Το bullying μέσα στην Οικογένεια / Λεκτική κακοποίηση

Οι περισσότεροι άνθρωποι  πιστεύουν ότι ο εκφοβισμός (bullying) γίνεται μόνο έξω από το σπίτι και ότι τα πράγματα είναι ιδιαίτερα σοβαρά μόνο όταν εμπεριέχεται σωματική βία, κακοποίηση. 

Δυστυχώς, δεν μπορούν να αναγνωρίσουν τον αντίκτυπο της συναισθηματικής κακοποίησης που προκαλούν στους γύρω τους και από πόσο νωρίς τα παιδιά γνωρίζουν αυτή την τόσο «αθώα βία» κάτω από το πέπλο της προστασίας.

Η λεκτική βία συνήθως συμβαίνει μέσα στα όρια των σχέσεων γονέα-παιδιού, προσωπικών-επαγγελματικών σχέσεων και φιλίας. Ωστόσο, μπορεί επίσης να συμβεί μεταξύ γνωστών, μακρινών μελών της οικογένειας και συναδέλφων. Αποτελεί μια υποκατηγορία ψυχολογικής ή συναισθηματικής κακοποίησης, που εκδηλώνεται με τη χρήση επιθέτων, προσδιοριστικών και βλαπτικών ετικετών όπως  χαζός,  ψεύτης κλπ. Σκόπιμα αποφεύγουν να  μοιράζονται τα συναισθήματα και τις σκέψεις, κατηγορώντας το θύμα για πράγματα που δεν ελέγχει, αντισταθμίζοντας τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις αναμνήσεις του θύματος.

Η σωματική κακοποίηση μπορεί να είναι συστηματική ή  και περιστασιακή, ενώ η συναισθηματική κακοποίηση συμβαίνει καθημερινά. 

Η συναισθηματική κακοποίηση μπορεί να έχει αθόρυβες αρνητικές επιπτώσεις στο θύμα με την πάροδο του χρόνου. Είναι στην πραγματικότητα μια βαθμιαία διάβρωση της αίσθησης του εαυτού τους, του σεβασμού, της αυτοεκτίμησης τους.

Σημάδια της λεκτικής βίας:

• Δημιουργία απειλών (έμμεσες – άμεσες)
• Απομόνωση του θύματος από τους φίλους και την οικογένειά του
• Προσπάθεια ελέγχου της ζωής του θύματος
• Τιμωρώντας το θύμα για να κάνει ό,τι θέλει ο κακοποιός
• Εισβολή στην ιδιωτική ζωή του άλλου
• Αμφισβήτηση της λογική του θύματος
• Προσβολές

Όμως, το θύμα πρέπει να θυμάται ότι δεν είναι δικό του λάθος. 

Η λεκτική βία δεν είναι φυσιολογική, αλλά τα συναισθήματά τους είναι υπαρκτά, πραγματικά και πηγάζουν από αυτά που βιώνουν.

Οι επιδράσεις της λεκτικής βία έχουν ευρύ φάσμα. Το θύμα μπορεί να είναι στην άρνηση αρχικά. Για όποιον το βιώνει,  είναι ασύλληπτο ότι βρίσκεται  σε μια τέτοια κατάσταση. Επομένως, είναι φυσικό να νομίζει ότι είναι λάθος και μπορεί να νιώθει:

• Ντροπή
• Σύγχυση
• Απελπισία
• Φόβος
• Πόνο
• Μυϊκή ένταση
• Ταχυκαρδία
• Εφιάλτες
• Κατήφεια
• Δυσκολία συγκέντρωσης

Επίσης η λεκτική κακοποίηση μπορεί να είναι τόσο σοβαρή όσο και η σωματική κακοποίηση. Με την πάροδο του χρόνου, και οι δύο μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και ψυχικές διαταραχές. Το θύμα μπορεί επίσης να αντιμετωπίσει:

• Κοινωνική απόσυρση και μοναξιά
• Αϋπνία
• Ενοχή
• Χρόνιο πόνο
• Χρόνια κόπωση
• Ανησυχία
• Κατάθλιψη

Η λεκτική βία σε μια στενή σχέση μπορεί να προκαλέσει βαθιά ψυχολογική ζημιά, η οποία μπορεί να επιμένει πολύ καιρό μετά τη λήξη της σχέσης. Μπορεί ακόμη και να προκαλέσει νευρικό κλονισμό και άγχος. Έτσι, σε σοβαρές περιπτώσεις, το θύμα της λεκτική βία μπορεί να χάσει την  εμπιστοσύνη στον εαυτό και τους γύρω του, την ταυτότητα του. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διάσπαση, απόγνωση, θυμό, άγχος, και πολλές  άλλες συμπεριφορές.

Αν η αγάπη… τότε…
Η χρήση βίας μπορεί να φαίνεται καμιά φορά ότι κάνει καλό, το καλό αυτό όμως είναι προσωρινό, ενώ το κακό που προξενεί είναι μόνιμο.

 Χαρά Αναστασοπούλου, Λογοπαθολόγος-Λογοθεραπεύτρια

schooltime.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Αλύγιστοι βραχίονες

Μια από τις θεμελιώδεις ανάγκες που δυσκολευόμαστε να καλύψουμε στην περίοδο της πανδημίας και της κοινωνικής αποστασιοποίησης είναι αυτή του αγγίγματος. Ανάμεσα στους ερευνητές που μελετούν τους μηχανισμούς του είναι και μια Ελληνίδα, η Δρ Κατερίνα Φωτοπούλου, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο του Λονδίνου, που μίλησε σε πρόσφατο ρεπορτάζ του Guardian.

«Η κατασκευή του ανθρώπινου σώματος έχει βασιστεί στο άγγιγμα που απολαμβάνει από τους φροντιστές του. Είμαστε εξαρτημένοι από το φροντιστή μας για να ικανοποιήσουμε βασικές ανάγκες. Ελάχιστα μπορούν να γίνουν χωρίς το άγγιγμα» πιστεύει η Ελληνίδα ερευνήτρια.

Μπορεί να έχουμε συνδέσει την παραπάνω περιγραφή κυρίως με τη φροντίδα ενός μωρού, όμως οι ενήλικες έχουμε εξίσου ανάγκη από τη σωματική επαφή, όπως προσθέτει ένας άλλος νευροεπιστήμονας με έδρα τη Βρετανία, ο Φράνσις ΜακΓκλόουν, από το Πανεπιστήμιο Τζον Μουρς στο Λίβερπουλ: «Ίσως αρχίσουμε να συνειδητοποιούμε ότι κάτι μας λείπει, αλλά δεν γνωρίζουμε πάντα ότι αυτό το κάτι είναι το άγγιγμα. Αλλά όταν μιλάμε για το πρόβλημα της μοναξιάς, συχνά παραβλέπουμε το προφανές: πως είναι αυτό που στερούνται οι μοναχικοί άνθρωποι».

Ο εξελικτικός ψυχολόγος Ρόμπιν Ντάνμπαρ θεωρεί ότι η απουσία αγγίγματος έχει τεράστιες επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική υγεία μας. «Όταν βρισκόμαστε με στενούς συγγενείς και φίλους, αγγιζόμαστε περισσότερο από όσο το συνειδητοποιούμε. Το ίδιο ακριβώς παρατηρούμε και σε άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά. Σε κάθε επίπεδο κάθε κοινότητας θηλαστικών εμφανίζονται ομάδες πέντε καλύτερων φίλων που κάνουν ο ένας στον άλλο grooming– η δική τους εκδοχή του κοινωνικού αγγίγματος. Αυτές οι στενές συμμαχίες λειτουργούν σαν προστασία από τον έξω κόσμο».

Η απουσία αγγίγματος, λοιπόν, έρχεται σε αντίθεση προς τη φύση μας, ακόμα και αν δεν είμαστε ιδιαίτερα διαχυτικοί. «Το άγγιγμα περιορίζει τις συνέπειες του στρες και του πόνου, τόσο σε σωματικό όσο και σε συναισθηματικό επίπεδο. Η απουσία του συνδέεται, σύμφωνα με τις έρευνές μας, με υψηλότερα επίπεδα άγχους» όπως εξηγεί η Δρ. Φωτοπούλου. «Σε περιόδους εντονότερου στρες -όταν, για παράδειγμα, χάνουμε μια δουλειά ή κάποιον αγαπημένο μας- η σωματική επαφή μάς βοηθάει να ανταπεξέλθουμε, κυρίως εξισορροπώντας τις συνέπειες της ορμόνης του στρες, κορτιζόλης» προσθέτει η ερευνήτρια.

Όπως, μάλιστα, έχει παρατηρήσει ο ΜακΓκλόουν, νευρικές απολήξεις στο δέρμα που αποκαλεί CTs μεταφέρουν, μέσα από το άγγιγμα, ερεθίσματα στις εγκεφαλικές περιοχές που συνδέονται με τα συναισθήματα, βοηθώντας μας να διαχειριστούμε καλύτερα το στρες. Μάλλον όχι τυχαία, οι περισσότερες από αυτές τις απολήξεις βρίσκονται σε ζώνες του σώματος όπου δεν μπορούμε να κάνουμε «grooming» στον εαυτό μας, όπως στην πλάτη. «Η διέγερση αυτών των απολήξεων απελευθερώνει ωκυτοκίνη και ντοπαμίνη, που ρυθμίζουν τα επίπεδα κορτιζόλης και τη διάθεσή μας» καταλήγει ο ΜακΓκλόουν.

Αυτή την περίοδο δεν έχουμε πραγματικό υποκατάστατο για το άγγιγμα. Ή μήπως έχουμε; Μια νέα μελέτη της Δρος Φωτοπούλου, σύμφωνα με τον Guardian, που δεν έχει δημοσιευτεί ακόμα, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τα οφέλη του ακόμα και μέσα από την ενσυναίσθηση – για παράδειγμα, παρακολουθώντας τρυφερές σκηνές μιας ταινίας. Όπως, ωστόσο, διευκρινίζει η ερευνήτρια, «αυτό δεν μπορεί να αντικαταστήσει το άγγιγμα μόνιμα ή εξ ολοκλήρου, αλλά εν μέρει».

* Το 2011, σύμφωνα με τους Ellines.com, απονεμήθηκε στην Δρ Κατερίνα Φωτοπούλου, το βραβείο Σταδιοδρομίας Ελίζαμπεθ Γουόρινγκτον της Βρετανικής Νευροψυχολογικής Εταιρείας. Έχει επίσης λάβει το βραβείο Clifford Yorke (2006) από τη Διεθνή Εταιρεία Νευροψυχαναλυτικής Φροντίδας για Εισαγωγές στην Πρώιμη Επαγγελματική Σταδιοδρομία και το βραβείο Παπανικολάου.

womantoc.gr
themamagers.gr

Σημείωση: αγκάλη < άγκος = κεκαμμένος βραχίων
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Ο άνθρωπος που δεν έχει επαφή με τα συναισθήματά του, δεν μπορεί να έχει επαφή με κανέναν

Ακηδία, για κάποιους άγνωστη λέξη, βιωματικά όμως γνωστή για πολλούς. 

Σε απλή εξήγηση σημαίνει τη μη φροντίδα του εαυτού.
Ένας μη φροντισμένος άνθρωπος, ένας άνθρωπος που δεν έχει ουσιαστικά επαφή με τα συναισθήματά του, με τις ανάγκες του, με αυτό που ζητά η ψυχή του, πώς μπορεί να έρθει σε αληθινή επαφή με τον συνάνθρωπο;

All The Lonely People

Το δυσκολότερο σήμερα, είναι να νιώσουμε. Δε νιώθουμε, προσπερνάμε. 
Δεν συνδεόμαστε με το συναίσθημα. Φοβόμαστε να το βιώσουμε.

Άραγε όταν ακούς μια θλιβερή είδηση, τι νιώθεις; 

Όταν ακούς ένας συνάνθρωπος βιάστηκε, κακοποιήθηκε, αρρώστησε, κινδυνεύει η ζωή του, πέθανε, τι νιώθεις;
Όταν ακούς μια ευχάριστη είδηση, τι νιώθεις; 

Όταν ακούς ότι κάποιος προχώρησε στη ζωή του, τα κατάφερε με κάτι δύσκολο, ξεπέρασε μια ασθένεια, τι νιώθεις;

Οι άνθρωποι έχουν τις δικές τους ζωές, είναι κλεισμένοι στον μικρόκοσμό τους και με αυτόν προσπαθούν να επικοινωνήσουν. 

Όσο καλά ή όχι μπορούν εκεί να συνδιαλέγονται, το ίδιο καλά ή όχι μπορούν να έρχονται σε επαφή και με το ευρύτερο περιβάλλον.

Είναι πολύ καταστροφική αυτή η τάση του ανθρώπου να κουκουλώνει τα συναισθήματά του και να μη μπορεί να επικοινωνήσει με τους γύρω του. Βρίσκει ένα σωρό τρόπους για να το κάνει αυτό. Ας σκεφτεί ο καθένας για τον εαυτό του, πώς το πράττει.
Όμως εκεί δεν βρίσκεται ποτέ η λύση, ούτε στο κακής ποιότητας ή πολλής ποσότητας φαγητό που θα καταναλώσεις, ούτε στις εφήμερες σχέσεις, ούτε στο αλκοόλ και γενικά σε καμία κατάχρηση ή εξάρτηση.

Σίγουρα κάνοντας αυτά, αυτόν που πρώτα προσπερνάς, είναι τον εαυτό σου. Παλεύει να σε κάνει να νιώσεις κι εσύ συνεχίζεις με το εγώ σου να σκεπάζεις τη φωνή του κάνοντας τα ίδια και τα ίδια, συνθλίβοντάς τον με χίλια δυο, μην τυχόν και σταθείς να τον ακούσεις.
Ναι, να τον ακούσεις. Τρέμεις και μόνο στην ιδέα από αυτά που έχει να σου πει και τρέχεις μονίμως για να αποφύγεις την αλήθεια.

Αγαπημένε μου άνθρωπε, όσο και να τρέχεις, όσο και να κρύβεσαι, η αλήθεια είναι εκεί, μέσα σου, και όσο “καλά” επιλέγεις να τη φιμώνεις, η αλήθεια από τη φύση της έχει την τάση να λάμπει πάντα.

Η επιλογή είναι δική σου. Για πόσο θα επιλέγεις να κρύβεσαι στη σπηλιά σου και να προσπερνάς τα συναισθήματά σου, όταν η αλήθεια είναι μόνο μία και σου φωνάζει: Νιώσε!

Λίνα Παυλοπούλου
enallaktikidrasi.com
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Τα παιδιά δεν χρειάζονται κοινωνικά δίκτυα, αληθινές φιλίες και ουσιαστική επαφή έχουν ανάγκη

Όσο πιο νωρίς δώσετε έμφαση στις κοινωνικές δεξιότητες και στις κοινωνικές ευκαιρίες του παιδιού, τόσο πιο ισορροπημένα θα μεγαλώσει.

Τα παιδιά προς το τέλος του δημοτικού ή στις αρχές του γυμνασίου, δηλαδή κάπου μεταξύ προεφηβείας και αρχές της εφηβείας, αρχίζουν πιο έντονα να ενδιαφέρονται για την εμφάνισή τους, για το πώς τους βλέπουν οι άλλοι, για το ντύσιμό τους, για τη γνώμη των συνομηλίκων τους ή και των λίγο μεγαλύτερων. 

Κάπου τότε αρχίζουν να νοιάζονται και για το κοινωνικό τους προφίλ και το πόσο αρεστοί και δημοφιλείς είναι στο περιβάλλον τους. 

Χμ, είπα τη λέξη «προφίλ», κάπως έτσι τους δημιουργείται η σκέψη να ασχοληθούν με τα κοινωνικά δίκτυα ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 

Ακόμα και αν δεν είστε από τους γονείς που ασχολούνται πολύ με όλα αυτά –άρα δεν είστε εσείς που τους έχετε δώσει το παράδειγμα– αργά ή γρήγορα θα ζητήσουν πρόσβαση σε κινητά ή τάμπλετ και να δημιουργήσουν δικούς τους λογαριασμούς, σε αυτού του είδους τις εφαρμογές. Ειδικά τώρα το καλοκαίρι με το πρόσχημα του να μη χάσουν επαφή με τους φίλους τους κατά τη διάρκεια των διακοπών είναι πολύ επικίνδυνο να πέσετε στην παγίδα τους…

Εδώ παρουσιάζουμε μερικούς λόγους για να το καθυστερήσετε… όσο γίνεται! 

Τα κοινωνικά μέσα δεν σχεδιάστηκαν για την ηλικία τους. 

Ο υπό ανάπτυξη μετωπιαίος λοβός ενός εφήβου δεν μπορεί να διαχειριστεί την απόσπαση της προσοχής ή τους πειρασμούς που έρχονται με τη χρήση των κοινωνικών μέσων. 

Ενώ αρχίζετε να διδάσκετε υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας τώρα, ξέρετε ότι δεν θα είστε σε θέση να διδάξετε την ωριμότητα που απαιτούν τα κοινωνικά μέσα. 

Τα κοινωνικά μέσα είναι μια τεχνολογία ψυχαγωγίας. 

Δεν κάνει το παιδί σας πιο έξυπνο ή πιο προετοιμασμένο για την πραγματική ζωή ή τη μελλοντική εργασία. Ούτε είναι απαραίτητο για υγιή κοινωνική ανάπτυξη. 

Είναι καθαρή διασκέδαση που συνδέεται με μια πλατφόρμα μάρκετινγκ που εξάγει κομμάτια προσωπικών πληροφοριών και προτιμήσεων από το παιδί σας κάθε φορά που το χρησιμοποιεί, για να μην αναφέρουμε τις ώρες του χρόνου και της προσοχής τους. 

Η νοοτροπία «όσο περισσότερα τόσο καλύτερα» ενός εφήβου είναι ένας επικίνδυνος αγώνας για τα κοινωνικά μέσα. 

Έχουν πραγματικά 1.786 φίλους; Πρέπει πραγματικά να είναι σε αυτό εννέα ώρες την ημέρα; Τα κοινωνικά μέσα επιτρέπουν (και τους ενθαρρύνει) να το παρακάνουν με τις επαφές των φίλων τους, καθώς τείνουν να το παρακάνουν και με άλλα πράγματα στη ζωή τους.

Τα κοινωνικά μέσα είναι μια εθιστική μορφή διασκέδασης οθόνης. 

Και, όπως ο εθισμός στα βίντεο-παιχνίδια, η πρώιμη χρήση μπορεί να δημιουργήσει μελλοντικά πρότυπα και συνήθειες εθισμού.
Τα κοινωνικά μέσα αντικαθιστούν την εκμάθηση της κοινωνικής αντιμετώπισης πρόσωπο με πρόσωπο με τους συνομηλίκους, μια δεξιότητα που θα χρειαστεί να εξασκήσουν για να πετύχουν στην πραγματική ζωή. 

Τα κοινωνικά μέσα μπορούν να οδηγήσουν τους έφηβους να χάσουν τη σχέση τους με την οικογένεια και να δουν αντίθετα τους θεατές ως «φίλους». 

Δεδομένου ότι ο γνωστικός εγκέφαλος εξακολουθεί να διαμορφώνεται, η ανάγκη για τον έφηβο να είναι συνδεδεμένος με την οικογένεια είναι εξίσου σημαντική τώρα, όπως κι όταν ήταν μικρότερο το παιδί. Βεβαιωθείτε ότι το δέσιμο είναι ισχυρό. 

Ενώ χρειάζονται δεσμούς με τους φίλους τους, χρειάζονται ακόμα περισσότερο μια υγιή οικογενειακή προσκόλληση.
Ο χρόνος που θα αναλωθεί στα κοινωνικά δίκτυα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί δημιουργικά και γνωστικά, καθώς σε αυτή την ηλικία συνεχίζουν να μαθαίνουν γρήγορα και να λειτουργεί το μυαλό τους σαν σφουγγάρι.

Τι μπορείτε να κάνετε; 

* Καθυστερήστε όσο γίνεται την πρόσβαση
* Ακολουθήστε τους λογαριασμούς τους
* Προτιμήστε να φτιάξετε οικογενειακό λογαριασμό
* Επιτρέψτε την επίσκεψη σε κοινωνικά δίκτυα μόνο κατά την παρουσία σας και με σύνδεση μόνο από υπολογιστή, μην εγκαταστήσετε την εφαρμογή σε κινητά ή τάμπλετ που έχουν πρόσβαση
* Χρήση μόνο με το ρολόι, και τηρώντας αυστηρά τα όρια
* Ενθαρρύνετε την επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο μεταξύ των φίλων τους
* Δημιουργήστε ευκαιρίες για να περνούν αληθινό χρόνο με τους αληθινούς φίλους τους
* Περάστε αρκετό δημιουργικό χρόνο μαζί τους για να μην το έχουν καν ανάγκη
* Να είστε καλό παράδειγμα, η δική σας χρήση με κινητά, οθόνες και λοιπά τα επηρεάζει εξίσου.

Κείμενο Αγγελική Λάλου
childit.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι