Γονιός δεν γίνεσαι επειδή αποφάσισες να κάνεις παιδί...

... αλλά επειδή το φρόντισες, το στήριξες και το γαλούχησες!

Γράφει η Βάσω Θεοδωρίδου

Γονείς δε λέγονται δύο άνθρωποι που αποφασίζουν να κάνουν ένα παιδί. Δεν μπορεί κάποιος να λέγεται έτσι μόνο και μόνο επειδή γέννησε ή απέκτησε σύμφωνα με τον νόμο παιδί. 

Γονιός λέγεται κάποιος που είναι δίπλα στο παιδί του σε όλες του τις στιγμές. 

Γονιός είναι ο άνθρωπος που χαίρεται με τη χαρά του παιδιού του και πονάει όταν εκείνο πονάει, είναι πάντα κοντά του και το στηρίζει.

Το στηρίζει σε όλες τις αποφάσεις του, άσχετα αν συμφωνεί με αυτές ή όχι. Δέχεται ότι ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και δεν γίνεται να επιβάλλει στο παιδί του τα δικά του θέλω, ίσα ίσα το προτρέπει να ακολουθήσει τα δικά του όνειρα, να κυνηγήσει όποια θέλω έχει αυτό και αυτός μένει εκεί κοντά του να το βοηθήσει σε ό,τι χρειαστεί.

Γονιός δεν γίνεται κάποιος για να βρει την ευτυχία του και να νιώσει ολοκληρωμένος. Ολοκληρωμένος πρέπει να είναι ήδη για να μπορέσει να δώσει στο παιδί του τα σωστά ερεθίσματα και συναισθήματα. 

Γιατί ένας “μισός” άνθρωπος δε θα έχει να δώσει τίποτα άλλο πέρα από ανασφάλειες και πίεση. Γιατί πρέπει πάνω από όλα να αγαπάς τον εαυτό σου για να είσαι σε θέση να αγαπήσεις και κάποιον άλλον και το παιδί πιστέψτε με θέλει πολύ αγάπη.

Είναι ένα πλάσμα που στην αρχή εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από τους γονείς του. Τους μιμείται, τους θαυμάζει, είναι ο κόσμος του όλος και το μόνο που θέλει από αυτούς είναι αγάπη, κατανόηση, σεβασμό, στήριξη. Λέξεις τόσο απλές αλλά τόσο δύσκολες όταν έρχεται η στιγμή να γίνουν πράξεις. Πράξεις που αν δεν γίνουν καταρρίπτονται όλα μέσα στο μυαλό ενός παιδιού.

Σκέψεις, στιγμές, συναισθήματα, συμπεριφορά. Όλα αλλάζουν όταν πληγώσεις ένα παιδί βαθιά και του προκαλέσεις πληγές, που δεν μπορούν να επουλωθούν. Για αυτό πριν αποφασίσει κάποιος να αποκτήσει τον τίτλο του γονέα ας σκεφτεί αν είναι έτοιμος να δώσει ό,τι έχει και δεν έχει σε ένα πλάσμα που θα τον έχει ανάγκη όσο κανέναν άλλον.

Πριν λοιπόν πει κάποιος ότι είναι καλός γονιός, ας ψάξει βαθιά μέσα του αν όντως είναι, αν όντως έχει δώσει τον καλύτερο εαυτό του στο παιδί του, αν όντως προσπάθησε να βάλει πίσω τον εγωισμό του και έδειξε αληθινή κατανόηση και σεβασμό σε ένα από τα κομμάτια της καρδιάς του, στο παιδί του.

Στο παιδί που θα έδινε τη ζωή του για να ζήσουν οι γονείς του, και οι γονείς του αντίστοιχα. Σε αυτήν την αγάπη τη βαθιά, την αληθινή, την οικογενειακή, που δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία άλλη.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Αν θέλεις να γίνεις ένας καλός γονέας...

... χρειάζεσαι πρώτα να γίνεις ένας καλός άνθρωπος

Πόσες φορές έχουμε αναρωτηθεί στα αλήθεια ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά που συνιστούν έναν καλό γονέα; Ποιες αρετές χρειάζεται να έχει; Ποια γνώση; Πόση γνώση; Τί “πρέπει ” να έχει; τί να μην έχει; Ψάχνουμε, ενημερωνόμαστε, διαβάζουμε τον έμπειρο ειδικό, ακούμε τη γνώμη του φίλου ή του συγγενή που σεβόμαστε ή εμπιστευόμαστε.

Όσες συμβουλές και αν πάρει κανείς δεν είναι από μόνες τους αρκετές για να γίνει ένας “καλός γονέας”. Και ο λόγος είναι απλός. Το παιδί δε θα μάθει από αυτό που θα του δείξουμε. Ό,τι και αν πούμε, όσο και αν προσπαθήσουμε να του εξηγήσουμε ή να δείξουμε το παιδί θα μάθει ακριβώς από αυτό που θα βιώσει το ίδιο και θα εισπράξει από μας.

Αν θέλεις, λοιπόν, να γίνεις ένας καλός γονέας τότε χρειάζεσαι πρώτα να γίνεις ένας καλός άνθρωπος. Και με τον όρο “καλός” εννοώ άρτιος. Ολοκληρωμένος, να μη χρειάζεσαι κάποιον να σε συμπληρώνει ή να στηρίζεσαι πάνω του για να αισθανθείς χαρούμενος και πλήρης, παρά να απολαμβάνεις την ακεραιότητά σου και όσα μπορείς να προσφέρεις ο ίδιος στον εαυτό σου όπως θα απολαύσεις σε άλλες στιγμές την παρουσία των γύρω σου και την συνδιαλλαγή μαζί τους.

Αν θέλεις να γίνεις ένας καλός γονέας τότε χρειάζεσαι πρώτα να γίνεις ένας καλός φίλος. Είναι σημαντικό να απολαμβάνεις τη συντροφιά του φίλου σου αλλά πιο σημαντικό είναι να τον βλέπεις χαρούμενο κι ευτυχισμένο. Ακόμη και τις φορές που εκείνος αποφασίζει να επενδύσει το χρόνο του χωρίς εσένα. Ή διαφορετικά από ότι εσύ θα επιθυμούσες. Ένας καλός φίλος αποδέχεται τον έτερο ακόμη και στα σημεία που διαφωνούν μεταξύ τους αφού δεν αισθάνεται απειλή από τη διαφορετικότητα.

Αν θέλεις να γίνεις ένας καλός γονέας τότε χρειάζεσαι πρώτα να γίνεις ένας καλός σύντροφος. Ένας σύντροφος που θα μπορεί να πληροφορεί τον άλλο για τις ανάγκες του και για ό,τι λαμβάνει χώρα εντός του δίχως να θεωρεί αυτονόητο ότι ο άλλος θα πρέπει να είναι ούτως ή άλλως ενήμερος ή να πληγώνεται και να θυμώνει αν αυτό δε συμβαίνει. Και είναι λογικό να μη συμβαίνει καθώς πρόκειται για δύο διαφορετικά άτομα… Ένας καλός σύντροφος, λοιπόν, γνωρίζει πώς να επιτύχει μία αποτελεσματική επικοινωνία, ξέρει να μιλάει για τον εαυτό του και ακούει με προσοχή ώστε να μάθει όταν του μιλάει το ταίρι του. Ένας καλός σύντροφος αντέχει τη σύγκρουση χωρίς να φοβάται ότι θα τον συνθλίψει. Γνωρίζει πόσο σημαντικό είναι να θέτει τα όρια του και πόσο καθοριστικής σημασίας είναι αυτή η διαδικασία για την προστασία της σχέσης.

Αν θέλεις να γίνεις ένας καλός γονέας τότε χρειάζεσαι πρώτα να γίνεις ένας καλός συνεργάτης. Να αισθάνεσαι ένα ισότιμο μέλος της ομάδας που ανήκεις το οποίο σέβεται τον διπλανό του και θεωρεί αυτονόητο δικαίωμα την ελευθερία του. Στο λόγο, στις κινήσεις, στις επιλογές του. Να αναλαμβάνεις την ευθύνη των αποφάσεών σου, αλλά να γνωρίζεις πότε χρειάζεται να συναποφασίσεις με το υπόλοιπο σύνολο για το καλό της ομάδας.

Αν θέλεις να γίνεις ένας καλός γονέας τότε χρειάζεσαι πρώτα να γίνεις ένας καλός αδερφός. Χρειάζεται να ξέρεις πώς να διαχειρίζεσαι το άγχος σου χωρίς να αγγίζει τον διπλανό σου. Να μπορείς να σταθείς στη δυσκολία του χωρίς να “πρέπει” να γνωρίζεις ποια είναι αυτή ακριβώς. Αλλά και να χαίρεσαι με τη χαρά του, ακόμη και αν εσένα δε σε αγγίζει – πλην του ότι τον βλέπεις χαρούμενο.

Αν θέλεις να γίνεις ένας καλός γονέας τότε χρειάζεσαι πρώτα να γίνεις καλός για τον εαυτό σου. Να μπορείς να αντιληφθείς τις ανάγκες σου, αλλά και να γνωρίζεις με ποιους τρόπους θα τις ικανοποιήσεις. Να μπορείς να φροντίζεις τον εαυτό σου. Να τον φροντίζεις όπως του αξίζει, όχι παραβλέποντας τον υπόλοιπο κόσμο ούτε παραγνωρίζοντας τις δικές σου ανάγκες. Να μπορείς να θέσεις όρια ανάμεσα σε σένα και το περιβάλλον σου. Όρια που δε φαντάζουν απειλητικά ούτε για σένα ούτε για τον άλλο. Αλλά όρια που είναι αναγκαία για να υπάρχεις υγιώς, όρια που σε διαχωρίζουν από το περιβάλλον σου και καταδεικνύουν γιατί και σε ποια σημεία διαφοροποιείσαι από αυτό. Χρειάζεται να μπορείς να εξασφαλίζεις στον εαυτό σου χώρο και χρόνο για ξεκούραση, ενδοσκόπηση, ανασκόπηση και ηρεμία. Και τότε μπορείς να αντιληφθείς πόσο σημαντικό είναι για το παιδί σου να σέβεσαι την ατομικότητά του, τις ανάγκες του, το γεγονός ότι είναι ένα διαφορετικό πλάσμα από εσένα. Εξαρτημένο από εσένα, αλλά μόνο για να το μάθεις όλα αυτά που θα τον καταστήσουν έναν υγιή, ανεξάρτητο και αυτοδύναμο ενήλικα.

Ελένη Μπονέ, Ψυχολόγος MSc – Ψυχοθεραπεύτρια.

psycholozin.gr , themamagers.gr
awakengr.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Όταν το παιδί γίνεται ο «Γονιός των Γονιών»

«Οι γονείς μου μου δείχνουν απίστευτη εμπιστοσύνη… δεν υπάρχει περίπτωση να μην συζητήσουν μαζί μου ό,τι τους απασχολεί και το κορυφαίο είναι πως κάνουν τελικά αυτό που θα τους πω… από την μία μου δίνει δύναμη να νιώθω, ότι έχω επιρροή πάνω τους, αλλά από την άλλη είναι κουραστικό, αγχωτικό και στην τελική θέλω να ασχοληθώ εξολοκλήρου με εμένα και με τα δικά μου προβλήματα… Τα συναισθήματα μου είναι μπερδεμένα… γιατί έχω την ανάγκη να ασχοληθώ μόνο με εμένα και ταυτόχρονα αισθάνομαι ότι με αυτό τον τρόπο τους εγκαταλείπω και μου βγαίνει ενοχή; Τι να κάνω;»

Έχετε ποτέ μπει να αναλάβετε την “κηδεμονία” των γονιών σας; Είναι ένας ρόλος παγίδα, που κρύβει αμέτρητα, ανάμεικτα και αντικρουόμενα συναισθήματα. 

Ένας ρόλος που πολλοί από εμάς είχαμε και εξακολουθούμε να αναλαμβάνουμε στις πατρικές μας οικογένειες. Για καλύτερη διατύπωση… “μας είχαν αναθέσει” αυτό τον ρόλο… 

Αυτό συμβαίνει συνήθως σε οικογενειακά συστήματα, όπου οι γονείς χαρακτηρίζονται από μία δυστοκία στο να αναλάβουν τις προσωπικές τους ευθύνες, η μεταξύ τους σχέση δεν είναι εμπλουτισμένη με εμπιστοσύνη, κοντινότητα, επικοινωνία και μοίρασμα και ως επί το πλείστον και εκείνοι είχαν “κουβαλήσει” τους δικούς τους γονείς…

Είναι οξύμωρο να βλέπεις τον γιο ή την κόρη να μπαίνει να χωρίζει τους γονείς κατά την διάρκεια των τσακωμών και να προσπαθεί να φέρει ισορροπία στην “προβληματική τους σχέση”… να διαχειρίζεται τα οικονομικά του σπιτιού… να παίρνει αποφάσεις για εκείνους… να υπερασπίζεται τις λάθος επιλογές τους και να τους υποστηρίζει συνεχώς ψυχολογικά… να τους φροντίζει σαν να είναι “μωρά” και να έχει διαρκώς την έγνοια τους…. 

Αυτός ο νέος ή η νέα υπάρχει περίπτωση να αυτονομηθεί εύκολα συναισθηματικά και να ακολουθήσει ανενόχλητα και αβίαστα το δικό του/της προχώρημα; 

Είναι εύκολο για έναν άνθρωπο, που έχει μπλοκάρει συναισθηματικά στην πατρική του οικογένεια, να δημιουργήσει την δική του αμερόληπτα, ξεκάθαρα και χωρίς να σκοντάψει;

Η απάντηση, βέβαια, είναι “όχι”. Σε κάθε προσπάθεια για αυτονόμηση θα υπάρχει πάντα μεγάλο πισωγύρισμα. Τα βήματα είναι τα εξής: 

Κάνω την πρώτη κίνηση, για να προχωρήσω μπροστά… νιώθω ενοχή για αυτό… αισθάνομαι ότι εγκαταλείπω τους γονείς μου, αυτούς δηλαδή που με έχουν μεγάλη ανάγκη και που “θυσιάστηκαν” για να με μεγαλώσουν… και για αυτό τον λόγο με κάποιον τρόπο μπλοκάρω την αυτονόμηση μου και βρίσκω 1.000 δικαιολογίες για να το αναιρέσω… δεν έχω λεφτά αρκετά για να μείνω μόνος, οι γονείς μου με χρειάζονται αυτή την περίοδο, κάτσε να κάνω μία σχέση και θα το τολμήσω…. Και αν τελικά κάνω την δική μου οικογένεια… βρίσκομαι ο μισός σε αυτή… και ο μισός στην πατρική… διχοτομούμαι! 

Και για ποιο λόγο επιλέγω να δημιουργήσω κάτι δικό μου, από τη στιγμή που δεν είμαι έτοιμος να αποχωρήσω με σεβασμό, αγάπη, εκτίμηση από την πατρική μου οικογένεια; 

Οι γονείς, επίσης, βρίσκουν επιδέξιους χειρισμούς για να με πείσουν, ότι δεν είμαι έτοιμος, για να τους “εγκαταλείψω” και εγώ το αποδέχομαι, γιατί όλο αυτό γίνεται με μεγάλη φροντίδα και νοιάξιμο…

Για ποιο λόγο λοιπόν υιοθετούμε αυτόν τον ρόλο, αφού μας προκαλεί μεγάλη συναισθηματική σύγχυση; Αγαπάμε τους γονείς μας, δεν θέλουμε να τους παραβλέψουμε… αλλά αγαπάμε και εμάς τους ίδιους και δεν θέλουμε να παραβλέψουμε τις πραγματικές μας ανάγκες… 

Τι να κάνουμε λοιπόν;
Αρχικά να κατανοήσουμε, ότι τους γονείς μας τους αγαπάμε και αυτό δεν διαπραγματεύεται με κανέναν και με τίποτα. 

Είναι μόνο καλό να εκτιμάμε τις προσπάθειες τους και τους αγώνες τους να μας μεγαλώσουν και αξίζουν απίστευτο σεβασμό για αυτό το κατόρθωμα. 

Όλα αυτά, όμως, δεν ανταλλάσσονται… και πόσο μάλιστα με την διακοπή της προσωπικής μας αυτονόμησης. Είμαστε ικανοί να φροντίζουμε, να αγαπάμε, να νοιαζόμαστε τους γονείς μας και από “μακριά”, εννοώντας χωρίς να είναι αυτοσκοπός μας και δείχνοντας παραπάνω εμπιστοσύνη στην δυνατότητα τους να μάθουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη του εαυτού τους και της κοινής ζωής τους ως ζευγάρι. 

Η λέξη “υποχρέωση” δεν έχει θέση στη σχέση γονέα – παιδιού… η προσφορά είναι απόρροια αγάπης και δέσμευσης, που δεν γίνεται εγκλωβισμός… 

Μην ξεχνάμε, όμως, ότι ο ρόλος του να είσαι “Γονιός των γονιών” έχει και δευτερογενή οφέλη, όπως το να αποκτούμε την αποδοχή, την σημαντικότητα και την επιβεβαίωση από εκείνους… 

Αξίζει να γίνεται με αυτόν τον τρόπο;

Σε αυτό το άρθρο αναφερθήκαμε γενικά στα δυναμικά, που αναπτύσσονται σε οικογενειακά συστήματα, όπου κάποιο “παιδί” (ενήλικο-ανήλικο) “κουβαλάει τους γονείς του”. 

Η κάθε οικογένεια, όμως, έχει την δική της ιδιομορφία και τα βιώματα ποικίλουν από άτομο σε άτομο. Η θεραπευτική συνέχεια, επομένως, αναλογεί να πραγματοποιηθεί στον άξονα αυτών των ιδιαιτεροτήτων…

Μαρία Αθανασιάδου, Ψυχολόγος 

schooltime

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ο Συντηρητικός Γονιός του Σήμερα, ο Επαναστάτης του Χθες

Ανέκαθεν, οι γενιές βρίσκονταν σε ρήξη μεταξύ τους, καθώς τα στοιχεία που τις ένωναν ήταν σαφώς λιγότερα από αυτά που τις χώριζαν. Οι κόκκινες γραμμές πολλές μεταξύ τους, ανάλογα βέβαια με την εποχή και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. 

Πάντοτε, όμως, οι νεότεροι ήταν επαναστάτες έναντι των μεγαλυτέρων. Ριζοσπαστικοί στις απόψεις τους, ρηξικέλευθοι, ανυπόμονοι, ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο. 

Έβλεπαν τα πάντα μέσα από μία διαφορετική οπτική. Όπως ήθελαν οι ίδιοι και όχι όπως κάποιοι άλλοι τους όριζαν…

Όλοι μας έχουμε περάσει από αυτή τη φάση της ζωής μας. Κάθε υπόδειξη των μεγαλυτέρων, προκαλούσε την αγανάκτησή μας. Κάθε συμβουλή τους, δικτατορικός νόμος φάνταζε στα αυτιά μας. 

Η φράση «εγώ στην ηλικία σου…» φάνταζε ποίημα που όλοι τους είχαν φροντίσει να μάθουν καλά απ’ έξω και να το παπαγαλίσουν. 

Μόλις την ακούγαμε, κλείναμε διακριτικά τα αυτιά μας, πιστεύοντας ότι άρχισε πάλι το κήρυγμα.

Και να όμως που τώρα βρεθήκαμε στην αντίπερα όχθη. Τα χρόνια πάνω μας αρχίζουν και αφήνουν αργά, σταθερά και βασανιστικά τα σημάδια τους. Τόσο στην όψη όσο και στην ψυχή μας. 

Μπορεί μέσα μας, βέβαια, να αισθανόμαστε ακόμη παιδιά και να φερόμαστε ενδεχομένως έτσι σε κάποιες ανύποπτες στιγμές μας, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. 

Μεγαλώσαμε. Αποκτήσαμε εμπειρία. Κάναμε λάθη και μέσα απ’ αυτά μάθαμε. Θα θέλαμε να γυρίσουμε έστω και για λίγο τον χρόνο πίσω και να διορθώσουμε κάποια απ’ αυτά. Όμως είναι αργά. 

Το μόνο που μπορούμε είναι πλέον να φροντίσουμε να μην κάνουν τα ίδια λάθη κάποιοι άλλοι. 

Και αυτοί δεν είναι άλλοι από τα παιδιά μας. Βλέπουμε στα μάτια τους τον εαυτό μας. Είναι ο καθρέπτης μας. Σωστό ή λάθος, το μέλλον θα το κρίνει. 

Γινόμαστε υπερπροστατευτικοί, ενώ κάποτε όταν οι δικοί μας οι γονείς μάς έθεταν κάποιους περιορισμούς, αγανακτώντας ψιθυρίζαμε: «εγώ όταν γίνω γονιός θα αφήνω το παιδί μου…». Υποσχέσεις που έμειναν απλά υποσχέσεις. 

Γίναμε ενδεχομένως πιο αυστηροί κι από τους πιο αυστηρούς κριτές, τους γονείς μας.

Ξεχάσαμε ότι κάποτε κι εμείς υπήρξαμε παιδιά. Επαναστάτες.

Ξεχάσαμε ενδεχομένως ότι κι εμείς κάποτε θέλαμε τον χώρο μας. Να αναπνεύσουμε. Και τώρα τον στερούμε από τα παιδιά μας. 

Ξεχάσαμε ότι κάποιοι προσπαθούσαν με τον τρόπο τους να μας προσεγγίσουν, θέτοντας φραγμούς σε κάθε τους προσπάθεια. 

Τώρα ενδεχομένως τα παιδιά μας απαξιώνουν εμάς τους ίδιους. 

Και μάλιστα σήμερα είναι πιο εμφανές, καθώς στο πλαίσιο του ψηφιακού πλέον χάσματος, είμαστε ανίκανοι να βαδίσουμε πλάι τους, συνοδοιπόροι στην τρελή τους πορεία, καθώς τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα στην εποχή της τεχνολογίας κι εμείς προσπαθούμε ασθμαίνοντας να τους ακολουθήσουμε.

Μπορεί να αλλάζουμε με το πέρασμα των χρόνων, να βλέπουμε στον καθρέπτη μας ένα είδωλο που μας τρομάζει, όμως μέσα μας είμαστε πάντα οι ίδιοι. 

Τα παιδιά εκείνα που ξεχνούσαν να μαζευτούν σπίτι τους και τρόμαζαν στην όψη του αγριεμένου γονιού που μας έψαχνε σε άλλες γειτονιές. 

Τα παιδιά εκείνα που κάθε βράδυ έκαναν όνειρα για το μέλλον, πιστεύοντας ότι θα είναι αυτά που θα κάνουν τη διαφορά. 

Τα παιδιά εκείνα που μπορεί να μην πλοηγούμασταν στα ατελείωτα ταξίδια του κυβερνοχώρου, όμως κλείνοντας τα μάτια μας ταξιδεύαμε πολύ μακριά με τη συντροφιά ενός πραγματικού και όχι εικονικού φίλου. 

Τα παιδιά εκείνα που δυστυχώς δεν άλλαξαν τελικά τον κόσμο, αλλά ακόμη παραμένουν παιδιά.

Κάθε φορά που θέλουμε ακόμη και σήμερα να ταξιδέψουμε, κλείνουμε τα μάτια μας και «φεύγουμε». Πόσες εικόνες μας συνοδεύουν σ’ αυτό το ταξίδι! Άπειρες. Εικόνες αληθινές. 

Μερικές φορές αναρωτιέμαι για τα παιδιά μας, τι εικόνες θα έχουν να αλιεύσουν από το μυαλό τους, όταν κάποτε αισθανθούν την ανάγκη να ταξιδέψουν πίσω, στα παιδικά τους χρόνια. Την εικόνα ενός παιδιού σκυμμένου επάνω σε μία οθόνη. Τραγικό. 

Αλλά δυστυχώς είναι πλέον κομμάτι της ζωής μας, και αν δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε, τουλάχιστον ας προσπαθήσουμε να το βελτιώσουμε. Στο χέρι μας είναι.

«Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις…».

Άρης Ιωαννίδης - Φιλόλογος
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Βοήθησε το παιδί σου να αντιμετωπίσει το bullying στο σχολείο

Τρία βασικά πράγματα που πρέπει να κάνεις.

Το bullying είναι μια επιθετική συμπεριφορά - σωματική, λεκτική, ψυχολογική ή και κοινωνική. Εκδηλώνεται κυρίως στο σχολείο, σκόπιμα, απρόκλητα και επαναλαμβανόμενα και τα περισσότερα παιδιά διστάζουν να μιλήσουν στους γονείς ή τους δασκάλους / καθηγητές του. Τα παιδιά αυτά δέχονται σωματική αλλά και ψυχολογική επίθεση από άλλα παιδιά.

‘Όταν το παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, είναι ανήσυχο και εκνευρίζεται με το παραμικρό ή άλλες φορές αποσύρεται, δείχνει στεναχωρημένος και σκεπτικός, χάνει αγαπημένα του πράγματα και χρήματα, είναι κάποια από τα πρώτα σημάδια που πρέπει να προσέξει ένας γονιός. Αν παρατηρήσει κάποιες από αυτές τις συμπεριφορές, ρώτησε το παιδί σου και, όσο δύσκολο κι αν του είναι, μπορεί να σου πει ότι κάτι συμβαίνει και πως κάποιοι συμμαθητές του του φέρνονται άσχημα. Τότε είναι πολύ πιθανό να δέχεται bullying.

Συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν το bullying:

• Απειλούν, κοροϊδεύουν, βρίζουν ακόμα και χτυπούν.
• Διαδίδουν προσβλητικά ψέματα.
• Στέλνουν προσβλητικά μηνύματα στο κινητό ή στο ίντερνετ.
• Κλέβουν αγαπημένα αντικείμενα.
• Εμποδίζουν τη συμμετοχή σε κοινές δραστηριότητες.
• Εξαναγκάζουν σε συμπεριφορές που είναι ταπεινωτικές.
• Παρενοχλούν με χυδαίες σεξουαλικές εκφράσεις.

Τι μπορείς να κάνεις για να βοηθήσεις το παιδί σου:

Άκουσε το και κουβέντιασε μαζί του, δίνοντάς του την αίσθηση ότι η γνώμη του είναι σημαντική. Ταυτόχρονα, πέρασε του το μήνυμα ότι είναι δικαίωμά του να νιώθει ασφάλεια στο σχολείο και να μην επιτρέπει να του φέρονται άσχημα. Ενίσχυσε το να συμμετέχει σε παρέες και σε ομάδες δραστηριοτήτων π.χ σπορ, όπου η ίδια η ομάδα παρέχει προστασία αλλά και προάγει τη φιλία, την ευγενή άμιλλα και τη συνεργασία.

Μην τα βάλεις μαζί του, αν δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει αυτά τα επιθετικά παιδιά. Μπορεί να φοβάται ότι, αν αντιδράσει θα του κάνουν μεγαλύτερο κακό ή αν το πει στους δασκάλους/καθηγητές του, τότε θα το χαρακτηρίσουν οι συμμαθητές του "καρφί" ή "δειλό" που ζητάει βοήθεια.

Δημιούργησε του την πεποίθηση ότι είσαι πάντα δίπλα του, φρόντισε να έχεις καλή σχέση μαζί του και διατήρησε μια συστηματική επαφή με τους δασκάλους/καθηγητές και τους άλλους γονείς του σχολείου.

ilovestyle.com

Θυμωμένος έφηβος: Πώς μπορεί να βοηθήσει ο γονιός

Οι έφηβοι θυμώνουν για διάφορους λόγους και εκφράζουν αυτά τα συναισθήματα με πολλούς τρόπους, αλλά όταν το συναίσθημα αυτό είναι επίπονο δεν ξέρουν πώς να το διαχειριστούν.

Πολλοί έφηβοι αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της δυσκολίας τους να εκφράσουν κατάλληλα τα συναισθήματα έντονου θυμού. Οι ακατάλληλες εκφράσεις θυμού μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες στους πιο δύσκολους εφήβους, αλλά οι περισσότεροι έχουν την ικανότητα να μάθουν τους καλύτερους τρόπους αντιμετώπισης. Να τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν.

Κατανοήστε τον θυμό του εφήβου σας

Ο θυμός είναι ένα αρκετά δύσκολο συναίσθημα για τους εφήβους και μερικές φορές μπορεί τους "εξουθενώσει" και να τους τρομάξει. Ένας έφηβος που δεν ξέρει πώς να αντιμετωπίσει τα θυμωμένα συναισθήματα μπορεί να αισθανθεί μια ισχυρή επιθυμία να δράσει παρορμητικά, ακόμη και όταν θέτει εαυτόν ή άλλους σε κίνδυνο.
Πίσω από τον θυμό κρύβονται δύσκολα συναισθήματα, όπως πόνος, απογοήτευση ή θλίψη και ο έφηβος προσπαθεί να τα αποφύγει ή δεν γνωρίζει πως τα αισθάνεται. Όταν ένας προβληματικός έφηβος εκφράζει τον θυμό του με προβληματικούς τρόπους, μπορεί συχνά να είναι χρήσιμο να έρθει σε επαφή με το συναίσθημα-πηγή του θυμού και να βρει τρόπο να το εκφράσει με πιο υγιείς τρόπους.

Γιατί ο θυμός δεν είναι πραγματικά το πρόβλημα

Το συναίσθημα θυμού δεν είναι το βασικό πρόβλημα για τους περισσότερους εφήβους. Αν και ο θυμός μπορεί να προκαλέσει σημαντική σωματική και συναισθηματική δυσφορία, είναι η κατάλληλη απάντηση για όταν νιώθεις απογοητευμένος, αδύναμος ή πληγωμένος.. Η έκφραση αυτού του συναισθήματος είναι το πρόβλημα.
Θυμίζει ένα μικρό παιδί που νιώθει οργή όταν είναι αναστατωμένο ή δυσαρεστημένο. ‘Έτσι και ο έφηβος που βιώνει παρόμοια συναισθήματα προσπαθεί συχνά να αντιμετωπίσει τον θυμό ξεσπώντας τον σε άλλα άτομα ή αντικείμενα. Πολλοί γονείς αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν έφηβους ξεσπούν πάνω τους, δίνουν γροθιές στον τοίχο ή μπλέκουν σε καβγάδες.

Στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους να εκφράσουν με ασφάλεια τον θυμό τους

Η πρόκληση όταν πρόκειται ένας γονιός να βοηθήσει το παιδί του είναι να το κρατήσει ασφαλές ενώ μαθαίνει τρόπους να αναγνωρίζει τον θυμό και να τον αντιμετωπίζει πιο εποικοδομητικά. Υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν έναν θυμωμένο έφηβο να μάθει τρόπους να διαχειρίζεται με επιτυχία τον θυμό.
Δείτε πώς μπορείτε να βοηθήσετε τον έφηβο να αντιμετωπίσει τον θυμό του:

• Συμμετοχή σε σωματικές δραστηριότητες. Η συμμετοχή σε αθλήματα και άλλες ασκήσεις βοηθά στο τακτικό ξέσπασμα του θυμού.
• Σάκος του μποξ. Οι έφηβοι χρειάζονται ασφαλείς τρόπους για να ξεσπάσουν τον θυμό τους, και ένας σάκος του μποξ θα βοηθήσει. Την ίδια δουλειά θα κάνει το χτύπημα ενός μαξιλαριού επανειλημμένα.
• Διάλειμμα. Όταν ο θυμός κλιμακώνεται, οι έφηβοι μπορεί να χρειάζονται χρόνο μόνοι για να ηρεμήσουν και να φωνάξουν.
• Μουσική. Η μουσική μπορεί να βοηθήσει τους εφήβους να αναγνωρίσουν και να εκφράσουν συναισθήματα θυμού, μέσω πχ. ενός τραγουδιού που βγάζει οργή.
• Αιτίες θυμού. Όσο καταφέρνει το παιδί να αναγνωρίσει τι του προκαλεί εκρήξεις θυμού, τόσο πιο εύκολα θα διαχειριστεί αυτό το συναίσθημα.
• Δημιουργική έκφραση θυμωμένων συναισθημάτων. Τόσο η γραφή όσο και το σχέδιο μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά από τους εφήβους για να εκφράσουν και να κατανοήσουν τον θυμό.

Όταν ένας προβληματικός έφηβος εξακολουθεί να μην μπορεί να αντιμετωπίσει τον θυμό του, είναι καιρός να σκεφτείτε να λάβετε επαγγελματική βοήθεια για να φτάσετε στη ρίζα του θυμού τους και να μάθετε τρόπους για να διαχειριστείτε αυτά τα συναισθήματα.
Κάποιες θεραπείες βοηθούν τους εφήβους να εκφράσουν τον θυμό τους, οι ομάδες διαχείρισης θυμού παρέχουν την ευκαιρία στους εφήβους να μάθουν ο ένας από τον άλλο, η ατομική θεραπεία παρέχει ένα ασφαλές μέρος για να εξερευνήσει αυτό το δύσκολο συναίσθημα.
Λάβετε υπόψη ότι ο ανεξέλεγκτος θυμός συνδέεται μερικές φορές με διαταραχές ψυχικής υγείας στους εφήβους, οπότε φροντίστε να λάβετε επαγγελματική βοήθεια για τον έφηβό σας εάν ο θυμός τους εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα.

https://www.iatronet.gr/ygeia/psyxiki-ygeia/article/57261/thymwmeno-paidi-stin-efiveia-pws-mporei-na-voithisei-o-gonios.html

Γίνε ο γονιός, που θα ήθελες για το παιδί σου

«Τα παιδιά για έναν γονιό είναι σαν το φως για τον κόσμο: Δώρο Θεού»

Σπουδαίο πράγμα να είσαι γονιός. Δύσκολο και απαιτητικό. Θέλει προσπάθειες, θυσίες, υπομονή και επιμονή. 

Θέλει να είσαι εκεί. 

Να δίνεις, να παίρνεις, να μοιράζεσαι, να ξέρεις ότι μετράς και να το φωνάζεις.
Να αγαπάς, να ρισκάρεις και να κάνεις τα πάντα για το παιδί σου. Γι’ αυτό το πλάσμα που είχες μέσα σου, που το ανάθρεψες, δίνοντάς του ζωή και δείχνοντάς του τον κόσμο.

Δεν αρκεί να είσαι φίλος μαζί του. Η φιλία είναι παρέα, συντροφιά αλλά όχι οικογένεια. 

Ο γονιός πρέπει να είναι λιμάνι για το παιδί του. Να έχει τη δύναμη να παλεύει, να ξεκινάει από το μηδέν και να μην τα παρατάει.

Διότι, όπως και να το κάνεις, το μοναδικό σου σπίτι είναι εκεί όπου μεγάλωσες. Κανένας άλλος δεν θα σου ανοίξει την πόρτα στη στεναχώρια ή στις δυσκολίες. Κανένας δεν θα κάτσει να βρει την λύση στο πρόβλημά σου και να μαλακώσει τα τραύματά σου πέρα από τους γονείς.

Κανένας δεν θα σε πιστέψει, όπως αυτός. Και πουθενά δεν θα βρεις την εμπιστοσύνη που έχεις ανάγκη. Όχι γιατί οι άλλοι δεν θέλουν να σε ακούσουν αλλά γιατί δεν έχουν τον απαραίτητο χρόνο για να σε γνωρίσουν αληθινά.

Γίνε λοιπόν, ο γονιός που θα ήθελες για το παιδί σου. 

Εκείνος ο άνθρωπος που έχει μάθει να συγχωρεί, να διεκδικεί αλλά και να λυγίζει όταν εσύ δεν τον βλέπεις. 

Όχι από φόβο, αλλά από την βαθιά του ανάγκη να βλέπει εσένα, μόνο ευτυχισμένο. Να σε δει να προοδεύεις και να στοχεύεις ψηλά.

Ξέρεις ποιο είναι το πιο δύσκολο πράγμα του να είσαι γονιός; 

Το να είσαι πάντα καλά. Να ξυπνάς το πρωί και να μπορείς να χαμογελάς ακόμα και αν μέσα σου θέλεις να κλάψεις. 

Διότι, ξέρεις ότι το παιδί θα καταλάβει τα συναισθήματά σου. Και έτσι δεν θα μπορείς να κρυφτείς.

Δεν είναι όλοι οι γονείς το ίδιο. Λίγοι μπορούν να δώσουν και να σταθούν πραγματικά δίπλα. Αρκετοί αδιαφορούν και κάνουν την ζωή τους. Ξεχνούν το παιδί και τις ανάγκες του. Δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη.

Για αυτό λοιπόν, σου λέω, όταν επιλέγεις να κάνεις παιδί, σκέψου το καλά πριν. Μην το πάρεις προσωπικά αλλά δεν είναι όλοι πλασμένοι για κάτι τέτοιο. Δεν είναι έτοιμοι για μια τέτοια ζωή. Ο γονιός είναι φροντίδα μα πάνω από όλα είναι αγάπη. Και αν δεν μπορείς να δεις αυτή στα μάτια του, τότε δυστυχώς δεν ξέρεις τίποτα.

«Τα παιδιά για έναν γονιό είναι σαν το φως για τον κόσμο: Δώρο Θεού»

Νικόλ Παπαδοπούλου
Εναλλακτική Δράση
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Αν τα παιδιά σου τα καταφέρνουν και χωρίς εσένα, έχεις πετύχει ως γονιός

Ο ρόλος του γονέα στις μέρες μας είναι απ’ τους πιο σημαντικούς, τους πιο δύσκολους και τους πιο απαιτητικούς που καλείται ένας άνθρωπος να παίξει κάποια στιγμή στη ζωή του. 

Όσοι γίνονται γονείς έχουν κάποια όνειρα για τα παιδιά τους.
Μα πάνω απ’ όλα θέλουν να είναι καλά στη ζωή τους, να είναι ευτυχισμένα, να μπορούν να σταθούν στα πόδια τους και να φτάσουν κάποια στιγμή σε σημείο να είναι ανεξάρτητα, να απογαλακτιστούν από τους ίδιους, να ζήσουν τη δική τους ζωή, με τις δικές τους αποφάσεις, επιλογές και λάθη.

Και μια μέρα, λοιπόν, γίνεσαι πατέρας ή μητέρα. 

Μην το ψάχνεις -θα στο επιβεβαιώσω εγώ- τα λάθη που θα κάνεις θα είναι αμέτρητα. 

Και υπερπροστατευτικός θα γίνεις, και θα τα μαλώσεις, και θα νιώθεις τύψεις, και στο πρώτο παιδί θα αγχώνεσαι διαρκώς ενώ στο δεύτερο θα είσαι πιο χαλαρός, και όταν θα σου πούνε πως το παιδί σου δεν έχει κάτι σοβαρό, αλλά χρειάζεται δυο-τρεις φορές λογοθεραπεία θα βάλεις τα κλάματα, γιατί θα νιώθεις πως στο παιδί σου έχει μπει ξαφνικά μια ταμπέλα και πως έχει στιγματιστεί ακόμα κι αν δεν είναι έτσι. 

Θα βάλεις τα κλάματα στην πρώτη του ένεση. Και θα τσακωθείτε πολύ άσχημα όταν θα είναι έφηβος, όταν θα ανταλλάξετε κουβέντες βαριές, όταν θα σου πάει κόντρα και θα αναρωτιέσαι μήπως μια διαφορετική αντιμετώπιση θα ήταν πιο αποτελεσματική.

Και εδώ έρχομαι να σου πω πως δεν υπάρχει manual ούτε guidelines για το πώς να γίνει κανείς γονιός. Καθένας έχει διαφορετικές αντιλήψεις, γιατί έχει μεγαλώσει με τις δικές του αρχές και βιώματα. Έτσι και το παιδί που προσπαθεί να προσαρμοστεί στα δεδομένα της εποχής του και έχει φυσικά το δικό του χαρακτήρα και προσωπικότητα.

Τι μπορείς, λοιπόν, να κάνεις εσύ για να είσαι δίπλα στο παιδί σου, να το βοηθήσεις να ανοίξει τα φτερά του και να το αφήσεις μόνο του ελεύθερο να πετάξει ψηλά; 

Εννοείται πως θα πέσει πολλές φορές, αλλά τι αξία έχει να σηκωθείς αν δεν πέσεις πρώτα;

Πίστεψέ με, επιτυχημένος γονιός δεν είναι αυτός ο οποίος μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά του σε κάθε δυσκολία. 

Είναι εκείνος που έχει μεγαλώσει παιδιά που μπορούν να χειριστούν τις δυσκολίες χωρίς να ζητήσουν τη βοήθειά του. Αν τα παιδιά σου φύγουν μετά την ενηλικίωση απ’ το πατρικό, αν θέλουν να ακολουθήσουν ανεξάρτητα και μόνα τους τη δική τους ζωή, ως γονέας έχεις κάνει πραγματικά καλή δουλειά.

Είναι τρεις οι βασικοί πυλώνες που πρέπει να ξέρουμε όλοι όσοι μεγαλώνουμε παιδιά και όσοι θα μεγαλώσουμε παιδιά στο μέλλον. Πρώτο και κυριότερο είναι ότι έχεις πολλαπλούς ρόλους ως γονέας, δεύτερον ότι τα παιδιά αντιγράφουν -και όταν λέω αντιγράφουν εννοώ πως κάνουν copy-paste σε αληθινούς χρόνους- και τρίτον έχουν ανάγκη την αγκαλιά σου και προπάντων την αγάπη σου.

Ο γονέας έχει πολλαπλούς ρόλους, τους οποίους πρέπει να υιοθετήσει πάση θυσία για να γίνει στο μέλλον το παιδί του ένας ανεξάρτητος ενήλικας. 

Πρέπει για το παιδί να είσαι εκεί να ακούσεις τα όνειρά του, να είσαι ο καθοδηγητής του, ο φίλος του, το μονοπάτι που θα θέλει να διαβεί, πρέπει να είσαι το ουράνιο τόξο του, το φως μέσα στο σκοτάδι του, και να συνεχίσω ή θα φτιάξεις εσύ τη δική σου λίστα;

Τα παιδιά αντιγράφουν. 

Έχουν την τάση να μιμούνται τους γονείς τους. Αν βλέπουν έναν καταθλιπτικό γονέα, δύσκολα θα είναι τα ίδια ιδιαίτερα ευδιάθετα, αν έχουν απέναντί τους έναν απότομο γονέα, απότομα θα μάθουν να μιλάνε και τα ίδια. Αν βλέπουν ένα γονέα χωρίς ενδιαφέροντα, χωρίς όρεξη, να ασχολείται διαρκώς με το κινητό, φαντάσου τι επιλογές θα κάνουν στη ζωή τους και πώς θα τα αντιμετωπίζουν όλα. Σκέψου τι πρότυπο θέλεις να είσαι για τα παιδιά σου, γιατί είσαι ο καθρέφτης τους.

Τα παιδιά έχουν ανάγκη αγκαλιές και αγάπη. 

Ακόμα κι αν σε έχουν κουράσει, ακόμα και αν είσαι ταλαιπωρημένος απ’ τις υποχρεώσεις ολόκληρης της ημέρας ή σε έχουν τσιτώσει, μόλις τα πάρεις αγκαλιά και τους πεις πως τα αγαπάς όλα θα περάσουν δια μαγείας.

Γιατί τι θέλουν άλλωστε; 

Να νιώθουν πως νοιάζεσαι και τους δίνεις την προσοχή που έχουν ανάγκη. Φρόντισε να είσαι εκεί για τα παιδιά σου, η αγκαλιά σου για εκείνα πρέπει να είναι διαθέσιμη 24 ώρες την ημέρα. Και πρέπει να τους δείχνεις και έμπρακτα την αγάπη σου.

Το να είσαι γονιός είναι ο πιο υπεύθυνος ρόλος στη ζωή σου. Τα παιδιά είναι ευτυχία μεγάλη, αυτά είναι το χρυσάφι μας και η κληρονομιά μας. 

Σε αυτά θα εναποθέσουμε τις ελπίδες μας ότι θα καταφέρουν πολλά περισσότερα απ’ όσα καταφέραμε εμείς και θα παρακαλάμε να είμαστε εκεί και να καμαρώνουμε. 

Αλλά τελικά η επιτυχία μας ως γονείς θα είναι όταν θα τα βλέπουμε να πραγματοποιούν τα δικά τους όνειρα, στη δική τους ζωή, όντας ευτυχισμένα.

Συντάκτης: Βασιλική Ασλόγλου
Επιμέλεια κειμένου: Βασιλική Γουγούλα
Πηγή: pillowfights.gr
policenews.eu
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πώς ένας γονιός κάνει το παιδί του να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση

H αυτοεκτίμηση είναι ένα από τα απαραίτητα χαρακτηριστικά που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος, για να βαδίσει στη ζωή του κάνοντας τις επιλογές που του ταιριάζουν. Με βάση το επίπεδο της αυτοεκτίμησής του ο καθένας επιλέγει τους ανθρώπους και τις καταστάσεις που του αξίζουν. Πόσο ρόλο όμως παίζουν οι γονείς στη διαμόρφωση της αυτοεκτίμησης; Και πώς μπορεί ένας γονιός, όχι ηθελημένα φυσικά, να κάνει το παιδί του να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Ας τα πάρουμε όμως με τη σειρά…
Υπάρχουν τρεις βασικές αιτίες χαμηλής αυτοεκτίμησης. Η πρώτη είναι μια σειρά από αυτοκαταστροφικές αντιλήψεις, πεποιθήσεις και αξίες που έχετε αποδεχτεί από τους γονείς σας. Η δεύτερη αιτία είναι ένα σύνολο ταπεινωτικών χαρακτηρισμών, των οποίων γίνεστε αποδέκτες κατά τα σχολικά σας χρόνια, που σχηματίζεται λόγω των λανθασμένων και στρεβλών αντιλήψεων των δασκάλων και από άλλους παράγοντες όπως ο επαγγελματικός προσανατολισμός και τα τεστ νοημοσύνης. Η τρίτη αιτία πηγάζει από την αρνητική θρησκευτική εξαρτημένη μάθηση και την υπερβολική έμφαση που δίνει στα αισθήματα ενοχής και αναξιότητας. Παρότι υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στη δημιουργία χαμηλής αυτοεκτίμησης, οι τρεις παραπάνω είναι οι σημαντικότεροι. Το κεφάλαιο αυτό αναφέρεται στον πρώτο από αυτούς τους παράγοντες.
Μακράν ο ισχυρότερος παράγοντας που συμβάλλει στην ανάπτυξη χαμηλής αυτοεκτίμησης είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση των γονιών μας. Αυτό ισχύει ειδικά για τη μητέρα μας, το άτομο με το οποίο συνήθως περνάμε τα χρόνια κατά τα οποία διαμορφωνόμαστε. Επειδή οι περισσότεροι ενήλικοι παλεύουν με λανθασμένες αντιλήψεις, αξίες και πεποιθήσεις, οι ιδέες αυτές περνούν στα παιδιά σαν μεταδοτική ασθένεια μέσω συμπεριφορών, πράξεων και αντιδράσεων. Αν οι γονείς αισθάνονται ανεπαρκείς και υποδεέστεροι, εμείς, ως παιδιά, θα αισθανόμαστε ανάξιοι και ως αποτέλεσμα θα είμαστε ανίκανοι να αντιμετωπίσουμε ακόμη και τα απλούστερα προβλήματα στο σπίτι ή στο σχολείο. Ουσιαστικά, οι «λανθασμένες» εικασίες των γονιών μας γίνονται τα «δεδομένα» της ύπαρξής μας. Όσα ακολουθούν θα σας βοηθήσουν να αντιληφθείτε γιατί συμβαίνει αυτό.
Από τη στιγμή που γεννιέστε μέχρι την ηλικία περίπου των πέντε ετών, ο εγκέφαλός σας αναπτύσσεται ταχύτατα. Οι ψυχολόγοι αναφέρονται σε αυτή την περίοδο ταχείας ανάπτυξης ως περίοδο αποτύπωσης. Κατά τη διάρκειά της ο εγκέφαλός σας δεχόταν κρίσιμες και μόνιμες αισθητήριες εντυπώσεις, οι οποίες συνέβαλαν στη διαμόρφωση των συμπεριφορικών προτύπων σας. Εύκολα μπορείτε να αντιληφθείτε πως εάν ένας ή και οι δύο γονείς παρουσίαζαν χαμηλή αυτοεκτίμηση εκείνη την περίοδο, αυτό θα μπορούσε εύκολα να απορροφηθεί από τον ευεπηρέαστο εγκέφαλο του παιδιού.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση εμφανίστηκε όταν κάνατε το πρώτο σας λάθος και σας είπαν ότι ήσαστε «κακό παιδί».

Εσείς παρερμηνεύσατε τα λόγια αυτά και αισθανθήκατε ότι εσείς ήσαστε «κακοί», όταν στην πραγματικότητα μόνο οι πράξεις σας ήταν «κακές». Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει «κακό παιδί». Το μόνο «κακό» με οποιοδήποτε παιδί είναι η έλλειψη επίγνωσης σχετικά με το τι παράγει θετικά αποτελέσματα.
Προφανώς υπάρχουν συγκεκριμένα πράγματα που δεν πρέπει να κάνει ένα παιδί, τα οποία αναγκαία πρέπει να επισύρουν κάποια λογική μορφή σωφρονισμού. Όμως τα πράγματα αυτά από μόνα τους δεν κάνουν ποτέ ένα παιδί «κακό». Λέγοντάς σας ότι ήσαστε «κακό παιδί», σας έκαναν να ταυτιστείτε με τις πράξεις σας αντί να κατανοήσετε ότι οι πράξεις σας δεν είναι τίποτα παραπάνω από τα μέσα με τα οποία επιλέγετε να ικανοποιήσετε τις κυρίαρχες ανάγκες σας. Αν αυτό δεν γίνει κατανοητό από το παιδί και πιστεύει ότι είναι πραγματικά κακό, θα αναπτύξει αισθήματα αναξιότητας και κατωτερότητας, τα οποία θα προγραμματιστούν στο υποσυνείδητό του. Τα αισθήματα αυτά θα εκδηλωθούν στη συνέχεια ως ντροπή, αυτοκαταδίκη, τύψεις ή, το χειρότερο απ’ όλα, ενοχές.
Η χαμηλή ή αρνητική αυτοεκτίμηση αναπτύσσεται περαιτέρω μέσω της ευρείας συνήθειας να ταπεινώνουμε τα παιδιά κάνοντας συγκρίσεις. Όταν οι γονείς συγκρίνουν το παιδί με τον αδελφό, την αδελφή ή ιδίως με κάποιον εκτός της οικογένειας, το αίσθημα κατωτερότητας του παιδιού αυξάνεται. Υπό το φως των ελαττωμάτων που έχει αναγκαστεί να αποδεχτεί ως μέρος του χαρακτήρα του, συγκρίνει τον εαυτό του με παιδιά της ίδιας ηλικίας που θαυμάζει. Πιστεύοντας ότι είναι προικισμένα με περισσότερη δύναμη, ικανότητα, δημοτικότητα και αυτοπεποίθηση απ’ ό,τι αυτό, κυριεύεται από ένα καταστροφικό αίσθημα κατωτερότητας. Αν οι γονείς εξισορροπούσαν την επίκρισή τους με ενθαρρυντικές φράσεις όπως «παραείσαι καλό παιδί για να επιτρέψεις να συμβεί κάτι τέτοιο», ο αρνητικός προγραμματισμός αυτού του είδους μπορεί κατά κύριο λόγο να αποφευχθεί.

Η έλλειψη αναγνώρισης ή εκτίμησης της μοναδικότητας ενός παιδιού αποτελεί ένα άλλο κοινό σφάλμα που κάνουν οι γονείς.

Οι περισσότεροι δίνουν μικρή σημασία στα αισθήματα, στις επιθυμίες και τις απόψεις των παιδιών τους απορρίπτοντάς τα με ρητά όπως «Τα παιδιά πρέπει να σιωπούν» και «Η μαμά (ο μπαμπάς) ξέρει καλύτερα!». Συχνά, εισπράττουν τη διαφωνία ως προσωπική προσβολή ή κατάφωρη ασέβεια. Επιφανείς παιδοψυχολόγοι συμφωνούν ότι η συμπεριφορά αυτή οφείλεται στη χαμηλή αυτοεκτίμηση των γονιών που εκφράζεται ως ανάγκη να έχουν πάντα δίκιο.
Το γεγονός ότι μεγάλος αριθμός γονιών ζουν τη ζωή τους μέσω των παιδιών τους είναι ανησυχητικό. Έχοντας αποφασίσει πως το παιδί τους θα γίνει ό,τι εκείνοι επιθυμούσαν κρυφά ή ό,τι δεν έγιναν, πιέζουν το παιδί πέρα από τις δυνατότητές του. Επιθυμούν να πραγματοποιήσουν μέσω των παιδιών τους τα δικά τους απραγματοποίητα όνειρα επιτυχίας. Φυσικά αυτό γίνεται σε βάρος του παιδιού. Αυτό που δεν συνειδητοποιούν όλοι αυτοί οι γονείς, είναι ότι το παιδί δεν είναι ικανό να ανταποκριθεί στα παράλογα υψηλά τους πρότυπα, γιατί απλώς δεν έχει αναπτύξει –ή μπορεί και να μην κατέχει– τη συναισθηματική, νοητική ή σωματική ικανότητα για να το κάνει.
Η εξωτερική εμφάνιση αποτελεί επίσης βασικό αίτιο χαμηλής αυτοεκτίμησης και μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι της αποδίδεται συνήθως. Μερικά παιδιά πάσχουν από σωματική, νοητική και συναισθηματική αναπηρία λόγω ασυνήθιστης ή μη φυσιολογικής εξωτερικής εμφάνισης. Υπενθυμίζοντάς τους συνεχώς το πρόβλημα και λέγοντάς τους ότι είναι «πολύ χοντρά», «πολύ ψηλά», «πολύ αργά» κτλ., αναπτύσσουν βαθιά συναισθήματα κατωτερότητας που δύσκολα μπορούν να ξεπεραστούν.

cretablog.gr

Πώς μπορεί ο Γονιός να καταλάβει ότι το παιδί του κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών; Ναρκωτικά Ουσίες

Σίγουρα δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα να αναγνωρίσει κανείς και να παραδεχτεί ότι το παιδί του είναι χρήστης ναρκωτικών και χρήζει βοήθειας. Αυτό εξαρτάται από τον βαθμό χρήσης των ουσιών ωστόσο μετά και από μελέτες έχει διαφανεί ότι υπάρχουν κάποια σημάδια που προδίδουν την χρήση ή και εξάρτηση ενός ατόμου.

Σε μια εποχή του πλαστού και του φαίνεσθαι ο γονείς οφείλουν να είναι σε εγρήγορση και να έχουν τα μάτια τους ανοικτά για τα παιδιά τους από την προεφηβική κιόλας ηλικία.

Έρευνες από ερωτηματολόγια και γιατρούς έχουν δείξει ότι υπάρχουν παιδιά που ξεκίνησαν να κάνουν χρήση κάνναβης από τα 11 τους χρόνια.

Σίγουρα για κανένα γονέα δεν είναι ότι πιο ευχάριστο να βρεθεί αντιμέτωπος με μια τέτοια αλήθεια ή ένα τόσο λυπηρό γεγονός, ωστόσο οι ειδικοί ψυχολόγοι συνιστούν μετά την παραδοχή της πραγματικότητας, την γρήγορη αντίδραση.

Όχι με αστυνομικά μέτρα και τιμωρίες. Αν γνωρίζετε καλά τα παιδιά σας και ξέρετε τι συμβαίνει στη ζωή τους, τότε θα μπορέσετε να καταλάβετε ευκολότερα αν κάποιες αλλαγές πρέπει να προκαλέσουν ανησυχία ή όχι. Είναι όμως ζωτικής σημασίας να μην πανικοβληθείτε και να μην αρχίσετε να παριστάνετε τον ντεντέκτιβ. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει έλλειψη εμπιστοσύνης και φόβο, καθώς και να επιτείνει τις διαφορές ανάμεσά σας.

Το καλύτερο είναι να ζητήσετε την βοήθεια ενός ειδικού. Ελάτε σε επαφή με το γιατρό σας, το τοπικό Νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας, μιλήστε στον ιερέα της ενορίας σας ή στον σχολικό σύμβουλο. Κοιτάξτε στον κατάλογο για τα τηλέφωνα των Κέντρων Αποτοξίνωσης. Μιλήστε στους φίλους ή τους γείτονές σας.

Σχετικά με το αν κάποιο εξαρτημένο άτομο μπορεί να διακόψει τη χρήση από μόνο του χωρίς ιατρική/ψυχολογική βοήθεια,  η απάντηση σύμφωνα με τους ψυχολόγους  είναι ότι μπορεί να το κάνει αυτό και πολλοί χρήστες διακόπτουν από μόνοι τους.

Είτε λάβει κανένας επαγγελματική βοήθεια είτε όχι είναι απαραίτητο να έχει κίνητρα, να έχει λάβει από μόνος του την απόφαση να διακόψει. Η μόνη περίπτωση που συστήνουμε απαραιτήτως λήψη ιατρικής βοήθειας για τη διακοπή της χρήσης, είναι η χρόνια εξάρτηση από το αλκοόλ με σωματική εξάρτηση, διότι το στερητικό σύνδρομο είναι πολύ επικίνδυνο και ενέχει κινδύνους για τη ζωή.

ΠΩΣ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΩ ΑΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

Δεν υπάρχουν ξεκάθαρα συμπτώματα της χρήσης ουσιών, ιδιαίτερα όταν το παιδί μπορεί να βρίσκεται στα αρχικά στάδια. Όμως, είναι σημαντικό οι γονείς να έχουν μια τέτοια συναισθηματική σχέση με το παιδί τους, ώστε πολύ νωρίτερα να αναγνωρίσουν χαρακτηριστικά που δεν σχετίζονται άμεσα με τη χρήση και την εξάρτηση αλλά μπορεί να αφορούν προβληματική ανάπτυξη του παιδιού.

Υπάρχουν κάποια σημάδια που οι γονείς μπορεί να προσέξουν όπως:

ΔΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΝΤΥΣΙΜΟ, ΤΑ ΜΑΛΛΙΑ Ή ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 
Οι ψυχολόγοι επισημάνουν πως όλα αυτά είναι σημάδια ότι το παιδί σας υποκύπτει στην πίεση των συνομηλίκων του. Αυτό σημαίνει ότι κινδυνεύει να υποκύψει στην ίδια παρεΐστικη πίεση και με τα ναρκωτικά. Όλοι θέλουμε να είμαστε "ενσωματωμένοι" στην κοινωνία -ιδιαίτερα τα παιδιά - και το να ενδίδεις στις απαιτήσεις της παρέας σου δεν είναι αναγκαστικά κακό πράγμα.

ΚΑΚΕΣ ΠΑΡΕΕΣ 
Ξαφνικά το παιδί σας αποκτά νέες κακές παρέες. Οι φίλοι του παιδιού σας είναι σαν ένας καθρέφτης για το γιο ή την κόρη σας. Κοιτάξτε σ' αυτόν τον καθρέφτη και προσπαθήστε να δείτε το δικό σας παιδί.

ΑΡΓΟΠΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΣΚΑΣΙΑΡΧΕΙΑ 
Τα παιδιά είναι εκπληκτικά στο να καλύπτονται συνεπώς οι γονείς οφείλουν να ελέγχουν διακριτικά κατά πόσον τα παιδιά τους είναι συνεπή στις υποχρεώσεις τους στο σχολείο κυρίως. Δεν είναι κακό αν υποψιάζεστε κάτι να πάρετε ένα τηλέφωνο στο σχολείο να ρωτήσετε για τις απουσίες του.

ΕΛΛΕΙΨΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ 
για οτιδήποτε και κυρίως για το σχολείο. Αν το παιδί σας πειραματίζεται με τα ναρκωτικά, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να δείτε τέτοιες αλλαγές συμπεριφοράς. Συχνά οι γονείς αυτό το βλέπουν σαν φυσιολογική εφηβική συμπεριφορά - που μπορεί και να είναι φυσικά.

ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΙΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΥΠΝΟΥ 
Μήπως κοιμάται πολύ ή λίγο ;

ΕΚΤΕΤΑΜΕΝΗ ΧΡΗΣΗ ΒΡΩΜΙΚΗΣ Η ΑΝΗΘΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 
Μήπως το παιδί σας ξαφνικά άρχισε να μιλά με βρομόλογα; Αυτό θα σας υποδείκνυε ότι άρχισε να ενδίδει στην πίεση της παρέας του και θα ήταν ένα σημάδι προειδοποίησης για σας. 

Επίσης, άλλα σημάδια για εγρήγορση είναι τα ξεσπάσματα θυμού, η παράνοια, τα ψέματα, οι κυκλοθυμικές στάσεις, η υπερβολική και αργή χρήση ομιλίας.

Μερικές φορές είναι δύσκολο να αναγνωρίσει κάποιος τη διαφορά ανάμεσα στην κανονική εφηβική συμπεριφορά και στη συμπεριφορά που δημιουργείται από τη χρήση ουσιών. Αλλαγές που είναι ακραίες ή που διαρκούν περισσότερο από μερικές μέρες μπορεί να είναι μια ένδειξη.

Σκεφτείτε τις επόμενες ερωτήσεις:

Φαίνεται το παιδί σας απόμακρο, μελαγχολικό, κουρασμένο, απρόσεχτο σε σχέση με την προσωπική του περιποίηση;
Έχει αρχίσει να γίνεται εχθρικό, επιθετικό και μη συνεργάσιμο;
Έχει ξαφνικές αλλαγές στη διάθεσή του από χαρούμενο και ζωηρό σε σκυθρωπό, αμίλητο και κακόκεφο;
Έχουν χειροτερέψει οι σχέσεις του παιδιού σας με τα άλλα μέλη της οικογένειας;
Έχει απομακρύνει ή παρατήσει τους παλιούς του φίλους;
Παρουσιάζει χαμηλή σχολική απόδοση και πολλές απουσίες;
Έχει χάσει το ενδιαφέρον του για τις αγαπημένες του δραστηριότητες;
Έχουν αλλάξει οι συνήθειες του παιδιού σας όσον αφορά τη διατροφή και τον ύπνο του (π.χ. υπνηλία ή αϋπνία, απώλεια όρεξης);
Λέει πολλά ψέματα και παρουσιάζει έντονη μυστικοπάθεια;
Παρουσιάζονται ανεξήγητες απώλειες χρημάτων ή αντικειμένων από το σπίτι;
Παρουσιάζονται ασυνήθιστες μυρωδιές, λεκέδες ή σημάδια στο σώμα, τα ρούχα ή στο δωμάτιό του;
Έχετε βρει ασυνήθιστη σκόνη, χάπια, κομμάτια αλουμινόχαρτο, πλαστικά καλαμάκια, χαρτάκια για τσιγάρο, βελόνες ή σύριγγες

Θετικές απαντήσεις στην πλειοψηφία αυτών των ερωτήσεων μπορεί να δείχνουν ότι το παιδί κάνει χρήση ουσιών. Όμως, κάποιες από αυτές τις ενδείξεις μπορεί, επίσης, να εμφανίζονται σε ένα παιδί το οποίο δεν χρησιμοποιεί ουσίες αλλά μπορεί να έχει άλλα προβλήματα. Εάν έχετε αμφιβολία, ζητήστε βοήθεια.

ΕΙΔΗ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

01. Ινδική κάνναβις
Η μαριχουάνα/χασίς επηρεάζει τη μνήμη, την κρίση και την αντίληψη.

 02. Έκσταση
'Έκσταση είναι η ονομασία που χρησιμοποιείται για τη μεθιλενοδιοσιμεταμφεταμίνη. Κυκλοφορεί συνήθως σε μορφή χρωματιστών χαπιών με διάφορα σχέδια, όπως καρδιές, αστέρια, κ.α.

03. Κοκαΐνη
H κοκαΐνη είναι μια ουσία με βραχεία διεγερτική επίδραση στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και με ιδιότητες τοπικού αναισθητικού.

04. Κράκ
Το κρακ είναι μια μορφή free-base κοκαΐνης που η διαδικασία παραγωγής του είναι σχετικά εύκολη. Αυτό κάνει την ουσία αρκετά φθηνή στην παράνομη αγορά, άρα και πιο προσιτή

05. Παραισθησιογόνα
Τα παραισθησιογόνα είναι μια σειρά από ουσίες που έχουν την ιδιότητα να διαταράσσουν τον ψυχικό κόσμο του ατόμου και να προκαλούν αντιληπτικές διαταραχές, όπως οπτικές και ακουστικές παραισθήσεις.

06. Μεθαμφεταμίνη (speed)
Το speed είναι διεγερτικό που συχνά κατασκευάζεται από το ανακάτεμα διάφορων διεγερτικών φαρμάκων.

07. Ηρωίνη
Η ηρωίνη προέρχεται από την οπιούχο παπαρούνα που χρησιμοποιείται και για τη δημιουργία της κατηγορίας αναλγητικών-ναρκωτικών φαρμάκων όπως η κωδείνη και η μορφίνη.

08. Rohypnol
Το Rohypnol ανήκει στην κατηγορία των βενζοδιαζεπινών (όπως το Stedon και το Xanax) και στην Ελλάδα κυκλοφορεί με τα ονόματα Hypnocedon και Vulbegal (λεξιλόγιο πιάτσας: ύπνος, βούλμπε, κουμπιά, βενζίνες κ.ά.).

09. GHB
To GHB κυκλοφορεί συνήθως σε μορφή σκόνης ή διαλυμένο σε κάποιο υγρό. Στην υγρή μορφή του ο χρήστης δεν μπορεί να γνωρίζει την περιεκτικότητα του GHB στο υγρό και για αυτό το λόγο πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός.

10. Κεταμίνη
Η Κεταμίνη κυκλοφορεί σε υγρή μορφή ή σε λευκή σκόνη και η χρήση της ποικίλει. Μπορεί να καπνιστεί, να χορηγηθεί ενδοφλεβίως, ή να ληφθεί από το στόμα ή τη μύτη.

11. Εισπνεόμενα - πτητικά
Τα εισπνεόμενα είναι ουσίες που περιέχονται σε προϊόντα καθημερινής χρήσης και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αλλαγή της ψυχικής διάθεσης του ατόμου.

12. Ηρεμιστικά
Τα ηρεμιστικά είναι χημικές φαρμακευτικές ουσίες που χορηγούνται με ιατρική συνταγή σε άτομα που έχουν προβλήματα άγχους και αϋπνίας.

 Επιμέλεια Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr

medlabgrΦιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Κανένας Γονιός δεν θέλει να διαβάσει αυτό το κείμενο

Μιλήσαμε με την παιδοψυχολόγο της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων, Κωνσταντίνα Κωστάκου, για την ωμή πραγματικότητα γύρω από τη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών. Όσα μας είπε μπορούν να λειτουργήσουν ως οδηγός, με όλες τις απαντήσεις στις πιο δύσκολες ερωτήσεις που φοβάσαι να κάνεις.
Της Ιωσηφίνας Γριβέα
Πηγή: http://longreads.oneman.gr/

«Σ’ αγαπώ πολύ».

«Σ’ ευχαριστώ».

«Όσοι προσφέρονται να σε βοηθήσουν είναι οι καλύτεροι».

Οι τοίχοι στο γραφείο της Κωνσταντίνας Κωστάκου είναι καλυμμένοι με τις ζωγραφιές και τα μηνύματα των παιδιών που περνούν από την Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων.

Τη ρώτησα για τον ρόλο που παίζουν στη δουλειά που έχει να κάνει.

«Υπάρχουν ζωγραφιές που γίνονται στη διάρκεια της προανάκρισης, οι οποίες μπορεί να έχουν και πολύ ουσιαστικό νόημα. Δηλαδή να είναι μια οικογένεια όλη μέσα στο σπίτι και ο μπαμπάς έξω με ένα Χ, γιατί θα ήθελαν να μην είναι μέσα. Ή μια διαδικασία στην οποία το παιδί κρύβει τον μπαμπά και προσπαθεί να σκεφτεί αν είναι καλύτερα να τον αφήσει με την οικογένεια ή να τον κρύψει να μην υπάρχει. Αυτές μπαίνουν στη δικογραφία.

Οι ζωγραφιές που βλέπεις εδώ είναι όλες από παιδιά που έχουν εξεταστεί και είναι συνήθως χάρισμα προς εμάς, είναι το δώρο μας. Είναι πολλά τα παιδιά που φεύγουν χαρούμενα και με ευγνωμοσύνη. Καταρχάς οι ζωγραφιές εδώ μας βοηθούν πολύ στο να τα ξεκλειδώσουμε. Τους υπενθυμίζουμε ότι όλες αυτές τις ζωγραφιές τις έχουν κάνει παιδιά τα οποία είχαν έρθει εδώ να μοιραστούν μια αντίστοιχη εμπειρία. Άρα δεν είσαι μόνος ή μόνη. Τα πήγαμε καλά με αυτά τα παιδιά, μας έφτιαξαν κι αυτές τις ζωγραφιές και θα θέλαμε πολύ, αν στο τέλος νιώσεις κι εσύ όμορφα, να μας ζωγραφίσεις κάτι. Έρχονται συχνά παιδιά που αισθάνονται ότι είναι τα μοναδικά και ότι θα μας πουν κάτι ντροπιαστικό γιατί δεν το έχουμε ξανακούσει ποτέ. Εμείς πρέπει να δείξουμε ότι το έχουμε ακούσει πολλές φορές και δεν υπάρχει λόγος να ντρέπονται».
Μέσα στη μία ώρα που διήρκησε περίπου η συζήτησή μας, το στομάχι μου βούλιαξε περισσότερες φορές απ’ όσες θα ήθελα να παραδεχτώ. Το σφίξιμο όμως έβρισκε τελικά ανακούφιση, με έναν περίεργο τρόπο που σε δεύτερο χρόνο αντιλήφθηκα ότι ερχόταν χέρι-χέρι με την ενημέρωση.
Η γνώση είναι η μεγαλύτερη υπερδύναμη που μπορείς ποτέ να αποκτήσεις. Θα το διαπιστώσεις κι εσύ αμέσως τώρα.

***

Πώς θα περιέγραφες αυτό που κάνεις, ποιο είναι το αναλυτικό job description σου; Έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς κάποιος καταλήγει στη θέση σου, ποια θα μπορούσε να είναι η επαγγελματική του πορεία έως εδώ.
Μπήκα στην αστυνομία ως ιδιώτης ψυχολόγος. Έχω ένα μεταπτυχιακό στην Κοινωνική και Προληπτική Ιατρική που έχει μια ειδίκευση σε αυτό που λέγεται Αναπτυξιακή Ψυχοπαθολογία Παιδιού και Εφήβου, και έχω και ένα διδακτορικό από τον τομέα της Παιδοψυχιατρικής. Στην αστυνομία είμαι τα τελευταία εννέα χρόνια και κάτι, και φέρω τον βαθμό του Αστυνόμου Β΄. Είμαι αξιωματικός ειδικών καθηκόντων δηλαδή, όπως λέμε στην αστυνομία για οποιονδήποτε δεν είναι γενικών καθηκόντων και έχει μια συγκεκριμένη ειδίκευση. Αυτό είμαστε εμείς ας πούμε, μπορεί να είναι κάποιοι συνάδελφοι που είναι στη δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος ή στην οικονομική αστυνομία, ή οι γιατροί μας, οι βιολόγοι μας – άνθρωποι δηλαδή που έχουν μια άλλη επιστημονική ιδιότητα και εμπλέκονται με θέματα αστυνομικά. Εδώ στο κομμάτι της Αττικής, στην Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων που βρισκόμαστε, είμαστε δύο οι ψυχολόγοι για όλη την Αττική και το αντικείμενό μας συγκεκριμένα ως και το πιο εξειδικευμένο μας κομμάτι, είναι ότι εμπλεκόμαστε ως πραγματογνώμονες σε όλες τις υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων.
Είναι μεγάλο το φάσμα των καθηκόντων μας, αλλά στο συγκεκριμένο πράγμα υπάρχει δικονομικά ένα άρθρο το οποίο ουσιαστικά απαγορεύει τη λήψη κατάθεσης μαρτυρικής από παιδί που είναι θύμα-μάρτυρας αδικημάτων που τα λέμε προσβολή γενετήσιας ελευθερίας, όλα στα οποία εμπίπτει το κομμάτι της σεξουαλικής κακοποίησης, συν τα αδικήματα της αρπαγής ανηλίκων και της σωματεμπορίας. Αυτά απαιτούν προετοιμασία από παιδοψυχίατρο ή παιδοψυχολόγο για την αξιολόγηση της αντιληπτικής ικανότητας και της ψυχικής κατάστασης και στη συνέχεια μπαίνουμε στο κομμάτι της προανάκρισης, όπου και εκείνη γίνεται δια του ψυχολόγου.

Άρα είσαι εκεί για το παιδί σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.
Σε όλη τη διαδικασία, ναι. Είσαι ιδανικά ο πρώτος άνθρωπος που πρέπει να πάρει τις βασικές πληροφορίες, αξιολογείς την αντιληπτική ικανότητα του παιδιού, δηλαδή ότι έχεις ένα παιδί που μπορεί να μπει στη διαδικασία να καταθέσει γιατί έχει ένα νοητικό δυναμικό που το βοηθάει να παρέχει σωστές πληροφορίες, ότι μπορεί να σειροθετήσει τα γεγονότα για να σου δώσει μια κατάθεση άρτια και αξιόπιστη, ότι είναι προσανατολισμένο σε χώρο και σε χρόνο – ξέρει δηλαδή ότι αυτό που λέει έγινε χθες και ότι δεν έγινε πριν ένα μήνα. Ακόμη κι αν υπάρχουν τέτοια ελλείμματα, αν θεωρείς ότι τα βασικά γεγονότα είναι σωστά το παιδί καταθέτει, απλά στην πραγματογνωμοσύνη μας γράφουμε κάποιες σημειώσεις για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τον ανακριτή και τον εισαγγελέα ώστε να αντιληφθούν γιατί λείπουν κάποια πράγματα.Δηλαδή ότι μπορεί να είναι ένα παιδί 5 ετών που είναι πολύ φυσιολογικό να μη θυμάται πόσες φορές έχει γίνει, ή να μη μετράει σωστά, ή να μην ξέρει καλά τις ημέρες της εβδομάδας, κι όταν σου λέει Τετάρτη ή Πέμπτη να μην το πάρεις τοις μετρητοίς γιατί μπορεί και να κάνει κάποιο λάθος.
Η προανάκριση γίνεται εδώ, στο γραφείο όπου βρισκόμαστε. Το κομμάτι της προανάκρισης αφορά στον ψυχολόγο της αστυνομίας και στους ανακριτικούς υπαλλήλους. Παίρνουμε την κατάθεση του παιδιού και στη συνέχεια γίνονται όλες οι κατάλληλες αστυνομικές ενέργειες ανάλογα με το τι περιλαμβάνει η υπόθεση αυτή. Μπορεί να πρέπει να εμπλακούν και άλλοι φορείς. Μπορεί το παιδί να πρέπει να πάει ιατροδικαστή, να πρέπει να γίνει έρευνα σε ένα σπίτι γιατί μπορεί να υπάρχει οπτικοακουστικό υλικό ή εγκληματολογικά ευρήματα όπως γενετικό υλικό. Γίνονται όλες οι καταθέσεις, ακόμα και των ανθρώπων που εμπλέκονται ή που γνωρίζουν ή που μπορεί να ξέρουν, και τελευταία είναι η απολογία του φερόμενου ως δράστη. Κλείνει η δικογραφία και φεύγει για την εισαγγελία.
Και το κομμάτι της ψυχικής κατάστασης έχει να κάνει με το ότι δρας λίγο προστατευτικά ως προς το παιδί, ώστε όταν θα μπει στη διαδικασία της προανάκρισης και θα ερωτηθεί πολύ συγκεκριμένα για τα γεγονότα γιατί πρέπει να ερωτηθεί με πολλές λεπτομέρειες, δεν έχεις ένα παιδί που θα καταρρεύσει στη διάρκεια της κατάθεσης. Ότι είναι απαρτιωμένος ο ψυχισμός αφ’ ενός και αφ’ ετέρου ότι αντιστοίχως δεν έχεις κανένα παιδί με κάποια πολύ βαριά ψυχοπαθολογία που μπορεί να φαντασιώνεται πράγματα ή να υπάρχει ένα πιο παρανοϊκό υπόβαθρο και να χρήζει άλλης αντιμετώπισης.

Έχεις νιώσει σε υποθέσεις ότι δεν θες να πιέσεις παραπάνω ένα παιδί;
Ότι πιέζω ένα παιδί το έχω αισθανθεί πολλές φορές. Έχω αισθανθεί πολλές φορές ότι το παιδί συναισθηματικά αυτή τη στιγμή είναι εξαιρετικά ζορισμένο και τώρα ρωτάμε πράγματα που το δυσκολεύουν. Υπάρχει όμως πίσω από αυτό πάντοτε η εξήγηση στο παιδί. Έχω τη δυνατότητα να αποσυμφορίσω, να σταματήσω, να παίξω, να μιλήσουμε για άλλα πράγματα. Αν δεν τελούμε στο πλαίσιο του αυτοφώρου που είναι ασφυκτικές οι ώρες, μπορεί να το ξαναδώ το παιδί κάποια άλλη στιγμή για να μη ζοριστεί. Αν όμως τελούμε στο πλαίσιο αυτοφώρου και έχουμε και έναν άνθρωπο που μπορεί να είναι, ας πούμε, ο μπαμπάς, άρα δεν θέλουμε το παιδί να φύγει και να γυρίσει στο σπίτι στο οποίο κακοποιείται, εκεί κάνεις ένα κόστος-όφελος.

Είστε αρκετοί σε σχέση με τις ανάγκες σας;
Όχι.

Πόσοι θα σε ελάφραιναν;
Και ένας ακόμη να ήταν για να μοιράζονται κανονικά οι βάρδιες, ή δύο ακόμη. Είμαστε δύο και είμαστε ο ένας για όλο το 24ωρο ή για ολόκληρο το σαββατοκύριακο, 48ωρο υποχρεωτικά. Παίρνει ο ένας άδεια και κάθεσαι 24ωρο όλες τις μέρες που λείπει. Μπορεί να μη συμβεί κάτι, αλλά δεν παύει η ζωή σου να είναι συσχετισμένη με αυτό.

Βγήκε πρόσφατα ένα ντοκιμαντέρ για τον Michael Jackson, το ‘Leaving Neverland’, και έκανε σε πολύ κόσμο εντύπωση το γεγονός ότι οι ενήλικοι πια άνδρες που κατηγορούν τον Jackson, θυμούνται κάποια πράγματα που σχετίζονται με την κακοποίηση με φοβερή λεπτομέρεια, αλλά πέφτουν σε λάθη όσον αφορά σε ημερομηνίες, σε ημέρες ή χρονιά. Αυτό είναι φυσιολογικό;
Ναι, θεωρείται φυσιολογικό. Υπάρχει ένα κομμάτι όπου είτε κοιμάται, είτε μπορεί να δημιουργηθεί κάτι. Δηλαδή μπορεί να έχεις ένα παιδί που θα αφηγηθεί πάρα πολλές φορές την ιστορία του και θα γίνουν πάρα πολλές ερωτήσεις, που ειδικά τα μικρά παιδιά έχουν την ανάγκη να ικανοποιήσουν. Ένα λάθος που μπορεί να γίνει είναι ότι μπορεί να δημιουργήσουμε αναμνήσεις σε ένα παιδί χωρίς να υφίστανται.

O Michael Jackson με τον κατήγορό του, Wade Robson. © HBO

Όχι να μην υπάρχει καθόλου η κακοποίηση, αλλά να πει περισσότερα απ’ όσα έχουν συμβεί άθελά του, γιατί το καθοδηγούμε με τις ερωτήσεις μας. Ο μπαμπάς, ο θείος, ο παππούς, η γιαγιά. Μπορεί, ανάποδα, να υπάρχουν πολλά πράγματα που έχουν σβηστεί. Και έτσι υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι που φτάνουν σε ενήλικη ζωή, έχουν μια συμπτωματολογία η οποία είναι ακατανόητη και μέσα από μια θεραπευτική διαδικασία ανασύρουν μία ανάμνηση σεξουαλικής κακοποίησης.
Στα δικά μας τα παιδιά, αυτό που ουσιαστικά κάνουμε είναι ότι θέλουμε να ακούσουμε την αφήγηση του ίδιου του παιδιού και τους εξηγούμε ότι δεν είναι υποχρεωμένα να απαντήσουν σε όλες τις ερωτήσεις, αν δεν θυμούνται. Έχουμε και παιδιά που δεν έχουν έρθει τα ίδια, απλά έχει πέσει στην αντίληψη κάποιου άλλου. Αυτά είναι και τα δύσκολα περιστατικά που μπορεί να κινηθείς και στο όριο για το αν έχει γίνει ή δεν έχει γίνει, και πώς μιλάς σε ένα παιδί 5, 6, 7, 8 χρονών για σεξουαλική κακοποίηση επειδή κάποιος εικάζει; Είναι πιο δύσκολο.
Όταν όμως έχεις ένα παιδί που το έχει αποκαλύψει ήδη στο περιβάλλον του και φτάνει εδώ, επειδή έχει πολύ μεγάλη ανάγκη να το πιστέψουν πλέον και να πάρει τη στήριξη που δικαιούται, μπορεί να υπάρξουν ερωτήσεις οι οποίες, άθελά μας, θα το βάλουν στη διαδικασία να απαντήσει σώνει και ντε για να μας πείσει, για να μας ικανοποιήσει. Ότι δεν μας άφησε κάτι αναπάντητο και άρα εμείς θα πούμε ότι μάλλον λέει ψέματα. Άρα ένα πολύ βασικό κομμάτι είναι ότι εξηγούμε σε ένα παιδί πως ό,τι δεν θυμάσαι, μπορείς να μας πεις ότι δεν το θυμάσαι.

Μίλησέ μου για τις δύσκολες περιπτώσεις που ανέφερες, για τα παιδιά που δεν θέλουν να ανοιχτούν.
Μπορεί να έχει συμβεί κάτι, ας πούμε, ενδοοικογενειακά που να έχει πέσει στην αντίληψη ενός δασκάλου, ενός ανθρώπου στην κατασκήνωση, ενός προπονητή, κάποιου ανθρώπου που είναι πολύ κοντά, να έχει υποψίες ο άνθρωπος αυτός και να βλέπει κάποιες συμπεριφορές του παιδιού, αλλά το παιδί να μην είναι έτοιμο να μιλήσει. Να έχει αποφασίσει ότι δεν θα μιλήσει ποτέ γιατί θέλει να υπερασπιστεί τον άνθρωπο ο οποίος είναι δράστης μεν, αλλά από την άλλη είναι άνθρωπος πολύ δικός του. Μπορεί, επίσης, να μην έχει αντιληφθεί ένα παιδί ότι υπάρχει κακοποίηση. Στα μικρά παιδιά γίνεται με έναν τρόπο που μοιάζει με παιχνίδι και γι’ αυτό αποκαλύπτουν άθελά τους. Δεν ξέρουν τι είναι το σωστό και το λάθος, δεν ξέρουν μέχρι πού απαγορεύεται κανείς να τα αγγίζει και, αν τα αγγίζει με έναν τρόπο που δεν τα πονάει και δεν τα κάνει να δυσφορούν, μοιάζει να είναι ένα γαργαλητό, μοιάζει με ένα παιχνίδι για το οποίο τα έχει πείσει και ο άλλος ότι αυτό είναι το παιχνίδι μας, είναι το μυστικό μας. Αν αποκαλύψουν συχνά αποκαλύπτουν άθελά τους, δηλαδή μπορεί να ζητήσουν από τη μαμά το παιχνίδι που κάνουν με τον μπαμπά.

Αυτά πώς τα ξεκλειδώνεις;
Αυτά τα παιδιά, αν φτάσουν εδώ ενδέχεται να έχουν αποκαλύψει, άρα είναι λίγο πιο εύκολο να συζητήσουμε γι’ αυτό το παιχνίδι που γίνεται αλλά να μην τα φορτίσουμε αρνητικά γιατί για το ίδιο το παιδί, αφού δεν έχει φορτιστεί αρνητικά, δεν μπορούμε να το κάνουμε. Θα κλειδώσουν και δεν θα πάρουμε κανένα στοιχείο. Πρέπει να δουλευτεί ενδεχομένως αργότερα, θα υπάρξει ανάγκη θεραπευτική στην πορεία, αλλά σε ότι αφορά στο κομμάτι της προανάκρισης είναι σημαντικό να κάνουμε εμείς το παιδί να αισθανθεί ότι αυτό που μου λέει είναι κάτι που είμαι έτοιμη να ακούσω. «Α, ναι, είναι αυτό το παιχνίδι, για πες μου γι’ αυτό το παιχνίδι». Στη συνέχεια θα το εκπαιδεύσουμε λίγο, στο ότι το σώμα σου σού ανήκει και όσο και να μπερδεύεται κανείς καλό θα είναι να μην το αγγίζει, αλλά δεν μπορούμε να φορτίσουμε τον κακό μπαμπά ή τον κακό παππού όταν το παιδί δεν το έχει έτσι φορτισμένο, τουλάχιστον στην παρούσα φάση. Γιατί θα σκεφτεί ότι είμαστε στην Αστυνομία για να κάνουμε κακό σε έναν άνθρωπο που εκείνη τη στιγμή για εκείνα δεν έχει ταυτιστεί ως κακός.
Πιο δύσκολες είναι υποθέσεις όπου τα παιδιά θέλουν να καλύψουν το άτομο. Δύσκολες είναι οι υποθέσεις όπου έχουν συναινέσει τα παιδιά – εντός πολλών εισαγωγικών! Μπορεί να έχεις ένα παιδί που έχει όφελος από αυτόν τον άνθρωπο, μέσα στα χρόνια της κρίσης να έχουμε παιδιά που δωροδοκούνται γι’ αυτή τη διαδικασία. Οπότε εκ των πραγμάτων η ενοχή τους, ότι έχουν συμμετάσχει σε αυτό γιατί έχουν ζητήσει από τον άλλο και είναι ένα κομμάτι ανταλλαγής, είναι πολύ μεγαλύτερη. Άρα εκεί φοβούνται ότι είναι τα ίδια ένοχα ή δράστες και έχουν έρθει εδώ για να τιμωρηθούν για αυτό που έχουν ζητήσει. Ή ντρέπονται πάρα πολύ. Μπορεί να έχεις ένα παιδί το οποίο επαιτεί και ένας μεγάλος άνθρωπος που το είδε να επαιτεί, του είπε έλα να σου δώσω εγώ όλα τα λεφτά της ημέρας και πάμε κάπου. Το βλέπει κάποιος από ένα μπαλκόνι, από κάτω σε ένα δασάκι, καταγγέλλει. Φέρνεις αυτό το παιδί εδώ, αλλά το παιδί αρχικά θέλει να αρνηθεί.
Αντιστοίχως θα αρνηθεί ένα μεγαλύτερο κορίτσι εφηβικής ή προεφηβικής ηλικίας το οποίο ενδέχεται να είναι και ερωτευμένο με έναν άνθρωπο ο οποίος είναι ο θύτης. Ο δάσκαλος με τον οποίο έχω ερωτευτεί, ο προπονητής με τον οποίο έχω ερωτευτεί, που ναι μεν ουσιαστικά διαπράττει αδίκημα αλλά εγώ αισθάνομαι πράγματα.

Αυτό το τελευταίο είναι γκρίζα ζώνη για πολλούς.
Έχεις μια μαθήτρια που είναι ερωτευμένη με τον προπονητή της και ενώ υπάρχουν στοιχεία ότι υπάρχει σχέση, αυτή είναι ορκισμένη και όλοι οι υπόλοιποι είμαστε οι εχθροί, και οι γονείς και οι αστυνομικοί και όλοι όσοι θέλουν να μπουν στη διαδικασία. Αυτός ο άνθρωπος έχει έρθει και έχει γεμίσει συναισθηματικά κενά αυτού του κενού. Αυτό κάνουν, καλύπτουν ή συναισθηματικά κενά ή υλικά. Κάτι που σου λείπει και θα στο πάρω εγώ ή ένα συναισθηματικό κενό όπως ένας μπαμπάς που δεν σε χαϊδεύει και δεν είσαι η πριγκίπισσά του αλλά για μένα είσαι η ξεχωριστή, η μοναδική, η διαφορετική και όλα αυτά.
Σ’ αυτά τα παιδιά προσπαθούμε να εξηγήσουμε ότι σε κάθε περίπτωση, ακόμα και αν ένα μικρό κορίτσι ή ένα μικρό αγόρι ζητήσει από κάποιον να μπουν σε μια διαδικασία, είναι ευθύνη του μεγάλου να το αρνηθεί. Πρέπει να καταλάβουν ότι ευθύνη δεν έχουν σε καμία περίπτωση, ακόμη κι αν έχουν συναινέσει, ακόμη κι αν το έχουν διεκδικήσει, ακόμη κι αν έχουν προσπαθήσει εντός εισαγωγικών τα ίδια τα παιδιά να αποπλανήσουν – αν μπορούμε να το πούμε πρόχειρα έτσι! – τον μεγάλο. Είναι πάντοτε ευθύνη του μεγάλου. Δεν υπάρχει καμία συναισθηματική ωριμότητα σε αυτές τις ηλικίες για να μπει σε διαδικασία ερωτική με έναν άνθρωπο μεγαλύτερο.
Κυκλοφορεί ένα καταπληκτικό βίντεο που έχουν κάνει κάποια παιδιά από ένα Γυμνάσιο που δείχνει ένα κορίτσι που, εκεί που είναι με τις κοτσίδες του και με τις φιλενάδες του και είναι στη φάση της αθωότητας, γνωρίζει κάποιον μέσω Ίντερνετ ο οποίος της λέει «γειά σου, πανέμορφη» και άλλα παρόμοια, και εκείνη ξαφνικά αρχίζει και αλλάζει και μπαίνουμε στην τέχνη της σαγήνης. Έχει τα μαλλιά της πολύ εντυπωσιακά, αρχίζει και ντύνεται πιο κοριτσίστικα. Αυτό που πάει αυτός ο άνθρωπος να εκμεταλλευτεί είναι το φυσιολογικό κομμάτι της ανάπτυξης όπου ένα κορίτσι θέλει να νιώθει θελκτικό. Αλλά εγώ που είμαι ο μεγάλος ξέρω ότι αυτό το πράγμα το χειρίζομαι, το εκμεταλλεύομαι, το παραβιάζω. Αναπτυξιακά είναι πολύ φυσιολογικό το κορίτσι των 13, των 14, των 15 να επιθυμεί να είναι ξεχωριστό, να είναι αρεστό.

Στο κομμάτι της παιδείας, στα σχολεία, θα μπορούσε να βοηθήσει ένα σχετικό μάθημα;
Θα βοηθούσε οπωσδήποτε στο κομμάτι της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι η Νο.1 πρόληψη και για τη σεξουαλική κακοποίηση. Όταν εγώ μαθαίνω μέσα στο σπίτι μου το παιδί μου ότι πρέπει να μάθει να πλένεται μόνο του, ότι πρέπει να μάθει να πηγαίνει στην τουαλέτα μόνο του, όταν κλείνω εγώ την πόρτα όταν πηγαίνω γιατί είναι μια ιδιωτική στιγμή, όταν τραβάω τη δική του πόρτα όταν πηγαίνει στο μπάνιο γιατί είναι η δική του ιδιωτική στιγμή. Όταν δεν θυμώνω με τις νηπιαγωγούς που το παιδί 5 χρονών δεν μπαίνουν να το τακτοποιήσουν εκείνοι, αλλά πρέπει να το κάνει μόνο του. Πρέπει να εκπαιδευτεί στο να το κάνει μόνο του, είναι κομμάτι του ότι δεν παρεμβαίνει σιγά-σιγά κανένας στο σώμα σου. Είναι κομμάτι αναπτυξιακό.
Εμείς είμαστε πολύ πίσω, θέλουμε τα παιδιά μας να είναι φροντισμένα και να πηγαίνει ο καθένας να τα αγγίζει και να τα καθαρίζει, και δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε, θυμώνουμε με τους ανθρώπους που το στείλανε πίσω και δεν είναι καλά τακτοποιημένο το παιδί. Όταν εγώ εκπαιδεύω το παιδί μου στο ότι το δώρο που του έφερες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να σε αγκαλιάσει και να σε φιλήσει.
Θα το κάνει αυθόρμητα αν το θέλει. Γιατί αυτό είναι το πρώτο κομμάτι της δωροδοκίας. Ήρθε ο άλλος σου έφερε αυτό, άρα η ανταμοιβή είναι κάτι που έχει να κάνει με το σώμα σου. «Φίλα τον παππού». Άρα αύριο μπορεί και να μην είναι ο παππούς ο βιολογικός, αλλά μπορεί να είναι ο παππούς που σε παρακολουθεί στην πλατεία, που σου είπε πάμε να σου πάρω χυμό και πατατάκια, και τώρα κάτσε να σε χαϊδέψω λίγο. Δηλαδή σε ένα άλλο επίπεδο αυτό έχει τον ίδιο συμβολισμό.
Όταν το παιδί δεν το γυμνώνω στην παραλία στα 3 και στα 4 γιατί δεν είναι απλά αυτός που βλέπει – αυτός που βλέπει θα δει οπουδήποτε – το θέμα είναι ότι εγώ εκπαιδεύω το παιδί μου στο ότι δεν πρέπει να εκθέτει το σώμα του. Άρα όταν εγώ δεν αφήνω το αγόρι των τριών, των πέντε, των εφτά να του αλλάζω το μαγιό μπροστά σε όλους, το εκπαιδεύω ότι αυτά είναι τα ευαίσθητα σημεία του, τα φροντίζεις, τα περιποιείσαι και δεν τα εκθέτεις σε κοινή θέα. Και άρα όταν η μαμά δεν με αγγίζει ή όταν με φροντίζουν και μου κρύβουν αυτά τα ευαίσθητα σημεία, πώς θα επιτρέψω να έρθει εύκολα ο άλλος; Όταν τα εκθέτουμε συνεχώς, είναι πιο εύκολο. Αφού το αγγίζουμε και το πλένουμε όλοι, όταν κάποιος άλλος θα ζητήσει να το αγγίξει εκεί δεν έχει αντιληφθεί το παιδί ότι αυτή είναι μια ζώνη περιορισμένων αγγιγμάτων, απαγορευτική.

Και με το μάθημα στο σχολείο τι γίνεται;
Γνωρίζω ότι έχουν γραφτεί βιβλία, έχουν μείνει σε αποθήκες, έχουν πει να ξαναγίνει. Δεν είναι έτοιμοι πάρα πολλοί γονείς. Ακόμη και στα σχολεία όπου πηγαίνουμε εμείς – γιατί πηγαίνουμε σε πάρα πολλά σχολεία και μόνοι μας μέσω αιτημάτων που έρχονται απευθείας στην Υποδιεύθυνση και στο πλαίσιο του ‘Ένα στα Πέντε’, του συμβουλίου της Ευρώπης που ηγείται ως συντονίστρια η Έλενα η Ράπτη και ζητά πάντοτε αξιωματικό από εδώ να συνδράμει στις παρουσιάσεις που πάει σε σχολεία σ’ όλη την Ελλάδα – πάντα υπάρχει δυσκολία από γονείς.

Το ‘Μυστικό της Νίκης’ βοηθά στην κατανόηση των παιδιών ως προς την προστασία του σώματός τους.

Πάντα θα υπάρξουν άνθρωποι με ταμπού. «Γιατί εκπαιδεύσατε το παιδί μου γι’ αυτό;». Πάντα μιλάς σε είκοσι παιδιά και σκέφτεσαι ότι δύο από αυτά θα γυρίσουν στο σπίτι τους και μπορεί να δημιουργηθεί θέμα γιατί μάθανε κάποια παραπάνω πράγματα, ή πρέπει να είσαι εξαιρετικά προσεκτικός, να κινείσαι σε ισορροπία ώστε να μην υπάρξουν μεγάλες αντιρρήσεις. Ξέρω επίσης ότι από το ‘Ένα στα Πέντε’, η ιστορία κινουμένων σχεδίων το ‘Μυστικό της Νίκης’, έχουν δικαίωμα οι δάσκαλοι στο πλαίσιο της ευέλικτης ζώνης να το διδάξουν κατ’ επιλογήν, ξέρω όμως και ότι υπάρχει και πρόταση ιδανικά να γίνει μάθημα. Είναι θέμα Υπουργείου Παιδείας, έχω ακούσει ότι υπάρχει κάτι τέτοιο. Μακάρι.

Ένας γονιός, πέρα από το κομμάτι της έκθεσης που ανέφερες, πώς θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα περιβάλλον ασφάλειας ώστε να μπορεί το παιδί να του εκμυστηρευτεί;
Καταρχάς νομίζω ότι έχει να κάνει κυρίως με το κομμάτι της βασικής εμπιστοσύνης το οποίο χτίζει ένας γονιός με το παιδί του στον πρώτο χρόνο της ζωής του.

Τόσο νωρίς.
Τόσο νωρίς. Η βασική εμπιστοσύνη ότι αυτός ο κόσμος είναι καλός και εγώ έχω ανθρώπους οι οποίοι με ανακουφίζουν όταν υποφέρω και οι ανάγκες μου ακούγονται και ικανοποιούνται χτίζεται στον πρώτο χρόνο της ζωής. Το μωρό που κλαίει και η μαμά είναι πάντοτε εκεί να το φροντίσει και να ικανοποιήσει την ανάγκη του σε σχέση με τη μαμά που δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία σε αυτό για οποιονδήποτε λόγο κι έτσι ένα παιδί μαθαίνει πως υποφέρει αλλά δεν υπάρχει κανένας εκεί να το φροντίσει. Ασφαλώς από εκεί κι έπειτα βάζουμε το παιδί σε μια διαδικασία να εκπαιδευτεί στο ότι είμαστε εκεί να το ακούσουμε. Αυτό μπορεί να έχει να κάνει και με το πιο απλό πράγμα, ότι άθελά του ένας γονιός που υπερασπίζεται συνεχώς τα άλλα παιδιά νομίζοντας ότι μέσα απ’ αυτό είναι πιο δίκαιος, εκπαιδεύει το παιδί του στο να αισθάνεται πως ό,τι και να του πει θα βγει αδικημένο.
Αν κάθε φορά που έρχεται το παιδί μου εγώ προσπαθώ να εξισορροπήσω τα πράγματα, να τα αντισταθμίσω, «έλα, δεν είναι έτσι όπως το νόμιζες, ο τάδε είναι φίλος σου, μη δίνεις σημασία» ή «πιστεύω ότι κάτι έκανες εσύ», αρχίζω και δημιουργώ ένα παιδί το οποίο καθημερινά η πληροφορία που παίρνει είναι ότι αυτό κάτι δεν έχει κάνει καλά ή κάπου έφταιξε και του συνέβη αυτό που του συνέβη. Άρα αν φτάσουμε στο κομμάτι της σεξουαλικής κακοποίησης, αυτό είναι σίγουρα ένα παιδί που δεν θα έρθει ποτέ να μας το πει. Αν μας πει το παιδί «ο Γιωργάκης με χτύπησε» και απαντήσω «κάτι του έκανες του Γιωργάκη», το σκεπτικό είναι ότι ο τάδε με άγγιξε και άρα έκανα κάτι λάθος και με άγγιξε. Αρχίζει και επεκτείνεται η σκέψη του παιδιού σε ένα τέτοιο επίπεδο.

Το άλλο κομμάτι είναι ότι πρέπει χωρίς ταμπού να μιλάμε στα παιδιά. Κανονικά μέχρι 6 ετών πρέπει να ξέρουν πώς γίνονται τα παιδιά.

Πρέπει να γνωρίζουν για το σεξ και λέμε πολλές φορές ότι, αν δεν μας ρωτήσει το παιδί μέχρι τα 6-7, πρέπει να του πούμε εμείς. Έστω το πώς γεννιούνται τα παιδιά. Ότι περιλαμβάνει μια συγκεκριμένη διαδικασία. Φειδωλά και το χτίζουμε λίγο-λίγο, αλλά πρέπει να ξέρει. Και πρέπει να γνωρίζει και το κομμάτι του σεξ που εμείς λέμε συναίσθημα-σχέση-σώμα και ότι γίνεται μεταξύ των μεγάλων ανθρώπων. Αν έχω εκπαιδεύσει το παιδί μου των 3, 4, 5 χρονών ότι η επαφή αυτή αφορά ανθρώπους που είναι μεγάλοι, αισθάνονται πράγματα μεταξύ τους, βρίσκονται σε σχέση και ενώνονται τα σώματά τους, αυτό είναι επίσης μια πληροφορία που θα το οδηγήσει στην ερώτηση «τι δουλειά έχω εγώ που είμαι 5 χρονών να με αγγίζει κάποιος εκεί;». Αλλά πρέπει να ξέρω κιόλας ότι αυτά τα σημεία είναι τα γεννητικά μου όργανα, τα οποία έχουν και συγκεκριμένη στόχευση στο μέλλον.

Έχει πολύ ενδιαφέρον ότι αναφέρεσαι σε αυτές τις ηλικίες γιατί οι περισσότεροι πιστεύουν ότι…
… ότι πρέπει να φτάσουμε στην εφηβεία. Όπου στην εφηβεία πια τα παιδιά τα ξέρουν όλα. Έχουν ακούσει για το σεξ εκατομμύρια φορές, έχουν δει σειρές στις οποίες ακόμα και στις πιο οικογενειακές υπάρχει άφθονο. Όταν έχω παιδιά που πέφτουν θύματα στα 4 και στα 5 και στα 6, δεν γίνεται να μη γνωρίζουν. Δεν γίνεται να μη γνωρίζουν για ποιον λόγο φοράμε το μαγιό. Υπάρχουν απλοί τρόποι να το πεις. Εγώ λέω στα παιδιά, πηγαίνουμε στην παραλία και τα βγάζουμε όλα. Τα πόδια μας, την πλάτη μας, τα χέρια μας, όλα. Υπάρχουν όμως κάποια σημεία που τα κρύβουμε γιατί είναι ευαίσθητα. Είναι απλοί τρόποι με τους οποίους υπενθυμίζεις διαρκώς στα παιδιά ότι αυτά είναι τα ευαίσθητα σημεία τους. Όχι τρομοκρατώντας τα. Ας πούμε ότι είναι σημεία που κάποια στιγμή θα φέρουν τη ζωή και κάποια στιγμή θα συντηρήσουν τη ζωή. Ο κόλπος της γυναίκας θα φέρει τη ζωή, στο στήθος της γυναίκας θα συντηρήσει τη ζωή. Είναι τόσο απλό. Άρα τα φροντίζουμε, τα κρατάμε καθαρά, δεν αφήνουμε κανέναν να μας αγγίξει, κοιτάμε να μη χτυπήσουμε. Δεν πας κατευθείαν στο κομμάτι το σεξουαλικό. Πας στο κομμάτι της υγιεινής, ότι όταν παίζετε μεταξύ σας προσέχετε να μη χτυπήσετε, ότι δεν τα δείχνεις και δεν αφήνεις κανέναν να σου τα αγγίξει.
Σε τι ηλικίες κυμαίνονται τα περισσότερα περιστατικά;
Σε μία στατιστική που έχουμε, τα παιδιά παιδικής ηλικίας, προεφηβείας και εφηβείας μοιράζονται περίπου 31%-33%-36%. Είναι πάρα πολύ κοντά. Όλες οι ηλικίες μπαίνουν σ’ αυτή τη διαδικασία, απλά όσο μεγαλώνει η ηλικία τόσο πιο παραβιαστικές είναι οι πράξεις. Γι’ αυτό αν πας να πάρεις στατιστικά από μια ιατροδικαστική υπηρεσία θα δεις να υποεκπροσωπείται, ας πούμε, η παιδική ηλικία και να είναι πολύ περισσότερα τα παιδιά της εφηβείας και λίγο λιγότερα απ’ αυτά τα παιδιά της προεφηβείας. Γιατί ξεκινάει κανείς από θωπείες σε μικρά παιδιά. Δεν τα πονάνε κιόλας, δεν είναι τόσο παραβιαστικές οι πράξεις. Κι αυτό το πράγμα κλιμακώνεται.
Άρα το μικρό παιδί θα πει άθελά του το παιχνίδι, το παιδί στην προεφηβεία μπορεί να μιλήσει φοβούμενο ότι αυτό το πράγμα αρχίζει και κλιμακώνεται περισσότερο κι ότι μπορεί να υπάρξει και διείσδυση κάποια στιγμή – έχουμε πάει δηλαδή από το χάδι στο χάδι μέσα από τα ρούχα, και από το χάδι μέσα από τα ρούχα σε κάτι πιο παραβιαστικό και περίπλοκο, άρα μπορεί να κλιμακωθεί κι έτσι αρχίζει να φοβάται – και τα παιδιά στην εφηβεία είναι παιδιά τα οποία πλέον συνειδητά είναι θυμωμένα. Καταθέτουν γιατί έχουν οργή, γιατί έχουν θυμό. Είναι τα παιδιά που έχουν καταλάβει ότι αυτό το πράγμα δεν το θέλουν, ή μπαίνουν στη ρομαντική τους ιστορία και θέλουν να τα αγγίζει ο Γιωργάκης και όχι ο θείος που το κάνει τα τελευταία πέντε χρόνια.

Πώς δεν τα παίρνεις σπίτι σου όλα αυτά; Γιατί είσαι και μητέρα και φαντάζομαι ότι είναι δύσκολο. Ή δεν είναι δύσκολο;
Σίγουρα σε όλες τις δουλειές κάποια στιγμή υπάρχει η προσαρμογή. Αρχίζεις δηλαδή κάποια στιγμή και ζεις μ’ αυτό. Οπωσδήποτε όμως όταν έχουμε περιόδους που τα περιστατικά είναι πολλά – γιατί έχουμε εποχικότητα εμείς στα περιστατικά μας – ημέρες που έχω δηλαδή 2 ή 3 την ημέρα, ασφαλώς και είμαι πολύ πιο ζορισμένη. Αυτό που μπορώ να σου πω είναι ότι γυρνάω στο σπίτι με περισσότερο ενθουσιασμό να δω τα παιδιά μου και είμαι και λίγο περισσότερο σε εγρήγορση σε οτιδήποτε αφορά σε αυτά. Παρατηρώ δηλαδή πράγματα που για μένα είναι πολύ βασικά και συνειδητοποιώ μετά ότι άλλοι γονείς δεν θα το παρατηρούσαν ποτέ, άρα σκέφτομαι μήπως εγώ έχω έως και ξεφύγει σ’ αυτό το πράγμα. Ότι αυτό που λένε όλοι, α, ο καλός ο κύριος που πήρε τα παιδάκια μας αγκαλιά για να τα βάλει στις καρέκλες, εγώ μπορεί να σκεφτώ ότι δεν χρειαζόταν να το κάνει […] Τώρα για την εποχικότητα, έχουμε σαφώς πιο πολλά περιστατικά όταν κλείνουν τα σχολεία και πολύ συχνά αμέσως μετά τις γιορτές.

Αυτό συμβαίνει γιατί υπάρχει περισσότερος χρόνος;
Αυτό συμβαίνει επειδή το πολύ δομημένο πρόγραμμα των παιδιών ουσιαστικά λειτουργεί ασφαλιστικά, προστατευτικά για εκείνα. Δεν υπάρχει αυτό που λέμε ούτε ο χώρος ούτε ο χρόνος ο μέσος παιδόφιλος να βρει πρόσβαση σε ένα παιδί.

Εκτός αν βρίσκεται ήδη στο σχολικό περιβάλλον;
Και πάλι λέμε ότι ο άνθρωπος αυτός μπορεί να βρίσκεται δίπλα στο παιδί, αλλά αν το παιδί αυτό έχει στενή επιτήρηση από τον γονέα, δεν έχει χρόνο. Γιατί δεν θα πάνε να απλώσουν το χέρι τους στα καλά καθούμενα. Συνήθως! Είναι άνθρωποι που πρέπει το παιδί να τους εμπιστευτεί άρα πρέπει να χτίσουν μια σχέση. Αν εγώ είμαι ο γονιός που παίρνω το παιδί πάντα μισή ώρα καθυστερημένα, αυτός ο άνθρωπος έχει καθημερινά μισή ώρα χρόνο να δημιουργήσει μια διαφορετική σχέση με το παιδί γιατί το παιδί έχει γίνει στόχος. Αν αυτός ο άνθρωπος είναι κάθε μέρα με το παιδί μου αλλά είναι σε χώρο και χρόνο όπου είναι και οι υπόλοιποι και εγώ πηγαίνω και παίρνω το παιδί στην ώρα του, δεν έχει χρόνο. Δεν υπάρχει κενό. Γι’ αυτό και συχνά μιλάμε για συναισθηματικό κενό. Είμαι ο γονιός που συστηματικά καθυστερώ, είμαι ο γονιός που αφήνω το παιδί να κάτσει στις κερκίδες και μια ώρα παραπάνω παρακολουθώντας την επόμενη ομάδα γιατί εγώ αργώ. Εκεί αυτό το παιδί μπορεί να γίνει στόχος.

Άνθρωποι του περιβάλλοντός σου σού ζητούν συμβουλές;
Ναι! Αν και συνειδητοποιώ επίσης ότι ενώ οι άνθρωποι είναι πιο καλοεκπαιδευμένοι και καλλιεργημένοι και ενώ είμαστε και μια πολύ παιδοκεντρική, θεωρώ, κοινωνία, από ένα κοινωνικοοικονομικό δηλαδή επίπεδο και πάνω οι άνθρωποι είναι πολύ επικεντρωμένοι στα παιδιά τους, υπάρχουν πράγματα που είναι απλά και που δεν τους περνούν από το μυαλό […]
Είναι δεκτικοί όμως και είναι και πάρα πολλοί οι γονείς οι οποίοι ξαφνικά ανοίγονται και συνειδητοποιούν ότι έχουν και οι ίδιοι τέτοιες εμπειρίες. Οι οποίες μπορεί να μην ήταν τόσο παραβιαστικές, αλλά να ήταν ένα άγγιγμα σε παιδική ηλικία από έναν φίλο του μπαμπά που με έφερε σε δύσκολη θέση, το σκέφτηκα, αλλά δεν το είπα ποτέ.

Μια τελευταία συμβουλή για γονείς ή εκπαιδευτικούς;
Ακούμε τα παιδιά και τα ακούμε άκριτα. Ακόμη κι αν θέλουμε να βοηθήσουμε τα αφήνουμε να μιλήσουν και δεν μιλάμε εμείς. Το πιο σπουδαίο για όλα τα ζητήματα, όχι μόνο για το κομμάτι της σεξουαλικής κακοποίησης, είναι να δείχνουμε τη διαθεσιμότητά μας. Πρέπει να ξέρουν ότι υπάρχει πάντα κάποιος εκεί έτοιμος να τα ακούσει. Ούτε να παρέμβει, ούτε να καθοδηγήσει, ούτε να διερευνήσει. Υπάρχει κάποιος να ακούσει.

Φωτογραφίες: 123RF, HBO

singleparent.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι