Ψυχική υγεία: Μεγάλη η επιβάρυνση τον καιρό του κοροναϊού

Εκτός από τις μακροπρόθεσμες σωματικές επιπλοκές του φονικού ιού, έχουν αρχίσει να έρχονται στο φως και οι δεινές επιδράσεις του στην ψυχική υγεία των ιαθέντων.

Δύο μήνες αφού ασθένησε εξαιτίας του κοροναϊού, η Τζούλι είχε την πρώτη της παραίσθηση. Ξεκίνησε αργά. Δυσκολευόμουν να παρακολουθήσω την πλοκή μιας σειράς, στη συνέχεια δεν μπορούσα να διαβάσω τις λέξεις στην οθόνη του κινητού μου, θυμάται, μιλώντας στον Guardian.

Η κατάστασή της επιδεινώθηκε. Ξέρω ότι ακούγεται τρελό, και δεν ξέρω πώς να το διατυπώσω σωστά, όμως ένιωθα πραγματικά σαν κάτι να καταλάμβανε το σώμα και το μυαλό μου.
Ήμουν τόσο σίγουρη ότι συνέβαινε, που έβαλα την αδερφή μου να μου υποσχεθεί ότι θα θυμάται μια λέξη ασφαλείας, η οποία θα αποδεικνύει αν είμαι όντως εγώ στο σώμα μου.

Εν μέσω αυτών των ψευδαισθήσεων, η 36χρονη Τζούλι από τη Μινεσότα, μεταφέρθηκε τελικά στο νοσοκομείο από την οικογένειά της. Η μητέρα μου είπε στον γιατρό στα επείγοντα ότι αναρρώνω από κοροναϊό και ότι φοβούνται ότι αυτό είναι κάποια παράξενη επιπλοκή. Εκείνος συμφώνησε ότι είναι πιθανό, αλλά δεν είχε να προτείνει κάποια λύση.

Πληθαίνουν τα στοιχεία για ψυχικές διαταραχές

Η Τζούλι δεν είναι η μόνη τέτοια περίπτωση. Καθώς σιγά-σιγά φαίνονται οι πρώτες μακροπρόθεσμες σωματικές επιπλοκές του κοροναϊού, αρχίζουμε να βλέπουμε και τις πρώτες παρενέργειές του για την ψυχική υγεία.
Έρευνα στην Ιταλία ανακάλυψε ότι περισσότεροι από τους μισούς που χρειάστηκε να νοσηλευτούν για κοροναϊό, παρουσίασαν ψυχιατρική διαταραχή ένα μήνα αργότερα, με το 28% να έχει συμπτώματα μετατραυματικού στρες, το 31% κατάθλιψη και το 42% αγχώδη διαταραχή. Η αϋπνία και τα συμπτώματα ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής ήταν επίσης συνηθισμένα.
Άλλη έρευνα, αυτή τη φορά από το University College London (UCL) εντόπισε επίσης ψυχιατρικά και νευρολογικά προβλήματα μετά τις λοιμώξεις κοροναϊού. Ο σύζυγος μιας γυναίκας που πήρε εξιτήριο από το νοσοκομείο παρατήρησε ότι εκείνη φερόταν παράξενα, βγάζοντας και ξαναβάζοντας ασταμάτητα το παλτό της και λέγοντας ότι βλέπει μαϊμούδες και λιοντάρια μέσα στο σπίτι τους.
Δεν επηρεάζονται, όμως, μόνο εκείνοι που ασθενούν τόσο ώστε να χρειαστούν νοσηλεία, όπως μαρτυρούν περιπτώσεις ανθρώπων όπως η Τζούλι.

---

«Δυσκολεύομαι να βγω από το σπίτι»

Πριν την πανδημία, η Ντον, 48 ετών, ήταν υπεύθυνη για μεταμοσχεύσεις οργάνων στη Φιλαδέλφεια. Τώρα είναι άνεργη, και σε πρόσφατη επίσκεψη σε φιλικό της σπίτι, χρειάστηκε μισή ώρα για να συγκεντρώσει αρκετό θάρρος ώστε να βγει από το αυτοκίνητό της.
Μετά τη διάγνωσή της με κοροναϊό, το άγχος της για την ασθένεια αυξήθηκε. Βίωνε πόνους στο στήθος και κρίσεις πανικού. Περπατούσα στο σπίτι τη νύχτα και έλεγχα αν ανέπνεαν όλοι, λέει χαρακτηριστικά. Τον Ιούνιο, η ανησυχία της μικρότερης αδερφής της και το γεγονός ότι οι γιατροί τη διαβεβαίωσαν ότι είναι σωματικά υγιής, την παρότρυνε να αναζητήσει υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Έκτοτε έχει διαγνωστεί με μετατραυματικό στρες, γενικευμένη αγχώδη διαταραχή και βαριά κατάθλιψη και αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε πρόγραμμα θεραπείας. Έχω ξεκινήσει θεραπεία εδώ και δύο μήνες, και εξακολουθώ να δυσκολεύομαι να βγω από το σπίτι, λέει.

«Ξυπνούσα επειδή δεν μπορούσα να αναπνεύσω»

Η Λόρεν Νίκολς, 32 ετών, από τη Βοστόνη, δήλωσε ότι αν και η απομόνωση σίγουρα έπαιξε το ρόλο της, βίωσε «καθαρό φόβο» όταν ξεπέρασε το οξύ στάδιο της λοίμωξης από κοροναϊό. Ξυπνούσα στη μέση της νύχτας επειδή δεν μπορούσα να αναπνεύσω, θυμάται, προσθέτοντας ότι στο τέλος την τρόμαζε ο ίδιος ο ύπνος, ενώ φοβόταν ότι δεν θα μπορούσε καν να φωνάξει τον σύζυγό της αν ένιωθε ότι θα πεθάνει.

Πώς επηρεάζει ο κοροναϊός την ψυχική υγεία;

Ο Δρ. Τζόναθαν Ρότζερς, νευροψυχίατρος στο UCL και μέλος ομάδας που εργάζεται πάνω στις νευρολογικές και ψυχικές επιπτώσεις του κοροναϊού, εξηγεί στον Guardian ότι μεγάλο μέρος της έρευνας έχει πραγματοποιηθεί στους ασθενείς που νοσηλεύτηκαν, και όχι στην ευρύτερη κοινότητα. Πρόκειται για μια ομάδα που έχει παραμεληθεί με όρους έρευνας, γεγονός αξιοσημείωτο από τη στιγμή που πρόκειται για τη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών.
Η κοινωνική απομόνωση, το άγχος, η ανεργία, οι δυσκολίες στην εύρεση νέας θέσης εργασίας, η συνεχιζόμενη εξάντληση και οι οικονομικές δυσκολίες, ενδέχεται να συμβάλλουν στα προβλήματα ψυχικής υγείας στους επιζώντες του κοροναϊού, συνεχίζει. Το ίδιο ισχύει και για την εμπειρία της ασθένειας, αλλά και για την εμπειρία ενός περιβάλλοντος όπως αυτό στις ΜΕΘ.
Υπάρχουν και άλλες αιτίες, που σχετίζονται συγκεκριμένα με τον κοροναϊό, συμπεριλαμβανομένης και της ανησυχίας των ασθενών ότι έχουν μεταδώσει τον ιό σε άλλους. Είδα ασθενείς στο νοσοκομείο που αντικειμενικά δεν ήταν σε τόσο κακή κατάσταση, και γίνονταν καλύτερα. Όμως λόγω του πανικού τους για τον κοροναϊό, ήταν σίγουροι ότι θα πέθαιναν. Υπήρχαν ακόμη και άνθρωποι που μου έλεγαν «γιατρέ, απλώς σκότωσέ με», θυμάται.

Ο ρόλος των φλεγμονών

Υπάρχει περίπτωση ο κοροναϊός να έχει άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου; Ο Ρότζερς σημειώνει ότι έχουν υπάρξει περιπτώσεις φλεγμονής στον εγκέφαλο ή εγκεφαλίτιδας που συνδέονταν με την ασθένεια, αλλά, όπως λέει, αποτελούν πολύ σπάνιο φαινόμενο.
Ωστόσο, η ιταλική έρευνα υποστηρίζει ότι οι ασθενείς κοροναϊού με υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής στο αίμα τους ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν αργότερα κατάθλιψη και άγχος, συνεχίζει.
Ορισμένοι μπορεί να υποστηρίζουν ότι και τα δύο προβλήματα ενδέχεται να επιδεινώνονται εξαιτίας της χειρότερης γενικής υγείας των ασθενών, όμως η εναλλακτική εξήγηση θα ήταν ότι οι αντιφλεγμονώδεις ουσίες επηρεάζουν τον εγκέφαλο και προκαλούν ψυχιατρικές διαταραχές, λέει ο Ρότζερς.

Ανάγκη για διαρκή έλεγχο

Ο Δρ. Νικ Γκρέι, συμβουλευτικός κλινικός ψυχολόγος στο ίδρυμα Sussex Partnership NHS και στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ, είναι μέρος ομάδας ειδικών που έχουν δημιουργήσει ομάδα εργασίας για την ανταπόκριση στο τραύμα του κοροναϊού. Η ομάδα έχει αναπτύξει κλινικές οδηγίες ελέγχου της ψυχικής υγείας των ασθενών που περνούν βαριά την ασθένεια.
Μεταξύ των οδηγιών είναι και ο εβδομαδιαίος έλεγχος της ψυχικής υγείας των ασθενών για τέσσερις εβδομάδες μετά το εξιτήριο, και η παροχή εκτιμήσεων της ψυχικής τους υγείας κάθε τρεις μήνες, τουλάχιστον για το πρώτο έτος.
Η Ντον τονίζει ότι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας είναι απολύτως απαραίτητες. Όλοι μου έλεγαν να γυρίσω στη δουλειά, ακόμη και ο σύζυγός μου, όμως δεν ήμουν σε θέση να το κάνω ψυχικά, και δεν μπορούσα να εξηγήσω στους άλλους γιατί, μέχρι να μου πουν άλλοι γιατί νιώθω έτσι, εξηγεί.
Η Νίκολς έχει αναβάλει την επίσκεψη σε ειδικό ψυχικής υγείας, γιατί φοβάται ότι αν καταγραφεί μια διάγνωση και στη συνέχεια επαναμολυνθεί από τον ιό, ίσως η γιατροί δεν πιστεύουν ότι όντως παρουσίασε συμπτώματα. Υπογραμμίζει, ωστόσο, τη σημασία που έχει για εκείνους που βιώνουν ανάλογα προβλήματα, να ξέρουν ότι υπάρχει διαθέσιμη βοήθεια.
Το να προσπαθείς να το νικήσεις μόνος σου, είτε βρίσκεσαι σε απομόνωση, είτε νιώθεις ότι δεν υπάρχει κανείς άλλος που να καταλαβαίνει ακριβώς τι περνάς, δεν είναι η σωστή απάντηση, τονίζει.

Το άρθρο αναδημοσιεύεται από το www.tanea.gr
psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Θυμωμένος έφηβος: Πώς μπορεί να βοηθήσει ο γονιός

Οι έφηβοι θυμώνουν για διάφορους λόγους και εκφράζουν αυτά τα συναισθήματα με πολλούς τρόπους, αλλά όταν το συναίσθημα αυτό είναι επίπονο δεν ξέρουν πώς να το διαχειριστούν.

Πολλοί έφηβοι αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της δυσκολίας τους να εκφράσουν κατάλληλα τα συναισθήματα έντονου θυμού. Οι ακατάλληλες εκφράσεις θυμού μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες στους πιο δύσκολους εφήβους, αλλά οι περισσότεροι έχουν την ικανότητα να μάθουν τους καλύτερους τρόπους αντιμετώπισης. Να τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν.

Κατανοήστε τον θυμό του εφήβου σας

Ο θυμός είναι ένα αρκετά δύσκολο συναίσθημα για τους εφήβους και μερικές φορές μπορεί τους "εξουθενώσει" και να τους τρομάξει. Ένας έφηβος που δεν ξέρει πώς να αντιμετωπίσει τα θυμωμένα συναισθήματα μπορεί να αισθανθεί μια ισχυρή επιθυμία να δράσει παρορμητικά, ακόμη και όταν θέτει εαυτόν ή άλλους σε κίνδυνο.
Πίσω από τον θυμό κρύβονται δύσκολα συναισθήματα, όπως πόνος, απογοήτευση ή θλίψη και ο έφηβος προσπαθεί να τα αποφύγει ή δεν γνωρίζει πως τα αισθάνεται. Όταν ένας προβληματικός έφηβος εκφράζει τον θυμό του με προβληματικούς τρόπους, μπορεί συχνά να είναι χρήσιμο να έρθει σε επαφή με το συναίσθημα-πηγή του θυμού και να βρει τρόπο να το εκφράσει με πιο υγιείς τρόπους.

Γιατί ο θυμός δεν είναι πραγματικά το πρόβλημα

Το συναίσθημα θυμού δεν είναι το βασικό πρόβλημα για τους περισσότερους εφήβους. Αν και ο θυμός μπορεί να προκαλέσει σημαντική σωματική και συναισθηματική δυσφορία, είναι η κατάλληλη απάντηση για όταν νιώθεις απογοητευμένος, αδύναμος ή πληγωμένος.. Η έκφραση αυτού του συναισθήματος είναι το πρόβλημα.
Θυμίζει ένα μικρό παιδί που νιώθει οργή όταν είναι αναστατωμένο ή δυσαρεστημένο. ‘Έτσι και ο έφηβος που βιώνει παρόμοια συναισθήματα προσπαθεί συχνά να αντιμετωπίσει τον θυμό ξεσπώντας τον σε άλλα άτομα ή αντικείμενα. Πολλοί γονείς αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν έφηβους ξεσπούν πάνω τους, δίνουν γροθιές στον τοίχο ή μπλέκουν σε καβγάδες.

Στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους να εκφράσουν με ασφάλεια τον θυμό τους

Η πρόκληση όταν πρόκειται ένας γονιός να βοηθήσει το παιδί του είναι να το κρατήσει ασφαλές ενώ μαθαίνει τρόπους να αναγνωρίζει τον θυμό και να τον αντιμετωπίζει πιο εποικοδομητικά. Υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν έναν θυμωμένο έφηβο να μάθει τρόπους να διαχειρίζεται με επιτυχία τον θυμό.
Δείτε πώς μπορείτε να βοηθήσετε τον έφηβο να αντιμετωπίσει τον θυμό του:

• Συμμετοχή σε σωματικές δραστηριότητες. Η συμμετοχή σε αθλήματα και άλλες ασκήσεις βοηθά στο τακτικό ξέσπασμα του θυμού.
• Σάκος του μποξ. Οι έφηβοι χρειάζονται ασφαλείς τρόπους για να ξεσπάσουν τον θυμό τους, και ένας σάκος του μποξ θα βοηθήσει. Την ίδια δουλειά θα κάνει το χτύπημα ενός μαξιλαριού επανειλημμένα.
• Διάλειμμα. Όταν ο θυμός κλιμακώνεται, οι έφηβοι μπορεί να χρειάζονται χρόνο μόνοι για να ηρεμήσουν και να φωνάξουν.
• Μουσική. Η μουσική μπορεί να βοηθήσει τους εφήβους να αναγνωρίσουν και να εκφράσουν συναισθήματα θυμού, μέσω πχ. ενός τραγουδιού που βγάζει οργή.
• Αιτίες θυμού. Όσο καταφέρνει το παιδί να αναγνωρίσει τι του προκαλεί εκρήξεις θυμού, τόσο πιο εύκολα θα διαχειριστεί αυτό το συναίσθημα.
• Δημιουργική έκφραση θυμωμένων συναισθημάτων. Τόσο η γραφή όσο και το σχέδιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά από τους εφήβους για να εκφράσουν και να κατανοήσουν τον θυμό.

Όταν ένας προβληματικός έφηβος εξακολουθεί να μην μπορεί να αντιμετωπίσει τον θυμό του, είναι καιρός να σκεφτείτε να λάβετε επαγγελματική βοήθεια για να φτάσετε στη ρίζα του θυμού τους και να μάθετε τρόπους για να διαχειριστείτε αυτά τα συναισθήματα.
Κάποιες θεραπείες βοηθούν τους εφήβους να εκφράσουν τον θυμό τους, οι ομάδες διαχείρισης θυμού παρέχουν την ευκαιρία στους εφήβους να μάθουν ο ένας από τον άλλο, η ατομική θεραπεία παρέχει ένα ασφαλές μέρος για να εξερευνήσει αυτό το δύσκολο συναίσθημα.
Λάβετε υπόψη ότι ο ανεξέλεγκτος θυμός συνδέεται μερικές φορές με διαταραχές ψυχικής υγείας στους εφήβους, οπότε φροντίστε να λάβετε επαγγελματική βοήθεια για τον έφηβό σας εάν ο θυμός τους εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα.

https://www.iatronet.gr/ygeia/psyxiki-ygeia/article/57261/thymwmeno-paidi-stin-efiveia-pws-mporei-na-voithisei-o-gonios.html

Πώς να προστατεύσουμε την ψυχική μας υγεία από τις επιπτώσεις της απομόνωσης

Ο κορωνοϊός έχει δημιουργήσει σε όλους μας ανησυχία και αβεβαιότητα, και η συνεχής πληροφόρηση, και δυστυχώς σε κάποιες περιπτώσεις παραπληροφόρηση, για την πανδημία αυτή, μοιάζει αμείλικτη. Σαφώς η επίπτωση είναι τεράστια και για την ψυχική μας υγεία. Πώς τελικά θα μπορέσουμε να την προστατεύσουμε;

Συνήθεις Αντιδράσεις

Παρουσιάζεται ένα ευρύ φάσμα αντιδράσεων σε τέτοιου είδους καταστάσεις, όπως:
–  Άγχος και Πανικός
– Δυσκολία συγκέντρωσης, Αϋπνία
– Αίσθημα Αβοήθητου
– Θυμός
– Σκεπτικισμός, Άρνηση και Αμφισβήτηση των όσων συμβαίνουν
– Κοινωνική Απομόνωση
– Υπερέκθεση στα Social Media
– Υπερεπαγρύπνηση για την κατάσταση της Υγείας
– Αίσθημα Απώλειας και Θλίψη
– Περιέργεια

Διαχείριση και Αντιμετώπιση

Αν και ο κορωνοϊός αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα υγείας, για να διασφαλίσουμε την ψυχική μας υγεία, θα χρειαστεί να να μην αφήσουμε το άγχος για την κατάσταση αυτή να καθορίσει τη ζωή μας. Υπάρχουν πολλοί και αποτελεσματικοί τρόποι για να διαχειριστούμε το φόβο και το άγχος μας. Και αρκετοί από αυτούς αποτελούν τα βασικά συστατικά για έναν συνολικά «υγιή» τρόπο ζωής. Πιο συγκεκριμένα:

Ενημερώσου για τα ακριβή γεγονότα

Μείνε ενημερωμένος για τις τελευταίες εξελίξεις από έγκυρους φορείς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και το Υπουργείο Υγείας (eody.gov.gr).

Κράτησε τα πράγματα σε μία σειρά οριοθετώντας τα

Προσπάθησε να περιορίσεις το άγχος και την ταραχή με το να ελαττώσεις το χρόνο που περνάς βλέποντας και ακούγοντας άχρηστες πληροφορίες που σου προκαλούν αναστάτωση. Κάνε ένα διάλειμμα από τις ειδήσεις και εστίασε σε πράγματα που είναι θετικά στην ζωή σου και τα οποία μπορείς να ελέγξεις.

Το Άγχος είναι ένα συναίσθημα που χρειάζεται «επιβεβαίωση»

Ενώ σε κάποιες περιπτώσεις το άγχος μπορεί να «επικυρωθεί», σε άλλες μπορεί να εντείνει το πρόβλημα, αφήνοντας ένα αίσθημα αβοήθητου. Αναγνώρισε και κατανόησε το συναίσθημά σου και στρέψε αλλού την προσοχή και το μυαλό σου: «Είναι φυσιολογικό να ανησυχώ για την κατάσταση, αλλά μπορώ να βρω περισσότερο εποικοδομητικούς τρόπους από το άγχος για να αντιδράσω σε αυτήν».

Εφάρμοσε τεχνικές χαλάρωσης, διαλογισμό και προσπάθησε να αποδεχθείς την κατάσταση

Εστίασε στο «τι» και όχι στο «γιατί». Χρειάζεται να έχεις υπομονή με τον εαυτό σου και με τους άλλους. Άσε τα πράγματα να κυλήσουν και δείξε εμπιστοσύνη στο ότι και οι άλλοι προσπαθούν να κάνουν το σωστό.
Επικεντρώσου περισσότερο στη λογική σου και όχι στις συναισθηματικές αντιδράσεις σου, προσπαθώντας να βρεις εφικτές λύσεις για την κατάσταση. Εντόπισε από πού θα λάβεις απαντήσεις στις ερωτήσεις σου και θα σου παρασχεθούν ακριβείς πληροφορίες και σωστή καθοδήγηση.

Ξεκινά δραστηριότητες που σε βάζουν σε θέση «ελέγχου»

Μικρά πράγματα μέσα στο σπίτι, όπως δουλειές, καθάρισμα, διακόσμηση, συζήτηση με φίλους μέσω εφαρμογών, κάποια δραστηριότητα όπως π.χ. ζωγραφική, πλέξιμο κλπ. Όλα αυτά σε κάνουν να γίνεσαι δημιουργικός και παραγωγικός. Επιδίωξε δραστηριότητες που σε στρέφουν μακριά από το άγχος, όπως το να ακούσεις μουσική, να δεις μια κωμική σειρά, να διαβάσεις ένα βιβλίο κλπ.
Αντί για σκέψεις και εικόνες απελπισίας, φαντάσου τον εαυτό σου να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά την δύσκολη κατάσταση. Παρατήρησε πώς θα ενεργούσες, τι θα έκανες και τι θα έλεγες. Δες τον εαυτό σου να δρα με επάρκεια και αποτελεσματικότητα.
Σκέψου τι θα έλεγες σε κάποιον φίλο ή συγγενή για την τρέχουσα κατάσταση, ο οποίος θα χρειαζόταν υποστήριξη και ενθάρρυνση. Κάνε το ίδιο και για τον εαυτό σου.

Αναγνώρισε κάποια πράγματα για τα οποία είσαι ευγνώμων στη ζωή σου

Σημαντικά σχέδια που είχες για την τρέχουσα χρονική περίοδο, μάλλον χρειάζεται να τροποποιηθούν ριζικά λόγω των συνθηκών. Προσπάθησε να μην μείνεις σε αυτό, αλλά να βρεις εναλλακτικές λύσεις. Άλλες τελετουργίες και μορφές εορτασμού, διαφορετικοί τρόποι σύνδεσης και ευχάριστες στιγμές μπορεί να προκύψουν από αυτή την κατάσταση. Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης συχνά αναδύονται νέα πράγματα.

Μίλα σε μια πιο «θετική» γλώσσα

Συγκεκριμένες φράσεις και λέξεις μπορεί πολλές φορές να μοιάζουν καταστροφικές. Για παράδειγμα η φράση, «αυτό έχει μία σχετική δυσκολία», σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση δημιουργεί διαφορετική αίσθηση από τη φράση «αυτό είναι ακατόρθωτο».
Η σωματική αδράνεια ενισχύει το άγχος. Μη μένεις συνεχώς στο κρεβάτι. Κινήσου μέσα στο χώρο που μπορείς και παρατήρησε τα πράγματα γύρω σου. Φρόντισε ένα κατοικίδιο ή ένα φυτό. Οργάνωσε ή καθάρισε το δωμάτιο και το χώρο σου. Κάνε γυμναστική. Κράτα επαφή με τους κοντινούς σου ανθρώπους.
Να είσαι προσεκτικός στις υποθέσεις σου για τους άλλους. Κάποιος που έχει βήχα ή άλλο σύμπτωμα δεν σημαίνει ότι έχει απαραίτητα κορωνοϊό. Ακόμα όμως και αν έχει, καλό είναι να μην στιγματίζουμε τους άλλους γύρω μας για οποιοδήποτε λόγο ή να τους κατακρίνουμε σαν να έφταιξαν για ό,τι τους συνέβη.

Μείνε «συνδεδεμένος»

Η παραμονή σου στα κοινωνικά δίκτυα (με τον κατάλληλο τρόπο) σε βοηθά να διατηρείς ένα αίσθημα κανονικότητας και κυρίως σου δίνει την ευκαιρία να μοιραστείς τα συναισθήματα σου με τους άλλους, καθώς και σε ανακουφίζει από το στρες. Μη χάνεις το χιούμορ σου, πάντα είναι απαραίτητο.

Χρησιμοποιήσε τις σκέψεις σου για να διαχειριστείς αποτελεσματικά την ανησυχία σου

Για παράδειγμα, το «Δοχείο της Ανησυχίας» είναι μια δραστηριότητα στην οποία απεικονίζεται λεπτομερώς ένα δοχείο ή κιβώτιο με ένα καπάκι που κλείνει. Βρες αυτό το οποίο σε ανησυχεί περισσότερο από όλα.
Φαντάσου να το μετακινείς νοητά από το μυαλό σου και να το τοποθετείς στο δοχείο. Αυτό το δοχείο θα κρατήσει οτιδήποτε τοποθετήσεις μέσα σε αυτό. Κλείσε το δοχείο και τοποθέτησέ το σε ένα ράφι. Μπορείς να επιστρέψεις όποτε θέλεις και να ανησυχήσεις ξανά, ή μπορείς να το αφήσεις εκεί, δίνοντας χώρο στον εαυτό σου να εστιάσει σε άλλα πράγματα.
Σίγουρα μετά την καταιγίδα δεν είσαι ποτέ ο ίδιος. Όμως έχεις διδαχθεί τα πιο σημαντικά μαθήματα επιβιώνοντας μέσα της. Μία κατάσταση οδυνηρή και ιδιαίτερα δύσκολη, περικλείει και τα πιο δύσκολα συναισθήματα. Το ζήτημα δεν είναι να προσπαθείς να τα καταπνίξεις, αλλά αφού τα αισθανθείς να μάθεις να τα διαχειρίζεσαι.
Μέσα σε αυτή την πανδημία η ρύπανση μειώνεται, σα να ήθελε χώρο η γη για να αναπνεύσει. Σαφώς το μάθημά μας ήταν και είναι πολύ σκληρό. Σα να ήρθε κάτι να μας ξυπνήσει για να σεβαστούμε το σπίτι μας, δηλαδή τον πλανήτη μας.
Και ίσως έχουμε πολλά να σκεφτούμε και αναθεωρήσουμε. Να αλλάξουμε, να προσαρμοστούμε, γενικά και ειδικά. Το βέβαιο είναι ότι πάντα θα υπάρχει φως, ακόμα στα πιο σκοτεινά μέρη.

Αγγελική Τσαγκαράκη, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
Εναλλακτική Δράση
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι