η πρώτη ελληνική ταινία animation που περιγράφει με μορφή γελοιογραφίας τις περιπέτειες των Ελλήνων κατά τον Ελληνοαλβανικό Πόλεμο και την Κατοχή. Ενδείκνυται και για μικρότερα παιδιά.
2. Το ξυπόλητο τάγμα ( 1953)
του Γρηγόρη Θαλασσινού (Γκρεγκ Τάλας)
Νεορεαλιστική ταινία, η πιο εμβληματική της περιόδου.
Γυρίστηκε μετά τον εμφύλιο κυρίως στη Θεσσαλονίκη αλλά και στις φυλακές Αβέρωφ, στην Αθήνα.
Πρωταγωνιστές της ταινίας ήταν ορφανά παιδιά, κάποια από τα οποία μάλιστα είχαν πραγματικά εκτοπιστεί κατά την διάρκεια της Κατοχής από τα ορφανοτροφεία, όταν τα κτίρια επιτάχθηκαν από τους Ναζί.
Τα παιδιά αυτά, οι σαλταδόροι της κατοχής, κάτω από έναν κοινό άγραφο κώδικα τιμής, συντάσσονται σε στρατιές, σαμποτάρουν τους κατακτητές, κλέβουν τα λάφυρά τους και τα ξαναμοιράζουν στους φτωχούς.
Εξελίσσονται σε Ρομπέν των πόλεων, το λεγόμενο Ξυπόλητο Τάγμα.
Τη μουσική συνέθεσε ο Μίκης Θεοδωράκης.
Η ταινία ενδείκνυται για όλα τα παιδιά.
3. Οι Γερμανοί ξανάρχονται (1948)
του Αλέκου Σακελλάριου
Πρόκειται για μια σατυρική ταινία με ευρηματικό σενάριο, υπέροχες ερμηνείες και μουσική του Κώστα Γιαννίδη.
Στην μεταπολεμική Ελλάδα τα πάθη του εμφυλίου καλά κρατούν.
Ξαφνικά επιστρέφει ο εφιάλτης των Γερμανών σαν ένα κακό όνειρο.
Θα είναι το όνειρο αυτό αρκετό να συμφιλιώσει τους ανθρώπους;
Παρότι ενδείκνυται για μεγαλύτερα παιδιά, παρακολουθείται εξίσου καλά κι από μικρά παιδιά.
4. Ουρανός (1962)
του Τάκη Κανελλόπουλου
Η ταινία έχει μορφή ντοκυμαντέρ.
Χωρίζεται σε τρία μέρη:
Ειρήνη-Πόλεμος-Οπισθοχώρηση.
Το πρώτο μέρος είναι ένα εικαστικό αριστούργημα, ενώ τα άλλα δύο αποτελούν μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τον πόλεμο.
Βρήκαμε στο διαδίκτυο ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα.
Για μεγάλα παιδιά.
5. Ψηλά τα χέρια, Χίτλερ (1962)
του Ροβήρου Μανθούλη
Η ταινία είναι κωμωδία και περιγράφει την συνάντηση μετά το τέλος του πολέμου δυο φίλων που είχαν χωριστεί σε ένα μπλόκο.
Θυμούνται όλα όσα πέρασαν στην Κατοχή, ενω γίνεται αναφορά στα διλήμματα των απλών ανθρώπων κατά την σκοτεινή αυτή περίοδο.
Για μεγαλύτερα παιδιά.
6. Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση (1971) του Ντίνου Κατσουρίδη
Περιγράφει την καθημερινότητα και τον αγώνα επιβίωσης ενός απλού ανθρώπου που εργάζεται σε ένα επιταγμένο εργοστάσιο και συμμετέχει... κατά λάθος σε μια αντιστασιακή οργάνωση. Για μεγαλύτερα παιδιά.
Υπάρχουν και πολλές ξένες ταινίες με αναφορά στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, για μια διαφορετική προσέγγιση του θέματος.
Δείτε παρακάτω ορισμένες:
7. Ο Μεγάλος Δικτάτωρ
του Τσάρλι Τσάπλιν
Μεγαλειώδης ταινία, με πρωταγωνιστή τον Τσάρλι Τσάπλιν στον ρόλο του Χίτλερ
Η ταινία υπογραμμίζει πόσο κωμική θα ήταν η φιγούρα του δικτάτορα, αν δεν ήταν τόσο τραγική.
Εμβληματικές οι σκηνές του Λόγου και του Μπαλονιού.
Η ταινία ενδείκνυται για όλα τα παιδιά.
Βρήκαμε ολόκληρη μόνο την αγγλική εκδοχή
Η σκηνή με την ομιλία
Η σκηνή με το μπαλόνι
8. Ο πιανίστας (2002)
του Ρομάν Πολάνσκι
Συγκινητική ταινία που δείχνει τη δύναμη της μουσικής μέσα από τον αγώνα ενός εβραίου πιανίστα να επιβιώσει στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.
Για μεγαλύτερα παιδιά.
9.Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ (1959)
του Τζωρτζ Στήβενς
Βραβευμένη με Όσκαρ ταινία, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο για το ημερολόγιο που κρατούσε μια μικρή κοπέλα, η Άννα Φρανκ κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο όταν αναγκάστηκε να κρυφτεί σε ένα διαμέρισμα στο Άμστερνταμ για να αποφύγει την σύλληψή της από τους Ναζί.
Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, κινούμενα σχέδια
Δείτε την ιστορία σε μια υπέροχη ταινία που κινουμένων σχεδίων (στο διαδίκτυο τη βρήκαμε στα αγγλικά αλλά υπάρχει και με ελληνικούς υπότιτλους).
Η πρώτη ελληνική ταινία κινουμένων σχεδίων γυρίστηκε από τον σκιτσογράφο Σταμάτη Πολενάκη (1908-1997) με τίτλο «Ο Ντούτσε αφηγείται…»
Η επτάλεπτη ταινία «τύπου Μίκυ-Μάους», όπως αναφέρει στο ζενερίκ ο δημιουργός της, σατιρίζει την εισβολή των Ιταλών στην Ελλάδα στις 28 Οκτωβρίου 1940 και ειδικά τον Μουσολίνι, ο οποίος αφηγείται τα κατορθώματά του, αλλά η πραγματικότητα συνεχώς τον διαψεύδει.
Ο Σταμάτης Πολενάκης, από τους κορυφαίους έλληνες σκιτσογράφους του 20ου αιώνα και πρωτοπόρος του κινούμενου σχεδίου στη χώρα μας, ξεκίνησε να σχεδιάζει τα σκίτσα της ταινίας το 1942 στην πατρίδα του, τη Σίφνο, όπου είχε καταφύγει κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Δούλευε κάτω από την μπότα του Ιταλού κατακτητή, με κίνδυνο να συλληφθεί.
Μετά την απελευθέρωση, με τη βοήθεια των κινηματογραφιστών Πρόδρομου Μεραβίδη και Θανάση Παπαδούκα, ολοκλήρωσε την ταινία, που έγραψε ιστορία, καθώς ήταν η πρώτη ταινία κινουμένων σχεδίων, που γυρίστηκε στη χώρα μας.
Τη μουσική της επιμελήθηκε ο μουσικοσυνθέτης Ανδρέας Πόγγης, ενώ την ορχήστρα διηύθυνε ο μαέστρος Μηνάς Πορτοκάλης. Η ταινία χάθηκε κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου και μόλις το 1980 βρέθηκε ένα αρνητικό της και αποκαταστάθηκε. sansimera
28η Οκτωβρίου 1940, ένα πρωινό σαν τόσα άλλα… Κι όμως αυτό το πρωινό
αποτελεί την αρχή ενός έπους, του έπους 1940-1944. Μία ημέρα, που
γράφτηκε στην ιστορία για το ηρωικό «ΟΧΙ» της Ελλάδας στον Μουσολίνι. Η
ιταλική κυβέρνηση απέστειλε στην Ελλάδα τελεσίγραφο με το οποίο και
απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του ιταλικού στρατού από την
Ελληνοαλβανική μεθόριο προκειμένου στη συνέχεια να καταλάβει κάποια
στρατηγικά σημεία της Ελλάδος. Η απάντηση της κυβέρνησης Μεταξά στο
τελεσίγραφο ήταν αρνητική. Λίγο μετά τη ραδιοφωνική μετάδοση για την
έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου το κέντρο της Αθήνας πλημμυρίζει από
πλήθη κόσμου που διαδηλώνουν με κάθε τρόπο την πίστη τους για νίκη.
Να πως αποδίδει ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος την ατμόσφαιρα αυτών των
ημερών στο ποίημα.Λίγες μόνο μέρες μετά τη φασιστική εισβολή ο μεγάλος
ποιητής, Γιάννης Ρίτσος, περιέγραφε την κατάσταση που επικρατούσε στην
Ελλάδα. Ήταν σαν να ‘γραφε όλος ο λαός…
ΟΚΤΩΒΡΗΣ 1940
Ανοίγουν τα παράθυρα
κι όσοι μένουν χαιρετούν αυτούς που φεύγουνκαι φεύγουν όλοι.
Γέμισαν οι πόλεις με τύμπανα και σημαίες.
Ορθή η αυγή σημαιοστολίζει τα όνειρα μας.
Κι η Ελλάδα λάμπει μεσ’ στα φώτα των ονείρων μας.
Ο ήλιος πλυμένος
με το καθαρό πρόσωπο στραμμένο στον άνθρωπο
χαιρετάει τους δρόμους που κρατούν στη μάχη.
Αυτοκίνητα περνούν γεμάτα πλήθος.
Αποχαιρετιούνται στις πόρτες και γελάνε
κι ύστερα ακούγονται τ’ άρβυλα στην άσφαλτο
το μεγάλο τραγούδι των αντρίκειων βημάτων
που μακραίνει και σβήνει στο μάκρος του δρόμου
ως το βραδινό σταθμό με τα χαμηλωμένα φώτα.
Εκεί τρένα περιμένουν
σφυρίζουν λίγο έξω απ’ την πόλη
ακούγονται αποχαιρετιστήριοι πυροβολισμοί
κι ύστερα όλα σωπαίνουν και περιμένουν.
Διαβάζουμε τα τελευταία παραρτήματα:
Νικούμε. Νικούμε.
Πάντα νικάει το δίκιο.
Μια μέρα θα νικήσει ο άνθρωπος.
Μια μέρα η λευτεριά θα νικήσει τον πόλεμο.
Αδέρφια μου. Αδέρφια μου,
μια μέρα θα νικήσουμε για πάντα.
Μ΄ αυτούς του υπέροχους στίχους ο μεγάλος ποιητής μας , μας μεταφέρει
στον Οκτώβρη του 40… Στην εποχή του μεγάλου και ιστορικού ΟΧΙ που
είπαμε μ΄ ένα στόμα, μια ψυχή στον εχθρό…
Διαβάζοντας το ποίημα εντυπωσιαζόμαστε από το κλίμα που επικρατούσε
στην Ελλάδα την ημέρα που κηρύχτηκε ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος. Οι Έλληνες
όχι μόνο δεν φοβήθηκαν και δεν ένιωσαν πανικό αλλά βγήκαν στους δρόμους
κρατώντας σημαίες και πήγαιναν να καταταγούν στο στρατό. Αποχαιρετούσαν
με χαμόγελα αυτούς που έμεναν πίσω δείχνοντας θάρρος ,υψηλό φρόνημα και
πίστη στο δίκαιο αγώνα τους. Η ατμόσφαιρα θύμιζε περισσότερο γιορτή
παρά πόλεμο και αυτό είναι σίγουρα κάτι πρωτόγνωρο και προκαλεί το
θαυμασμό μας.
«Μια μέρα η λευτεριά θα νικήσει τον πόλεμο»: Όταν όλοι οι
άνθρωποι σ’όλο τον κόσμο θα ζουν ελεύθεροι, τότε θα σταματήσουν οι
πόλεμοι και οι λαοί θα προοδεύσουν και θα δημιουργούν νέους πολιτισμούς, είναι το μήνυμα που περνάει ο ποιητής με το στίχο αυτό.
Και η λευτεριά εδώ ως λέξη μπορεί να αντικατασταθεί από την ειρήνη, την αγάπη, τη συνεργασία, το δίκιο, την ανθρωπιά, τη δημοκρατία, την
ελπίδα, την ομόνοια.
Όταν αυτός ο πόλεμος θα γίνει ανάμνηση, η Ελλάδα θα είναι εκείνη που
στις σελίδες της ιστορίας της θα αποδίδεται η τιμή ότι είναι η πρώτη
χώρα που τσάκισε το αήττητο του Άξονα.
Κόμπτον Μακένζι (Άγγλος ιστορικός)
Η 28η Οκτωβρίου 1940 αποτελεί
τομή στη σύγχρονη Ιστορία. Η Ελλάδα, που πάλευε να γιατρέψει τις
πληγές της μετά τον πρώτο Εθνικό Διχασμό και τη Μικρασιατική
Καταστροφή, η χώρα με την τρικυμιώδη πολιτική ζωή, που μέσα σε 25
χρόνια είχε μετάσχει σε τέσσερις μείζονες πολέμους, μπήκε με προθυμία
σε έναν σκληρό και άνισο αγώνα. Ο ελληνικός λαός, που προσπαθούσε
φιλότιμα να ανορθώσει την πατρίδα του και να κάνει μία ελπιδοφόρο νέα
αρχή μετά την τραγωδία του 1922, δεν δίστασε να πει το μεγάλο «Όχι»
στον φασιστικό Άξονα, το μεγάλο «Όχι» στην υποδούλωση της πατρίδας
του. Οι Έλληνες παραμέρισαν τις βαθιές ιδεολογικές και πολιτικές τους
διαφορές και τις προσωπικές τους αδυναμίες, και ενωμένοι προέταξαν το
εθνικό τους συμφέρον. Διότι, ακριβώς, ο ελληνικός λαός ένοιωσε
υπεύθυνος να υπερασπισθεί το μόχθο του, το μέλλον και την προοπτική
του. Και δεν εφείσθη κόπων και θυσιών για να στηρίξει μέχρι τέλους την
απόφασή του αυτή. Πράγματι, ήταν πρωτόγνωρος ο ενθουσιασμός, η παλλαϊκή συμμετοχή και η
ομοψυχία που χαρακτήρισαν την ελληνική απάντηση στο ιταμό τελεσίγραφο
του Μουσολίνι. Μερικά από τα στοιχεία αυτά, όχι άδικα, βρίσκονται
ακατάλυτα χαραγμένα στο συλλογικό μας φαντασιακό:
Οι αυθόρμητοι πανηγυρισμοί με την κήρυξη του πολέμου και τη γενική
επιστράτευση έκαναν την 28η Οκτωβρίου 1940 να μοιάζει με το
θριαμβευτικό τέλος ενός πολέμου. «Αυτό το λόγο θα σας πω, δεν έχω
άλλο κανένα, μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα» ήταν οι
εξαίσιοι στίχοι του Κωστή Παλαμά, με τους οποίους όχι μόνο αποτύπωσε
τον φρενήρη ενθουσιασμό του λαού αλλά και συνέδεσε το «Όχι» με το
’21, όπως έκανε άλλωστε αργότερα και ο Δημήτρης Γληνός.
Οι φαντάροι μας, που έσπευδαν με χαρά στο μέτωπο σαν να πήγαιναν σε
γιορτή. Και, σε αντίθεση με προηγούμενους πολέμους, δεν απουσίασε
κανείς από το εθνικό προσκλητήριο. Ανάμεσά τους, ο αφρός της
νεολαίας μας, διανοούμενοι, λογοτέχνες, καλλιτέχνες, όπως οι
Οδυσσέας Ελύτης, Άγγελος Τερζάκης, Γιώργος Θεοτοκάς, Νίκος
Καββαδίας, Γιάννης Τσαρούχης, Μάνος Κατράκης, Μίμης Φωτόπουλος,
Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Λάμπρος Κωνσταντάρας, Κώστας
Χατζηχρήστος, κι άλλοι πολλοί που πολέμησαν ηρωικά στην πρώτη γραμμή του
μετώπου. Ήταν όμως και πολλοί αμούστακοι νέοι, όπως οι Λάκης Σάντας
και Μανώλης Γλέζος, που παρακαλούσαν να στρατευθούν και να πάνε στο
μέτωπο. Χαρακτηριστικό της ενότητας των Ελλήνων από τη βάση έως την
κορυφή ήταν και η επιστολή του φυλακισμένου ηγέτη του ΚΚΕ Νίκου
Ζαχαριάδη, με την οποία καλούσε όλους τους Έλληνες να στρατευθούν
χωρίς επιφυλάξεις στον «εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο ενάντια στο
φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι».
Οι θρυλικές γυναίκες της Πίνδου, που κουβαλούσαν στην πλάτη τους
όπλα και εφόδια στον ελληνικό στρατό, κάλυψαν σε ένα βαθμό τις
φοβερές αδυναμίες στην πολεμική προετοιμασία της χώρας από το
δικτατορικό καθεστώς Μεταξά.
Τα γεμάτα θέατρα στην Αθήνα με τους θεατές να τραγουδούν σε εθνική
έξαρση τα τραγούδια της Σοφίας Βέμπο καθώς ο στρατός μας νικούσε
τους υπερόπτες φασίστες Ιταλούς.
Χωρίς αμφιβολία, το Έπος του ’40, η Μάχη της Κρήτης και η Εθνική μας
Αντίσταση αποτελούν φωτεινά ορόσημα της ελληνικής και της ευρωπαϊκής
ιστορίας. Ο ηρωικός αγώνας του στρατού και του λαού μας ήταν η
εκδήλωση ενός πνεύματος αντίστασης στη φασιστική «νέα τάξη», αλλά και
έκφραση του βαθύτερου πόθου για την ελευθερία και την πρόοδο του λαού
και της πατρίδας. ... του Αριστομένη Ι. Συγγελάκη Η συνέχεια εδώ
Δεν έχω την άδεια να πω που συνέβη (και ίσως εύλογα όπως θα καταλάβετε), θα πω όμως τι συνέβη. Σε
κάποιο σχολείο ένα παιδί που γεννήθηκε εδώ στην πατρίδα μας και οι
γονείς του είχαν έρθει οικονομικοί μετανάστες στη χώρα μας, κληρώθηκε σε
σχετική διαδικασία του σχολείου του να καταθέσει στην αυριανή γιορτή το
στεφάνι του σχολείου του στο ιερό μνηνείο των πεσόντων και γεμάτο χαρά
και τιμή πήγε και το ανήγγειλε στους γονείς του, οι οποίοι την επομένη
πήγαν με τη σειρά τους στο σχολείο για να συνεννοηθούν για τα
διαδικαστικά.
Έλα όμως που το αποτέλεσμα της κλήρωσης δεν άρεσε στον κυρ-διευθυντή…
Τι σκέφτηκε λοιπόν ο κυρ-διευθυντής; Απαίτησε από τους μετανάστες
γονείς να πληρώσουν οι ίδιοι το στεφάνι με 50 ευρώ, κόντρα στην παράδοση
που θέλει να το αγοράζει το σχολείο, ελπίζοντας πως ίσως οι «ξένοι»
φτωχοί γονείς δεν θα καταβάλουν το ποσό και έτσι θα απαλλαγεί και ο
ίδιος από το δυσάρεστο αποτέλεσμα της κλήρωσης… και είχε εν μέρει
μαντέψει σωστά…πράγματι οι γονείς δεν του έδωσαν το πενηντάρικο λέγοντας
πως αυτό που τους ζητούσε ήταν πρωτοφανές για τα χρονικά του σχολείου…
Έκαναν
όμως κάτι πολύ καλύτερο 🙂
Αφού μπήκαν στο διαδίκτυο και διάβασαν πώς
γίνεται ένα στεφάνι με δάφνη και μυρτιές, μητέρα, πατέρας και κόρη
μάζεψαν τα υλικά και έφτιαξαν ένα πανέμορφο στεφάνι με τα χέρια τους και
αύριο το παιδάκι θα το καταθέσει με χαρά και τιμή!
Έτσι νικιέται ο φασισμός μάτια μου, έτσι νικήθηκε τότε, έτσι νικιέται και τώρα.
Με φαντασία και θυσίες που ξεκινούν από το λίγο και φτάνουν στο πολύ.
Με το μυαλό αλλά και με τα χέρια μας νικιέται.
Χρόνια πολλά στην Ελλάδα μας λοιπόν αλλά και στον Ελληνισμό που «στο Σικάγο μέσα ξέρει να Ελληνοξεχνά»!»
«Έγινε μπλόκο στα νοσοκομεία που μένουν οι ανάπηροι πολέμου της Αλβανίας 1940 – 41», «οι ταγματασφαλίτες άρπαξαν τους ανάπηρους»
Τη νύχτα της 30ής Νοέμβρη του 1943, τα τάγματα ασφαλείας, με τις πλάτες των γερμανοφασιστών κατακτητών, ξεχύθηκαν στα νοσοκομεία της Αθήνας, με ένα άγνωστο μέχρι τότε πογκρόμ ενάντια στους 15.000 ανάπηρους του ελληνοϊταλικού πολέμου.
Τους άρπαξαν, τους φόρτωσαν άρον άρον σε αυτοκίνητα και τους παρέδωσαν στους Γερμανούς, στις φυλακές Χαϊδαρίου και Χατζηκώστα.
Με την κατάρρευση του Μετώπου και τη συνθηκολόγηση του Ελληνικού Στρατού, οι ανάπηροι των μετώπων στο μεγαλύτερο ποσοστό τους μαζεύτηκαν στα νοσοκομεία της Αθήνας.
Περίπου 15.000 ανάπηροι βρήκαν το πρώτο καταφύγιό τους, σε άθλιες συνθήκες, σε δεκάδες νοσοκομεία της Αθήνας. Από την πρώτη στιγμή, οι ανάπηροι άρχισαν τους αγώνες για την επιβίωσή τους και την υγειονομική περίθαλψή τους.
Ιδιαίτερο μέτωπο άνοιξαν ενάντια στους αξιωματικούς – εγκάθετους της δωσίλογης κυβέρνησης που λυμαίνονταν τα νοσοκομεία.
............. Διαβάστε περισσότερα: εδώ Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι
Δυστυχώς, αρκετά παιδιά αγνοούν τι γιορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου. Δεν είναι λίγα μάλιστα, αυτά που την μπερδεύουν με την 25η Μαρτίου!
Είναι μεγάλο κρίμα για τα σημερινά παιδιά να μη γνωρίζουν σημαντικά γεγονότα της Ελληνικής ιστορίας που, όπως και να το κάνουμε, διαμόρφωσαν το παρόν μας.
Καθώς, λοιπόν, η επέτειος του «ΟΧΙ» βρίσκεται προ των πυλών, καλό είναι να εξηγήσουμε στα μικρά μας τι ακριβώς γιορτάζουμε μέσα από αυτά τα πολύ καλογραμμένα και διασκεδαστικά βιβλία.
Το έπος του 1940 Συγγραφέας: Μαρία & Πηνελόπη Μωραΐτου Εκδόσεις: Σαΐτης Ηλικίες: Για όλες τις ηλικίες
Ένα χαρούμενο, κατατοπιστικό και ευφάνταστο βιβλίο γνώσεων για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940. Γνώσεις, πληροφορίες, αρχειακό υλικό και ντοκουμέντα της εποχής παρουσιάζονται με ζωντάνια και εγκυρότητα και ξετυλίγουν στα μάτια μικρών και μεγάλων το χρονικό μίας από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας μας: τις νίκες του ελληνικού στρατού στα αλβανικά βουνά και την ηρωική αντίσταση του λαού μας κατά τη διάρκεια της βάρβαρης γερμανικής κατοχής.
Περιέχει παιχνίδια και δημιουργικές δραστηριότητες.
Στρατιώτες στον πόλεμο Συγγραφέας: Βασικής Κουτσιάρης, Γιάννης Διακομανώλης Εκδόσεις: Μίνωας Ηλικίες: 6-9 ετών
Ήταν νύχτα όταν χτύπησε το κουδούνι στο σπίτι του πρωθυπουργού. Με τις πιτζάμες και τη ρόμπα ο Μεταξάς άνοιξε την πόρτα. Ο Ιταλός πρέσβης Γκράτσι τού έδωσε το έγγραφο, που ζητούσε να περάσουν ελεύθερα οι Ιταλοί στρατιώτες τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Εκείνος τον κοίταξε στα μάτια και του απάντησε «ΟΧΙ!». Νωρίς το πρωί η σειρήνα άρχισε να χτυπά. Οι στρατιώτες φίλησαν τις μητέρες τους. Τις αγκάλιασαν σφιχτά. Ήξεραν πως μπορεί να μην τις ξανάβλεπαν. «Στο καλό και με τη νίκη!» φώναζαν όλοι. Και εκείνοι παρασύρθηκαν από το πλήθος. Κοίταξαν πίσω, αλλά μόνο τα λευκά μαντίλια, που ανέμιζαν, διακρίνονταν από μακριά.
Κάπου στην Αθήνα, τον Οκτώβρη του 1940, ένα αγόρι συναντά την Ιστορία και πορεύεται μαζί της... «Γινόμουν δώδεκα εκείνη τη μέρα του Οκτώβρη που το σεντόνι όλων μας γέμισε ξαφνικά σκιές άγνωστες κι απειλητικές. Είναι ακόμα νύχτα όταν οι σειρήνες κλέβουν τον ύπνο μας. ''Ξυπνήστε, Κολλητηράκια μου, έχουμε πόλεμο''» Από τα βιβλία που τα παιδιά θα διαβάσουν μονοκοπανιά!
Το Έπος του '40 Συγγραφέας: Φίλιππος Μανδηλαράς Εκδόσεις: Παπαδόπουλος Ηλικίες: 6-9 ετών
Ο Φίλιππος Μανδηλαράς πλάθει ρίμες και αστεία στιχάκια με μαεστρία για να εξιστορήσει τα γεγονότα της 28ης Οκτωβρίου. Μέσα από αυτό το βιβλίο τα παιδιά θα μάθουν εύκολα και διασκεδαστικά τι γιορτάζουμε τη γιορτή του «ΟΧΙ» και πολλά κατορθώματα των Ελλήνων της αντίστασης.
Όταν ο Ήλιος Συγγραφέας: Ζωρζ Σαρή Εκδόσεις: Πατάκης Ηλικίες: Από 12 ετών και άνω
Η Ελλάδα, και κυρίως η Αθήνα, μετά τον θρίαμβο του 1940, στην Κατοχή. Η Ζωή είναι 16 χρόνων, εύθυμη, ζωηρή, ξέγνοιαστη. Όμως ο πόλεμος, η Κατοχή και η Αντίσταση θα επηρεάσουν σημαντικά τη ζωή της.
Τα μάτια της θα δουν πολλά. Θα ακούσει περισσότερα. Θα υποφέρει. Θα γνωρίσει την ελπίδα. Θα ζήσει μ' αυτήν ώσπου να έρθει το τέλος του Κακού. Και ήρθε. Και έγινε το ξέφρενο πανηγύρι της απελευθέρωσης...
Ένα από τα καλύτερα βιβλία της Ζωρζ Σαρή που θα τραβήξει σίγουρα το ενδιαφέρον των παιδιών.
Σε ένα γερανό ύψους 40 μέτρων κυματίζει από νωρίς το πρωί στο
Καστελόριζο η
μεγαλύτερη ελληνική σημαία σε ιστό στον κόσμο, 745
τετραγωνικών μέτρων.
Η πρωτοβουλία για την κίνηση αυτή που έχει «άρωμα» Κρήτης, ανήκει
στον Μανώλη Βουτσαλά από την Αλικαρνασσό Ηρακλείου, ή
Μπλομπλό όπως τον ξέρουν οι περισσότεροι.
Ο ίδιος στην ερώτηση τι τον έκανε να πάει στο Καστελόριζο και να
σηκώσει αυτήν τη μεγάλη σημαία, απάντησε: «Η αγάπη που νιώθω για την
πατρίδα. Και επειδή το νησί αυτό είναι μόνο του και λίγο πιο μακριά,
ήρθαμε εδώ να δείξουμε την αγάπη μας, να δείξουμε
στους κατοίκους ότι είμαστε κοντά τους».
Το ξημέρωμα της 28ης
Οκτωβρίου 1940 βρίσκει την Αθήνα να ξυπνά με τις σειρήνες της
αντιαεροπορικής άμυνας και όλους τους Έλληνες να ζητωκραυγάζουν το ηχηρό
«ΟΧΙ» στη φασιστική Ιταλία.
«Η Καθημερινή», 29/10/1940
Η απόφαση για την επίθεση κατά της Ελλάδας ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου 1940 από το Ιταλικό Πολεμικό Συμβούλιο, παρουσία του Μουσολίνι
και παρά τις αντιρρήσεις πολλών από τους παρισταμένους για την
προχειρότητα με την οποία αντιμετωπιζόταν η επιχείρηση. Ο «Ντούτσε»
ήθελε μία νίκη για να μπει στο μάτι του Χίτλερ,
που είχε εκφράσει τις επιφυλάξεις για μία επίθεση κατά της Ελλάδας.
Πίστευε ότι η χώρα μας ήταν ο εύκολος στόχος. «Το μόνο μας εμπόδιο είναι
οι λασπωμένοι δρόμοι» τον είχαν διαβεβαιώσει οι επιτελείς του. Ως ημέρα
της επίθεσης ορίσθηκε η 26η Οκτωβρίου, αλλά ο Μουσολίνι τη μετέθεσε για τις 28 Οκτωβρίου, προκειμένου να συμπέσει με τη 18η επέτειο της Πορείας προς τη Ρώμη, που έφερε τους φασίστες στην εξουσία. Στην Αθήνα έφθαναν σωρηδόν οι πληροφορίες για επικείμενη ιταλική επίθεση. Στο Υπουργικό Συμβούλιο της 25ης Οκτωβρίου
ο Μεταξάς ενημέρωσε τους υπουργούς του για την κατάσταση και τους
διαβεβαίωσε ότι η στρατιωτική προπαρασκευή της χώρας είχε προχωρήσει
ικανοποιητικά. Η αλήθεια ήταν ότι η χώρα μας ήταν σχεδόν ανοχύρωτη προς
την πλευρά της Αλβανίας και με ελλιπείς στρατιωτικές δυνάμεις, καθώς το
βάρος είχε δοθεί στα σύνορα με τη Βουλγαρία. Η ζωή, εν τω μεταξύ, στην πρωτεύουσα κυλούσε στους δικούς της
ρυθμούς. Το κοσμικό και πολιτιστικό γεγονός των ημερών ήταν η πρεμιέρα
της όπερας του Τζάκομο Πουτσίνι «Μαντάμ Μπατερφλάι» από τη νεοσύστατη
Λυρική Σκηνή. Την παράσταση θα τιμούσε ο γιος του συνθέτη, γεγονός που
είχε κινητοποιήσει την κοσμική Αθήνα. Ο πρεσβευτής της Ιταλίας
Εμμανουέλε Γκράτσι είχε καλέσει τον Μεταξά σε γεύμα μετά την παράσταση. Ο
δικτάτορας αρνήθηκε («είναι δυσάρεστο για τον καθένας μας να δεχθεί το
φιλί του Ιούδα» σημείωνε στο ημερολόγιό του») και έδωσε την εντολή σε
μόνο δύο υπουργούς να παρακολουθήσουν την παράσταση.
Αναχώρηση για το μέτωπο
Το βράδυ της 27ης Οκτωβρίου
ο Ιταλικό Πρακτορείο Ειδήσεων «Στέφανι» εξαπολύει επίθεση εναντίον της
Ελλάδας, στην οποία απαντά το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Η ελληνική
ηγεσία πιστεύει ότι η ιταλική επίθεση είναι ζήτημα ωρών. Ο αρχηγός του
ΓΕΣ Αλέξανδρος Παπάγος επικοινωνεί με τα ελληνοαλβανικά σύνορα, ενώ ενημερώνεται και ο Μεταξάς.
Τα άσχημα μαντάτα δεν θα αργήσουν. Στις 3 τα ξημερώματα της Δευτέρας 28ης Οκτωβρίου,
ο πρεσβευτής της Ιταλίας στην Αθήνα, Γκράτσι θα συναντηθεί τελικά με
τον Μεταξά, αλλά για να του επιδώσει στο σπίτι του στην Κηφισιά
τελεσίγραφο, με το οποίο ο Μουσολίνι απαιτούσε από την Ελλάδα να μην
εμποδίσει το στρατό του να καταλάβει ορισμένες στρατηγικές θέσεις στη
χώρα μας. Η κυβέρνηση των Αθηνών είχε διορία τρεις ώρες για να δώσει την
απάντησή της. Ωστόσο, αυτή ήταν αυτονόητη για τον δικτάτορα: «Donc,
Monsieur c'est la guerre» («Λοιπόν, Κύριέ μου έχουμε πόλεμο!»). Με αυτές
τις φράσεις στα Γαλλικά ειπώθηκε το ΟΧΙ από τον Μεταξά, που απηχούσε
τις διαθέσεις του ελληνικού λαού. Αμέσως μετά, ο Μεταξάς ενημέρωσε τον
άγγλο πρέσβη Πάλερετ και ζήτησε τη βοήθεια του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι Ιταλοί δεν περίμεναν την εκπνοή του τελεσιγράφου. Ο αρχιστράτηγος
Βισκόντι Πράσκα έδωσε την εντολή για προσβολή των ελληνικών θέσεων από
τις 5 το πρωί. Την ώρα αυτή σημειώθηκε και η πρώτη ελληνική απώλεια. Ο
27χρονος πεζικάριος Βασίλειος Τσιαβαλιάρης από τα Τρίκαλα, που
υπηρετούσε σε φυλάκιο της ελληνοαλβανικής μεθορίου, σκοτώθηκε από
θραύσμα ιταλικού όλμου. Η ιταλική επίθεση εκδηλώθηκε με εισβολή ισχυρών
στρατιωτικών δυνάμεων στους τομείς της Πίνδου και της Ηπείρου (από το
Γράμμο μέχρι το Ιόνιο) και με τοπικές συμπλοκές στην περιοχή της ΒΔ
Μακεδονίας. Ο ιταλός αρχιστράτηγος Βισκόντι Πράσκα είχε στη διάθεσή του
135.000 άνδρες και ο έλληνας ομόλογός του Αλέξανδρος Παπάγος μόλις
35.000. Στις 9:30 το πρωί πραγματοποιούνται και οι πρώτοι αεροπορικοί
βομβαρδισμοί στον Πειραιά και το Τατόι δίχως συνέπειες, ενώ στην Πάτρα
θα υπάρξουν νεκροί. Βομβαρδίστηκαν, ακόμη, η Διώρυγα της Κορίνθου και η ναυτική βάση της Πρέβεζας. Το απόγευμα της 28ης Οκτωβρίου ο Μουσολίνι γεμάτος καμάρι ανακοίνωνε στο Χίτλερ, με τον οποίον συναντήθηκε στη Φλωρεντία, την επίθεση κατά της Ελλάδας.
Ελληνοαλβανικά σύνορα
Το
ΟΧΙ γίνεται δεκτό με πρωτοφανή ενθουσιασμό απ' όλο τον ελληνικό λαό,
που ξυπνά στις 6 το πρωί από τους συριγμούς των σειρήνων και ξεχύνεται
στους δρόμους, κρατώντας τη γαλανόλευκη. Οι στρατεύσιμοι ετοιμάζονταν
για το μέτωπο «με το χαμόγελο στα χείλη» και το ραδιόφωνο μετέδιδε
διαρκώς το περίφημο πρώτο ανακοινωθέν του Γενικού Στρατηγείου: «Αι
ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλουν από της 5:30 πρωινής σήμερον
τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι
δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους».
Η απόφαση της Ελλάδας να αντισταθεί προκαλεί αυθημερόν εκδηλώσεις
θαυμασμού, κυρίως στη Μεγάλη Βρετανία και τις χώρες της Κοινοπολιτείας.
Σταδιακά αρχίζουν να καταφθάνουν δεκάδες μηνύματα συμπαράστασης, με
πρώτο αυτό του βασιλιά της Αγγλίας Γεώργιου ΣΤ', που τονίζει: «Η
υπόθεσίς σας είναι και ιδική μας υπόθεσις». Στο ίδιο μήκος κύματος και
το τηλεγράφημα του Τσόρτσιλ: «Θα σας παράσχομεν όλην την δυνατήν βοήθειαν μαχόμενοι εναντίον του κοινού εχθρού και θα μοιρασθώμεν την κοινήν νίκην». Οι ΗΠΑ, που ήταν εκτός πολέμου, εξέφρασαν απλώς τη λύπη τους δια του
Προέδρου Ρούζβελτ, ενώ η Σοβιετική Ένωση παρέμεινε «άφωνη», αφού
δεσμευόταν από το Σύμφωνο Ρίμπεντροπ - Μολότοφ. Σε αντίθεση, ο Τουρκικός Τύπος δεν φείσθηκε διθυραμβικών επαίνων για το «ΟΧΙ». Η «Ικδάμ» έγραφε στις 29 Οκτωβρίου
«Ζήτω η Ελλάς! Είμαστε υπερήφανοι, που έχουμε σύμμαχο ένα τέτοιο
έθνος», ενώ η «Βακίτ» ανέφερε την Ελλάδα ως «αλησμόνητο για όλο τον
κόσμο παράδειγμα γενναιότητας».
Η 28η Οκτωβρίου είναι διπλή γιορτή για την Ελλάδα και την
Ορθόδοξη Εκκλησία. Γιορτάζουμε το ιστορικό «ΟΧΙ» του ελληνικού λαού στους
Ιταλούς αλλά και την Αγία Σκέπη της Παναγίας.
Στις 28 Οκτωβρίου 1940, απεστάλη στην Ελλάδα τελεσίγραφο δια του τότε
Ιταλού πρέσβη στην Αθήνα, με το οποίο απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση
του ιταλικού στρατού από την ελληνοαλβανική μεθόριο προκειμένου να
καταλάβει λιμάνια και αεροδρόμια της χώρας τα οποία θα διευκόλυναν τη
μετέπειτα προώθηση του στην Αφρική. Ο Μεταξάς αρνήθηκε
κατηγορηματικά. Δυο ώρες μετά ξεκίνησε ο πόλεμος με την εισβολή των
ιταλικών στρατευμάτων στην Ήπειρο. Το λεγόμενο «Έπος του Σαράντα» και οι
νίκες του ελληνικού στρατού γιορτάζονται κάθε χρόνο στις 28 Οκτωβρίου.
Η ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΚΕΠΗΣ Σύμφωνα με την παράδοση, στα χρόνια του Λέοντα του Μεγάλου ζούσε στην
Κωνσταντινούπολη ο Όσιος Ανδρέας. Μια νύχτα που γινόταν αγρυπνία στον
ναό της Παναγίας των Βλαχερνών ο Όσιος Ανδρέας μαζί με το μαθητή του
Επιφάνιο είδαν την Παναγία να μπαίνει στον Ναό. Τη συνόδευαν ο Ιωάννης ο
Προδρομος, ο Ιωάννης ο Θεολόγος και πλήθος αγγέλων. Αφού τελείωσε την
προσευχή της, άπλωσε το ωμοφόριο της στους πιστούς για να τους σκεπάσει
και να τους προστατέψει. Χάρη σ’ αυτό το γεγονός η Εκκλησία μας
καθιέρωσε τη γιορτή της Αγίας Σκέπης προς τιμήν της Παναγίας η οποία
προστατεύει τους πιστούς. Η γιορτή αυτή μετατέθηκε από την 1η Οκτωβρίου
που εορταζόταν, στην 28η του ίδιου μηνός, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης προς
τη μητέρα του Ιησού για την προστασία της στον αγώνα των Ελλήνων στον
πόλεμο. Οι Έλληνες πολεμιστές κατά τη διάρκεια του πολέμου εμπιστεύθηκαν τον
αγώνα τους στα χέρια της Παναγίας. Ζήτησαν την βοήθεια και την προστασία
της για να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες του πολέμου και να φέρουν τη
νίκη. dogma.gr
Η Αγία Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου εν Βλαχερνώ εορτάζει την 1η Οκτωβρίου. Η Εκκλησία της Ελλάδος όμως, την έχει
μεταθέσει στις 28 Οκτωβρίου, όπου η Ελλάδα γιορτάζει το μεγάλο γεγονός
της διασώσεως και απελευθερώσεως της από τον Ιταλογερμανικό ζυγό. Την
Ακολουθία που ψάλλεται αυτή την ημέρα την έγραψε ο Αγιορείτης Μοναχός
Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης και εγκρίθηκε από την Ιερά Σύνοδο της
Εκκλησίας της Ελλάδος στις 21 Οκτωβρίου 1952 μ.Χ. όπου και αποφασίστηκε ο
συνεορτασμός της εορτής της Αγίας Σκέπης και της Εθνικής επετείου του
«ΟΧΙ» (Συνοδικές Εγκύκλιοι, Τόμος Β', Αθήνα 1956, σελ. 649). saint.gr
* Η φέρμελη, το γιλέκο του εύζωνα. Αποτελεί το δυσκολότερο, όσον αφορά την κατασκευή του, κομμάτι της ευζωνικής στολής. Διαθέτει λευκά και επίχρυσα νήματα, με τα οποία απεικονίζονται σχέδια λαογραφικής σημασίας. Ένα από αυτά αποτελούν τα αρχικά Χ και Ο, τα οποία θεωρείται ότι αντιστοιχούν στις λέξεις χριστιανός και ορθόδοξος. * Τουζλούκια, ζεύγος περικνημίδων από υπόλευκη τσόχα, φοδραρισμένη με υπόλευκο σαγιάκι (μαλλί της νεροτριβής), εξάρτημα της ενδυμασίας του φουστανελά, που φορέθηκε αρχικά από τους αρματολούς, τους κλέφτες και του αγωνιστές του 1821 και στη συνέχεια, γύρω στα μέσα του 19ου αιώνα, καθιερώθηκε από τον Όθωνα ως αυλική ενδυμασία. * Η πίννα (Pinna) (γράφεται και πίνα), ζει στις εύκρατες και στις θερμές θάλασσες. Μοιάζει με τεράστιο μύδι. * γκόλφι, το εγκόλπιο, το φυλακτό.