Ο Άνθρωπος, το Λιοντάρι και το Τέρας / Μαθήματα ζωής για μας και τα παιδιά μας

Επιθυμίες και ηδονές στην ΠΟΛΙΤΕΙΑ του Πλάτωνα

The Republic, by Plato - Book IX

Στο κορυφαίο έργο της παγκόσμιας φιλοσοφίας «Πολιτεία», ο Πλάτωνας δεν περιγράφει τόσο τη σωστή οργάνωση ενός κρατικού σχηματισμού, όσο τη μάχη που διεξάγεται στην ψυχή του ανθρώπου ανάμεσα στη λογική και στις επιθυμίες, μία μάχη από την οποία θα κριθεί εάν τελικά κατορθώσει να γευτεί τη μοναδική γνήσια ηδονή, αυτή του ιδανικού βίου.

Τα τρία μέρη που αποτελούν την ψυχή, κατά τον Πλάτωνα, είναι: το επιθυμητικό, το θυμοειδές και το διανοητικό.

Το επιθυμητικό μέρος της ψυχής εκφράζει τις σωματικές ή «άλογες επιθυμίες» του ανθρώπου, όπως τις ανάγκες του σώματος (πείνα, δίψα, ερωτική διάθεση κ.α.). Είναι η έδρα επιθυμιών, πολύτροπων και πολυώνυμων. Η πραγματοποίηση αυτών των επιθυμιών συνιστά ηδονή, η οποία όμως, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, είναι φαινομενική και επιφανειακή. 

Αν, για παράδειγμα, πεινάς και φας, έχεις απλά ικανοποιήσει την επιθυμία σου να σταματήσεις να πεινάς και τίποτα περισσότερο. 

Δεν μπορεί από το επιθυμητικό μέρος της ψυχής να προκύψει ουσιαστική ηδονή παρά απλή ικανοποίηση μίας σωματικής, άλογης ανάγκης.

Ψηλότερα αξιολογικά από το επιθυμητικό, βρίσκεται το θυμοειδές μέρος της ψυχής. 

Είναι το αγωνιστικό στοιχείο ή αλλιώς, το ριζικά βουλητικό στοιχείο. Πρόκειται για την ικανοποίηση της ανάγκης σου να αναγνωρίζεσαι από τους άλλους ανθρώπους ως αξιοπρεπής και έντιμος. Το θυμοειδές μέρος της ψυχής, μπορεί να οδηγήσει σε ρήξεις και μάχες για την υπεράσπιση της τιμής σου. Μπορεί να σε κάνει να επιζητάς αξιώματα και μεγαλύτερη αναγνώριση. Δεν σχετίζεται με υλικά αγαθά αλλά με την προστασία του «είναι» σου.

Το τρίτο μέρος της ψυχής είναι το λογιστικό ή διανοητικό. 

Αυτό, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, θα πρέπει να «κυβερνά» την ψυχή με την συναίνεση του θυμοειδούς και την εκούσια υποταγή του επιθυμητικού. Το διανοητικό μέρος «στεγάζει» την ορθή κρίση και έλκεται από τις ευχαριστήσεις που παρέχει η διανοητική απασχόληση και η γνώση.

Οι ηδονές από την ικανοποίηση του διανοητικού είναι οι μόνες αληθινές και πραγματικές, κατά τον φιλόσοφο. Η επιδίωξη τους προσφέρει μόνιμη ανακούφιση από τον φαύλο κύκλο της επιθυμίας και την εκπλήρωσή της, αφού τα αντικείμενα της φιλοσοφικής γνώσης δεν θα εξαφανιστούν, όπως εξαφανίζονται, για παράδειγμα, οι τροφές που τρώμε, αλλά, ως αμετάβλητα και αθάνατα στοιχεία, θα προσφέρουν μία σταθερή κατάσταση πλήρωσης.

Ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί μία εικόνα για να δείξει την εσωτερική μάχη που διεξάγεται στον άνθρωπο μεταξύ των τριών μερών της ψυχής του. 

Σε αυτήν την μάχη, το λογιστικό μέρος εκπροσωπείται από τον άνθρωπο, το θυμοειδές από ένα λιοντάρι και το επιθυμητικό από ένα πολυκέφαλο θηρίο. 

Εάν ο άνθρωπος αφήσει το λιοντάρι και το θηρίο να ισχυροποιηθούν εις βάρος του λογιστικού, τότε εκείνα θα αντιμάχονται με σφοδρότητα, οδηγώντας τον σε μία ακόλαστη ζωή, έρμαιο των αντίρροπων επιθυμιών και παθών του, όπως και των ξεσπασμάτων της οργής του. Εάν όμως ο άνθρωπος (το λογιστικό) καταφέρει να δαμάσει το θηρίο (βουλητικό) με τη βοήθεια του λιονταριού (θυμοειδούς), τότε θα μπορέσει να πειθαρχήσει τις επιθυμίες του και να εκριζώσει τα πάθη του, ώστε να απολαύσει την ηδονή της αρμονίας στην ψυχή του.

Θα ήταν λάθος όμως εάν αυτή η θεώρηση οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος μπορεί, ή οφείλει να προσπαθεί, να εκμηδενίσει το θηρίο ή το λιοντάρι μέσα του. 

Αντίθετα, ο Πλάτωνας προτείνει στον άνθρωπο να ικανοποιεί έμμετρα το επιθυμητικό του, ώστε αυτό να μην παθιάζεται ούτε από τη στέρηση, ούτε από την υπερπλήρωσή του, και έτσι, στην κατάσταση ηρεμίας, να αφήνει απερίσπαστο το λογιστικό κομμάτι της ψυχής να αφοσιώνεται στην αναζήτηση της γνώσης, που είναι η υπέρτατη ηδονή.

Όταν το λογιστικό μέρος καρπώνεται τις ηδονές που αναζητεί, τότε όλα τα μέρη της ψυχής θα είναι ικανοποιημένα, ενώ εάν επικρατήσουν οι ηδονές κάποιου άλλου μέρους, τότε θα αναστατωθεί όλη η τάξη της ζωής του ανθρώπου, οπότε κανένα μέρος δεν θα ικανοποιείται όπως του αρμόζει.

Ο Πλάτωνας (Αλληγορία της Φιλοσοφίας)  
Paolo Veronese – 1560

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΒΙΟΣ: Ο ιδανικός βίος, σύμφωνα με τον Πλάτωνα και πως μπορεί να επιτευχθεί

Τα τρία μέρη της ψυχής και η επικράτηση τους σε κάθε άνθρωπο καθορίζουν και τα τρία είδη βίου που δύναται να έχει: φιλοσοφικός βίος για τον άνθρωπο που κυριαρχείται από το λογιστικό, φιλότιμος βίος για εκείνον που κυριαρχείται από το θυμοειδές και φιλοκερδής βίος για εκείνον που κυριαρχείται από το επιθυμητικό.

Μπορεί και στις τρεις κατηγορίες ανθρώπων να φαντάζει ότι ηδονικότερος βίος είναι ο δικός τους, στην πραγματικότητα όμως, μόνο ο φιλόσοφος έχει τη γνώση ότι ο δικός του βίος είναι ο ηδονικότερος κι αυτό γιατί ο ίδιος έχει γνωρίσει τις ηδονές των άλλων δύο, ενώ οι άλλοι δεν έχουν καταφέρει να γνωρίσουν τις δικές του. Ο φιλόσοφος επίσης, έχει τη δυνατότητα να αποτιμήσει τον βίο του ως «όλον» και να καταλήξει στην υπεροχή του από τους βίους των άλλων, χρησιμοποιώντας την εμπειρία και τη λογική του, κάτι που οι άλλοι δεν είναι σε θέση να κάνουν.

Τρεις βασικές αρετές χαρακτηρίζουν τον ενάρετο βίο, σύμφωνα με τον Πλάτωνα: η σωφροσύνη, η ανδρεία και η σοφία. Αν σε αυτές προστεθεί και μία τέταρτη, η δικαιοσύνη, η οποία αντιστοιχεί στην ισορροπία του συνόλου, τότε έχουμε έναν δίκαιο άνθρωπο, έναν άνθρωπο που έχει καταφέρει να εναρμονίσει τα τρία μέρη της ψυχής του κάτω από την ηγεμονία του διανοητικού.

Με την υπεροχή του διανοητικού, ο άνθρωπος είναι σε θέση να ελέγχει τις επιθυμίες του και, με εγκράτεια και σωφροσύνη, να μετασχηματίζει το πάθος του σε ανδρεία. Με άλλα λόγια, κυβερνώντας τα άλλα μέρη, ο λογισμός προσφέρει στον άνθρωπο την ευτυχία, καθώς επιτυγχάνει την αποσόβηση των εσωτερικών συγκρούσεων και την αρμονική σχέση ανάμεσα στα μέρη της ψυχής.

«Φιλία» αποκαλεί ο Πλάτωνας την ιδανική σχέση ανάμεσα στα μέρη της ψυχής, καθώς δεν περιγράφει μία κατάσταση αδιάλειπτης καταστολής, αλλά μία πειθαρχία, στην οποία ο δίκαιος άνθρωπος βρίσκει ευχαρίστηση. Το ευγενικό μέρος της ψυχής, έχοντας επιτύχει αυτή τη «φιλία» με τα άλλα δύο μέρη, έρχεται σε επικοινωνία με την γνώση, το «όντως όν», και τότε γεννάται το σύζευγμα «νους και αλήθεια», όπου «νους» είναι το λογιστικό κομμάτι της ψυχής και «αλήθεια» το «όντως όν». Ούτε η «αλήθεια» υπάρχει πριν τη σύζευξή της με την ψυχή, ούτε ο «νους» πριν τη σύζευξη του με την αλήθεια. Μόνο η ένωση δίνει υπόσταση στα δύο μέρη της συζυγίας και μόνο με τη συζυγία ο άνθρωπος αποκτά την πραγματική γνώση.

Η ευδαιμονία δεν εξαρτάται από την ύπαρξη ενός ορισμένου ευνοϊκού περιβάλλοντος (από τους άλλους ή από τις περιστάσεις) αλλά από τον ίδιο μας τον εαυτό. Μπορούμε να την δημιουργήσουμε, αναπτύσσοντας εντός μας τη «λογική», η οποία μας κάνει δίκαιους.

Η επιδίωξη πνευματικών ηδονών, κατά τον Πλάτωνα, προσφέρει μόνιμη ανακούφιση από τον φαύλο κύκλο της ικανοποίησης των σωματικών αναγκών, αφού χάρη στον μεγαλύτερο βαθμό πραγματικότητας, τα αντικείμενα της φιλοσοφικής γνώσης δεν θα εξαφανιστούν, όπως τα φαγητά που καταναλώνουμε, αλλά θα διατηρήσουν τον φιλόσοφο σε μία σταθερή κατάσταση πλήρωσης.

Ο άνθρωπος, απελεύθερος από εσωτερικούς καταναγκασμούς και παρορμήσεις, απολαμβάνει λοιπόν το αίσθημα της μόνιμης πλήρωσης και, απερίσπαστος, αφοσιώνεται στην περαιτέρω αναζήτηση της σοφίας που προσφέρει την απόλυτη ηδύτητα και αγαθότητα σε μία ζωή.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

............

η συνέχεια εδώ

Να μάθεις ν’ αντιμετωπίζεις την κακία του κόσμου

Άλλο ένα βράδυ που γυρνάς στο σπίτι κουρέλι, νιώθεις εξαντλημένος, τα βήματα σου αργά, νωχελικά, σέρνουν το κουφάρι του εαυτού σου.

Δειλά ανοίγεις την πόρτα και μ’ όση δύναμη σου έχει μείνει την κοπανάς πίσω σου.

Ο ήχος της δυνατός και για μια στιγμή σε ταράζει.

Εκπνέεις και νιώθεις ν’ αδειάζεις απ’ όλο τον αέρα, σαν να ξεφουσκώνεις, να διώχνεις από μέσα σου όλα εκείνα που σου φόρτωσαν και σήμερα. Ύστερα πετάς τα κλειδιά στον πάγκο και ψάχνεις να βρεις τον πιο μικρό χώρο του σπιτιού. Αυτό θα είναι το καταφύγιό σου γι’ απόψε.

Άλλη μια νύχτα που κρύβεσαι απ’ τους ξένους, απ’ τους περαστικούς, απ’ τους δικούς σου ανθρώπους. Άλλο ένα μερόνυχτο που προσπαθείς να κρυφτείς κι από εσένα.

Μεγάλωσες πια και μαζί σου μεγάλωσαν και τα προβλήματα. Εκτίθεσαι στον έξω κόσμο κι είσαι ένα αρνί μπροστά τους, ένα μικρό κι αθώο αρνάκι που σε κυνηγάνε για να σε θυσιάσουν, λες κι είναι κάθε μέρα Πάσχα γι’ αυτούς. «Ο κόσμος είναι κακός» σκέφτεσαι με παράπονο, μοιάζει με τους κακούς λύκους και τα τέρατα, που τόσο πολύ ευχαριστιόσουν ν’ ακούς στα παιδικά παραμύθια.

Τώρα κάθε λύκος, κάθε τέρας έχει και μια μορφή ανθρώπινη, ακόμη πιο τρομακτική απ’ ότι μπορούσε η φαντασία σου να φτιάξει. Στριμώχνεσαι σε μια γωνιά με τοίχους γύρω σου, ψάχνεις ένα φυσικό φρούριο να προστατευτείς, δεν είσαι ακόμη σίγουρος ότι το κακό πέρασε, ακόμα φοβάσαι πως οι σειρήνες θα ηχήσουν και τα λόγια κι οι πράξεις τους θα σε βρουν αφύλαχτο και θα σε λαβώσουν. Η πλάτη σου κολλάει στον παγωμένο τοίχο, το κεφάλι σου γέρνει λίγο προς τα πίσω, κι εδώ στην άκρη κουλουριασμένος, νιώθεις επιτέλους ασφαλής.

Στο μυαλό σου έρχονται πάλι εκείνα τα λόγια, οι κινήσεις, οι προθέσεις, τα βλέμματα και τα κρυφά χαμόγελα.

Μα πόση κακία μπορεί να κρύβει κάποιος μέσα του; Πώς μπορεί να πληγώνει χωρίς δεύτερη σκέψη, να πυροβολεί στο ψαχνό και να φεύγει με μια ικανοποίηση στο βλέμμα, μ’ ένα αίσθημα επιτυχίας, νικητής; Τι είδους λύκοι και τι εξωγήινα τέρατα είναι αυτά, που βγάζουν όλα τα κόμπλεξ και τη βλακεία τους στους άλλους; Η λογική σου δε δίνει απάντηση, αλλά τα συναισθήματά σου βράζουν.

Πόσο θα ήθελες να είχες μιλήσει, πόσο θα ήθελες να είχες απαντήσει σ’ εκείνο το σχόλιο, που έγινε πίσω απ’ την πλάτη σου την ώρα που διέσχιζες το δρόμο, να είχες κοιτάξει κατάματα εκείνους, που σου κάρφωναν το βλέμμα τους και γέμιζαν ειρωνεία το χώρο. Πόσο θα ήθελες να είχες σπρώξει μακριά τους κηφήνες, που έτρωγαν κι έπιναν στην υγειά σου χρόνια ολόκληρα και σε πρόδωσαν με τόση ευκολία σαν να κατάπιναν το νερό που τους προσέφερες.

Πόσο θα ήθελες ν’ ανήκεις, έστω και για λίγο, στην ομάδα των λύκων, να έφευγες απ’ τη θέση του θύματος και να γινόσουν ο θύτης, να ένιωθες την ικανοποίηση του να πληγώνεις τον άλλον χωρίς να καεί μια τρίχα απ’ τη γούνα σου κι ας πλήγωνες άλλους, κι ας τους έκανες να νιώθουν, όπως εσύ τώρα. Για το τελευταίο, ίσως άλλαξες γνώμη. Λύκος ή τέρας γεννιέσαι, αναθρέφεσαι,εκκολάπτεσαι. Περνάς από εκπαίδευση σκληρή, μαθαίνοντας να ζεις χωρίς αισθήματα, άδειος, κενός, μόνος. Μαθαίνεις να βάζεις τον εγωισμό σου φρουρό και μ’ αυτόν να κατακτάς εδάφη.

Δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να φέρονται σκληρά, δεν μπορούν όλοι να πληγώνουν και να «τιμωρούν», γιατί τότε ο κόσμος θα ήταν ένα άδειο χωράφι, ξερό κι άγονο.

Ναι, ο κόσμος είναι κακός και πληγώνεσαι απ’ αυτόν και πέφτεις. Με την ίδια ευκολία, όμως, σηκώνεσαι και τραβάς ξανά μπροστά, χτίζεις πάλι τα φρούρια σου, δημιουργείς, δε χάνεσαι.

Έτσι τους χτυπάς, ευθύβολα, ακαριαία. Η δικιά σου ανάταση θα σε γλυτώνει πάντα και θα είναι στον αιώνα τον άπαντα η καλύτερη απάντηση σ’ όσους σε λοιδόρησαν και σ’ όσους επιφυλάσσονται να το κάνουν στο μέλλον.

Είναι δεδομένο πως οι άνθρωποι πάντα θα μεμψιμοιρούν, θα ζηλεύουν, θα καταργιούνται, θ’ αναθεματίζουν, θα πληγώνουν. Πάντα θα στοχεύουν εκεί, που δεν μπορούν να φτάσουν, πάντα θ’ αναζητούν ουρανούς που δεν τους ανήκουν. Κάποιοι θ’ απογοητεύονται και θα εγκαταλείπουν, δε θα δουν ποτέ τα «θαύματα». Κάποιοι άλλοι, όμως, θα τα δημιουργούν.

Υ.Γ: Τα όπλα τους σ’ έχουν βάλει στόχο κι όσο κι αν τρέχεις δε θα γλυτώνεις, αν όμως μείνεις και πολεμήσεις, αν φτιάξεις ασπίδα δυνατή κι άθραυστη, τότε θα τους κερδίσεις.

Ματίνα Στυλίδου

ΠΗΓΗ: www.awakengr.com , www.pillowfights.gr

giatros-in.gr

Το απίστευτο φάρμακο που θεωρούμε ... ζιζάνιο!

Η Κρήτη στην εποχή του Αγούδουρα 
Απο τα μέση Ιουνίου εως τα τέλη Αυγούστου διανύει ο Αγούδουρας στην Κρήτη την ιδανική του εποχή καθώς είναι η κατάλληλη εποχή για τη συλλογή και την αξιοποίηση του! 

Για όσους το γνωρίζουν βέβαια, γιατί οι περισσότεροι νομίζουν πως ο όμορφος, ταπεινός και αυτοφυής θάμνος που βρίσκουμε σε αφθονία στο νησί είναι απλώς ... ζιζάνιο για τα χωράφια τους.

Συνολικά έχουν καταγραφεί 300 είδη του φυτού, εννιά από αυτά στην Κρήτη, από τα οποία μάλιστα τα πέντε είναι ενδημικά.

Ωστόσο δεν είναι έτσι και οι παλιοί Κρητικοί το γνώριζαν χρησιμοποιώντας τον ως φάρμακο αλλά και ως ένα τρόπο να διώχνουν τα ζωύφια από τα όσπρια. 
Για τις χρήσεις αυτές και τις συνταγές που χρησιμοποιούσαν οι παλιοί Κρητικοί μας ενημέρωσε η πρόεδρος του συλλόγου Αποστολιανών Λένα Ηγουμενάκη, όπως τις κατέγραψε η ίδια από μαρτυρίες ηλικιωμένων γυναικών.

Συνταγές ... όπως παλιά
Για τα όσπρια: 

Τον αγούδουρα το χρησιμοποιούσαν για να απομακρύνουν τα ζωύφια απο τα όσπρια! Καθάριζαν το λαμί με σκούπες αποκλιστικά με αγούδουρα, τοποθετούσαν τα όσπρια στα πυθάρια και τα σκέπαζαν με αγούδουρα!

Αγουδουρόλαδο: 

Μαζεύουμε τον αγούδουρα απο τα μέση Ιουνίου εως τα τέλη Αυγούστου. Γεμίζουμε ένα βάζο με τα δροσερά άνθη και τα καλύπτυουμε με το ελαιόλαδο. 
Κλείνουμε καλά το βάζο και το τοποθετούμε σε σημείο που έχει ήλιο για 40 ημέρες μέχρι το λάδι να κοκκινίσει. Που και που ανακατεύουμε το βάζο μας. 
Όταν περάσουν οι μέρες σουρώνουμε το κόκκινο λάδι και το βάζουμε σε γυάλινο μπουκάλι,το φυλάμε σε δροσερό και σκιερό μέρος. Το λάδι απο τον αγούδουρα είναι βάλσαμο! Το χρησιμοποιούμε σε κοψίματα, σε πληγές του δέρματος σε τσιμπήματα εντόμων αλλά και για ελαφρές εντριβές σε πόνους αρθρώσεων

Βραστάρι: 

Μπορούμε να αποξηράνουμε άνθη και να κάνουμε βραστάρι:
1 κουταλάκι του γλυκού σε ένα φλυτζάνι βραστό νερό,βοηθάει και ανακουφίζει το στομάχι, τον πονοκέφαλο και τις αϋπνίες.

Βαλσαμόχορτο ή Σπαθόχορτο
Η ονομασία Αγούδουρας για το συγκεκριμένο θάμνο χρησιμοποιείται στην Κρήτη. Στην υπόλοιπη Ελλάδα ονομάζεται Βαλσαμόχορτο ή Σπαθόχορτο. Είναι γνωστό βότανο από την αρχαιότητα ως αντικαταθλιπτικό, καταπραϋντικό, επουλωτικό, τονωτικό του ανοσοποιητικού συστήματος. 

Ο Νίκανδρος και ιδιαίτερα ο Διοσκουρίδης το αναφέρουν κατά της ισχυαλγίας και σαν επουλωτικό των πληγών. Το δε κρασί που παρασκευάζεται με το φυτό σαν αντιπυρετικό. Το έχει αναφέρει επίσης και ο Ιπποκράτης παλαιότερα. 

Τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού τις γνώριζαν οι Αραβες και οι Πέρσες περισσότερο δε οι Ιταλοί που ασχολήθηκαν με αυτό τους περασμένους αιώνες. Θεόφραστος, Ματιόλης, Παράκελσος, Σκόπολι, Καμεράριος, το αναφέρουν ως “υπερικόν” και το θεωρούσαν μόνο αντιτραυματικό και επουλωτικό.

Ο Γαλιλαίος συνιστούσε το βότανο για τη διουρητική του δράση, για την θεραπεία των πληγών και για προβλήματα που προκαλούνται από εμμηνορροϊκές διαταραχές.

Η λατινική ονομασία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις υπέρ και εικών.
Λέγεται επίσης ότι πήρε το όνομα "Προδρόμου βότανο", από τους ιππότες του Αγίου Ιωάννου της Ιερουσαλήμ που θεράπευαν με αυτό τις πληγές στις μάχες των σταυροφοριών. Τον 16ο αιώνα ο Παράκελσος το χρησιμοποιούσε για τις πληγές εξωτερικά και για την αντιμετώπιση του πόνου από μώλωπες.

Τον Μεσαίωνα πίστευαν επίσης ότι ξόρκιζε το κακό πνεύμα, γι’ αυτό και οι τρελοί υποχρεώνονταν συχνά να πίνουν το έγχυμα του.

Το κίτρινο χρώμα του φυτού το συνέδεσε με τη χολερική διάθεση και το έδιναν για τον ίκτερο και την υστερία. 

cretewoman
iatronet.gr
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Κουράστηκα να φοβάμαι. Κουράστηκα....

Φόβος για το τι θα ξημερώσει. 

Φόβος για το άγνωστο.

Φόβος για το μέλλον, φόβος για το παρόν.
Φόβος για πολέμους, φόβος για αρρώστιες, φόβος για οικονομικά.
Φόβος για το αν θα συμβεί, το ένα, το άλλο το παρ' άλλο…

Έτσι περνάνε οι μέρες μας πια.
Γεμάτες φόβο. Φόβο και μιζέρια.

Δεν όμως είναι ζωή αυτή, ρε.
Κόλαση είναι. Κόλαση.
Κουράστηκα να φοβάμαι. Κουράστηκα.

Ξέρεις…
Καμιά φορά, όταν κάνει ησυχία στη ψυχή, ακούω Κάποιον, 

«Μη φοβού, μόνο πίστευε», να ψιθυρίζει…

Ελευθεριάδης Γ. Ελευθεριάδης, Ψυχολόγος M.Sc.

Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι

Πώς να διδάξεις την Καλοσύνη και να καλλιεργήσεις την Ενσυναίσθηση στο παιδί σου

Σε μια εποχή όπου βλέπεις παντού μίσος και βιτριολικά σχόλια, είτε στην τηλεόραση και τα ΜΜΕ, είτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι δύσκολο να μην αναρωτηθείς τι έχει συμβεί στους ανθρώπους και που πήγαν οι αξίες της αγάπης και της ενσυναίσθησης.
Αυτή η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη αν είσαι γονιός και θες να προστατέψεις τα παιδιά σου από όλα αυτά τα αρνητικά αισθήματα. Όπως κάθε γονιός, θες κι εσύ να μεγαλώσεις παιδιά που θα στέκονται απέναντι στο μίσος και θα το πολεμούν με αγάπη.
Υπάρχουν όμως τρόποι να προφυλάξεις τα παιδιά σου, για να γίνουν ενήλικες με κατανόηση και συμπόνοια.

Να μιλάς για τα συναισθήματα
Η ψυχολόγος, Michele Borba, λέει πως “Η πύλη προς την ενσυναίσθηση είναι η συναισθηματική παιδεία”. Ένας εύκολος τρόπος για να πάρει το παιδί σου την παιδεία αυτή, ειδικά στην εποχή των κινητών και των social media, είναι η πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία. “Μπορεί τα παιδιά να χρησιμοποιούν emojis για να δείξουν τα συναισθήματά τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως ξέρουν απαραίτητα τι σημαίνουν τα συναισθήματα αυτά”, δηλώνει η Borba. “Κάν’ το κανόνα στο σπίτι σου, όταν μιλάτε με κάποιον θα πρέπει πάντα να βλέπετε το χρώμα των ματιών του. Έτσι το παιδί σου θα μπορέσει να συνδεθεί πιο εύκολα με τον άνθρωπο, με τον οποίο μιλάει”.
Άλλο ένα κλειδί στην δύσκολη αυτή διαδικασία, είναι να μάθεις στα παιδιά σου, να αναγνωρίζουν και τα δικά τους συναισθήματα, από νωρίς. “Να χρησιμοποιείς συναισθηματική γλώσσα με τα παιδιά. Να τους λες πράγματα όπως, ‘Βλέπω ότι είσαι πολύ αναστατωμένη’ ή ΄Σε βλέπω πολύ θυμωμένη’”, λέει η Laura Dell, βοηθός καθηγήτρια στο University of Cincinnati’s School of Education.
“Για να μπορέσουν τα παιδιά τα αναγνωρίσουν αλλά και να συμμερισθούν τα συναισθήματα των άλλων, θα πρέπει να μπορούν να καταλάβουν και να διαχειριστούν τα δικά τους”, συνεχίζει η Dell. “Μόλις καταφέρουν να καταλάβουν τι αισθάνονται, θα τους είναι πιο εύκολο να ελέγξουν τα συναισθήματά τους και να προχωρήσουν στο επόμενο στάδιο, που είναι να κατανοήσουν τα συναισθήματα των άλλων”.
Ο Ravi Rao, ένας παιδονευροχειρουργός, πιστεύει πως οι γονείς πρέπει να διδάσκουν στα παιδιά τους τα συναισθήματα, με τον ίδιο τρόπο που τους διδάσκουν τα χρώματα και τους αριθμούς.
“Θα έχεις δει κι εσύ γονείς στο πάρκο να ρωτάνε σε κάθε ευκαιρία το παιδί τους, τι χρώμα έχει το καθετί. Μπορείς να κάνεις το ίδιο και με τα συναισθήματά, κάνοντας ερωτήσεις όπως, ‘Βλέπεις εκείνη την γυναίκα; Σου φαίνεται χαρούμενη ή λυπημένη;’”. Ο Rao επίσης, συστήνει να παίξετε το “Μάντεψε τι αισθάνομαι”, στο σπίτι, κάνοντας χαρούμενες ή λυπημένες φάτσες και ζητώντας από το παιδί σου να εντοπίσει το συναίσθημά σου. “Με αυτό τον τρόπο ο εγκέφαλός τους θα αποκτήσει την συνήθεια να προσέχει τα σήματα που δίνουν τα πρόσωπα των ανθρώπων”.
Χρησιμοποίησε τα ΜΜΕ προς όφελός σου
Το να βλέπετε τηλεόραση ή να διαβάζετε βιβλία μαζί, είναι ένας άλλος ιδανικός τρόπος για να καλλιεργήσεις στο παιδί σου την ενσυναίσθηση, σύμφωνα με την Madeleine Sherak, πρώην εκπαιδευτικό και συγγραφέα παιδικών βιβλίων.
“Να συζητάς με το παιδί σου για το πότε διάφοροι χαρακτήρες συμπεριφέρονται με καλοσύνη και κατανόηση ή όταν κάνουν το ακριβώς αντίθετο. Μιλήστε για το πως πιθανώς αισθάνονται οι ήρωες και αναπτύξτε πιθανά σενάρια, όπου η κάθε κατάσταση, θα μπορούσε να έχει αντιμετωπιστεί διαφορετικά, για να είσαι βέβαιη ότι όλοι οι χαρακτήρες θα έχουν αντιμετωπιστούν με καλοσύνη”.
Η Borba επίσης, συστήνει να βλέπετε ταινίες με έντονο συναισθηματικό περιεχόμενο όπως η σειρά ταινών του Χάρι Πότερ ή το “Όταν Σκοτώνουν τα Κοτσύφια”.
Θέσε ένα παράδειγμα
Οι γονείς θα πρέπει να είναι πιστοί στα λόγια τους και να θέσουν οι πρώτοι το παράδειγμα, τονίζει ο Rao.
“Τα παιδιά καταλαβαίνουν και όσα κρύβονται πίσω από τα λόγια. Εσύ μπορεί να πεις ‘Δώσε σημασία στα αισθήματα των άλλων’, αλλά αν το παιδί δεν σε δει να κάνεις το ίδιο, μάλλον δεν θα πετύχει”, εξηγεί ο Rao.
Ο ίδιος συνεχίζει λέγοντας τονίζοντας την σημασία του να χρησιμοποιούν οι γονείς τις λέξεις για να εξηγήσουν τα δικά τους αισθήματα. Για παράδειγμα μπορεί να πεις, “Σήμερα είμαι πολύ εκνευρισμένος” ή “Σήμερα είμαι πολύ απογοητευμένη”.
Είναι όμως, εξίσου σημαντικό, οι γονείς να μπορούν να αναγνωρίζουν και να σέβονται τα συναισθήματά των παιδιών τους, επισημαίνει η Dell. “Για να μπορούν τα παιδιά να δείξουν κατανόηση, θα πρέπει κι εμείς να δείξουμε κατανόηση σε εκείνα”.
Να αναγνωρίζεις τις πράξεις καλοσύνης των παιδιών σου
“Οι γονείς επαινούν πάντα τα παιδιά τους για τους καλούς τους βαθμούς και το πόσο καλά τα πήγαν σε ένα διαγώνισμα, αλλά μπορείς να τους τονώσεις την αυτοπεποίθηση, αν τους δώσεις να καταλάβουν ότι είναι εξίσου σημαντικό ότι συμπεριφέρονται και σκέφτονται με καλοσύνη”, λέει η Borba. Όταν ένα παιδί κάνει μια πράξη καλοσύνης και συμπεριφέρεται με αγάπη, οι γονείς θα πρέπει να του το αναγνωρίζουν αυτό. “Πες, ‘Ήταν πολύ ευγενικό που σταμάτησες για να βοηθήσεις αυτό το αγόρι. Είδες πόσο χαρούμενο τον έκανες;’”,
Να τα “εκθέτεις” στην διαφορετικότητα
“Οι γονείς πρέπει να βοηθήσουν τα παιδιά τους να μεγαλώσουν και να διαπρέψουν σε μια πολυποίκιλη κοινωνία, μέσα από την εκπαίδευση αλλά και την έκθεσή τους σε ανθρώπους που διαφέρουν από αυτούς είτε όσο αφορά την κουλτούρα, είτε την θρησκεία, είτε την καταγωγή, είτε την εμφάνιση τους”, λέει η Sherak.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να το πετύχεις αυτό, μέσω βιβλίων, ταινιών ή σειρών, αλλά και πηγαίνοντας για φαγητό σε έθνικ εστιατόρια. Μπορείτε επίσης να επισκεφθείτε οικογενειακώς μουσεία ή να πάτε σε events που διοργανώνουν διάφορες κοινότητες στην πόλη που μένετε. Είναι πολύ σημαντικό μετά από τέτοιες επισκέψεις, να κάνεις μια ανοιχτή συζήτηση με τα παιδιά σου, για να μπορέσουν να σου εκφράσουν τις απορίες αλλά και τις ανησυχίες τους.
Ακόμα πιο σημαντικό είναι να εξαλείψεις από το καθημερινό λεξιλόγιο της οικογένειάς σου, οποιοδήποτε αστείο έχει να κάνει με εθνικότητα, χρώμα ή θρησκεία. Αν ένα παιδί μεγαλώσει με τέτοιες εκφράσεις στο σπίτι, θα είναι δύσκολο μεγαλώνοντας να ξεπεράσει, οποιοδήποτε προκαταλήψεις έχει.
Να παραδέχεσαι τα λάθη σου
“Αν κάνεις το λάθος και συμπεριφερθείς με αγένεια στον ταμεία ενός μαγαζιού για παράδειγμα, πιστεύω ότι θα πρέπει να το μοιραστείς με το παιδί σου και να αναγνωρίσεις το λάθος σου”, τονίζει η Dell. Μετά την “κακή” στιγμή, ο γονιός θα μπορούσε να πει, “Πωωω, νομίζω πως είχε πολλά να κάνει. Υπήρχαν πολλοί άνθρωποι στην ουρά εκείνη την στιγμή. Θα έπρεπε να είμαι πιο ευγενική”.
Το να αναγνωρίζεις τα λάθη σου και να μιλάς γι’ αυτά με τα παιδιά σου, είναι πάρα πολύ σημαντικό, αφού τους δημιουργούνται εντυπώσεις. “Το παιδί σου είναι εκεί και βλέπει τα πάντα. Παραδέξου ότι είχες μια κακή στιγμή και ότι θα έπρεπε να είσαι πιο καλή με τους ανθρώπους γύρω σου”.
Κάνε την καλοσύνη, οικογενειακή υπόθεση
Οι οικογένειες μπορούν να κάνουν την καλοσύνη προτεραιότητα, υιοθετώντας μικρές καθημερινές συνήθειες. Μπορείτε την ώρα δείπνου να μοιραστείτε όλοι δυο καλές πράξεις που κάνατε ή να γράψετε σε ένα χαρτί απλούς τρόπους με τους οποίους μπορείτε να δείξετε την καλοσύνη σας και μετά να συζητήσετε όλοι μαζί, σύμφωνα με την Borba.
Άλλη μια ωραία ιδέα θα ήταν να κάνετε όλοι μαζί κάτι εθελοντικά ή να βρεις τρόπους με τους οποίους το παιδί σου θα μπορέσει να διασκεδάσει προσφέροντας παράλληλα σε κάποιον άλλο.
Ο Thomas Lickona, ψυχολόγος και συγγραφέας, συστήνει στις οικογένειες να γράψουν τα δικά τους μανιφέστο.
“Είναι απλό. Ξεκινήστε προτάσεις με το ‘εμείς’ και συμπληρώστε τες με τις αξίες, σύμφωνα με τις οποίες θα θέλατε να ζει η οικογένειά σας. Για παράδειγμα, ‘Εμείς δείχνουμε την καλοσύνη μας μέσα από τα καλά μας λόγια και τις καλές μας πράξεις’ ή ‘Εμείς λέμε συγνώμη, όταν πληγώνουμε κάποιον’ ή ‘Εμείς συγχωρούμε και προσπαθούμε να επανορθώσουμε αν έχουμε τσακωθεί με κάποιον’”.
Άλλη μια συμβουλή από τον Lickoma είναι να βλέπουμε γύρω μας.
“Ακόμα και στις μέρες μας που τα πράγματα μοιάζουν λίγο πιο δυσοίωνα, υπάρχουν παντού πράξεις καλοσύνης. Θα πρέπει αυτές τις πράξεις να τις επισημαίνουμε στα παιδιά μας και να τους εξηγούμε ότι και η πιο μικρή πράξη καλοσύνης, όπως το να κρατήσεις την πόρτα ανοιχτή για κάποιον ή να πεις ‘ευχαριστώ’,μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή όλων μας”.

https://www.tlife.gr/family/eidikoi-se-symvouleyoun-pos-na-didakseis-tin-kalosyni-kai-na-kalliergiseis-tin-ensynaisthisi-sto-paidi-sou/932322/
Φιλοξενία: Το Χαμομηλάκι