Ο Πλάτωνας για την Εκπαίδευση

Ο Πλάτωνας πίστευε ότι η εκπαίδευση πρέπει να είναι κρατική, υποχρεωτική και ενιαία για όλους τους ελεύθερους πολίτες (άνδρες και γυναίκες), ώστε να υπηρετεί το δημόσιο καλό. 

Στην ιδανική «Πολιτεία» του, προωθούσε ένα δημόσια χρηματοδοτούμενο σύστημα που αφαιρούσε την εκπαίδευση από τα ιδιωτικά χέρια, εξαλείφοντας έτσι τις ταξικές ανισότητες στη μάθηση.

Η φιλοσοφία του για τη δημόσια και καθολική εκπαίδευση εστιάζεται στα εξής κύρια σημεία:

Υποχρεωτικότητα και Δημόσιος Χαρακτήρας: 

Η μόρφωση δεν μπορεί να αφήνεται στην επιλογή των γονέων ή στα ιδιωτικά συμφέροντα. 

Το κράτος πρέπει να ορίζει το πρόγραμμα σπουδών, να επιλέγει τους δασκάλους και να καλύπτει το κόστος για να εξασφαλίσει τη συνοχή της κοινωνίας.

Ισότητα Ευκαιριών: 

Ο Πλάτωνας υποστήριζε ότι η εκπαίδευση είναι απαραίτητη για κάθε ελεύθερο πολίτη, αναγνωρίζοντας μάλιστα από τότε ότι και τα δύο φύλα έχουν την ίδια ικανότητα να εκπαιδευτούν και να αναλάβουν ηγετικούς ρόλους στην πολιτεία.

Εκπαίδευση με Κριτήριο τις Κλίσεις: 

Παρόλο που το σύστημα ήταν ενιαίο, οραματίστηκε τη σταδιακή διαφοροποίηση. Σταδιακά το κράτος θα ξεχώριζε τους πολίτες με βάση τις φυσικές τους ικανότητες (μέσω εξετάσεων και αξιολόγησης), ώστε ο καθένας να λαμβάνει την κατάλληλη παιδεία για την θέση του στην κοινωνία (π.χ. παραγωγοί, φύλακες, φιλόσοφοι-βασιλείς).

Στόχος η Αρετή, όχι το Κέρδος: 

Σκοπός της δημόσιας παιδείας δεν ήταν η απόκτηση πλούτου, αλλά η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, της ψυχικής ισορροπίας, της ηθικής αρετής και της δικαιοσύνης. Ξεκινούσε με τη «γυμναστική» για το σώμα και τη «μουσική» για την καλλιέργεια της ψυχής, και κατέληγε στα μαθηματικά και τη φιλοσοφία για τους μελλοντικούς ηγέτες.

AI
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ο μύθος της Πτερόεσσας ψυχής - The myth of the winged chariot in Plato´s PHAEDRUS

Πλάτωνα, «Φαίδρος ή Περί έρωτος».

Chariot Allegory (Jowett, 1892)

Ο «Φαίδρος» είναι διάλογος του Πλάτωνα που διαδραματίζεται σε ένα σημείο της όχθης του Ιλισσού, κάτω από ένα πανύψηλο πλατάνι, όπου φέρεται ο Σωκράτης να συζητεί με τον νεαρό μαθητή του Φαίδρο, σχετικά με τον έρωτα και τη ρητορική, παίρνοντας αφορμή από ένα λόγο που είχε απαγγείλει λίγο προηγουμένως ο ρήτορας Λυσίας στον Φαίδρο.

Γράφτηκε κατά την περίοδο της ωριμότητας (μέση χρονική περίοδος 386 – 367 π.Χ.

Το πρώτο μέρος του διαλόγου είναι αφιερωμένο στον έρωτα και το δεύτερο στη ρητορική.

Ο Σωκράτης περιγράφει την ψυχή ως μια αθάνατη ουσία η οποία κινείται στον υπερουράνιο χώρο διαιρεμένη σε τρία μέρη, τα δύο από τα οποία έχουν μορφή αλόγου και το τρίτο μορφή ηνιόχου.

Το ένα άλογο κακότροπο, που συμβολίζει το αισθησιακό στοιχείο του ανθρώπου και την ευτέλεια της σάρκας, και το άλλο πνευματικό, που συγγενεύει με τους θεούς και μπορεί να ατενίζει το υπερουράνιο κάλλος.

Το ένα, λοιπόν, από τα δύο άλογα, αυτό που είναι στην καλύτερη θέση, έχει σώμα στητό και καλοδεμένο, τον αυχένα του ψηλό, τη μύτη του γαμψή, είναι άσπρο, με μαύρα μάτια, είναι φιλότιμο, συνετό και σεμνό, αγαπάει την αληθινή δόξα, δεν έχει ανάγκη από χτυπήματα, αλλά καθοδηγείται μόνο με λόγο και το παράγγελμα.

Το άλλο, πάλι, έχει στραβό σώμα, είναι παχύ, κακοσχηματισμένο, με χοντρό αυχένα και κοντό λαιμό, πλατυπρόσωπο, μαύρο με μάτια γκριζογάλαζα και αιματώδη, ρέπει στην ύβρη και τη αλαζονεία, είναι κουφό και έχει τριχωτά αυτιά, και πολύ δύσκολα υπακούει στα χτυπήματα με το μαστίγιο και στα κεντρίσματα.

Όταν λοιπόν ο ηνίοχος δει το ερωτικό όραμα, και με τι αισθήσεις θερμάνει ολόκληρη τη ψυχή του από αυτή τη θέα και βαθμιαία ο ίδιος γεμίσει από τα προκλητικά κεντρίσματα του πόθου, το άλογο που είναι υπάκουο στον ηνίοχο, επειδή και τότε -όπως και πάντα- συγκρατιέται από τη σεμνότητα, ελέγχει τον εαυτό του και δεν πηδά πάνω στον αγαπημένο· όμως το άλλο άλογο δεν δίνει σημασία ούτε στο μαστίγιο, ούτε στα κεντρίσματα του ηνιόχου, πετάγεται απότομα και με βία προς τα μπρος και ταλαιπωρώντας με κάθε τρόπο το σύντροφό του και τον ηνίοχο, τους αναγκάζει να ορμήσουν επάνω στον αγαπημένο και να θυμηθούν την ομορφιά των ηδονών.

Και βέβαια αυτοί στην αρχή αγανακτούν και αντιστέκονται καθώς νιώθουν να αναγκάζονται να κάνουν φοβερά πράγματα· όμως στο τέλος, όταν δε βρίσκει τέρμα το κακό άλογο, αφήνονται να συρθούν από το κακό άλογο, υποχωρώντας και συμφωνώντας να κάνουν ό,τι εκείνο τους διατάζει.

Όταν αντικρίζει την όψη αυτή ο ηνίοχος, με τη μνήμη του του γυρίζει πίσω, στην πρωταρχκή φύση της ομορφιάς, και τη βλέπει πάλι να δεσπόζει, συνοδευόμενη από τη σωφροσύνη, επάνω σ΄ ένα βάθρο αγνότητας. [253c-254b].

hellas-spot

Για να αποδεσµευτείς, πρέπει πρώτα να καταλάβεις ότι είσαι δέσµιος!

Το «Σπήλαιο» του Πλάτωνα

    Μιλάµε συχνά για την ελευθερία, έχουµε αντιληφθεί την µέγιστη αξία της, δυστυχώς όµως παραµένουµε στις θεωρίες, όπως ένας θεατής καθηλωµένος στην πολυθρόνα του θεάτρου… 

Όταν πρωτοδιάβασα την «Αλληγορία του Σπηλαίου» του Πλάτωνα (ένα από τα πιο συγκλονιστικά κείµενα όλων των εποχών!), είπα µέσα µου: «Είναι αδύνατον να έχουν σπηλιές στην Ελλάδα, διότι οι άνθρωποι είναι φωτισµένοι εκεί!»
    Τώρα αρχίζω και προβληµατίζοµαι το πόσο βαθιά ζούµε στη σπηλιά µας! 
Για όσους δεν γνωρίζουν την αλληγορία  αυτή, παραθέτω εν συντοµία τις απατηλές παραστάσεις: 
    Διηγείται πως σε ένα σπήλαιο, κάτω από τη γη, βρίσκονται άνθρωποι αλυσοδεμένοι µε τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να δουν µόνο τον απέναντί τους τοίχο. 

Δεν μπορούν να κοιτάξουν ούτε πίσω, ούτε δεξιά, ούτε αριστερά. Πίσω τους ωστόσο είναι αναµµένη µια φωτιά. 

Έτσι, οτιδήποτε εκδηλώνεται πίσω από την πλάτη τους αναπαριστάνεται ως σκιά στον απέναντι τους τοίχο.

    Επειδή οι άνθρωποι αυτοί σε ολόκληρη τη ζωή τους τα µόνα πράγµατα που έχουν δει είναι οι σκιές των πραγµάτων, έχουν την εντύπωση ότι οι σκιές που βλέπουν πάνω στον τοίχο είναι τα ίδια τα πράγµατα. 
    Εάν όµως κάποιος από τους αλυσσοδεµένους ανθρώπους του σπηλαίου κατορθώσει να ελευθερωθεί, να βγει από τη σπηλιά και να ανέβει πάνω στη γη και, κάτω από το φως του ήλιου πλέον, δει τα πράγµατα, θα καταλάβει την πλάνη στην οποία ζούσε όσο ήταν µέσα στη σπηλιά. 
    Θα αντιληφθεί τότε ότι οι σύντροφοι του, που εξακολουθούν να βρίσκονται αλυσοδεµένοι στο σπήλαιο, ακόµη ζουν βυθισµένοι µέσα στις ψευδαισθήσεις. Κατά τον Πλάτωνα, ο απελεύθερος δεσµώτης είναι ο φιλόσοφος, ο οποίος βλέπει τα ίδια τα όντα, τις ιδέες, και όχι τα είδωλά τους.
    Οι αλυσοδεµένοι σύντροφοί του είναι οι κοινοί άνθρωποι που, έχοντας εθισθεί στις απατηλές παραστάσεις των αισθητών πραγµάτων, ζουν, χωρίς να το ξέρουν, µέσα στο ψέµα. 
Για τον Πλάτωνα, πάντα υπάρχει η δυνατότητα απεµπλοκής των αλυσοδεµένων ανθρώπων από τις πλάνες τους. 
Για να το πετύχουν αυτό, χρειάζεται να αποδεσµευτούν από τις αλυσσίδες τους. Αυτές συµβολίζουν τις αισθήσεις τους, που τους υποχρεώνουν να παρατηρούν µόνο τα απατηλά είδωλα των ιδεών των αληθινών όντων. Αντί για τις αισθήσεις τους όµως θα πρέπει να εµπιστευτούν το νου τους.

Και σκεφτόµουν τη σηµερινή κατάσταση… 
Ζούµε παρακολουθώντας “τις σκιές” που µας προβάλουν µέσω των ΜΜΕ (µε όλα τα µέσα…) οι εξουσιάζοντες το λαό, που µάλλον µας θέλουν αλυσοδεμένους! Και δεν εννοώ µόνο τους πολιτικούς, αλλά και τους θρησκευτικούς ηγέτες και τους “διανοούµενους” αυτής της εποχής. 
Η αλληγορία του σπηλαίου είναι ακριβώς η προσπάθεια τεκµηρίωσης του σηµερινού συστήµατος!!!… 
Πιο επίκαιρο από ποτέ!… 
Είµαστε αλυσοδεµένοι µε τον φόβο που µας καλλιεργούν, εξακολουθούµε να βλέπουµε τα µη πραγµατικά σχήµατα των σκιών χωρίς όρους και έννοιες.

Εξάλλου, ο υπαρκτός κόσµος για µας περιορίζεται τις περισσότερες φορές στους φυλακισµένους συντρόφους, που προσπαθούν να ερµηνεύσουν τις σκιές ως το µέγιστο αγαθό!

Ζωή χωρίς ελευθερία είναι σαν το σώµα χωρίς νου!… Σηµασία δεν έχει η ποσότητα (πόσα χρόνια θα ζήσεις), αλλά η ποιότητα της ζωής σου. Κατά τον Πλάτωνα, το ζητούµενο είναι η εναρµόνιση των τριών “τµηµάτων” της ψυχής: το λογιστικό (αφορά τις λογικές λειτουργίες του ανθρώπου), το θυµοειδές (δηλαδή το χώρο της ηθικής, των συναισθηµάτων, των ιδεολογιών, του θάρρους, της αρετής, της ελπίδας, της ελευθερίας, της δικαιοσύνης κτλ.) και το επιθυµητικό. Μαζί µε την ενδυνάµωση της πίστης…

Βασικός κανόνας: για να αποδεσµευθείς πρέπει πρώτα να καταλάβεις ότι είσαι δέσµιος! Η µοναδική αλήθεια είναι η Αγάπη, και όχι η γνώση! Κοίτα γύρω σου και δες τι σε ενώνει µε τους άλλους, βάλτε µαζί κοινούς στόχους και µάθε να αγαπάς τον εαυτό σου όπως είναι. 
Ίσως ερωτευθείς κάποια στιγµή και τότε θα βρεις την δύναµη να απελευθερωθείς! Θυµηθείτε τι κάνατε ή τι κάνετε όταν είστε ερωτευµένοι… Πώς βρήκατε τη δύναµη, την ηθική, το θάρρος και τις αρετές να δείξετε τον καλύτερο σας εαυτό. 

Παραπονιόµαστε για την κοινωνία µας λες δεν είµαστε µέλη αυτής…

Άρα, όταν συνειδοποιήσεις ότι είσαι ενεργό µέλος και ζεις στην ίδια σπηλιά µε τους άλλους, αγάπα και οι άλλοι θα σε ακολουθήσουν! 
Σε ένα κόσµο που δεν καλλιεργεί την αγάπη δώσε εσύ το παράδειγμα. Έτσι θα µάθουν και οι άλλοι… Η Αγάπη είναι η δύναμή σου, η ελευθερία είναι οι ρίζες σου και το θάρρος το αληθινό φως για όλους µας! (δεν είµαι ούτε φιλόσοφος, ούτε απελευθερωτής δεσµώτης, απλώς προσπαθώ να είµαι άνθρωπος µε την απόλυτη έννοια: “άνω-θρώσκω” – κοιτάω προς τα πάνω!

π. Σιλουανός Βισάν
enallaktikidrasi

Η σπηλιά του facebook

Σε μια από τις διασημότερες αλληγορίες από καταβολής κόσμου, της σπηλιάς του Πλάτωνα, οι άνθρωποι ζουν φυλακισμένοι και αλυσοδεμένοι σε μια σπηλιά και το μόνο που βλέπουν είναι οι σκιές των αντικειμένων, που από το φως μιας φωτιάς που σιγοκαίει πίσω τους προβάλλονται στον τοίχο της σπηλιάς.

Για να αποδεσµευτείς πρέπει πρώτα να καταλάβεις ότι είσαι δέσµιος!

Οι σκιές είναι ο πραγματικός κόσμος των δεσμωτών. Σε όλη τη ζωή τους βλέπουν τις σκιές των πραγμάτων, ο πραγματικός κόσμος γι’ αυτούς είναι εικονικός, μια αναπαράσταση της πραγματικότητας. Αν κάποιοι δεσμώτες απελευθερωθούν από τις ψευδαισθήσεις τους, σπάσουν τα εικονικά δεσμά τους και εξέλθουν από τη σπηλιά, θα γνωρίσουν τον πραγματικό κόσμο και όχι τα αντίγραφά του.

Η πιο σύγχρονη παραλλαγή της σπηλιάς του Πλάτωνα είναι το facebook και τα άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 

Οι δεσμώτες του facebook είναι καθηλωμένοι κατά μόνας σε μια σκοτεινή τρύπα, την οθόνη του υπολογιστή στην οποία ζουν οι φίλοι και οι συγγενείς τους, με το περίεργο όνομα likes. 

Μήπως, όμως, η σπηλιά του facebook είναι πιο σκοτεινή και αδυσώπητη από τη σπηλιά του Πλάτωνα;

Το 1779, σύμφωνα με το μύθο, σ’ ένα χωριό της Βρετανίας, ένας οργισμένος άντρας, ο Ν. Λουντ, καταστρέφει σε ένα εργοστάσιο δυο μηχανές πλεξίματος για κάλτσες. 

Το 1811, στην αυγή της βιομηχανικής επανάστασης, κάνουν την εμφάνισή τους οι Λουδίτες, οι οπαδοί του Λουντ, και μέχρι το 1816 κατέστρεφαν τις μηχανές, κυρίως των κλωστοϋφαντουργιών, τις οποίες θεωρούσαν υπεύθυνες για την απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας. 

Τελικά το κίνημα των Λουδιτών, ο «στρατός των εκδικητών», υπό τον μυθικό στρατηγό Λουντ , κατεστάλη βίαια από τον βρετανό κυβερνήτη Σ. Πέρσιβαλ. 

Είχαν λάθος οι Λουδίτες, όπως διακήρυξε το σύνολο της νεωτερικής σκέψης, φιλελεύθερης και αριστερής, διότι τα «μέσα παραγωγής, η τεχνολογία είναι ουδέτερη, η χρήση τους είναι καλή ή κακή»;

Και καλά οι Λουδίτες ήταν «αγράμματοι και τεχνοφοβικοί», η ελίτ των σχεδιαστών του σημερινού τεχνοκόσμου είναι και αυτοί τεχνοφοβικοί, είναι νεολουδίτες; 

Μπορεί κανείς να κατηγορήσει ως τεχνοφοβικό τον πρώην αντιπρόεδρο του facebook C. Palihapitiya που πρόσφατα δήλωσε:

Οργανώνουμε τις ζωές μας γύρω από αυτήν την θεωρούμενη αίσθηση της τελειότητας, επειδή παίρνουμε ως ανταμοιβή αυτά τα πρόσκαιρα σήματα, καρδούλες και likes και το ταυτίζουμε αυτό με κάποια αξία. Αντίθετα στην πραγματικότητα είναι μια εύθραυστη δημοφιλία που είναι βραχυπρόθεσμη και σας αφήνει ακόμα περισσότερο κενούς και άδειους από ότι πριν.

Την ίδια στιγμή ο Σ. Πάρκερ, πρώτος πρόεδρος του facebook δήλωσε ότι:

Τα likes είναι σαν μια δόση ντοπαμίνης για να ενθαρρύνονται οι χρήστες να ανεβάζουν περισσότερο περιεχόμενο.

Το facebook αποτυπώνει το βασικό αγαθό της φιλελεύθερης κοινωνίας, τον εξατομικευμένο εαυτό, που φαντασιώνεται ότι είναι ελεύθερος μέσω των κοινωνικών δικτύων να κάνει πράξη την προσωπική του αυτοπραγμάτωση. Οι εικονικοί φίλοι, όμως, και τα likes δεν είναι τίποτα άλλο από μια γυμνή ζωή, μια ναρκισσιστική επιβεβαίωση του εγώ, ένας εκπτωχευμένος εαυτός, ο δεσμώτης εαυτός.
Ταυτόχρονα το facebook αποδεικνύει το μύθο ότι η φιλελεύθερη κοινωνία είναι μια κοινωνία ελευθερίας του ατόμου, διότι το άτομο πρόθυμα πουλάει τα προσωπικά του δεδομένα, τον εαυτό του, τον περιορισμό της ελευθερίας του και μάλιστα δωρεάν.

Πώς γίνεται η πρόσβαση στο facebook να είναι δωρεάν και η εταιρεία να αξίζει μισό τρις δολάρια και να έχει διαφημιστικά έσοδα το 2016 26 τρις δολάρια; 

Οι χρήστες προσφέρουν δωρεάν τις προτιμήσεις τους, τα συναισθήματά τους, τον τρόπο ζωής τους, που ως ψηφιοποιημένη πληροφορία το facebook την πουλάει στους διαφημιστές, στα ΜΜΕ, στις κυβερνήσεις ,κλπ. Οι εταιρίες, όπως το facebook, που παράγουν και πωλούν πληροφορία, χρησιμοποιούν μια δωρεάν πρώτη ύλη, τις προσωπικές πληροφορίες των χρηστών, που τις προσφέρουν δωρεάν και βγάζουν κέρδος. Ο ψηφιοποιημένος μας εαυτός πουλιέται ως εμπόρευμα.

Ποιος είπε ότι στον καπιταλισμό μόνο η εργατική δύναμη μετατρέπεται σε εμπόρευμα; 

Η ζωή έχει γίνει πλέον εμπόρευμα. Αναζητούνται νεολουδίτες για να καταστρέψουν αυτό το εμπόρευμα.

Υπάρχει όμως και μια άλλη αθέατη , σκοτεινή πλευρά του facebook. Λίγοι γνωρίζουν ότι στα ερευνητικά κέντρα, διάσημων πανεπιστημίων, σχεδιάζεται ο ψηφιακός ολοκληρωτικός καπιταλισμός, ο τεχνοκόσμος, με αιχμή του δόρατος την τεχνητή νοημοσύνη. 

Η αλματώδης ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οφείλεται στα δωρεάν δεδομένα που εμείς διαθέτουμε όταν κάνουμε αναζήτηση στο google, αγοράζουμε στο amazon ή σχολιάζουμε στο facebook, στο ότι δηλαδή ψηφιοποιείται στο διαδίκτυο η ανθρώπινη δραστηριότητα δημιουργώντας μια δεξαμενή καταγραφής των ανθρώπινων εμπειριών. Ο ψηφιοποιημένος εαυτός μας στη συνέχεια χρησιμοποιείται ως γνωστικό υπόβαθρο της τεχνητής νοημοσύνης. Η γνώση που διαθέτουν οι ευφυείς μηχανές είναι η ψηφιοποιημένη ζωή μας.
***
Ναξάκης Χάρης - Καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο ΤΕΙ Ηπείρου, συγγραφέας, charisnax@yahoo.gr
antikleidi
Το Χαμομηλάκι

Αυτά που ποθούμε στη ζωή μας, Ευτυχία, Ελευθερία, Πνευματική Γαλήνη...

... τ’ αποκτούμε, αφού πρώτα τα προσφέρουμε εμείς σε κάποιον άλλο.

Αλληλεγγύη: η συνισταμένη των αξιών

Το όραμα για τη δημιουργία μιας “ιδανικής κοινωνίας” στηρίζεται στις πανανθρώπινες αξίες που η κλασική Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. και ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός του 18ου αιώνα δημιούργησαν.

Είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα-ατομικά, κοινωνικά, πολιτικά.

Τρεις είναι ίσως οι πιο σημαντικές.

Πρώτη και θεμελιώδης αξία για την ύπαρξη ενός όμορφου κόσμου είναι η ελευθερία.

Ο Βολταίρος ονομάζει ελευθερία «το να μπορώ ανεμπόδιστα να κινούμαι ή να στέκομαι, σύμφωνα με την εκλογή του πνεύματός μου». Όταν, δηλαδή, ο άνθρωπος έχει «ιδίαν» βούληση, διαθέτει τον εαυτό του, ρυθμίζει τη ζωή του, παίρνει και εκτελεί τις αποφάσεις του κατά τη δική του κρίση, σύμφωνα με τις επιθυμίες του και τα συμφέροντά του με την υποχρέωση, όμως, να σέβεται το αντίστοιχο δικαίωμα των άλλων στο πλαίσιο της συνύπαρξης.

Αυτή η μορφή της ελευθερίας, που αποτελεί την κοινωνική ελευθερία, αποκτά το πραγματικό της νόημα, όταν γίνει το σκαλοπάτι για την απόκτηση της εσωτερικής ελευθερίας. Με αυτήν την τελευταία μπορεί να ελέγξει τις ενστικτώδεις αντιδράσεις του και να ρυθμίζει τη συμπεριφορά του σύμφωνα με τις αρχές, τις αξίες που θέτει ο ίδιος, τις αιώνιες αξίες της δικαιοσύνης, της αλήθειας, της αγάπης. Με λίγα λόγια εσωτερική ελευθερία σημαίνει αυτοδέσμευση του εαυτού σου, στροφή στην Αρετή.

Η δεύτερη αξία αφορά τη δικαιοσύνη.

Κατά τον Πλάτωνα, στο έργο του «Πολιτεία», από τις τέσσερις αρετές, Σοφία, Ανδρεία, Σωφροσύνη, Δικαιοσύνη, που πρέπει να χαρακτηρίζουν την ιδεώδη πολιτεία, η Δικαιοσύνη αποτελεί το θεμέλιο λίθο της. Βασική αρχή της είναι η θέση ότι κάθε πολίτης εργάζεται μόνο στο αντικείμενό του και επομένως συνεισφέρει από το πόστο του στην κοινωνική πρόοδο. Γι’αυτό «αποστολή του κράτους είναι να φέρει με τη δικαιοσύνη στην κοινωνία των ανθρώπων αρμονία και τάξη» (Κ. Τσάτσος).

Αλλά και η σύγχρονη αντίληψη της δικαιοσύνης εκφράζει την πλατωνική προσέγγιση.

Αφού το άτομο, κάνοντας ελεύθερα τις επιλογές του, αξιοποιεί ή όχι τις ικανότητές του, απολαμβάνει ή όχι τα κοινωνικά αγαθά, υλικά και πνευματικά – εισόδημα, αγάπη, εκτίμηση, αναγνώριση, συντροφιά, σιγουριά-, με την προϋπόθεση ότι το κράτος δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλους στην εκπαίδευση, την πληροφόρηση, τη γνώση, τη συμμετοχή. Επομένως, ο καθένας ανάλογα με τις ικανότητές του προσφέρει στην κοινωνία και αμείβεται ανάλογα με την προσφορά του.

Τρίτη αξία, η συνισταμένη των προηγούμενων, είναι η αλληλεγγύη.

Ως αλληλεγγύη θεωρείται το ηθικό καθήκον της αλληλοβοήθειας, της υποχρέωσης που έχουν τα μέλη μιας ομάδας να υποστηρίζονται και να ενισχύονται αμοιβαία. Η συμπεριφορά αυτή αποκτά μεγάλη ηθική αξία, όταν αποτελεί αυτοσκοπό και ποτέ το μέσον προκειμένου να πετύχουμε κάποιον άλλον σκοπό μας. Αλλά και μικραίνει η αξία της, όταν εκδηλώνεται μονάχα από φόβο. Όταν εκπληρώνεται ως καθήκον αυτοπροαίρετα χαρίζει ηθική ικανοποίηση και υψηλή αυτοεκτίμηση.

Γίνεται πράξη απελευθερωτική, ενώ παράλληλα γεννιέται η δυνατότητα για μεταστροφή των κοινωνικών πραγμάτων. Όμως το χρέος της αλληλεγγύης εκπορεύεται όχι μόνο από τα ανθρωπιστικά συναισθήματα. Υπαγορεύεται από το αίσθημα της κοινωνικής δικαιοσύνης και της δημοκρατικότητας. Η αλληλεγγύη διαφέρει από τη φιλανθρωπία στο ότι δεν αφορά άμεσα ένα άλλο πρόσωπο εξατομικευμένα. Αφορά τους πάντες και είναι επωφελής για τους πάντες μέσα σε μια κρατικά οργανωμένη κοινωνία.

Η Κινέζικη ρήση:

“Αν σου ζητήσει κάποιος πεινασμένος ρύζι μην του δώσεις , μάθε τον να το καλλιεργεί”, φανερώνει τη διαφορά. Χωρίς αυτή την αξία οι δύο προηγούμενες, ελευθερία και δικαιοσύνη χάνουν την καθολικοτητά τους.

Γι’ αυτό σήμερα βρίσκονται σε κρίση. Η ανεργία και η φτώχεια από τη μια, η απουσία κοινωνικού κράτους από την άλλη οδηγούν στην απώλεια των κοινωνικών, εργασιακών και οικονομικών δικαιωμάτων των πολιτών. Η στοιχειώδης κοινωνική ευημερία συρρικνώνεται ιδιαίτερα για τις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις, ενώ σε πολλές περιπτώσεις περισσεύει η αναξιοπρέπεια, η εξαθλίωση, η κοινωνική αδικία.

Με την ανάληψη ποικίλων πρωτοβουλιών αλληλεγγύης εκ μέρους των πολιτών και την εθελοντική ενεργοποίησή τους οι πάσχοντες είναι δυνατόν να αποκτήσουν ισοτιμία, αξιοπρέπεια και ενεργό συμμετοχή στα στοιχειώδη κοινωνικά αγαθά, περιορίζοντας τον κοινωνικό αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση. Είναι απαραίτητο, δηλαδή, ο άνθρωπος να προσφέρει τον εαυτό του στους άλλους χωρίς να αποβλέπει σε κάποιο οικονομικό, επαγγελματικό ή άλλο όφελος.

Για να γίνει αυτό απαιτείται να απορρίψει δυο αρχές που καταδυναστεύουν τη ζωή του και αποτελούν φαινόμενα του σύγχρονου πολιτισμού και τρόπου ζωής.

Η μία είναι ο ατομικισμός, δηλαδή η τάση του ανθρώπου να επιδιώκει την ικανοποίηση του ατομικού συμφέροντος αδιαφορώντας, αν αυτό στρέφεται ενάντια στο κοινό καλό και το κοινωνικό συμφέρον.

Η άλλη είναι ο υλισμός, δηλαδή η πίστη στην ύπαρξη μόνο της ύλης, η προσπάθεια απόκτησης καθετί υλικού μόνο και η απόρριψη των ιδεών. Με αυτές τις αρχές επικρατεί μίσος, καχυποψία, ανασφάλεια, αδυναμία εξεύρεσης λύσεων.

Αντίθετα, υιοθετώντας το ανθρωπιστικό ιδεώδες καταπολεμείται η φτώχεια, η εκμετάλλευση, ο αναλφαβητισμός, οι ασθένειες, ανακουφίζονται οι άνθρωποι από εμπόλεμη κατάσταση ή φυσική καταστροφή, προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και το φυσικό περιβάλλον, εξασφαλίζεται η δυνατότητα να ζουν με ελευθερία, δικαιοσύνη, ισότητα, αξιοπρέπεια, απαλλαγμένοι από προκαταλήψεις και ρατσισμό. Ακόμα, καλλιεργείται η κοινωνική συνείδηση, οι πολίτες γίνονται ενεργά μέλη της κοινωνίας με αποτέλεσμα την καλύτερη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και τη στήριξη του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Επομένως, το ηθικό καθήκον της φροντίδας για την ευδαιμονία των άλλων, επιτάσσεται και από τον ορθό λόγο, γιατί καθορίζει τη μορφή της κοινωνίας.

“Τρία πράγματα που ποθούμε περισσότερο στη ζωή μας, ευτυχία, ελευθερία, πνευματική γαλήνη, τ’ αποκτούμε πάντα αφού πρώτα τα προσφέρουμε εμείς σε κάποιον άλλο”.

Νικόλαος Γ. Ζυγογιάννης – Καθηγητής

antikleidi.com

Πλάτων: Η γνώμη των πολλών

Οὐ πάνυ ἡμῖν οὔτω φροντιστέον τὶ ἐροῦσιν οἱ πολλοί ἡμᾶς, 

ἀλλ’ ὅ,τι ὁ ἐπαΐων περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδίκων.

Δεν πρέπει να νοιαζόμαστε πολύ για το τι θα πει για μας ο κόσμος, 

αλλά τι θα πει εκείνος που γνωρίζει καλά τα περί των δικαίων και αδίκων.

Πλάτωνος «Κρίτων»

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ο Άνθρωπος, το Λιοντάρι και το Τέρας / Μαθήματα ζωής για μας και τα παιδιά μας

Επιθυμίες και ηδονές στην ΠΟΛΙΤΕΙΑ του Πλάτωνα

The Republic, by Plato - Book IX

Στο κορυφαίο έργο της παγκόσμιας φιλοσοφίας «Πολιτεία», ο Πλάτωνας δεν περιγράφει τόσο τη σωστή οργάνωση ενός κρατικού σχηματισμού, όσο τη μάχη που διεξάγεται στην ψυχή του ανθρώπου ανάμεσα στη λογική και στις επιθυμίες, μία μάχη από την οποία θα κριθεί εάν τελικά κατορθώσει να γευτεί τη μοναδική γνήσια ηδονή, αυτή του ιδανικού βίου.

Τα τρία μέρη που αποτελούν την ψυχή, κατά τον Πλάτωνα, είναι: το επιθυμητικό, το θυμοειδές και το διανοητικό.

Το επιθυμητικό μέρος της ψυχής εκφράζει τις σωματικές ή «άλογες επιθυμίες» του ανθρώπου, όπως τις ανάγκες του σώματος (πείνα, δίψα, ερωτική διάθεση κ.α.). Είναι η έδρα επιθυμιών, πολύτροπων και πολυώνυμων. Η πραγματοποίηση αυτών των επιθυμιών συνιστά ηδονή, η οποία όμως, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, είναι φαινομενική και επιφανειακή. 

Αν, για παράδειγμα, πεινάς και φας, έχεις απλά ικανοποιήσει την επιθυμία σου να σταματήσεις να πεινάς και τίποτα περισσότερο. 

Δεν μπορεί από το επιθυμητικό μέρος της ψυχής να προκύψει ουσιαστική ηδονή παρά απλή ικανοποίηση μίας σωματικής, άλογης ανάγκης.

Ψηλότερα αξιολογικά από το επιθυμητικό, βρίσκεται το θυμοειδές μέρος της ψυχής. 

Είναι το αγωνιστικό στοιχείο ή αλλιώς, το ριζικά βουλητικό στοιχείο. Πρόκειται για την ικανοποίηση της ανάγκης σου να αναγνωρίζεσαι από τους άλλους ανθρώπους ως αξιοπρεπής και έντιμος. Το θυμοειδές μέρος της ψυχής, μπορεί να οδηγήσει σε ρήξεις και μάχες για την υπεράσπιση της τιμής σου. Μπορεί να σε κάνει να επιζητάς αξιώματα και μεγαλύτερη αναγνώριση. Δεν σχετίζεται με υλικά αγαθά αλλά με την προστασία του «είναι» σου.

Το τρίτο μέρος της ψυχής είναι το λογιστικό ή διανοητικό. 

Αυτό, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, θα πρέπει να «κυβερνά» την ψυχή με την συναίνεση του θυμοειδούς και την εκούσια υποταγή του επιθυμητικού. Το διανοητικό μέρος «στεγάζει» την ορθή κρίση και έλκεται από τις ευχαριστήσεις που παρέχει η διανοητική απασχόληση και η γνώση.

Οι ηδονές από την ικανοποίηση του διανοητικού είναι οι μόνες αληθινές και πραγματικές, κατά τον φιλόσοφο. Η επιδίωξη τους προσφέρει μόνιμη ανακούφιση από τον φαύλο κύκλο της επιθυμίας και την εκπλήρωσή της, αφού τα αντικείμενα της φιλοσοφικής γνώσης δεν θα εξαφανιστούν, όπως εξαφανίζονται, για παράδειγμα, οι τροφές που τρώμε, αλλά, ως αμετάβλητα και αθάνατα στοιχεία, θα προσφέρουν μία σταθερή κατάσταση πλήρωσης.

Ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί μία εικόνα για να δείξει την εσωτερική μάχη που διεξάγεται στον άνθρωπο μεταξύ των τριών μερών της ψυχής του. 

Σε αυτήν την μάχη, το λογιστικό μέρος εκπροσωπείται από τον άνθρωπο, το θυμοειδές από ένα λιοντάρι και το επιθυμητικό από ένα πολυκέφαλο θηρίο. 

Εάν ο άνθρωπος αφήσει το λιοντάρι και το θηρίο να ισχυροποιηθούν εις βάρος του λογιστικού, τότε εκείνα θα αντιμάχονται με σφοδρότητα, οδηγώντας τον σε μία ακόλαστη ζωή, έρμαιο των αντίρροπων επιθυμιών και παθών του, όπως και των ξεσπασμάτων της οργής του. Εάν όμως ο άνθρωπος (το λογιστικό) καταφέρει να δαμάσει το θηρίο (βουλητικό) με τη βοήθεια του λιονταριού (θυμοειδούς), τότε θα μπορέσει να πειθαρχήσει τις επιθυμίες του και να εκριζώσει τα πάθη του, ώστε να απολαύσει την ηδονή της αρμονίας στην ψυχή του.

Θα ήταν λάθος όμως εάν αυτή η θεώρηση οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος μπορεί, ή οφείλει να προσπαθεί, να εκμηδενίσει το θηρίο ή το λιοντάρι μέσα του. 

Αντίθετα, ο Πλάτωνας προτείνει στον άνθρωπο να ικανοποιεί έμμετρα το επιθυμητικό του, ώστε αυτό να μην παθιάζεται ούτε από τη στέρηση, ούτε από την υπερπλήρωσή του, και έτσι, στην κατάσταση ηρεμίας, να αφήνει απερίσπαστο το λογιστικό κομμάτι της ψυχής να αφοσιώνεται στην αναζήτηση της γνώσης, που είναι η υπέρτατη ηδονή.

Όταν το λογιστικό μέρος καρπώνεται τις ηδονές που αναζητεί, τότε όλα τα μέρη της ψυχής θα είναι ικανοποιημένα, ενώ εάν επικρατήσουν οι ηδονές κάποιου άλλου μέρους, τότε θα αναστατωθεί όλη η τάξη της ζωής του ανθρώπου, οπότε κανένα μέρος δεν θα ικανοποιείται όπως του αρμόζει.

Ο Πλάτωνας (Αλληγορία της Φιλοσοφίας)  
Paolo Veronese – 1560

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΒΙΟΣ: Ο ιδανικός βίος, σύμφωνα με τον Πλάτωνα και πως μπορεί να επιτευχθεί

Τα τρία μέρη της ψυχής και η επικράτηση τους σε κάθε άνθρωπο καθορίζουν και τα τρία είδη βίου που δύναται να έχει: φιλοσοφικός βίος για τον άνθρωπο που κυριαρχείται από το λογιστικό, φιλότιμος βίος για εκείνον που κυριαρχείται από το θυμοειδές και φιλοκερδής βίος για εκείνον που κυριαρχείται από το επιθυμητικό.

Μπορεί και στις τρεις κατηγορίες ανθρώπων να φαντάζει ότι ηδονικότερος βίος είναι ο δικός τους, στην πραγματικότητα όμως, μόνο ο φιλόσοφος έχει τη γνώση ότι ο δικός του βίος είναι ο ηδονικότερος κι αυτό γιατί ο ίδιος έχει γνωρίσει τις ηδονές των άλλων δύο, ενώ οι άλλοι δεν έχουν καταφέρει να γνωρίσουν τις δικές του. Ο φιλόσοφος επίσης, έχει τη δυνατότητα να αποτιμήσει τον βίο του ως «όλον» και να καταλήξει στην υπεροχή του από τους βίους των άλλων, χρησιμοποιώντας την εμπειρία και τη λογική του, κάτι που οι άλλοι δεν είναι σε θέση να κάνουν.

Τρεις βασικές αρετές χαρακτηρίζουν τον ενάρετο βίο, σύμφωνα με τον Πλάτωνα: η σωφροσύνη, η ανδρεία και η σοφία. Αν σε αυτές προστεθεί και μία τέταρτη, η δικαιοσύνη, η οποία αντιστοιχεί στην ισορροπία του συνόλου, τότε έχουμε έναν δίκαιο άνθρωπο, έναν άνθρωπο που έχει καταφέρει να εναρμονίσει τα τρία μέρη της ψυχής του κάτω από την ηγεμονία του διανοητικού.

Με την υπεροχή του διανοητικού, ο άνθρωπος είναι σε θέση να ελέγχει τις επιθυμίες του και, με εγκράτεια και σωφροσύνη, να μετασχηματίζει το πάθος του σε ανδρεία. Με άλλα λόγια, κυβερνώντας τα άλλα μέρη, ο λογισμός προσφέρει στον άνθρωπο την ευτυχία, καθώς επιτυγχάνει την αποσόβηση των εσωτερικών συγκρούσεων και την αρμονική σχέση ανάμεσα στα μέρη της ψυχής.

«Φιλία» αποκαλεί ο Πλάτωνας την ιδανική σχέση ανάμεσα στα μέρη της ψυχής, καθώς δεν περιγράφει μία κατάσταση αδιάλειπτης καταστολής, αλλά μία πειθαρχία, στην οποία ο δίκαιος άνθρωπος βρίσκει ευχαρίστηση. Το ευγενικό μέρος της ψυχής, έχοντας επιτύχει αυτή τη «φιλία» με τα άλλα δύο μέρη, έρχεται σε επικοινωνία με την γνώση, το «όντως όν», και τότε γεννάται το σύζευγμα «νους και αλήθεια», όπου «νους» είναι το λογιστικό κομμάτι της ψυχής και «αλήθεια» το «όντως όν». Ούτε η «αλήθεια» υπάρχει πριν τη σύζευξή της με την ψυχή, ούτε ο «νους» πριν τη σύζευξη του με την αλήθεια. Μόνο η ένωση δίνει υπόσταση στα δύο μέρη της συζυγίας και μόνο με τη συζυγία ο άνθρωπος αποκτά την πραγματική γνώση.

Η ευδαιμονία δεν εξαρτάται από την ύπαρξη ενός ορισμένου ευνοϊκού περιβάλλοντος (από τους άλλους ή από τις περιστάσεις) αλλά από τον ίδιο μας τον εαυτό. Μπορούμε να την δημιουργήσουμε, αναπτύσσοντας εντός μας τη «λογική», η οποία μας κάνει δίκαιους.

Η επιδίωξη πνευματικών ηδονών, κατά τον Πλάτωνα, προσφέρει μόνιμη ανακούφιση από τον φαύλο κύκλο της ικανοποίησης των σωματικών αναγκών, αφού χάρη στον μεγαλύτερο βαθμό πραγματικότητας, τα αντικείμενα της φιλοσοφικής γνώσης δεν θα εξαφανιστούν, όπως τα φαγητά που καταναλώνουμε, αλλά θα διατηρήσουν τον φιλόσοφο σε μία σταθερή κατάσταση πλήρωσης.

Ο άνθρωπος, απελεύθερος από εσωτερικούς καταναγκασμούς και παρορμήσεις, απολαμβάνει λοιπόν το αίσθημα της μόνιμης πλήρωσης και, απερίσπαστος, αφοσιώνεται στην περαιτέρω αναζήτηση της σοφίας που προσφέρει την απόλυτη ηδύτητα και αγαθότητα σε μία ζωή.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

............

η συνέχεια εδώ

Πλάτων: Ένας πολύ γνωστός μας άγνωστος Εγκυκλο-παιδικά

ΠΛΑΤΩΝ (Κατάλογος κειμένων)

ΠΛΑΤΩΝ, ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ Α΄

ΠΛΑΤΩΝ, ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ Β΄

ΠΛΑΤΩΝ, ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΓΟΡΓΙΑΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΕΥΘΥΔΗΜΟΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΘΕΑΙΤΗΤΟΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΙΠΠΙΑΣ ΕΛΑΤΤΩΝ

ΠΛΑΤΩΝ, ΙΠΠΙΑΣ ΜΕΙΖΩΝ

ΠΛΑΤΩΝ, ΙΩΝ

ΠΛΑΤΩΝ, ΛΑΧΗΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΜΕΝΩΝ

ΠΛΑΤΩΝ, ΝΟΜΟΙ

ΠΛΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ

ΠΛΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΣΥΜΠΟΣΙΟΝ

ΠΛΑΤΩΝ, ΤΙΜΑΙΟΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΦΑΙΔΡΟΣ

ΠΛΑΤΩΝ, ΦΑΙΔΩΝ

Το Ψηφιακό Μουσείο του Πλάτωνα στη γειτονιά του Digital Museum for the Academy of Plato

Ακαδημία Πλάτωνος: 
Το νέο Ψηφιακό Μουσείο άνοιξε τις πύλες του στο κοινό!

Digital Museum for the Academy of Plato

Το νέο ψηφιακό Μουσείο, αφιερωμένο στον Πλάτωνα και το έργο του, ξεκίνησε τη λειτουργία του. Προσκαλεί τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης να περπατήσουν στους δρόμους που περπάτησε και δίδαξε ο ίδιος ο φιλόσοφος και να μυηθούν στο έργο του, μέσω των ψηφιακών αναπαραστάσεων και των ειδικών κατασκευών που περιλαμβάνει το νέο Μουσείο.

Το μουσείο του Πλάτωνα στη γειτονιά του:
Τι είναι το Ψηφιακό Μουσείο;
Λέγοντας σήμερα «Ακαδημία Πλάτωνος», ο νους μας πάει αφενός στη συγκεκριμένη γειτονιά της Αθήνας και αφετέρου στην Ακαδημία, τη Φιλοσοφική Σχολή του Πλάτωνα. Στόχος της έκθεσης είναι να αποτελέσει μια γέφυρα ανάμεσα στα δύο αυτά θέματα, να συνδέσει, δηλαδή, μια παγκοσμίως γνωστή ιστορία με τον τόπο στον οποίο διαδραματίστηκε.

Μια έκθεση για τον Πλάτωνα θα μπορούσε να βρίσκεται σε οποιοδήποτε μεγάλο μουσείο του κόσμου. Όμως, αυτή η ιστορία ξεκίνησε σε αυτή την πόλη και αυτό αποτελεί κύριο στοιχείο της αφήγησης του Μουσείου.

Μία διαδρομή με ξεναγό τον Πλάτωνα
Η έκθεση είναι μια «βουτιά» στον χρόνο. Ξεκινάει από τη σημερινή αθηναϊκή γειτονιά «Ακαδημία Πλάτωνος». Σε μία διαδρομή, στον εξωτερικό χώρο του κτιρίου, ο χρόνος κυλάει προς τα πίσω και μας οδηγεί στο κατώφλι του Πλάτωνα. 

Ο επισκέπτης ετοιμάζεται να χτυπήσει την πόρτα του.

Στην πρώτη αίθουσα του Μουσείου παρουσιάζεται ο Πλάτωνας ως ιστορικό πρόσωπο, που έδρασε στην Αθήνα του 4ου αιώνα π.Χ. Ταυτοχρόνως, παρουσιάζεται ο τόπος που έδρασε, δηλαδή ο αρχαιολογικός χώρος της «Ακαδημίας Πλάτωνος».
Η δεύτερη αίθουσα αφιερώνεται στο έργο και τις μεθόδους του. Εκεί, δίνεται η ευκαιρία στον επισκέπτη να «φιλοσοφήσει» και να συνειδητοποιήσει κατά πόσο η σκέψη του Πλάτωνα τον αφορά.
Στην τρίτη αίθουσα βλέπουμε τους τρόπους με τους οποίους η μορφή και το έργο του Πλάτωνα ταξίδεψαν μέσα στον χρόνο, ξεκινώντας από τους άμεσους συνεχιστές της Ακαδημίας και φτάνοντας στο σήμερα.
Η έκθεση καταλήγει στο «τώρα» με την έξοδο στη σημερινή γειτονιά. Τι σημαίνει άραγε να ζει κανείς σήμερα στη «γειτονιά του Πλάτωνα»;

Με τη βοήθεια διαδραστικών εκθεμάτων οι επισκέπτες καλούνται να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην «εξερεύνηση» του Μουσείου. Για τον λόγο αυτό δημιουργήθηκαν ...
.......................
περισσότερα στις πηγές: 
http://www.culturenow.gr
ourathens

Το δαχτυλίδι του Γύγη

Ο Μάνης, ο Γίγαντας και το δαχτυλίδι

 

Στην Πολιτεία του Πλάτωνα, (Βιβλίο Β’ 359-360 b-d), υπάρχει ο μύθος «Το δαχτυλίδι του Γύγη».
Θα τον διαβάσετε εδώ κατάλληλα διασκευασμένο για παιδιά.

το χαμομηλάκι

Ένα δακτυλίδι έγινε η αιτία να διαφθαρεί ένας απονήρευτος βοσκός και να περάσει από το φως του ενάρετου στη σκιά του εγκληματία. Ένα αντικείμενο γίνεται η φυλακή μιας συνείδησης, ο μοχλός καταστροφής μιας έντιμης ζωής, το παραδεισένιο μήλο, που όμως ως γνωστόν καταδικάζει τον άνθρωπο να ζει αιώνια στο σκοτάδι της αμαρτίας. Αμαρτία που ο Πλάτωνας ονομάζει αδικία, δηλαδή άρση της δικαιοσύνης.

apocalypsejohn

Plato State: The Ring of Gyges

Τον αρχαίο τον καιρό στη Λυδία, μιαν όμορφη χώρα με πλούσια καταπράσινα λιβάδια, ζούσαν πολλές οικογένειες βοσκών μέσα σε φτωχές καλύβες και ολοχρονίς φρόντιζαν τα κοπάδια του βασιλιά. Τότε, σ’ εκείνα τα χρόνια, όλα τα κοπάδια, όλος ο πλούτος της χώρας ήταν περιουσία των βασιλιάδων και των αρχόντων, που άφηναν για τους φτωχούς βοσκούς ή τους γεωργούς λίγα μόνο τρόφιμα για να ζήσουν.

Ένας νεαρός βοσκός λοιπόν, που τον έλεγαν Μάνη – στη συνέχεια της ιστορίας μας θα καταλάβετε γιατί είχε αυτό το όνομα - έβοσκε το κοπάδι του πάνω σε έναν χαμηλό λοφάκι, γεμάτο καταπράσινο γρασίδι. Ξαφνικά, νωρίς το απόγευμα ο ουρανός γέμισε από κατάμαυρα σύννεφα και ξέσπασε μπόρα πολύ δυνατή. Έκανε να μαζέψει τα πρόβατα που κατατρόμαξαν, αλλά ένιωσε τη γη να κουνιέται κάτω από τα πόδια του. Σεισμός,  μεγάλος σεισμός άνοιξε ένα τεράστιο χάσμα κάτω από τα πόδια του Μάνη. Ευτυχώς που πρόλαβε με ένα πήδημα να απομακρυνθεί, αλλιώς η γη θα τον κατάπινε σίγουρα.

Μόλις η ξαφνική καταιγίδα και ο φοβερός σεισμός σταμάτησαν, ο νεαρός βοσκός πλησίασε στην άκρη του μεγάλου χάσματος και προσπάθησε να δει τι υπήρχε μέσα βαθιά στη γη. Τίποτα δεν έβλεπε, μόνο σκοτάδι. Θα κατέβω, σκέφτηκε γεμάτος περιέργεια. Μια και δυο άρχισε με δυσκολία να κατεβαίνει και γύρω του δύσκολα στην αρχή, πολλά παράξενα πράγματα έβλεπε, μέχρι που έφτασε σε ένα πλάτωμα. Εκεί, μπροστά του είδε ένα τεράστιο χάλκινο άλογο, που ήταν κούφιο από μέσα του και είχε μικρά ανοίγματα, σαν παραθυράκια ή πορτούλες, Κοίταξε μέσα και είδε πως ήταν ξαπλωμένο ένα πλάσμα μεγαλόσωμο. Δεν κατάλαβε αν ήταν πεθαμένο ή βυθισμένο σε βαθύ ύπνο.

Αυτό που του έκανε εντύπωση ήταν ένα δαχτυλίδι με μια μεγάλη πέτρα, που φορούσε στο χέρι του το περίεργο πλάσμα. Χωρίς δεύτερη σκέψη πέρασε το χέρι του μέσα από ένα άνοιγμα και πήρε το δαχτυλίδι. Πολύ ευχαριστημένος το πέρασε στο δάχτυλό του.
Το δαχτυλίδι αμέσως μίκρυνε στο δικό του μέγεθος. Χαρούμενος πολύ ο Μάνης, ο βοσκός, ανέβηκε στην επιφάνεια της γης.

Είχε αρχίσει να σκοτεινιάζει και ο Μάνης θυμήθηκε ότι πρέπει να πάει στο παλάτι, όπου όλοι οι βοσκοί θα μαζευτούν για να δώσουν αναφορά στο βασιλιά για τα κοπάδια.

Όταν έφτασε τρέχοντας, ήταν όλοι μαζεμένοι και κουβέντιαζαν δυνατά περιμένοντας το βασιλιά να τους καλέσει. Μπήκε ανάμεσα στους άλλους και άρχισε να παίζει με την πέτρα του δαχτυλιδιού. Στριφογύρισε την πέτρα προς το μέσα μέρος του χεριού του. Και τότε, μόλις το έκανε αυτό έγινε αόρατος στους άλλους γύρω του.

«Κάποιος λείπει, είπε ένας από τους βοσκούς, πάμε χαμένοι αν το καταλάβει ο βασιλιάς».

«Τον Μάνη δε βλέπω, είπε ένας άλλος, που στεκόταν δίπλα του. Εδώ ήταν πριν από λίγο αλλά μάλλον έφυγε. Αυτός θα την πληρώσει, αν δεν έρθει πάλι εδώ αμέσως».

Από τα λόγια αυτά κατάλαβε ο Μάνης ότι το δαχτυλίδι τον έκανε αόρατο. Πήγε σε μιαν άκρη, γύρισε την πέτρα από την άλλη μεριά και αμέσως άκουσε τον μοναδικό φίλο που είχε, τον Δικαιοφόρο, να του λέει: «Έλα, φίλε μου, έλα άνοιξε η μεγάλη πύλη, μας περιμένει ο βασιλιάς»

Ούτε που άκουσε ο Μάνης τι είπαν στη συγκέντρωση αυτή και ούτε που τον ενδιέφερε. Συνέχεια σκεφτόταν τι θα μπορούσε να κάνει στη ζωή του με το δαχτυλίδι αυτό, πόσα πράγματα θα μπορούσε να αποκτήσει, χωρίς κανένας να τον καταλαβαίνει, πόσο μεγάλος και τρανός θα μπορούσε να γίνει! Και όλα αυτά τα σκεφτόταν, επειδή από τότε που ήταν μικρός, πάντα ήθελε να έχει πολλά, πάρα πολλά πράγματα δικά του. Ήθελε να αποκτά τα αγαθά χωρίς να κοπιάζει, και ζήλευε πολύ, όταν έβλεπε τα παιχνίδια των άλλων παιδιών. Μανία τον έπιανε και συνέχεια γκρίνιαζε και παραπονιόταν και με τίποτα δεν ήταν ευχαριστημένος. Γι'  αυτό το αληθινό του όνομα όλοι το ξέχασαν και Μάνη τον έλεγαν και, όπως ήταν φυσικό, ένα τόσο γκρινιάρικο παιδί, που όλο τα ξένα πράγματα ήθελε, όλα τα παιδιά το απέφευγαν, ακόμη και οι μεγάλοι.

«Θα δεις γυναίκα, έλεγε ο πατέρας του με καμάρι, θα δεις πόσο θα προκόψει ο γιος μας. Στο κόσμο που ζούμε, μέσα στη μιζέρια και τη φτώχεια μας, μόνο ο Μάνης μας θα πάει μπροστά. Άστον ήσυχο και μια μέρα, ακόμα και με αδικίες, μεγάλος και τρανός θα γίνει. Μόνο οι κλέφτες ζουν καλά και απολαμβάνουν όλα τα καλά του κόσμου. Είδες ποτέ κανέναν καλό άνθρωπο να προκόβει;».

Τέτοια και άλλα πολλά έλεγε ο πατέρας του και ο μικρός Μάνης τα έβαζε βαθιά μέσα στο μυαλό του και ονειρευόταν τη μέρα που θα μπορούσε να κάνει ό,τι θέλει, χωρίς να λογαριάζει κανέναν και τίποτα.

Ήρθε αυτή η μέρα σκεφτόταν παίζοντας με το δαχτυλίδι που τον έκανε αόρατο. Τώρα όλοι θα δουν ποιος είναι ο Μάνης.

Χωρίς να χάσει άλλο χρόνο, άρχισε τις πονηριές. Πλησίασε το βασιλιά, χωρίς κανένας να τον καταλάβει. Ο βασιλιάς στην αρχή ταράχτηκε αλλά μετά θαύμασε την ικανότητα του βοσκού να γίνεται αόρατος. Φυσικά ο Μάνης δεν του είπε τίποτα για το δαχτυλίδι. Τότε ο βασιλιάς του είπε να γίνει κατάσκοπος και να του φέρνει όλα τα μυστικά από τους άλλους βασιλιάδες. Έτσι και έγινε. Αλλά ο Μάνης δεν ήταν ευχαριστημένος που κέρδισε μεγάλη θέση στο παλάτι. Ήθελε πλούτη, πολλά πλούτη.

Έμπαινε λοιπόν στα σπίτια όλων και άρπαζε όλα τα πολύτιμα πράγματα που είχαν. Χρυσάφια και ασήμια, χαλιά πολύτιμα, κοσμήματα και χρήματα, όλα δικά του τα έκανε. Τα έκρυβε μέσα σε μεγάλες αποθήκες και με τις ώρες τα θαύμαζε, τα μέτραγε και καμάρωνε για την προκοπή του. Μα ακόμα ευχαριστημένος δεν ήταν, επειδή ήταν άπληστος και ήθελε όλα αυτός να τα έχει και οι άλλοι να μην έχουν τίποτα. Ώσπου μια μέρα κάτι άλλο πέρασε από το μυαλό του. Μια άλλη μανία τον έπιασε. Γιατί να μη γίνω εγώ βασιλιάς, ε, γιατί; Την άλλη μέρα κιόλας, αόρατος πάλι, πλησίασε τη γυναίκα του βασιλιά, που ήταν και αυτή άπληστη και αχόρταγη και την πήγε να δει τα πλούτη του. Άνοιξε αυτή τα μάτια της διάπλατα. «Ούτε ο άντρας μου δεν έχει τόσα πλούτη», του είπε.

«Όλα αυτά θα γίνουν δικά σου, αν με βοηθήσεις να τον ξεφορτωθούμε. Θα γίνω εγώ βασιλιάς στη θέση του και θα είσαι η βασίλισσά μου».

Δίστασε για λίγο αυτή, αλλά τελικά οι δυο τους σκότωσαν το βασιλιά και έγιναν τα πράγματα όπως ήθελαν. Ο Μάνης έγινε βασιλιάς και άλλαξε το όνομά του, το έκανε Γύγης, για να μην καταλάβει κανένας ότι ο νέος βασιλιάς ήταν ο φτωχός βοσκός με τον πολύ κακό χαρακτήρα. Μόνο ο φίλος του, ο μοναδικός του φίλος ο Δικαιοφόρος τον αναγνώρισε πίσω από τη χρυσή του στολή και τα πολλά στολίδια που έκρυβαν το πρόσωπό του.

Έγινε λοιπόν ο Γύγης ο πλουσιότερος βασιλιάς απ’ όσους υπήρξαν ποτέ πάνω στη γη. Τις νύχτες αόρατος έκλεβε και τις μέρες μέτραγε και θαύμαζε τα πλούτη του. Φοβόταν πολύ όμως μήπως του τα κλέψουν και σε κανέναν δεν είπε ποτέ πού τα έχει κρυμμένα. Μόνος του τα φύλαγε και τα διπλοκλείδωνε. Για χρόνια πολλά δεν μπορούσε καθόλου να κοιμηθεί, μέχρι που μια νύχτα, που πήγαινε στο σπίτι ενός πλούσιου για να τον κλέψει, χωρίς να το καταλάβει έκλεισαν τα μάτια του μέσα στο δρόμο από τη μεγάλη νύστα. Ο ύπνος τον πήρε στο ίδιο ακριβώς μέρος που άνοιξε η γη μπροστά στα πόδια του, πριν από χρόνια πολλά. Εκεί κοιμήθηκε, στην άκρη του χάσματος.

Καθώς κοιμόταν πολύ βαριά, άρχισε πάλι να βρέχει δυνατά και σεισμός μεγάλος έγινε. Από το βάθος του χάσματος βγήκε ο παράξενος μεγαλόσωμος άνθρωπος και πολύ θυμωμένος πήρε από το χέρι του Γύγη το δαχτυλίδι. Μπήκε αθόρυβα στο φτωχό σπιτάκι του Δικαιοφόρου και απαλά τον σκούντησε για να τον ξυπνήσει.

«Μη φοβάσαι, του είπε, σου έφερα ένα δώρο. Πάρε αυτό το δαχτυλίδι που θα σε κάνει αόρατο, όποτε εσύ θα το θέλεις».

«Και τι να το κάνω, τι το χρειάζομαι;», ρώτησε ο Δικαιοφόρος.

«Πλούτη πολλά θα μπορείς να αποκτήσεις. Ακόμα και βασιλιάς θα μπορέσεις να γίνεις, φτάνει να το θέλεις», του απάντησε.

«Σε ευχαριστώ για το δώρο σου, αλλά δεν το χρειάζομαι. Ξέρω καλά την κατάντια του Μάνη, που έφτασε πολύ ψηλά, που έγινε ο πιο πλούσιος βασιλιάς του κόσμου, αδικώντας και κλέβοντας. Δε θέλω το δαχτυλίδι σου. Εμένα ο πατέρας μου μού έμαθε, από τότε που ήμουν παιδί, ότι η δικαιοσύνη είναι για την ψυχή μας ό,τι είναι η υγεία για το σώμα μας. Εγώ δε θέλω να έχω άρρωστη ψυχή, όπως κανένας άνθρωπος δε θέλει να έχει σώμα άρρωστο. Θέλω ήσυχο ύπνο να έχω τα βράδια, θέλω να είμαι ήρεμος και γαλήνιος. Θέλω κάποια μέρα όλοι οι άνθρωποι να είναι δίκαιοι, για να έρθει στον κόσμο μας η ευτυχία και η χαρά. Ο Μάνης, που μέχρι και το όνομά του άλλαξε, δυστυχία φέρνει στον εαυτό του και στους άλλους. Δε ζηλεύω τα πλούτη του, δεν τα θέλω. Και αόρατος να γίνομαι, πάλι το κοπάδι μου θα βόσκω, το φτωχικό φαγάκι μου θα απολαμβάνω, με τους φίλους μου θα περνάω όμορφα και θα χαίρομαι τα παιδάκια μου. Αυτά αγαπώ να κάνω και θέλω όλοι οι άνθρωποι να με βλέπουν, όπως τους βλέπω και εγώ. Δεν το θέλω το δαχτυλίδι αυτό»

Το περίεργο πλάσμα δάκρυσε και είπε στον Δικαιοφόρο να του ζητήσει ό,τι άλλο θέλει και αμέσως θα του το δώσει.
«Να πετάξεις αυτό το δαχτυλίδι θέλω, του απάντησε αυτός. Να το εξαφανίσεις. Μόνο συμφορές μπορεί να φέρει».

Και τότε, τεντώθηκε αυτός, που κανένας μέχρι σήμερα δεν ξέρει το όνομά του, τεντώθηκε πολύ και ψήλωσε-ψήλωσε και ξεπέρασε το λόφο. Πήρε φόρα μεγάλη και έδωσε μια στο δαχτυλίδι και το πέταξε μακριά πολύ μακριά. Λένε ότι έπεσε μέσα βαθιά στη θάλασσα και χάθηκε για πάντα.

Μετά από ένα μήνα περίπου, λένε, ότι ξύπνησε ο Γύγης. Είδε ότι έλειπε το δαχτυλίδι από το χέρι του και έχασε τα μυαλά του. Έτρεξε στις μεγάλες αποθήκες του και τις βρήκε άδειες εντελώς. Οι άνθρωποι τις είχαν βρει και πήρε πίσω ο καθένας τα δικά του πράγματα.
Επίσης λένε ότι ο Μάνης ο βοσκός, που έγινε κάποτε ο βασιλιάς Γύγης, γυρίζει ακόμα τις νύχτες και ψάχνει να βρει ποιος του πήρε το δαχτυλίδι από το χέρι.

hamomilaki

Η Ακαδημία του Πλάτωνα και οι εξαιρετικοί σπουδαστές της

Συμπληρώθηκαν 2400 χρόνια από την ίδρυση της Ακαδημίας του Πλάτωνα. Η Ακαδημία ιδρύθηκε από τον Πλάτωνα στην Αθήνα το 387 π. Χ. και έκλεισε οριστικά το 529 μ.Χ. 

Βρίσκονταν σε ένα άλσος του προαστίου των Αθηνών την Ακαδήμεια, αφιερωμένο στον Αθηναίο ήρωα Ακάδημο, από το όνομα του οποίου προέρχεται και η ονομασία της. 
Αναφέρεται ότι στην είσοδο της Ακαδημίας υπήρχε η επιγραφή: «ἀγεωμέτρητος μηδεὶς εἰσίτω». 
Αυτή η σχολή είχε ως στόχο να εκπαιδεύσει «φιλοσόφους πολιτικούς», οι οποίοι θα είχαν τα κατάλληλα εφόδια να κυβερνήσουν, σύμφωνα µε την πολιτική θεωρία του Πλάτωνα. 
Λειτουργούσε όπως τα σύγχρονα πανεπιστήμια, αναπτύσσοντας τους τομείς του γνωστικού ενδιαφέροντος της εποχής από φιλοσοφία έως μαθηματικά και αστρονομία.
.

Η Ακαδημία του Πλάτωνα είναι το αρχαιότερο Πανεπιστήμιο στον κόσμο και το μακροβιότερο μέχρι σήμερα.
Λειτούργησε 916 χρόνια!

Ο ιδρυτής της ο Πλάτωνας, είναι ο μεγαλύτερος φιλόσοφος όλων των εποχών. Διδάσκεται όλους τους αιώνες σε όλες τις φιλοσοφικές σχολές. Δεν θεωρείται σήμερα κανείς φιλόσοφος, αν δεν έχει μελετήσει τον Πλάτωνα. Άλλωστε όπως μας λέει ο Άλφρεντ Νορθ Γουαϊτχεντ «Όλη η Δυτική Φιλοσοφία είναι μια σειρά από υποσημειώσεις στον Πλάτωνα» (Alfred North Whitehead- 1861-1947) «Διαδικασία και πραγματικότητα (1929), επανέκδοση. 1979».

Το συγγραφικό έργο του Πλάτωνα είναι αρχικά μνήμη και φήμη, εξιδανικευτική, του βίου και του θανάτου και του ήθους του Σωκράτη, αλλά και ανάπτυξη, ευμέθοδη και πολύπτυχη της διδασκαλίας του. 
Τα έργα του Πλάτωνα (36) εκτός από την Απολογία και τις Επιστολές είναι γραμμένα σε μορφή διαλόγου. Ως κεντρικό πρόσωπο στους διαλόγους, εκτός από έναν, τους Νόμους, παρουσιάζεται ο Σωκράτης, ακόμη και όταν σε κάποιον διάλογο σαν να παραμερίζεται σε θέση ακροατή.

Ο χρυσούς αιώνας (5ος π. Χ.) θα καρποφορήσει και θα γεννήσει την Ακαδημία. Ο Σωκράτης δάσκαλος του Πλάτωνα και αυτός με τη σειρά του δάσκαλος του Αριστοτέλη. 20 χρόνια έμεινε στην Ακαδημία ο Αριστοτέλης, μέχρι που απεβίωσε ο δάσκαλός του.  
Η Παιδεία της Ακαδημίας θα μεταλαμπαδευτεί, από τον Αλέξανδρο, μαθητή του Αριστοτέλη, σε όλη την ανθρωπότητα. Τα ελληνικά, το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, η φιλοσοφία, οι επιστήμες, ο Πολιτισμός θα διαδοθεί σε όλη τη γη.

Οι ιδέα της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης και του ωραίου έχει διαδοθεί παντού. Η ελληνική γλώσσα, εργαλείο στη προαγωγή του ανθρώπου γεννά και μεταδίδει τις αιώνιες αξίες. Τότε είναι που συμβαίνει το Πλήρωμα του χρόνου.  
Τότε έρχεται ο Χριστός με το ανυπέρβλητο μήνυμα της Αγάπης και της Θυσίας Του. Το μήνυμα του Χριστού, θα εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο, σε πρόσφορο έδαφος μέσα από τα Ευαγγέλια, στην Ελληνική γλώσσα. Η Νέα θρησκεία γεννιέται.

.
Η Ακαδημία, θα ζήσει ακόμη μέχρι να σπουδάσουν και οι Πατέρες της Νέας Θρησκείας. 

Ο Βασίλειος, ο Γρηγόριος θα είναι φοιτητές της Ακαδημίας του Πλάτωνα και θα σπουδάσουν όλες τις επιστήμες. Ρητορική, Νομοθεσία, Ιατρική, Μαθηματικά, Αστρονομία.
Ο Ιωάννης θα σπουδάσει στον νεοπλατωνιστή Λιβάνιο. Αυτοί θα πάρουν το μήνυμα της Αγάπης και θα θεμελιώσουν τη νέα θρησκεία, βασισμένοι στον κόσμο των Ιδεών του «θείου» Πλάτωνα και όλου του αρχαίου ελληνικού πνεύματος.

Ο Σωκράτης στην Απολογία του, κατά Πλάτωνα λέγει:

“όντας βέβαιος ότι δεν έχω αδικήσει κανέναν, δεν πρόκειται φυσικά να αδικήσω τον εαυτό μου” συνεχίζει ο Σωκράτης, “δεν θα προτείνω λοιπόν κάτι κακό, τι να φοβηθώ; μήπως αυτό που προτείνει ο Μέλητος; (τον θάνατο) αφού δεν ξέρουμε καλά καλά αν είναι κακό ή καλό, τι να προτείνω; να μείνω φυλακή; τι θα με ωφελούσε το να είμαι δούλος; εξορία; θα ήμουν ασυλλόγιστος αν δεν μπορούσα να σκεφτώ ότι εσείς που είστε συμπολίτες μου δεν μπορέσατε να με υποφέρετε θα μπορέσουν οι ξένοι. Και θα μπορούσε να μου πει κανείς ότι θα μπορούσα να φύγω από την Αθήνα και να πάω κάπου και να σωπάσω, αλλά δεν είναι δυνατόν αυτό διότι θα ήταν σαν να παράκουα τον θεό, άλλωστε ....
Η ζωή δεν έχει κανένα νόημα αν δεν μιλάμε για την αρετή.”

Το 371 ο αυτοκράτορας Ουάλης, μέσω του έπαρχου Μόδεστου, απειλεί με θάνατο τον Βασίλειο, διότι «ενσπείρει καινά δαιμόνια»:

-  Μόδεστος: Μα δεν φοβάσαι λοιπόν τη δύναμη της εξουσίας μου;

- Βασίλειος: Τι να φοβηθώ; Δημεύσεις περιουσίας; Δεν έχω τίποτα που να μου ανήκει. Εξορία; "Του Κυρίου η γη και το πλήρωμα αυτής". Βασανιστήρια; Το ασθενικό μου κορμί Θα υποκύψει αμέσως. Θάνατο; Αυτόν ποθώ κι εγώ, για να ενωθώ το συντομότερο με το Θεό μου!

Ο Μέγας Βασίλειος, είπε τα ίδια με τον Σωκράτη, καμιά διαφορά. Ο μαθητής ανταποκρίθηκε στο μήνυμα του πρώτου δασκάλου:  
«Η ζωή δεν έχει κανένα νόημα αν δεν μιλάμε για την αρετή». 
Και ανταποκρίθηκε στο μήνυμα, πιστός στο Λόγο του Θεού, του Τελευταίου Δασκάλου.

Η Ακαδημία είχε εκτελέσει το σκοπό της, στα χίλια έτη της λειτουργίας της και έκλεισε εκπληρώνοντας το δικό της μέρος στο σχέδιο του Θεού.  
Η Ακαδημία έκλεισε οριστικά και αμετάκλητα, όμως το Φως της, φωτίζει και θα φωτίζει στους αιώνες.