«Μην μαθαίνετε στα παιδιά σας να κρύβονται στο σκοτάδι»

«Μαγειρεύω και σκέφτομαι ότι το πολυτιμότερο συστατικό στη σχέση μου με τους γονείς μου είναι ότι πάντα ό,τι και να μου συνέβαινε, καλό, κακό, λάθος, σωστό, το συζητούσα μαζί τους, ακόμα και τα πιο ιδιαίτερα εφηβικά μυστικά μου, αυτό νόμιζα ότι συμβαίνει σε όλες τις οικογένειες. 
 Στην πορεία κατάλαβα ότι είναι σπάνιο και ότι τα πιο πολλά παιδιά δεν λένε καν τα βασικά!

Nino Chakvetadze, 1971

Αν έχεις  την επιλογή μέσα από το σπίτι σου να είσαι αυτός που είσαι και να μπορείς να εξομολογείσαι και να μοιράζεσαι είναι ευλογία! 

Πολλά από τα παιδιά που ντρέπονται να μιλήσουν ή φοβούνται είναι λογικό και ως μεγάλοι να συνεχίσουν να κάνουν ακριβώς το ίδιο!

Κάπως έτσι ξεκινάει νομίζω ένα κουβάρι που δεν ξετυλίγεται ποτέ! Κάπως έτσι εμπιστεύεσαι λάθος ανθρώπους και το κακό ή το λάθος δεν αργεί να γίνει, όποιο κι αν είναι αυτό!

Η οικογένεια οφείλει να είναι ασπίδα και όχι δικαστήριο! Φαντάσου ένα παιδί που το χτύπησαν ή το έβρισαν, το παρενόχλησαν ... να γυρίσει από το σχολείο με την τσάντα στον ώμο και να μπορεί να πει “μαμά, μπαμπά αυτό έγινε ή αυτό είμαι” και να μην έχει φωνές, κατηγορίες, κακή κριτική όπως “εσύ φταις, μήπως τον πείραξες εσύ και σε χτύπησε, φορούσες κοντή φούστα” και “τι να κάνει, αγόρι είναι” και πολλά ενοχικά που κατά καιρούς ακούμε!

Μην μαθαίνετε στα παιδιά σας να κρύβονται στο σκοτάδι γιατί μια ζωή αυτό θα κάνουν!»

........

Έλενα Χριστοπούλου

znews.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Προεφηβεία: Η ευκαιρία να χτίσουμε μια σχέση εμπιστοσύνης με το παιδί

Και ξαφνικά έρχεται εκείνη η φάση στη ζωή του παιδιού που τα λούτρινα, οι μπάρμπι και τα αυτοκινητάκια συνυπάρχουν με τα λιπγκλος, τις αφίσες του Τζάστιν Μπίμπερ, τα Mp3 players, τα play stations και τα… ντραμς! Οι γονείς που έχουν παιδιά ανάμεσα στις ηλικίες 8 ή 9 με 12 ή 13 το γνωρίζουν από πρώτο χέρι!

Λέγεται προεφηβεία και είναι το μεταβατικό στάδιο μεταξύ της παιδικής ηλικίας και της κατεξοχήν εφηβείας. Αναπτυξιακά, αποτελεί τη γέφυρα που προετοιμάζει το παιδί να μπει στην εφηβεία όπου εκεί συμβαίνουν οι μεγάλες ανακαλύψεις και οι έντονες διεκδικήσεις…

Πώς μπορούμε να είμαστε δίπλα στο παιδί μας σε αυτή τη φάση, να συνδεθούμε συναισθηματικά μαζί του ώστε να έχουμε έναν ενεργό ρόλο στις δυσκολίες της εφηβείας που θα ακολουθήσει;

Η προεφηβεία είναι μια υπέροχη ευκαιρία να δεθούμε μαζί του και να χτίσουμε μια σχέση εμπιστοσύνης καθώς το παιδί ακόμα μας χρειάζεται και ανατρέχει σε εμάς για συμβουλές, όσο κι αν από την άλλη κάνει τα πρώτα βήματα της ανεξαρτητοποίησής του.

Ας δούμε ποιες είναι οι αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού που συμβαίνουν στην προεφηβεία και πώς μπορούμε να σταθούμε δίπλα του και να συνδεθούμε μαζί του.

“Μην ενοχλείτε!”
Εκεί που η πόρτα έπρεπε κάποτε να μένει οπωσδήποτε ανοιχτή για να σας ακούει και να μην αισθάνεται μόνο του τώρα, όταν μπαίνει στο δωμάτιο του (το βασίλειό του) η πόρτα κλείνει ερμητικά πίσω του. Εκεί που σε κάθε βήμα του γύρευε την παρέα και την επιβεβαίωσή σας, τώρα περνάει περισσότερο χρόνο στο δωμάτιό του, αποκτά ενδιαφέροντα που δεν σας περιλαμβάνουν και είναι σε θέση να αποφασίζει μόνο του. Είναι το τίμημα της ανεξαρτησίας που αρχίζει να προστίθεται σαν καινούρια ανάγκη στη ζωή του παιδιού και αποτελεί ένα σαφές όριο από την παιδική του ηλικία…

Τι να κάνετε:

Αν δεχτούμε αυτή την ανάγκη σαν φυσική προέκταση της ανάπτυξης και της ωρίμανσης του παιδιού μας, τότε δεν έχουμε παρά να σεβαστούμε την ανάγκη του για ανεξαρτησία και απομόνωση- ακόμα και να τις ενθαρρύνουμε. Αν για παράδειγμα έχουμε μικρότερα παιδιά στο σπίτι που συνεχώς θέλουν να μπαίνουν στο δωμάτιο του μεγαλύτερου και να “ενοχλούν” τα απασχολούμε ώστε να δείξουμε στο μεγάλο μας παιδί ότι σεβόμαστε τον χώρο του και του αφήνουμε αέρα για να δημιουργήσει, να παίξει, να σκεφτεί. Όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι το σέβονται και κατανοούν δεν έχει λόγους να κλειστεί ακόμα περισσότερο στον εαυτό του…

Κάτι μου κρύβεις…
Τα πρώτα μυστικά κάνουν δειλά την εμφάνισή τους. Η ανάγκη για ιδιωτικότητα εμφανίζεται για πρώτη φορά στη ζωή του παιδιού: την ίδια στιγμή που γεμίζει σελίδες ημερολογίων εσείς κλείνεστε με ένα λουκετάκι απέξω ή μαθαίνετε από τους δασκάλους για κάτι που έγινε στο σχολείο και δεν σας είπε τίποτα. Είναι σίγουρα μια άβολη συνειδητοποίηση για τον γονιό που μέχρι τότε ήξερε τα πάντα για τη ζωή και τις σκέψεις του παιδιού του και τώρα νιώθει ότι χάνει τον έλεγχο. H προεφηβεία παίρνει τα ηνία!

Τι να κάνετε:

Σίγουρα με το να απαιτήσουμε να μας λέει τα πάντα, να του κάνουμε απανωτές ερωτήσεις ή να παραβιάζουμε το ημερολόγιο του δεν θα κερδίσουμε την εμπιστοσύνη του. Και για να καταφέρουμε να μην μας κρατάει μυστικά, αυτό είναι το πρώτο και το μεγαλύτερο βήμα. Είναι βασικό να μην είμαστε επικριτικοί όταν θέλει να μοιραστεί κάτι μαζί μας, να περιμένουμε πρώτα να ακούσουμε πριν βγάλουμε συμπεράσματα, να μην βάζουμε ταμπέλες και να δείχνουμε ότι είμαστε πάντα διαθέσιμοι να ακούσουμε και δεν περιμένουμε στη… γωνία για να το κρίνουμε.

Ακόμα, φροντίζουμε να είμαστε εμείς εκείνοι που θα του μιλήσουμε για θέματα σεξουαλικότητας, προστασίας κι ασφάλειας και να μην αφήσουμε αυτά τα θέματα στην τύχη… μιας συζήτησης με έναν φίλο ή του ίντερνετ. Έτσι και θα χτίσουμε μια σχέση εμπιστοσύνης και θα δείξουμε στο παιδί ότι δεν υπάρχουν απαγορευμένα θέματα κι ότι είμαστε εκεί για να μας ρωτήσει οτιδήποτε το απασχολεί!

Οι πρώτοι κολλητοί
Θα το έχετε καταλάβει πόσο σημαντικό ρόλο έχουν αρχίσει να παίζουν στη ζωή του. Τα παιδιά σε αυτό το στάδιο γυρεύουν πάση θυσία την επιδοκιμασία των “κολλητών” ενώ η σχέση τους μαζί τους είναι το βαρόμετρο των συναισθημάτων τους. Μια κακή μέρα με τους φίλους στο σχολείο ή ένας τσακωμός είναι αρκετός για να το κουβαλάνε για μέρες στο σπίτι ενώ μια γεμάτη μέρα μαζί τους με παιχνίδια και επικοινωνία προφέρει στα παιδιά συναισθηματική ασφάλεια!

Τι να κάνετε:

Όσο κι αν μας τρομάζει να χάνουμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην κοινωνική ζωή των παιδιών μας, κατά βάθος ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι για εκείνους να μοιράζονται, να επικοινωνούν, να διασκεδάζουν με τους φίλους τους. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να είμαστε πάντα εκεί για να τους ακούσουμε στις πρώτες παρεξηγήσεις και διαψεύσεις που αισθάνονται για να τους μυήσουμε σταδιακά στον αληθινό κόσμο. Είναι η κατάλληλη στιγμή για να έρθουν σε επαφή με εκείνες τις κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες που θα σταθούν πολύτιμες στην ενήλικη ζωή τους.

Πλανήτης γη καλεί Άρη!
Θα χρειαστεί να επαναλάβετε το ίδιο πράγμα πολλές φορές. Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία κατεβάζουν πολύ συχνά ρολά σε ό,τι δεν έχει να κάνει άμεσα με αυτό που σκέφτονται ή κάνουν εκείνη τη στιγμή με αποτέλεσμα η επικοινωνία πολλές φορές να γίνεται άθλος! Η εσωτερική τους ζωή αναπτύσσεται με αλματώδεις ρυθμούς αυτή την περίοδο και κινείται σε άλλη συχνότητα από αυτή της καθημερινότητας και των πραγμάτων που πρέπει να γίνουν. Όχι, κατά πάσα περίπτωση δεν έχουν πρόβλημα με τα αυτιά τους. Απλώς είναι τόσο αφηρημένοι που όλα τα άλλα δίπλα τους είναι απλώς… θόρυβος.

Τι να κάνετε:

Συχνά, αντιλαμβανόμαστε αυτή την… αφηρημάδα σαν αδιαφορία και νιώθουμε ότι το παιδί μας δεν μας σέβεται. Πρέπει να εξασκήσουμε όλη την ενσυναίσθηση που διαθέτουμε για να καταφέρουμε να δούμε πίσω από αυτή την αδιάφορη στάση, την ανάγκη του προέφηβου να δημιουργήσει έναν δικό του κόσμο, να βάλει τα δικά του όρια, να αντλήσει ερεθίσματα από τον δικό του εσωτερικό κόσμο. Χωρίς να πάρουμε αυτή τη στάση του προσωπικά, καλό είναι να εξηγήσουμε ότι όπως θέλει από εμάς να το σεβόμαστε έτσι κι εμείς δεν μπορούμε να είμαστε συνεχώς η… κινητή υπενθύμιση όλων των πραγμάτων που έχει να κάνει. Πρέπει να του καταστήσουμε σαφές ότι χρειάζεται να κατανοεί και τις δικές του υποχρεώσεις μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας.

Σκηνές
Κι έρχεται η στιγμή που ένα απλό σας σχόλιο ή μια υπενθύμιση αρκεί για να ξεδιπλώσει τις πιο αλλοπρόσαλλες εκρήξεις στη συμπεριφορά ενός προέφηβου. Κι ενώ εσείς αναρωτιέστε “μα τι είπα;”, δέχεστε μια απίθανη, αδικαιολόγητη επίθεση.

Τι να κάνετε:

Τα επιχειρήματα και η λογική δεν βοηθάνε πάντα. Καλό είναι να περιμένετε να τελειώσει πρώτα ο χείμαρρος κι όταν ηρεμήσει το παιδί να επιχειρήσετε μια κουβέντα μαζί του για να καταλάβετε τι ώθησε αυτή του την αντίδραση. Φυσικά, θα ξαναθυμήσετε τα όρια και τους κανόνες συμπεριφοράς που υπάρχουν στην οικογένειά σας αλλά όχι πριν νιώσετε ότι έχετε φτάσει στην αιτία που υπαγόρευσε το ξέσπασμά του… Δώστε του να καταλάβει ότι είστε πάντα εκεί και ότι θέλετε μαζί να βρείτε λύσεις στα προβλήματα του. Επίσης, αποφύγετε να υποτιμήσετε τα “προβλήματά” του γιατί έτσι υπονομεύεται η προσπάθεια να χτιστεί μια αληθινή σχέση εμπιστοσύνης.

tromaktiko.gr
pellanews.gr

Μια πράξη αντίστασης... / Καληνύχτα σας...

Αν, με όλα όσα ζούμε, αφήσεις το μυαλό σου ελεύθερο (ανεξέλεγκτο), τότε θα τρελαθείς. 

Θα αρρωστήσεις…

Μάζεψε το νου σου. Συγκεντρώσου.
Προσπάθησε να αποφεύγεις να διαβάζεις κάθε σαβούρα που κυκλοφορεί.

Προσπάθησε να μην καταπίνεις αμάσητο τον φόβο που σου σερβίρουν.
Κάνε από το μετερίζι σου ό,τι καλύτερο μπορείς, και από κει και πέρα ειρήνευσε. Γαλήνεψε. 

Άστο στο Θεό.
Στην Παναγιά…

Και μη νομίζεις.
Είναι και αυτό μια πράξη αντίστασης, σε έναν τόσο μπερδεμένο κόσμο.

πηγή
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Η Σχολική Βία και οι Αξίες ως μέσο Πρόληψης

Μπορούμε να εξηγήσουμε στα παιδιά μας πως, όταν δεν παρεμβαίνω, ενώ γνωρίζω, συμβάλλω στην διαιώνιση και διατήρηση μιας δυσλειτουργικής πραγματικότητας. Όταν παρεμβαίνω, σημαίνει ότι γνωρίζω να σέβομαι τους άλλους, σημαίνει ότι τους συναισθάνομαι, σημαίνει ότι γνωρίζω να σέβομαι τον εαυτό μου.

    Το ζήτημα της σχολικής βίας ή σχολικού εκφοβισμού αποτελεί ένα έντονο κοινωνικό και εκπαιδευτικό φαινόμενο (Νικολόπουλος, 2008). Έχει απασχολήσει πολλούς ερευνητές, καθώς και τα μέλη του σχολικού συστήματος, δηλαδή τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς.

    Σαφώς πρόκειται για ένα ζήτημα, το οποίο ακόμα και αν δεν έχει τύχει να “αγγίξει” εμάς τους ίδιους, ή κάποιον δικό μας, δεν παύει να επηρεάζει ολόκληρη την κοινωνία μας. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι ο καθένας από εμάς έχει ευθύνη να γνωρίζει τι σημαίνει σχολική βία, ποιες είναι οι συνέπειες, και τι μπορεί να κάνει ο ίδιος ώστε να συμβάλλει στην εποικοδομητική αντιμετώπισή της.

    Συχνά οι γονείς βιώνουν σύγχυση αναφορικά με το τι είναι η σχολική βία, πώς διαφοροποιείται από το απλό πείραγμα, και ποια είναι τα χαρακτηριστικά της, λόγω του καταιγισμού των πληροφοριών που δέχονται από πολλές πηγές. Έχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία.

    Ένας από τους επικρατέστερους είναι ο εξής: «Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν αυτός ή αυτή εκτίθεται, επαναλαμβανόμενα και σε βάθος χρόνου, σε αρνητικές πράξεις από τη μεριά ενός ή περισσότερων άλλων μαθητών. Μια πράξη είναι αρνητική, όταν κάποιος σκόπιμα επιβάλλει, ή προσπαθεί να επιβάλλει, τραυματίσει ή ενοχλήσει κάποιον άλλο.

    Οι αρνητικές πράξεις μπορούν να λάβουν χώρα είτε μέσω λέξεων (λεκτικές), για παράδειγμα, μέσω απειλής, εμπαιγμού, πειράγματος και ύβρεων. Μια πράξη είναι αρνητική όταν κάποιος χτυπά, σπρώχνει, κλωτσά, ή περιορίζει κάποιον άλλο – μέσω φυσικής επαφής.

    Είναι επίσης πιθανό να λάβουν χώρα αρνητικές πράξεις χωρίς τη χρήση λέξεων ή φυσικής επαφής, όπως κάνοντας γκριμάτσες ή άσεμνες χειρονομίες, αποκλείοντας σκόπιμα κάποιον από την ομάδα, ή αρνούμενοι να συμμορφωθούμε με τις επιθυμίες ενός άλλου προσώπου» (Olweus, 1993).

    Στον παραπάνω ορισμό, αναδεικνύονται οι μορφές της σχολικής βίας, οι οποίες μπορεί να εκφραστούν με λεκτικό, σωματικό, ή και συναισθηματικό (ψυχολογικό) τρόπο, όπως με την μορφή του κοινωνικού αποκλεισμού. Επίσης, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι πολλά παιδιά εμπλέκονται σε φαινόμενα διαδικτυακού ή σεξουαλικού εκφοβισμού. Όλες οι μορφές της σχολικής βίας έχουν επώδυνες ψυχολογικές συνέπειες, τόσο για τους μαθητές στον ρόλο του θύματος, όσο και για τους μαθητές στον ρόλο του θύτη.

    Πρόκειται για μαθητές με κοινά συναισθηματικά και συμπεριφορικά χαρακτηριστικά. Τα άτομα που εμπλέκονται, φαίνεται να νιώθουν αποξενωμένα και παρείσακτα στο σχολείο. Έχουν δυσκολίες σε επίπεδο διαπροσωπικών σχέσεων με τους συνομηλίκους τους, ενώ συχνά αντιμετωπίζουν και μαθησιακά προβλήματα.

    Πολλοί προέρχονται από δυσλειτουργικό οικογενειακό περιβάλλον, όπου συχνά υπάρχουν δυσκολίες στην επικοινωνία μεταξύ παιδιών και γονέων (Νικολόπουλος, 2008). Χρειάζεται να λάβουμε υπόψη μας ότι πρόκειται για ευάλωτα παιδιά, με πολλές δυσκολίες στον κοινωνικό, μαθησιακό και συναισθηματικό τομέα, καθώς και σε επίπεδο σχέσεων.

    Ένας σημαντικός τρόπος αντιμετώπισης οποιουδήποτε προβλήματος, είναι η πρόληψη. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, η πρόληψη αφορά την εκμάθηση κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων στα παιδιά, τόσο από το σχολικό όσο και από το οικογενειακό περιβάλλον (Kauffman, 2005).

    Κάποιες από αυτές τις δεξιότητες είναι η ενσυναίσθηση, ο έλεγχος του θυμού, η επίλυση διαφωνιών, η αυτογνωσία και η ικανότητα λήψης αποφάσεων. Η βάση για την εκμάθηση και την εφαρμογή όλων των κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων, είναι οι αξίες. Είναι ωφέλιμο να αναρωτηθούμε ποιες είναι οι αξίες που διδάσκουμε στα παιδιά εμείς οι ίδιοι, ως πρότυπα, και να σκεφτούμε τι ακριβώς ζητάμε από αυτά.

    Για παράδειγμα, ίσως ζητάμε από τα παιδιά να δείχνουν αλληλεγγύη και να συμπεριφέρονται δίκαια και με θάρρος. 

Εμείς όμως αποτελούμε ένα τέτοιο πρότυπο; 

Ή όταν συμβαίνει ένα περιστατικό το οποίο χρειάζεται την παρέμβασή μας, προτιμάμε να “κοιτάξουμε την δουλειά μας”; 

Είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση με ποιους τρόπους συμπεριφερόμαστε εμείς οι ίδιοι, άρα και τι είδους μηνύματα λαμβάνουν τα παιδιά από εμάς.

    Υπάρχει μεγάλη βιβλιογραφία αναφορικά με τον ρόλο των αξιών στην ζωή μας. Μια από τις προσεγγίσεις η οποία έχει γνωρίσει μεγάλη απήχηση, είναι αυτή των συγγραφέων Πουχόλ Ι Πονς και Γκονθάλεθ. Μιλούν για το “δέντρο των αξιών”, το οποίο αποτελείται από είκοσι αξίες. Στον κορμό αυτού του δέντρου τοποθετούν τον σεβασμό. Αν δεν υπάρξει ο σεβασμός, δεν μπορούν να αναπτυχθούν και οι υπόλοιπες αξίες.

    Στα κλαδιά του δέντρου, βρίσκονται η κοινωνικότητα, η υπευθυνότητα και η τάξη. Ακολουθούν η ειλικρίνεια, η εμπιστοσύνη, ο διάλογος, ο οποίος διακλαδίζεται στην ανεκτικότητα και στην δημιουργικότητα, οι οποίες διευκολύνουν την αξία της συνεργασίας, και τελικά της ειρήνης και της χαράς. Ένα άλλο κλαδί περιλαμβάνει την συμπόνια, την γενναιοδωρία, και την φιλία.

    Σε άλλο κλαδί βρίσκονται η ελευθερία και δικαιοσύνη. Τρεις ακόμα αξίες, η υπομονή, η σταθερότητα, και η σύνεση τονίζεται ότι προσδίδουν ισορροπία, συνέπεια και μετριοπάθεια στις υπόλοιπες. Τέλος, όλα τα κλαδιά καταλήγουν στην αρμονική συνύπαρξη η οποία φέρνει χαρά (Παππά, 2016).

    Συνοψίζοντας, η πρόληψη αφορά την από νωρίς εκμάθηση και εφαρμογή αξιών στο σχολικό και στο οικογενειακό περιβάλλον. Οι ενήλικες, γονείς και εκπαιδευτικοί, αποτελώντας θετικά και υγιή πρότυπα για τα παιδιά, έχουν την δυνατότητα να συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην αποτροπή περιστατικών σχολικής βίας, αλλά και στην αποτελεσματική διαχείρισή τους, εφόσον συμβούν.

Η διαδικασία αναγνώρισης των προσωπικών μας αξιών, χρειάζεται χρόνο. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε τόσο τις δικές μας αξίες, όσο και το ποιες αξίες επιθυμούμε να υιοθετήσουν τα παιδιά.

Μπορούμε με το δικό μας παράδειγμα, να μάθουμε στα παιδιά να μην σιωπούν όταν βιώνουν σχολική βία. Να βρίσκουν το θάρρος να μιλούν σε κάποιον που εμπιστεύονται και να αναγνωρίσουν ότι παραβιάζεται το δικαίωμα τους να νιώθουν χαρά, να νιώθουν ελεύθερα, να νιώθουν και να είναι ασφαλή, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά.

Μπορούμε να τα μάθουμε να μοιράζονται, να έχουν ενσυναίσθηση, ώστε να μπορούν να δημιουργούν αληθινές φιλίες και να μην κάνουν σε κάποιον άλλον, κάτι το οποίο δεν αρέσει να συμβαίνει και στα ίδια.

Μπορούμε να επιδιώξουμε από νωρίς την διαδικασία διαλόγου με τα παιδιά μας ώστε να χτίσουμε μια σχέση ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης.

Μπορούμε να επιδεικνύουμε άνευ όρων αποδοχή. Αγαπάμε τα παιδιά ότι και αν συμβεί. Μπορούν να έρθουν να μας μιλήσουν οποιαδήποτε στιγμή, χωρίς να φοβούνται μήπως τα κατηγορήσουμε, μήπως θυμώσουμε, μήπως τους φωνάξουμε.

Μπορούμε να δείξουμε στα παιδιά με τις δικές μας πράξεις ότι υπευθυνότητα δεν σημαίνει εφησυχασμός, δεν σημαίνει παθητικότητα και αδράνεια. Υπευθυνότητα σημαίνει παρέμβαση και ενημέρωση. Μπορούμε να τους εξηγήσουμε πως όταν δεν παρεμβαίνω ενώ γνωρίζω, συμβάλλω στην διαιώνιση και διατήρηση μιας δυσλειτουργικής πραγματικότητας. Όταν παρεμβαίνω, σημαίνει ότι γνωρίζω να σέβομαι τους άλλους, σημαίνει ότι τους συναισθάνομαι, σημαίνει ότι γνωρίζω να σέβομαι τον εαυτό μου.

---

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

• Kauffman, J., M. (2005a). Characteristics of emotional and behavioral disorders of children and youth (8^th ed.). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
• Νικολόπουλος, Δ. (2008). Σχολική Ψυχολογία: Εφαρμογές στο Σχολικό Πλαίσιο. Εκδόσεις: Τόπος
• Olweus, D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Malden, MA: Blackwell Publishing, p.140,https://doi.org/10.1002/pits.10114
• Παππά, Β. (2016). Ο ρόλος των γονικών αξιών στην συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών. Ανακτήθηκε από: Ο ρόλος των γονικών αξιών στη συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών - ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ (sxolesgonewn.gr)

Ανθούσα Παπαευθυμίου Ψυχολόγος

psychologynow.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Εμπιστοσύνη: Ο συνεκτικός δεσμός των ανθρωπίνων σχέσεων / The Experience and Evolution of Trust

...................
Τι είναι η εμπιστοσύνη;
Η εμπιστοσύνη ορίζεται ως «μια σταθερή πίστη στην αξιοπιστία, την αλήθεια, την ικανότητα, ή δύναμη κάποιου ανθρώπου ή κάποιου αντικειμένου». 

Για παράδειγμα, εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους που είναι καλοπροαίρετοι μαζί μας, που έχουν ακεραιότητα και των οποίων οι πράξεις ανταποκρίνονται στα λόγια τους.

The Experience and Evolution of Trust:
Εμπιστευόμαστε κάποιον που μπορούμε να βασιστούμε ότι θα κάνει με συνέπεια το «σωστό». Σε μια στενή σχέση, εμπιστευόμαστε την/τον σύντροφό μας αν είναι προβλέψιμος, αξιόπιστος και ειλικρινής. Η εμπιστοσύνη μπορεί επίσης να οριστεί ως ρήμα: ως πράξεις που βασίζονται στην εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. Σε επίπεδο δράσης, η εμπιστοσύνη περιλαμβάνει να μπορούμε να «κάνουμε κάτι χωρίς φόβο ή αμφιβολία».

Αυξάνονται τα προβλήματα εμπιστοσύνης;
Μερικοί ψυχολόγοι ανέφεραν πρόσφατα ότι τα προηγούμενα 10 χρόνια υπήρξε πρωτοφανής αύξηση στα προβλήματα εμπιστοσύνης μεταξύ των ζευγαριών που αποζητούσαν συμβουλευτική.

.................
Σήμερα, εκατοντάδες μπλογκ, άρθρα και στήλες συμβουλών προσφέρουν προτάσεις σχεδιασμένες να βοηθήσουν τα ζευγάρια να επιλύσουν προβλήματα εμπιστοσύνης που τους ταλαιπωρούν. Υπάρχουν πολλά ερωτηματολόγια που μετράνε την εμπιστοσύνη στα πλαίσια της σχέσης (εμπιστοσύνη σε έναν σύντροφο) καθώς και συνολική εμπιστοσύνη (εμπιστοσύνη στην ανθρώπινη φύση). Ξεκάθαρα, η εμπιστοσύνη έχει μεγάλη σημασία για πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα για εκείνους από εμάς που αγωνίζονται για μια σχέση αγάπης που μας γεμίζει.

Πώς αναπτύσσουμε αρχικά την εμπιστοσύνη;
Το πώς μαθαίνουν τα παιδιά να εμπιστεύονται, ήταν μια θεμελιώδης ερώτηση που ερευνήθηκε από πολλούς διακεκριμένους αναπτυξιακούς ψυχολόγους του 20ου αιώνα και κυρίως από τους Έρικ Έρικσον, Τζον Μπόουλμπυ και Ντ.Γ.Γουίνικοτ. Ο καθένας από αυτούς έγραψε εκτενώς σχετικά με την εμπιστοσύνη και τον καίριο ρόλο που παίζει στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των παιδιών.

Ο Έρικσον πρότεινε ότι τα παιδιά αναπτύσσουν τη βασική εμπιστοσύνη όταν έχουν επιλύσει επιτυχώς την πρώτη ψυχοκοινωνική κρίση (ή ευκαιρία) στη ζωή, τη σύγκρουση μεταξύ εμπιστοσύνης και δυσπιστίας. Ένα μωρό που μεγαλώνει με ενήλικες που ανταποκρίνονται με συνέπεια στις ανάγκες του αναπτύσσει εμπιστοσύνη μέχρι το τέλος του πρώτου έτους. Ο Έρικσον υποστήριξε ότι ο κρίσιμος παράγοντας σε αυτό το στάδιο της ανάπτυξης ήταν η αναλογία εμπιστοσύνης προς δυσπιστία.

Υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης σε παιδιά σχετίζονται στενά με ασφαλή μοτίβα σύνδεσης. Τα νήπια που εμπιστεύονται το περιβάλλον τους είναι σε γενικές γραμμές εκείνα που επίσης έχουν σχηματίσει μια ασφαλή σύνδεση με τους γονείς ή τους φροντιστές τους.

Για την ακρίβεια, ο θεωρητικός της σύνδεσης Τζον Μπόουλμπυ συμπέρανε ότι η βασική εμπιστοσύνη, σύμφωνα με τον ορισμό του Έρικσον, είναι απολύτως απαραίτητη για την υγιή ψυχολογική ανάπτυξη του ατόμου κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Περιέγραψε τα ασφαλή και ανασφαλή μοτίβα σύνδεσης που προσδιορίσθηκαν από τη Μέρυ Ένσγουόρθ σε νήπια ενός έτους ως ισχυρούς δείκτες του επιπέδου εμπιστοσύνης τους. Σύμφωνα με τον Μπόουλμπυ, «Η διάσταση της ασφάλειας-ανασφάλειας… μοιάζει να αναφέρεται ξεκάθαρα στο ίδιο χαρακτηριστικό της παιδικής ηλικίας που ο Έρικσον αναφέρεται ως [βασική εμπιστοσύνη]. Ως τέτοιο αξιολογεί μια πλευρά της προσωπικότητας που σχετίζεται άμεσα με την ψυχική υγεία».

Ο ψυχαναλυτής/παιδίατρος Ντ. Γ. Γουίνικοτ πίστευε ότι η «προβλεψιμότητα» από την πλευρά των γονιών ήταν κρίσιμη για το χτίσιμο εμπιστοσύνης του μωρού τους. Στο βιβλίο του, Talking to Parents, έγραψε, «Οι γονείς και ειδικά η μητέρα στην αρχή, παιδεύονται πολύ για να προστατέψουν το παιδί από αυτό που είναι απρόβλεπτο.» Σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Φάιρστοουν, τέτοιοι γονείς είναι επίσης «χαρακτηριστικά ζεστοί, τρυφεροί και ευαίσθητοι στο τάισμα και στη φροντίδα του παιδιού τους και τους προσφέρουν έλεγχο, κατεύθυνση και καθοδήγηση.»

Εμπειρίες της παιδικής ηλικίας που συμβάλλουν σε προβλήματα εμπιστοσύνης
Υπάρχουν πολλές απεχθείς εμπειρίες της παιδικής ηλικίας που συμβάλλουν στην έλλειψη εμπιστοσύνης των παιδιών και έλλειψη αυτοπεποίθησης. Για παράδειγμα, οι ασυνεπείς αντιδράσεις των γονιών ή η αποτυχία τους να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους δημιουργούν ανασφάλεια και δυσπιστία στα παιδιά τους.

Οι τρομακτικές εκρήξεις οργής ενός γονέα μπορούν να κομματιάσουν την εμπιστοσύνη ενός παιδιού σε έναν προβλέψιμο κόσμο. Η προδοσία της εμπιστοσύνης που συμβαίνει με την παιδική σεξουαλική κακοποίηση καθώς και με περιστατικά βαριάς σωματικής κακοποίησης μακροπρόθεσμα, μπορούν να προκαλέσουν διασχιστικές καταστάσεις σε νεαρά θύματα.

Αυτά τα γεγονότα μπορούν επίσης να θέσουν τις προσδοκίες για μελλοντικές προδοσίες ή να οδηγήσουν σε συγκεκριμένα τυφλά σημεία στην ικανότητα ενός ατόμου να κρίνει με ακρίβεια την αξιοπιστία των άλλων.

Οι ανέντιμοι τρόποι που πολλοί γονείς επικοινωνούν μεταξύ τους και με το παιδί τους επίσης καταστρέφουν την εμπιστοσύνη του παιδιού. Οι γονείς που χαρακτηρίζονται από έλλειψη ακεραιότητας τείνουν να είναι διπρόσωποι στις επικοινωνίες τους, δηλαδή, οι πράξεις τους δεν αντιστοιχούν με τα λόγια τους. Τα διπλά μηνύματα μπερδεύουν τα παιδιά και είναι ολέθρια για την αίσθηση τους για την πραγματικότητα.
...................
Αυτά τα επώδυνα γεγονότα στην παιδική ηλικία αφήνουν αθέατες πληγές και έχουν βαθύ αντίκτυπο επάνω μας σε όλη τη ζωή. Σε μια προσπάθεια να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας, χτίζουμε ένα σύστημα αμυνών ενάντια στον πόνο μας, στη σύγχυσή μας και στην απογοήτευση. Κάποιοι από εμάς ορκίζονται να μην εμπιστευτούν κανέναν ποτέ ξανά, άλλοι βρίσκονται σε συνεχή επαγρύπνηση και αισθάνονται αποφασισμένοι να μην γίνουν ξανά «κορόιδα».

Αν πληγωθήκαμε από την ανειλικρίνεια των γονιών μας, μπορεί να βλέπουμε τους άλλους ανθρώπους από μια στρεβλή σκοπιά και αναπτύσσουμε σκληρές και κυνικές στάσεις απέναντί τους. Αυτές οι αυτοπροστατευτικές άμυνες μας βοηθούν να διατηρήσουμε μια ψευδαίσθηση ότι είμαστε δυνατοί και δεν είμαστε ευάλωτοι, όμως αυτές οι ίδιες άμυνες περιορίζουν την ικανότητά μας να εμπιστευόμαστε τους άλλους και την εύρεση ικανοποίησης σε μια στενή σχέση.

Προβλήματα εμπιστοσύνης στις σχέσεις
Σε μια στενή σχέση η εμπιστοσύνη είναι πάρα πολύ σημαντική. Οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι οι στενές σχέσεις εξαρτώνται από την εντιμότητα και την ειλικρίνεια. Χτίζονται και διατηρούνται μέσω της πίστης ότι μπορούμε να πιστέψουμε αυτά που μας λένε.

Για την ακρίβεια, η εμπιστοσύνη μπορεί να θεωρηθεί ως η κόλλα που συγκρατεί μια σχέση επειδή διευκολύνει μια θετική συναισθηματική σύνδεση μεταξύ συντρόφων με βάση την τρυφερότητα, την αγάπη και την αφοσίωση. Η αμοιβαία εμπιστοσύνη στα ευτυχισμένα ζευγάρια ενισχύεται από την παρουσία της οξυτοκίνης, ένα νευροπεπτίδιο στον εγκέφαλο που διευκολύνει τη σύνδεση μεταξύ του νεογέννητου και της μητέρας του. 

Οι τρυφερές, γεμάτες αγάπη και σεξουαλικές συνδιαλλαγές μεταξύ συντρόφων επίσης απελευθερώνουν οξυτοκίνη, η οποία σύμφωνα με κάποιους επιστήμονες, «καθιστά τους ανθρώπους καλόπιστους, όχι εύπιστους».

Αντιθέτως, η δυσπιστία μπορεί να διαταράξει ακόμη και την πιο στοργική σχέση. Υπάρχουν πολλές καταστάσεις που προκύπτουν κατά τη διάρκεια μιας σχέσης που μπορούν να παράγουν συμπεριφορές δυσπιστίας και υποψίας στον έναν ή και στους δύο συντρόφους. Οι περισσότεροι άνθρωποι ανταποκρίνονται στην εξαπάτηση ή στο ψέμα από έναν σύντροφο με πολύ παρόμοιο τρόπο με αυτόν που αντιδρούσαν στα ψέματα των γονιών τους, την ανειλικρίνεια και τα μπερδεμένα μηνύματα....

.............
ολόκληρο το άρθρο εδώ
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ξέρεις τι θέλω; / Καληνύχτα

Θέλω να γίνω σαν ένα μικρό παιδί.

Να κοιμάμαι, να ξυπνάω και να μην με νοιάζει τίποτα.
Σαν ένα παιδί που όλη την ώρα είναι χαρούμενο.

Που όλη την ώρα του, γελάει.

Ένα παιδί που δεν μεριμνά για τίποτα.

Ούτε για το τι θα φάει, ούτε για το τι θα πιει, ούτε για το αν θα έχει να ντυθεί, να ζεσταθεί, να ταξιδέψει.

Σαν ένα μικρό παιδί που αφήνεται.

Που αφήνεται ολοκληρωτικά στη αγάπη της Μάνας του και του Πατέρα του.

Σαν ένα μικρό παιδί που δεν το νοιάζει για το αύριο.

Σαν ένα παιδί που παραδίνεται ολοκληρωτικά σε αυτούς που το φροντίζουν.

Έτσι θέλω να γίνω.
Σαν ένα μικρό παιδί.

Ξέρεις τι σκέφτομαι;
Ίσως, έτσι, θα έπρεπε να γενούμε όλοι….

Ελευθεριάδης

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πώς δημιουργούμε κλίμα ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης με τα έφηβα παιδιά μας

Όταν ήμασταν νέοι γονείς και ξεφυσούσαμε για τις δυσκολίες και τις αγωνίες που είχαμε με το μεγάλωμα των μωρών μας, ακούγαμε τους γονείς με παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία να λένε «Αυτά δεν είναι τίποτα, να δείτε στην εφηβεία τι σας περιμένει.», υπονοώντας ότι τα δύσκολα έρχονται…

Δεν τους δίναμε ιδιαίτερη σημασία, ούτε τους πολύ-πιστεύαμε, ούτε καταλαβαίναμε καν τι εννοούσαν. Ωστόσο, μεγαλώνοντας τα παιδιά, αρχίσαμε να τα μαθαίνουμε και να μας μαθαίνουν… τα εμπιστευόμαστε όλο και περισσότερο. Κι έτσι μεγαλώνοντας και μαθαίνοντας φτάσαμε στην περιβόητη εφηβεία.

Αναρωτιέμαι συχνά, πως μπορώ να εξακολουθώ να έχω την καλύτερη σχέση με το έφηβο παιδί μου, αποφεύγοντας τις «τρικλοποδιές» της ζωής;

Βασικός κανόνας είναι πως η σχέση μας με το παιδί, ανεξαρτήτου ηλικίας, πρέπει να διακρίνεται από ειλικρίνεια και εμπιστοσύνη, ενώ την ίδια στιγμή χρειάζεται να θέσουμε όρια. Επιπλέον, πρέπει να υπάρχουν ξεκάθαροι και διακριτοί ρόλοι ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά.

Ας δούμε μερικά σημεία που οφείλουμε να προσέξουμε για μια καλύτερη σχέση με τα παιδιά:

• Καταρχάς, είμαστε και παραμένουμε οι γονείς τους. Δεν είμαστε ούτε οι φίλοι τους, ούτε οι κολλητοί τους. Μπορούμε να έχουμε μία όμορφη, φιλική σχέση. Όμως, τα παιδιά έχουν δικούς τους φίλους και εμείς τους δικούς μας.
• Οφείλουμε να τους δείχνουμε εμπιστοσύνη στις δυνατότητες των έφηβων παιδιών μας. Οι γονείς συνήθως πιστεύουν πως τα παιδιά τους έχουν λιγότερες ικανότητες, για το λόγο ότι στα μάτια τους είναι πάντα τα μικρά παιδιά. Εμπιστευτείτε τα, αφήστε τα ελεύθερα να δράσουν… Μπορούν να κάνουν πολλά περισσότερα…
• Προσέξτε! Οι έφηβοι συνηθίζουν να υπερτιμούν τις δυνατότητές τους. Νομίζουν ότι μπορούν να κάνουν τα πάντα και δεν υπολογίζουν τους κινδύνους. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να είμαστε αυστηροί με τα όρια που έχουμε θέσει και να μην τους αφήνουμε να κάνουν ό,τι θέλουν.
• Για να μας εμπιστεύονται τις ανησυχίες τους τα έφηβα παιδιά μας και να μοιράζονται μαζί τις όποιες σκέψεις τους, οφείλουμε εμείς, πρώτοι να τους δείξουμε το δρόμο. Πώς; Εκφράζοντας τους δικούς μας προβληματισμούς, τις σκέψεις μας και τα συναισθήματα μας και ακούγοντας τη θέση τους.
• Χρειάζεται να τεθούν τα όρια από νωρίς. Να τα συζητήσουμε, να τα διαπραγματευτούμε, να τα συμφωνήσουμε… και κυρίως να τηρηθούν και από τις δύο πλευρές. Μερικά παραδείγματα, τηλεόραση μπορεί να δει το παιδί αφού τελειώσει τα μαθήματα του και μέχρι τις 22:00. Μπορεί ο έφηβος να πάει στο πάρτι αλλά στις 00:30 να επιστρέψει στο σπίτι.
• Καθιερώστε ένα ποσό για ‘’χαρτζιλίκι’’, με το οποίο θα μπορεί να βγάζει την εβδομάδα. Θα γνωρίζει ο έφηβος πως κάθε Σάββατο ή κάθε Δευτέρα θα λαμβάνει ένα συγκεκριμένο ποσό και δεν θα έχει να περιμένει κάτι άλλο μέσα στην εβδομάδα από τους γονείς του. Με αυτό τον τρόπο, ο έφηβος μαθαίνει να διαχειρίζεται τα χρήματα του και να ξοδεύει όπου, όποτε και όπως θέλει. Το χαρτζιλίκι συνδυάζει όρια, εμπιστοσύνη, δέσμευση και υπευθυνότητα.

Καμία σχέση δεν είναι εύκολη… Φανταστείτε στην «επαναστατική» εφηβεία… με ειλικρίνεια, εμπιστοσύνη και σαφή όρια οι σχέσεις με τα παιδιά σας θα κυλήσουν πιο ομαλά…

Γιάννης Ξηντάρας, Ψυχολόγος, Επιστημονικός Υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης «Επαφή», Τηλ.: 210 66 19 177

schooltime.gr

Εμπιστοσύνη: Η βάση όλων των σχέσεων

Τι σημαίνει «εμπιστοσύνη» σε μια σχέση και πώς μπορούμε να την αποκαταστήσουμε

Είναι δύσκολο να θέλει κανείς να δημιουργήσει βαθιές συνδέσεις με άλλους ανθρώπους, αλλά η έλλειψη εμπιστοσύνης να τον κρατά πίσω. Είναι ουσιαστικά επώδυνο. Τα καλά νέα είναι ότι είναι κάτι το οποίο μπορεί να αλλάξει• δεν χρειάζεται να είμαστε για πάντα καχύποπτοι και απόμακροι από όλους. Τα άσχημα νέα είναι ότι αυτό το ζήτημα δεν αφορά τους άλλους, αλλά εμάς τους ίδιους.

Ας φέρω ένα παράδειγμα για να καταλάβετε. Λίγο αφότου αποφοίτησα από τη σχολή, ξεκίνησα να κάνω συμβουλευτική σε θυμωμένους εφήβους, άτομα με προβληματικές συμπεριφορές. Πολλοί από αυτοί είχαν μεγαλώσει στο κέντρο της πόλης μου και αντιμετώπιζαν ψυχοκοινωνικούς στρεσογόνους παράγοντες, όπως βία, ναρκωτικά και μονογονεϊκές οικογένειες με οικονομικά προβλήματα.
Σε μια προσπάθεια να εξυπηρετήσω όσο περισσότερα παιδιά μπορούσα, επέλεξα μια θεραπευτική μέθοδο, την ομαδική συμβουλευτική που εστίαζε στη διαχείριση του θυμού και στις κοινωνικές δεξιότητες. Κι αυτό που άκουγα συνεχώς ήταν: «Δεν μπορώ να εμπιστευθώ κανέναν».
Είτε εργαζόμουν με γυναίκες, είτε με άντρες, αυτό ήταν η πιο συνηθισμένη δήλωση και η μεγαλύτερη πρόκληση για εμένα. Και καθώς τα χρόνια περνούσαν και αποκτούσα εμπειρία, ανακάλυψα ότι η έλλειψη εμπιστοσύνης ήταν μία από τους μεγαλύτερους αγώνες που δίνει ένας ασθενής.

Η εμπιστοσύνη είναι η βάση όλων των σχέσεων

Οι σχέσεις χτίζονται πάνω στην εμπιστοσύνη. Όταν δεν εμπιστευόμαστε τους άλλους, στερούμε από τον εαυτό μας την ανθρώπινη σύνδεση και την αυθεντική ζωή. Ίσως σχετίζεται με την έμφυτη δυσκολία μας να δείξουμε ευάλωτοι.
Ίσως κάποτε νιώθαμε ασφαλείς να μοιραζόμαστε τις ελπίδες, τα όνειρα και τους δαίμονές μας, αλλά όχι πια. Πολλοί από εμάς έχουν προδοθεί. Άλλοι ακόμα προσπαθούν να κλείσουν τις πληγές τους.

Γιατί η εμπιστοσύνη είναι τόσο δύσκολη;

Όσο περίεργο κι αν μας φαίνεται το «δεν εμπιστεύομαι κανέναν», στην πραγματικότητα σημαίνει «δεν εμπιστεύομαι τον εαυτό μου». Και κατά τη διάρκεια της εργασίας μου στον συμβουλευτικό σταθμό με τους εφήβους, ο επόπτης μου μου τόνιζε πως όταν κάποιος μιλά συνεχώς για κάποιον άλλο, στην πραγματικότητα, μιλά για τον εαυτό του και για τον δικό του πόνο. Και ένας τρόπος να αποφύγουμε να νιώθουμε όλα εκείνα τα ανεπιθύμητα συναισθήματα είναι να τα περάσουμε σε έναν άλλο μέσω της προβολικής ταύτισης:
Η προβολή είναι η ασυνείδητη πράξη κατά την οποία προσδίδουμε ένα δικό μας εσωτερικό χαρακτηριστικό σε κάποιον άλλο. Τις περισσότερες φορές αυτό που προβάλουμε είναι ένα ανεπιθύμητο συναίσθημα ή χαρακτηριστικό. Οπότε προσδιορίζοντας τους άλλους ως ανεπιθύμητους ή ανειλικρινείς, μπορούμε να αποφύγουμε να νιώσουμε αυτά τα συναισθήματα για εμάς τους ίδιους.
Ταύτιση με τις προβολές των άλλων σημαίνει απώλεια της ικανότητάς μας να εμπιστευτούμε τις ίδιες μας τις αντιλήψεις, τις απόψεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματα. Μας λείπει η ικανότητα να κατανοήσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο.
Σε βαθύτερο επίπεδο αυτή η έλλειψη εμπιστοσύνης στους άλλους αναπαριστά ένα ανώριμο εγώ που δεν έχει αναπτύξει ανθεκτικότητα και αντοχή στη σύγχυση. Φυσικά, αν μεγαλώσατε με μη υποστηρικτικούς και απαξιωτικούς φροντιστές, είναι εύκολο να καταλάβετε γιατί δυσκολεύεστε να εμπιστευθείτε. Γιατί να εμπιστευθείτε κάποιον, αν τα συναισθήματά σας δεν επιβεβαιώνονταν ποτέ ως παιδί;
Όταν σας λείπει αυτή η βάση, περιμένετε από τους άλλους ότι θα σας απογοητεύσουν και ότι δεν θα κρατήσουν το λόγο τους. Άλλωστε, αυτό δεν έκαναν και οι γονείς σας; Ο κίνδυνος του να αναμένετε ότι όλοι και συνεχώς θα μας απορρίπτουν είναι βαθιά ριζωμένος και αποτελεί μια σχεδόν αυτόματη σκέψη.
Όμως, οι άνθρωποι είμαστε προγραμματισμένοι να συνδεόμαστε. Και όταν απομονωνόμαστε από τους άλλους, στερούμαστε και τη σημαντικότερη σχέση της ζωής μας – τη σχέση με τον ίδιο μας τον εαυτό.

Πώς να ξαναχτίσουμε την εμπιστοσύνη για τον εαυτό μας

1. Αναγνωρίστε ότι όλοι οι άνθρωποι αποτελούνται από «καλά» και «κακά» κομμάτια. Με άλλα λόγια, όλοι έχουμε ελαττώματα.
2. Αποδεχτείτε τις σκοτεινές, ανεπιθύμητες και πρωτόγονες πλευρές σας. Αλλάξτε αυτά που μπορείτε και αποδεχτείτε αυτά που δεν μπορείτε πλήρως να εξελίξετε.
3. Δουλέψτε με τον εαυτό σας για να χτίσετε αντοχή σε έντονα, δυνατά συναισθήματα, όπως εχθρικότητα, απόρριψη, σύνδεση και έρωτα.
4. Αποκτήστε συνείδηση των προβολών που κάνετε σε άλλους.
5. Αφήστε πίσω σας τις παρελθοντικές προδοσίες. Αντισταθείτε στην παρόρμηση να βυθιστείτε σε σκέψεις για το ποιος και γιατί σας αδίκησε.
6. Πιστέψτε ότι ο κόσμος είναι στο μεγαλύτερο μέρος του ένα ασφαλές μέρος και οι άνθρωποι έχουν και μια έμφυτη καλή πλευρά.
7. Μάθετε πως όταν κάποιος σας προδώσει, μπορείτε να αντέξετε τα άβολα συναισθήματα του θυμού, της απόρριψης, του πόνου και της αβεβαιότητας. Δεν θα καταρρεύσετε και δεν θα έρθει το τέλος του κόσμου.
8. Συγχωρέστε τον εαυτό σας για τις προβολές που κάνετε στους άλλους και για τις ευκαιρίες που έχετε χάσει κατά καιρούς. Ποτέ δεν είναι αργά και οι σχέσεις πετυχαίνουν αφού έχουμε έρθει σε επαφή και έχουμε μάθει τον εαυτό μας.

Linda Esposito, ψυχοθεραπεύτρια
enallaktikidrasi.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πως να δομήσετε σχέση εμπιστοσύνης με το παιδί

Είναι γνωστό ότι η εμπιστοσύνη κερδίζεται με το χρόνο, ακόμα κι αν μιλάμε για τη σχέση σας με το παιδί. Πάμε να δούμε τι πρέπει να κάνετε για να το καταφέρετε:

• Όταν το παιδί διαπιστώσει ότι ενδιαφέρεστε επί της ουσίας για τις σκέψεις, τους φόβους, τις ανάγκες και τις ανησυχίες του και δε νιώθει παραμελημένο, είναι δεδομένο ότι με τον καιρό θα αρχίσει να σας εμπιστεύεται και να μοιράζεται μαζί σας όλα τα παραπάνω.
• Προέκταση αυτού είναι ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να το αποπαίρνετε ή να χλευάζετε κάτι που λέει ή νιώθει επειδή σας φαίνεται παράλογο. Ο καλός γονιός, αυτός που θέλει δηλαδή να δομήσει σχέση εμπιστοσύνης με το παιδί του, είναι αυτός που αντιμετωπίζει με την ίδια σοβαρότητα και νηφαλιότητα οτιδήποτε εξωτερικεύει το παιδί του.
• Αφήστε το παιδί έξω και πέρα από συγκρίσεις με άλλα παιδάκια. Έχει ανάγκη στήριξης για να πιστέψει στις δυνατότητές του και όχι να του κόβετε τα φτερά όταν δεν τα καταφέρνει καλά κάπου.
• Είναι πολύ σημαντικό να ξέρει ότι είσαστε κάτι σα φωτεινοί παντογνώστες για εκείνο και ότι μέσα από τη σοφία σας θα βοηθηθεί να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του. Με απλά λόγια, ότι έχετε απαντήσεις σε οτιδήποτε σας ρωτήσει.

Πηγή: mother.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Το «ταξίδι» της Εμπιστοσύνης από τη βρεφική μέχρι την ενήλικη ζωή

Γεννιόμαστε για να εμπιστευτούμε. 
Τα βρέφη έρχονται στον κόσμο για να δημιουργήσουν δεσμούς με τα πρόσωπα που τα φροντίζουν, ώστε να μπορέσουν να αναπτυχθούν στο συναισθηματικό και τον κοινωνικό τομέα. 
Ο πρωταρχικός δεσμός διαμορφώνεται συνήθως με τη μητέρα, ενώ ακολουθούν τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας και του οικείου περιβάλλοντός τους. 
Η διαθεσιμότητα και η ανταπόκριση των γονιών στις ανάγκες των βρεφών, τα κάνει να νιώθουν ασφάλεια και σιγουριά κι έτσι αρχίζουν να οικοδομούν την αυτοεκτίμησή τους.

Σύμφωνα με τον Erikson (1963, ό. α. Παππά, 2013), τον πρώτο χρόνο της ζωής τους τα βρέφη διανύουν το στάδιο της βασικής εμπιστοσύνης ή της δυσπιστίας: 
Αν οι ενήλικοι που τα φροντίζουν επιδεικνύουν διαθεσιμότητα και ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους, τα βρέφη μαθαίνουν ότι ο κόσμος είναι φιλόξενος και ασφαλής, μαθαίνουν να εμπιστεύονται. 
Αντιθέτως, αν μεγαλώνουν με ενήλικες που δεν τους παρέχουν διαθεσιμότητα, μαθαίνουν ότι ο κόσμος είναι απρόβλεπτος, αφιλόξενος, απειλητικός. Αν φανταστούμε την εμπιστοσύνη σαν ένα οικοδόμημα, τα θεμέλιά της μπαίνουν κατά τη βρεφική ηλικία.

Ακολούθως, κατά τη νηπιακή ηλικία, η εμπιστοσύνη εμπλουτίζεται, διευρύνεται, βαθαίνει. 
Όσο πιο πολύ ο γονιός γνωρίζει το παιδί του, τόσο πιο πολύ το εμπιστεύεται. Και αντιστρόφως, όσο πιο πολύ το παιδί γνωρίζει το γονιό του, τόσο πιο πολύ τον εμπιστεύεται. 
Παράλληλα, όμως, αρχίζει να διεκδικεί το δικαίωμα στην αυτονόμηση και την αυτοδιάθεση, ένα δικαίωμα που δύσκολα αναγνωρίζεται από τον γονιό, με αποτέλεσμα συχνά να πλήττεται η εμπιστοσύνη που έχει αναπτυχθεί μεταξύ τους (Παππά, 2016α).

Είναι πολύ σημαντικό για έναν γονιό να μπορεί να λέει στο παιδί του «σε εμπιστεύομαι» και να το αποδεικνύει εμπράκτως. 
Συχνά, οι γονείς ακόμα κι όταν νιώθουν την εμπιστοσύνη δυσκολεύονται να την αρθρώσουν. 
Αργότερα, κατά τη σχολική ηλικία, πολλές φορές καθώς συζητούν με το παιδί και στην προσπάθειά τους να το προστατεύσουν από πιθανές ματαιώσεις, το νουθετούν να μην εμπιστεύεται εύκολα τους άλλους, μικρούς και μεγάλους, ακόμα και τους φίλους του. Το παιδί μπερδεύεται: τι πρέπει να κάνει;

Στην εφηβεία, περίοδος κατά την οποία οι σχέσεις τίθενται υπό νέα διαπραγμάτευση και το παιδί ως έφηβος διεκδικεί πολύ πιο δυναμικά το δικαίωμα στην αυτονομία, δοκιμάζοντας τόσο τα δικά του όρια όσο και των γονιών του, ακούει τους γονείς να του λένε συνήθως:
«δε σε εμπιστεύομαι» ή 
«έχει κλονιστεί η εμπιστοσύνη μου» και συνεχίζουν 
«θα πρέπει να ξανακερδίσεις τη χαμένη μου εμπιστοσύνη και να μου αποδείξεις ότι μπορώ να σε εμπιστευτώ ξανά». 
Με τον τρόπο αυτό, γονείς και έφηβοι μπαίνουν σε έναν φαύλο κύκλο δυσπιστίας, έναν φαύλο κύκλο που σπάει δύσκολα (Hayman, 2016).

Είναι όμως συναίσθημα η εμπιστοσύνη ή μήπως καλύτερα προσδιορίζεται ως αξία; 
Όσο δύσκολο είναι να νιώσεις εμπιστοσύνη και να ζήσεις με εμπιστοσύνη, τόσο δύσκολο είναι να προσπαθήσεις να μιλήσεις γι' αυτή και να την αποσαφηνίσεις εννοιολογικά. 
Σύμφωνα με τον Plutchik (1980, ό. α. Παππά, 2013), 

η εμπιστοσύνη είναι ένα από τα οκτώ βασικά συναισθήματα μαζί με τη χαρά, τον φόβο, την έκπληξη, τη λύπη, την αποστροφή, το θυμό και την προσμονή, και μαζί με τη χαρά δημιουργεί την αγάπη, ενώ αν συνενωθεί με το φόβο παράγει την υποταγή. 

Κατά τη Rudd (2009, ο. α. Παππά, 2013), η εμπιστοσύνη αποτελεί ένα από τα εννέα χαρακτηριστικά της συναισθηματικής νοημοσύνης και ορίζεται ως η δεξιότητα του να είναι κάποιος αρκετά θαρραλέος, ώστε να παλεύει γι' αυτό που θέλει να κατακτήσει. Από την άλλη, η εμπιστοσύνη μπορεί να θεωρηθεί αξία κομβικής σημασίας για τη δημιουργία διανθρώπινων σχέσεων και την κοινωνική συμβίωση (Παππά, 2008, 2013, 2016β).

Ξέρουμε ότι η εμπιστοσύνη ενθαρρύνει και χαρίζει αυτοεκτίμηση, καλλιεργεί εσωτερικά κίνητρα και αισιοδοξία. 
Η εμπιστοσύνη είναι όμως και ευθύνη. 
Σε εμπιστεύομαι σημαίνει σε θεωρώ υπεύθυνο. Και εσύ, ως αποδέκτης της εμπιστοσύνης που σου απευθύνω, αναλαμβάνεις πολύ σοβαρά το ρόλο της εκπλήρωσης μιας άρρητης προσδοκίας. 
Όταν ο γονιός εμπιστεύεται το παιδί του, το μαθαίνει ότι οι άνθρωποι είναι καλοί, ο κόσμος είναι ασφαλής, ότι μπορεί να αλλάξει ό,τι δεν του αρέσει αν προσπαθήσει, του μαθαίνει να μη φοβάται και να μπορεί να έχει τον έλεγχο της ζωής του.

Για να εμπιστευτείς τον άλλο, χρειάζεται να εμπιστεύεσαι καταρχήν τον εαυτό σου. Η εμπιστοσύνη είναι ένα δώρο που χαρίζεται με ανοιχτή την καρδιά, με ειλικρίνεια και γενναιοδωρία.

Βασιλική Παππά, MSc, PhD, Συμβουλευτική Ψυχολόγος,
Επιστημονικά υπεύθυνη Σχολών Γονέων
sxolesgonewn
infokids
Το Χαμομηλάκι

Μάθετε να εμπιστεύεστε τα παιδιά σας

Από την έλλειψη εμπιστοσύνης και πρωτοβουλίας,
πηγάζουν όλα τα προβλήματα

Η εφηβεία είναι το πιο κρίσιμο στάδιο στην ανθρώπινη εξελικτική πορεία προς την ωριμότητα. Δεν αποτελεί μόνο μία περίοδο ταχείας σωματικής αλλαγής, αλλά και ένα σημαντικό στάδιο της προσωπικής και κοινωνικής εξέλιξης του παιδιού. Το ότι δεν έχουν τον απαραίτητο χρόνο για να αφιερώσουν στον εαυτό τους είναι δίκοπο μαχαίρι: μπορεί να δαπανούν πέραν του σχολείου χρόνο τους σε άλλες δραστηριότητες και να αποκομίζουν εφόδια για το μέλλον, όμως αυτό τους εμποδίζει στο να έχουν τα συνήθη εφηβικά προβλήματα – ανάπτυξη προσωπικότητας, διαμόρφωση χαρακτήρα. Καταστάσεις δηλαδή, που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής τους και στις οποίες παραμένει αδιευκρίνιστο αν θα μπορέσουν να αντεπεξέλθουν.
Πολλές φορές ο «σχολικός χρόνος» παρουσιάζει σήμερα μία τάση επεκτατισμού εις βάρος του ελεύθερου χρόνου και αυτό δεν αφορά αποκλειστικά τις μεγάλες σχολικές ηλικίες.
Ένα τμήμα του μαθητικού πληθυσμού, ακόμη και στην ευαίσθητη ηλικία των 6-12 ετών, τρέχει για να προλάβει το σχολείο, τα φροντιστήρια, τις ξένες γλώσσες, τα μουσικά όργανα, το μπαλέτο, κλπ μηδενίζοντας κάθε πρακτική παιχνιδιού, ανεμελιάς, ξεγνοιασιάς, χαρακτηριστικά γνωρίσματα της παιδικής ηλικίας.
Την τελευταία δεκαετία, η έννοια του σχολικού χρόνο, έχει αποκτήσει μία διπλή διάσταση. Από την μία ο χρόνο που αφορά τις ώρες που το παιδί παρακολουθεί το υποχρεωτικό σχολικό του πρόγραμμα και από την άλλη ο χρόνος που αφορά τις ώρες που διαθέτει για τις λεγόμενες εξωσχολικές παραεκπαιδευτικές δραστηριότητες όπως π.χ. φροντιστήρια, ωδείο, μπαλέτο κλπ. Οριοθετώντας τον χρόνο αυτό, μπορούμε να πούμε ότι ένα μέρος του μαθητικού πληθυσμού, συνήθως με εύρωστα οικονομικά χαρακτηριστικά ή ευρισκόμενο στο Λύκειο, καταναλώνει 8 έως 12 ώρες ημερησίως για τις παραπάνω δραστηριότητες.
Το παιδί μπορεί να εξαρτηθεί άμεσα και απόλυτα από τους οργανωτές του χρόνου του, τους γονείς του, με πιο πιθανό αποτέλεσμα να παρουσιάσει πολύ περισσότερα συμπτώματα ανωριμότητας από τους συνομηλίκους του που έζησαν υπό διαφορετικές συνθήκες. Μπορεί να μην γίνει ρομποτάκι, αλλά υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να μην μπορέσει ποτέ να ανακαλύψει την δική του ταυτότητα και να ανεξαρτητοποιηθεί πλήρως από τους γονείς του.
Μία άλλη πιθανή συνέπεια είναι το παιδί αυτό κάποτε να αντιδράσει δυναμικά : να φύγει από το σπίτι, να κάνει τολμηρά πράγματα, κακές παρέες και να διαταραχθεί η σχέση με τους γονείς του.
Το πρώτο πράγμα λοιπόν που πρέπει να ελέγχει κάθε γονιός είναι το κατά πόσο οι ασχολίες του παιδιού ευχαριστούν πραγματικά το ίδιο το παιδί.
Συμπερασματικά, καταλήγουμε ότι ο χρόνο είναι ελάχιστος σε σύγκριση με τον επιθυμητό και πως η πλειονότητα των μαθητών δεν είναι ικανοποιημένη με τον τρόπο που δαπανά τις εξωσχολικές ώρες. Γι' αυτό και ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή στην επιλογή των εξωσχολικών δραστηριοτήτων.

«Μάθετε να εμπιστεύεστε τα παιδιά σας. Από την έλλειψη εμπιστοσύνης και πρωτοβουλίας, πηγάζουν όλα τα προβλήματα».